|
Yönetmelik Çevre ve Orman Bakanlığından:
Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç
Madde 1 − Bu Yönetmeliğin amacı; konut, toplu
konut, kooperatif, site, okul, üniversite, hastane, resmi daireler,
işyerleri, sosyal dinlenme tesisleri, sanayide ve benzeri yerlerde ısınma amaçlı
kullanılan yakma tesislerinden kaynaklanan
is, duman, toz, gaz, buhar ve aerosol halinde dış havaya atılan
kirleticilerin hava kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak ve
denetlemektir. Kapsam Madde 2 − Bu Yönetmelik; ısınmada kullanılacak yakma tesislerinin
özelliklerini ve işletilme esaslarını, yakma tesislerinde kullanılacak katı,
sıvı ve gaz yakıtların kalite kriterlerini ve uyulması gerekli emisyon
sınırlarını kapsar. Bu Yönetmelik; a) Kızılötesi ışınımla ısıtma
yapan yakma tesisleri başta olmak üzere mevcut teknik gelişmeler sonucunda
atık gaz atma tertibatı olmadan çalışan yakma tesislerini, b) İçindekini sıcak
atık gaza doğrudan temas etmek suretiyle kurutmak, yiyecekleri sıcak atık
gaza doğrudan temas etmek suretiyle pişirmek
ve benzer yollarla hazırlamak üzere düşünülüp tasarlanmış yakma
tesislerini, c) Koşullara göre,
ilk çalıştırmanın ardından geçecek üç aydan daha
uzun bir süre aynı yerde çalıştırılması beklenmeyen yakma tesislerini,
d) 7/10/2004 tarihli ve
25606 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Endüstriyel Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği kapsamına giren ve ısınma amacı ile
kullanılan ve ısıl gücü >1000 kW olan yakma tesislerini, e)
Bu Yönetmeliğin 16 ve
17 nci maddelerinde belirtilen yetki
belgesine sahip gerçek ve tüzel kişilerin
görevleri, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait ısınma amaçlı yakma tesislerini, kapsamaz. Dayanak
Madde 3 - Bu
Yönetmelik, 11/8/1983 tarihli ve 2872
sayılı Çevre Kanunu ile 8/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı Çevre ve Orman Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 1, 2 ve 9 uncu
maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar Madde 4 - Bu
Yönetmelikte geçen; Bakanlık: Çevre ve Orman Bakanlığını, Dış
Hava: Çalışma mekanları haricindeki troposferde
bulunan dış ortamlardaki havayı, Emisyon:Yakma tesisinden dış havaya atılan atık
gaz içindeki kirleticinin debisini (kg/saat, m3/saat), Emisyon
Değeri: Atık gaz
konsantrasyonu (mg/Nm3) içindeki nem miktarı düşüldükten sonra
(273 K, 1013 hPa) kuru bazda elde edilen kirletici konsantrasyonu (mg/Nm3), Konsantrasyon:
Yakma tesisindeki dış havaya
atılan atık gaz içindeki, kuru bazda ve normal şartlardaki (273 K, 101,3 kPa)
kirletici miktarını (mg/Nm3), Tip
Emisyon Belgesi: Bu
Yönetmelikte belirlenen emisyon standartlarını sağlayan yakma tesislerinin
üretiminden ve satışından önce yetkili merci tarafından düzenlenen belgeyi, Yakma Tesisleri: Yakıtların yakılmasıyla ısı elde edilen soba, kombi,
kat kaloriferi, kazan ve brölür ünitesi gibi
tesislerini (Yakıtın yandığı yer ile bu yere bağlı parçalar ve atık gaz
tertibatları yakma tesisine dahildir), Çift
Yakıtlı Yakma Tesisleri: Katı, sıvı, gaz yakıtlarından herhangi ikisini
alternatifli olarak yakabilen yakma tesislerini, Yoğuşmalı
Yakma Tesisi: Atık gaz
içindeki su buharının ısısını konstrüksiyona bağlı olarak yoğuşturma yoluyla
kullanabilen ısı üretim cihazlarını, Atık
Gaz ile Isı Kaybı: Yakıtın
ısıl değeri açısından yakma havası ile atık gazın ısı içeriği arasındaki
farkı, Ateşleme
Isısı:Yakma tesisinde
sürekli yanma rejiminde yanan yakıtın birim zamandaki alt ısıl değerini, Odun Koruyucu Madde: Odunun tutuşma ısısını korumak amacıyla odunun
işlenmesi ve terbiye edilmesinde kullanılan maddeler, odunu tahrip eden böcek
ve mantarlar ile odunun rengini değiştiren mantarlara karşı biyosit (haşere öldürücü) etkiye sahip olan maddeleri, Ölçüm
Noktası: Ölçüm
yapmak amacıyla yakma tesisi ile baca arasındaki bağlantıyı sağlayan boru
üzerinde açılan deliği, Atık
Gaz Akımı Merkezi: Atık gaz borusunun kesitinde, atık gazın
en yüksek sıcaklığa ulaştığı bölgeyi, Doğal Halde Bırakılmış Odun: Yalnızca mekanik işleme tabi tutulmuş olup kullanımı sırasında
önemsiz denebilecek derecede zararlı maddelere maruz kalan odunu, Isıl Güç
(IG): Sürekli yanma rejiminde çalışan
yakma tesisinden birim zamanda alınan kullanılabilir en yüksek ısı
miktarıdır. Yakma tesisinin ısıl gücü ayarlanabilir özelliğe sahip olması
durumunda, ısıl güç ayarının sabitleştirilmiş değeri ısıl güç olarak kabul
edilir. Isıl gücü ayarlanabilir olmasına rağmen ısıl güç ayarı
sabitleştirilmemiş ise ısıl güç ayarının en yüksek değerini, Şişme İndeksi: Kömürün koklaşma özelliğini ve bütimli kömür olup olmadığını belirten
birimi, Verimlilik: Yakma tesisinden elde edilen
kullanılabilir ısı miktarının (ısıtma ısısı) yakma tesisine yüklenen yakıtın
toplam ısı miktarına oranını, Benzen
Türevleri: İslilik derecesi
tespit edilirken filtre kâğıdında tutulan
ağır uçucu ve organik maddeleri, İslilik
Derecesi: Ringelmann
Skalasında atık gaz içindeki partikül emisyonunun meydana getirdiği
sayıyı (islilik ölçütü, optik
refleksiyon yeteneğidir. Refleksiyon yeteneğinin %20 oranında azalması, islilik derecesinin bir birim artması demektir), Emisyon
Ölçüm Yetkilisi: Yakma
tesisinde gerekli bakım, onarım ve
baca gazı ölçümünü yapan gerçek ve tüzel kişileri, Baca Temizleyicisi:
Yakma tesisinin bacasında gerekli bakım, onarım ve temizliği yapan gerçek ve tüzel kişileri, Yetkili
Merci: Tip Emisyon Belgesi
ile ithal kömür kontrol belgesinin verilmesinde Bakanlığı, Belediye sınırları içindeki
alanlarda, yakma tesislerini ve satışa sunulan yakıtların denetiminde
Büyükşehir belediyeleri ve ilgili belediyeleri, Belediye sınırları,
organize sanayi bölgeleri ve endüstri bölgeleri dışındaki alanlarda, yerli
yakıtlara uygunluk ve satış izin belgesi verilmesi ve yakma tesislerinin
denetiminde valilikleri, ifade eder. İKİNCİ BÖLÜM Yakıtlar Yakıtlar Madde 5 - Bu Yönetmelik kapsamında, yakma tesislerinde
kullanılması gerekli yakıtlar ve
kullanılması yasak maddeler aşağıda belirtilmiştir. Kullanılması
gerekli yakıtlar: a) Kömür 1)
Taşkömürü, taşkömürü
briketleri, taşkömürü koku, 2) Linyit kömürü, linyit kömürü briketi, 3)
Turb briketi, turba, 4)
Antrasit, 5)
Asfaltit. Yukarıda belirtilen yerli
ve ithal kömürlerin 22 ve 23 üncü maddede belirtilen Tablo-10, 11 ve 12’de
verilen özelliklere sahip olması gerekmektedir. Briket kömürler ise 24 üncü maddede belirtilen özelliklere sahip
olmalıdır. Kükürt içeriği yüksek olan kömürden
elde edilen briket kömürlerin kullanıldığı yakma tesislerinde, yakıtta
yapılan özel önlemler sonucu bacadan atılan kükürt dioksit (SO2) konsantrasyonu, toplam kükürt içeriği kuru bazda ağırlıkça
maksimum %1,0 olan briket kömürün yanması sonucu bacadan atılan kükürt
dioksit (SO2) konsantrasyonuna eşdeğer ise bu briket kömürler ısınmada kullanılabilir.
Briket kömürlerin kullanıldığı soba ve kazanlara ait deneyler akredite olmuş veya Bakanlıkça
uygun görülen laboratuvarlarda yapılır ve belgelendirilir. b)
Odun, Odun Türevi ve Diğer Biokütle Yakıtları 1) Mangal-odun kömürü, mangal-odun kömürü briketi, 2) Kabuğu dahil
minimum altı ay doğal halde bırakılmış
parça odun, yarılmış odun, kıyılmış odun ile çalı çırpı ve takoz şeklindeki
odun, 3) Doğal halde minimum
altı ay bırakılmış parçalı olmayan odun, örneğin testere unu, talaş, zımpara
tozu veya kabuk şeklinde, 4) Odun briketi
şeklinde doğal halde minimum altı ay bırakılmış odundan elde edilen
preslenmiş odun veya eşdeğer odun peleti (topağı) veya eşdeğer kalitede doğal
halde bırakılmış odundan elde edilmiş diğer preslenmiş odun, 5)
Odun koruyucu madde sürülmemiş veya odun koruyucu madde içermeyen boyalı,
cilalı, kaplamalı odun ile bundan kalan artıklar ve halojen-organik bağlayıcı
madde içermeyen kaplamalar, 6)
Odun koruyucu madde sürülmemiş veya odun koruyucu madde içermeyen kontrplâk,
talaşlı plaka, elyaflı plaka ile bunlardan kalan artıklar ve halojen-organik
bileşikler içermeyen kaplamalar, 7)
Saman, prina, mısır koçanları, pamuk, patlıcan, biber, kabak, domates
sapları, ayçiçek kabukları ve sapları, fındık kabukları ve pirinç kabukları
gibi maddelerden elde edilmiş
briketler, (4)
numaralı alt bende uygun preslenmiş odun veya
nişasta, bitkisel parafin, melas (pancar küspesi) gibi bağlayıcı maddeler kullanılarak (5), (6) ve
(7) numaralı alt bentlerde belirtilen odun ve odun ürünlerinden elde edilen
briketler kullanılabilir. Ayrıca, elle
yüklemeli yakma tesislerinde, (2), (3), (4), (5), (6) ve (7) numaralı alt
bentlerde belirtilen odun ve odun ürünleri
gibi bitkisel maddeler minimum
altı ay doğal veya hava ile kurutulmuş halde kullanılır. c) Sıvı Yakıtlar Kükürt içeriği
maksimum %1,0 olan ithal
fuel-oil ile kükürt içeriği
maksimum %1,5 olan yerli fuel-oil ve 1/1/2007 tarihinden
itibaren ise kükürt içeriği maksimum % 1,0 olan yerli fuel-oil, ayrıca, motorin, gaz yağı,
kerosen ve etanol gibi sıvı yakıtlardır. d) Gaz Yakıtlar Hava gazı, doğalgaz, sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG),
hidrojen, biyogaz, arıtma gazı, kok fırını gazı, grizu, yüksek fırın gazı,
rafineri gazı ve sentetik gazlardır. Gaz yakıtların içindeki kükürdün hacimsel oranı %0.1’i
geçemez. Kullanılması Yasak Maddeler: Bu maddenin (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde
belirtilen yakıtların dışındaki petrol
koku, kullanılmış mineral yağ, araba plastiği parçaları,
lastik, tezek, katı atıklar ve tekstil artıkları, kablolar, ıslak odun,
boyalı odun, plastikler, gazete hariç olmak üzere ev eşyaları ve yemek
atıkları gibi evsel atıklar, özel atıklar, tıbbi atıklar, asfalt ve asfalt
ürünleri, boya ve boya ürünleri ile fuel-oil kaplarının ısınma amacıyla
yakılması yasaktır. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Katı Yakıtlı
Yakma Tesisleri Genel
Kurallar ve Koşullar Madde 6 - Katı yakıtlı yakma tesislerinde
aşağıdaki sayılan kural ve koşullara uyulması zorunludur. a) 1/1/2006 tarihinden sonra kurulacak veya yenisiyle
değiştirilecek katı yakıtlı yakma tesisleri sürekli çalıştırma rejiminde iken, bu tesislere ait atık
gaz isliliği, Ek-1’de gösterilen islilik derecesi (Ringelmann Skalasına) 1 (Gri-%20) değerinden daha
yüksek olamaz. Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olan
katı yakıtlı yakma tesislerinde bacadan atılan gazın islilik değeri Ek-1 de
gösterilen islilik derecesi (Ringelmann Skalasına) 2 (Gri-%40) değerinden
daha yüksek olamaz. b)
Katı yakıtlı yakma tesisleri, üretici veya yetkili bayilerin verdiği bilgiler
doğrultusunda kurulur ve önerilen katı yakıta uygun yakıtlar kullanılarak
çalıştırılır. c) Açık
şömineler yalnızca ara sıra
çalıştırılmalı ve bu tesislerde sadece 5 inci
maddenin (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen doğal halde
bırakılmış ve kurutulmuş odunlar veya 5 inci
maddenin (b) bendinin (4 ) numaralı alt bendinde belirtilen odun
briketi formunda pres edilmiş odunlar kullanılır. Kapalı
şömineler ateş yeri kapatılarak çalıştırılmakta ve ısıyı konveksiyon yoluyla
vermektedir. Bu özelliği nedeniyle açık şöminelere getirilen yakıt
kısıtlaması kapalı şömineler için geçerli değildir. d) Bu
Yönetmelik kapsamındaki katı yakıtlı yakma tesislerinde, kullanılan yakıta
bağlı olarak açığa çıkan kirletici konsantrasyonu ölçümü
akredite olmuş veya Bakanlıkça uygun görülen laboratuvarlarda yapılır. e) Katı yakıtlı yakma tesisi üreticileri; tesisin kurulması
aşamasında belirtilen sınır
değerlerini sağlayacağını garanti eder, işletme esnasında bakım ve onarımını
üstlenir, bakım onarımını üslendiği süre içinde 7 ve 8 inci maddelerde
Tablo-1, Tablo-2, Tablo-3, Tablo-4 ve Tablo-5’de belirtilen emisyon sınır değerlerini
sağladığını garanti eder ve yetkili merciye bildirir. Isıl Gücü ≤15 kW Olan Yakma Tesisleri Madde 7 - Isıl gücü ≤15 kW olan yüksek uçuculu
katı yakıtlı yakma tesisleri; yakıt besleme yeri ve yakıt yanma yeri ayrı,
kademeli yakıt beslemeli, birincil ve ikincil yanmayı sağlayacak şekilde
dizayn edilir. Isıl gücü ≤15 kW olan
katı yakıtlı yakma tesislerinde, yalnızca 5 inci maddenin (a) bendinde
belirtilen yakıtlar veya 5 inci maddenin (b) bendinin (2), (3) ve (4)
numaralı alt bentlerinde belirtilen katı yakıtların kullanılması halinde tüm
işletme şartlarında bacadan atılan partikül madde konsantrasyonu ve islilik derecesi Tablo-1’de verilen
sınır değerlerini aşamaz. Tablo-1
Partikül Madde Konsantrasyonu ve
İslilik Derecesi
Isıl Gücü >15
kW Olan Katı Yakıtlı Yakma Tesisleri Madde 8 - Isıl gücü
15< IG £1000 kW olan
katı yakıtlı yakma tesislerine ilişkin emisyon sınır değerleri aşağıda
tablolar halinde verilmiştir. a) Isıl gücü 15<IG≤1000 kW olan yüksek uçuculu katı yakıtlı yakma tesisleri; yakıt besleme yeri ve
yakıt yanma yeri ayrı, kademeli yakıt beslemeli, birincil ve ikincil yanmayı
sağlayacak şekilde dizayn edilir. 1) Isıl gücü 15<IG≤1000 kW olan katı
yakıtlı yakma tesislerinde, 5 inci maddenin (a) bendinde belirtilenler ile
aynı maddenin (b) bendinin
(1) numaralı alt bendinde belirtilen yakıtların kullanılması halinde bacadan
atılan partikül madde konsantrasyonu ve islilik derecesi, tüm işletme
şartlarında, Tablo-2’de verilen sınır değerlerini aşamaz. Tablo-2
Partikül Madde Konsantrasyonu ve İslilik Derecesi
2) Isıl gücü 15<IG≤1000 kW olan katı yakıtlı yakma
tesislerinde, 5 inci maddenin (b) bendinin (2), (3)
ve (4) numaralı alt bentlerinde belirtilen yakıtların kullanılması halinde
bacadan atılan kirletici konsantrasyonları, tüm işletme şartlarında,
Tablo-3’de belirlenen sınır değerlerini aşamaz. Tablo-3:Partikül Madde, Karbonmonoksit Konsantrasyonu ve
İslilik Derecesi
3) Isıl gücü 15<IG≤1000 kW olan katı yakıtlı yakma tesislerinde 5 inci maddenin (b)
bendinin (7) numaralı alt bendinde belirtilen
yakıtların kullanılması halinde bacadan atılan kirletici konsantrasyonları,
tüm işletme şartlarında Tablo-4’de belirlenen sınır değerlerini aşamaz. Tablo-4 Partikül Madde, Karbonmonoksit Konsantrasyonu ve
İslilik Derecesi
4) Isıl gücü 15<IG≤1000 kW olan katı yakıtlı yakma tesislerinde, 5 inci maddenin
(b) bendinin (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde belirtilen yakıtların
kullanılması halinde bacadan atılan kirletici konsantrasyonları, tüm işletme
şartlarında Tablo-5’de belirlenen sınır değerlerini aşamaz. Tablo-5 Partikül Madde Konsantrasyonu, Karbonmonoksit Konsantrasyonu ve İslilik Derecesi
b) Bu
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (b) bendinin (5) ve (6) numaralı alt
bentlerinde belirtilen yakıtların, yalnızca minimum 50 kW ısıl gücüne sahip
yakma tesisleri ile odun işleme veya odun terbiye işletmelerinde kullanılması
önerilir. c) Isı
taşıyıcısı sıvı olan ve elle doldurulan yakma tesislerinde, 5 inci maddenin
(b) bendinin (2), (3), (4), (5), (6) ve (7) numaralı alt bentlerinde
belirtilen yakıtların kullanılması halinde yakma tesisi tam yükte çalıştırılır.
Bunun için kural olarak yeterli görülen bir ısı akümülatörü kullanılır. Yakma
tesisinin yanma havası kısılmış halde iken çalıştırma (kısmi yükte
çalıştırma) Ek-3.A.2.3 veya Ek-3.A.1’deki gerekliliklerin yerine
getirilebilmesi halinde geçerlidir. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Sıvı ve Gaz Yakıtlı Yakma Tesisleri Genel Kurallar ve Koşullar Madde 9 - Sıvı ve gaz yakıtlı yakma tesisleri aşağıda belirtilen genel kurallara
uyar. Bu amaçla; a) 1/1/2006
tarihinden sonra kurulacak veya eskisiyle değiştirilecek olan, sıvı ve gaz
yakıtlı yakma tesisleri, mevcut teknik gelişmeler ışığında yakma tekniği
konusunda alınacak önlemler ile azotoksit (NOx) konsantrasyonunu azaltıcı
özellikler taşır. b) 1/1/2006
tarihinden önce kurulan, binaların veya odaların ısıtılmasında kullanılan,
ısıl gücü (IG)<120 kW ve ısı
taşıyıcısı sıvı olan, sıvı ve gaz yakıtlı yakma tesislerinde yalnızca
kullanılan kazan-brülör birimi, kazan ve brülör için üreticinin verdiği bir
belge ve Ek-3.B.2’deki yöntem uyarınca yapılan test koşullarında elde edilen
atık gaz miktarı içindeki azotoksit (NOx) Tablo-6’da verilen sınır
değerlerini sağlayacak şekilde kurulup çalıştırılır. Tablo- 6 Azotoksit (NOx) İçin Sınır Değerleri
(TS )*Türk Standartları
Enstitüsü ve (EN)*Avrupa Birliğinin
ilgili standartları c) 1/1/2006 tarihinden sonra kurulan veya eskisinin
yerine yeni bir yakma tesisi konularak değiştirilen, binaların, odaların
ısıtılmasında kullanılan, ısı taşıyıcısı sıvı olan ve ısıl gücü (IG)>400 kW olan sıvı ve gaz
yakıtlı yakma tesisleri, yalnızca üreticinin vereceği bir belge ile,
Ek-3.B.2’de tanımlanan yöntem uyarınca yapılan test sonucunda elde edilen
verimlilik değeri % 91’i aşmadığı teyit edildiğinde kullanılır. d) Sıvı ve gaz yakıtlı yakma tesis üreticileri;
tesisin kurulması aşamasında belirtilen
sınır değerlerini sağlayacağını garanti eder, işletme esnasında bakım
ve onarımını üstlenir, bakım onarımını üstlendiği süre içinde Tablo-6,
Tablo-7, Tablo-8 ve Tablo-9’de
belirtilen emisyon sınır değerlerini sağladığını garanti eder ve
yetkili merciye bildirir. e) Avrupa
Birliğine üye olan bir ülkede veya Avrupa Ekonomik
Bölgesi Anlaşmasına taraf
ülkelerden birinde üretilmiş bulunan kazan-brülör birimi,
kazan ve brülörler için yukarıdaki (b)
bendinden farklı olarak atık
gazdaki azotoksit (NOx)
konsantrasyonu Ek-3.B.2’deki yönteme eşdeğer bir başka yöntemle de ölçülebilir. Buharlaştırma Brülörlü Sıvı
Yakıtlı Yakma Tesisleri
Madde 10 - Buharlaştırma brülörlü sıvı yakıtlı yakma
tesisleri; a)
Ek-3.A.3.2’deki yönteme göre elde edilen islilik derecesi 2’yi aşmayacak, b)
Ek-3.A.3.2’deki yönteme göre yapılan testlere göre atık gazlarda benzen
türevleri bulunmayacak, c)
Bu Yönetmeliğin
13 üncü maddesinde belirtilen atık gaz kaybı sınır değerlerine uyacak, şekilde
kurulup çalıştırılır. Püskürtme Brülörlü Sıvı Yakıtlı Yakma
Tesisleri Madde 11 - Püskürtme brülörlü sıvı yakma tesisleri,
aşağıda belirtilen esaslar uyarınca Tablo-7’deki sınırlamalara uyulur. Bu
amaçla; a)
Ek-3.A.3.2’deki yönteme göre elde edilen islilik derecesi 1’i aşmayacak, b)
Ek-3.A.3.2’deki yönteme göre yapılan testlere göre atık gazlarda benzen
türevleri bulunmayacak, c)
Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde belirtilen atık gaz kaybı sınır
değerlerine uyacak, şekilde
kurulup çalıştırılır ve kirletici emisyonu Tablo-7’de verilen sınır
değerlerini aşamaz. Tablo-7
Azotoksit (NOx), Karbonmonoksit (CO)
ve Hidrokarbon (CxHy) İçin Sınır Değerleri
(TS )* Türk Standartları Enstitüsü ve (EN)*Avrupa Birliğinin ilgili
standartları (Sınıf)** TS ve EN’de belirtilen sınıflar Gaz Yakıtlı Yakma Tesisleri Madde 12 - Gaz
yakıtlı yakma tesisleri, Ek-3.A.3.4’teki ölçüm
yöntemine göre 13 üncü
maddedeki atık gaz ile ısı kaybı sınır değerlerine ve Tablo-8’de verilen
sınırlamalara uyacak şekilde kurulup çalıştırılır. Tablo-
8 Azotoksit (NOx), Karbonmonoksit (CO), Hidrokarbon
(CxHy) Konsantrasyonu ve İslilik Derecesi
(TS )* Türk Standartları Enstitüsü ve (EN)*Avrupa Birliğinin ilgili
standartları (Sınıf)** TS ve EN’de belirtilen
sınıflar Atık Gaz
ile Isı Kaybı Sınırlaması Madde
13 - Sıvı ve gaz yakıtlı
yakma tesislerinde, atık gaz ile ısı kayıpları aşağıdaki sınırları aşamaz. Bu amaçla; a) Sıvı ve gaz yakıtlı yakma tesislerinde
Ek-3.A.3.4’teki ölçüm yöntemi ile yapılan testlerden elde edilen atık gaz ile
ısı kayıpları değerleri aşağıda Tablo-9’da verilen sınır değerlerini aşamaz. Ayrıca, Avrupa Birliği CE işareti taşıyan
ve Avrupa Birliği Uygunluk Beyanında, 92/42/AT numaralı Avrupa Birliği
yönergesi (AB1. EG No L 167 S. 17, L 195 S. 32) ile değişiklik 93/68/AT (AB1.
EG No L 220 S.) bağlamında standart kazanla donatılmış bulunan sıvı veya gaz
yakıtlı yakma tesisinde, aşağıdaki
atık gaz ile ısı kaybı sınır değerine yakma tesisinin modelinden dolayı
uyulamazsa, atık gaz ile ısı kaybı sınır değerine +1 tolerans verilir. Tablo- 9 Atık Gaz ile Isı
Kaybı Sınırlamasına İlişkin Sınır Değerler
b) (a) bendinde belirtilen sınırlamalara ve Tablo-9’da belirlenen
atık gaz ile ısı kaybı sınır değerlerine, özellikleri ve kurallara uygun
işlevi sırasında uyulamayan sıvı veya gaz
yakıtlı yakma tesisleri mevcut teknik gelişmeler ışığında ilgili prosese veya
ilgili modele uygun olacak şekilde kurulup çalıştırılır.
c) (a) bendindeki Tablo-9’da belirtilen
hususlar ısıl gücü IG≤15 kW
olup, tek bir mekanın ısıtılmasında
kullanılan veya ısıl gücü IG≤28 kW olup, yalnızca kullanım suyu
ısıtılmasında kullanılan, yakma tesisleri için geçerli değildir. BEŞİNCİ BÖLÜM Ölçüm ve Kontrol Ölçüm
Noktası Madde
14 - Bu Yönetmeliğin 16 ve 17 nci maddeleri
gereğince yapılması gereken ölçüm için yetkili
merci, yakma tesisinin işletmeni veya sahibinden yakma tesisinde bir ölçüm
noktası açmasını talep eder. Bu ölçüm noktası, Ek-2’de belirtilen koşullara
uygun olacaktır. Bir yakma tesisinde birden çok sayıda baca kanalı varsa
her baca kanalı için birer ölçüm noktası açılır. Ölçüm
Cihazları Madde
15 - Ölçüm cihazlarının kalibrasyonlu olması esastır. Bu amaçla; a) 16 ve 17 nci maddeleri uyarınca
ölçümler, uygun ölçüm cihazlarıyla yapılır. Ölçüm cihazları esas itibariyle,
bir uygunluk testinden başarıyla geçmeleri halinde uygun kabul edilir.
İslilik derecesinin belirlenmesinde
kullanılan ölçüm cihazlarında filtre kâğıdı ve karşılaştırma tayfı uygunluk
testine dahil edilir. Yakma havası sıcaklığının tespiti için uygunluğu kontrol
edilmiş bir ölçüm cihazı yerine ayarı yapılmış bir cıvalı termometre de
kullanılabilir. b) Kullanılan ölçüm cihazlarının kontrolü,
muayenesi ve ayarları yılda minimum bir defa akredite edilmiş veya Bakanlık
tarafından uygun görülen laboratuarlarda yapılır. Yeni
Kurulmuş veya Değişiklik Görmüş Mevcut Tesislerde Ölçüm, Kontrol ve Tip Emisyon
Belgesi Madde
16- Yeni kurulmuş veya değişiklik görmüş mevcut tesislerde ölçüm ve
kontrole ilişkin koşullar aşağıda tanımlanmıştır: a)
1/1/2006 tarihinden sonra kurulmuş bulunan veya önemli bir değişiklik
görmüş bulunan ve ısıl gücü (IG)>15 kW olan, kurallar ve koşulları 8 inci
maddenin (a) bendi veya 10, 11, 12 ve 13 üncü maddelere göre düzenlenmiş olan
bir yakma tesisinin sahibi veya işletmeni, ilgili kural ve koşullara
uygunluğunu ilk çalıştırma sonrasındaki dört hafta içinde ölçüm yetkilisine
ölçümleri yaptırır. b) (a) bendinde belirtilen hususlar; 1) Isıl gücü ≤15 kW olan ve tek bir
mekanın ısıtılmasında veya kullanım suyu ısıtılmasında kullanılan yakma
tesisleri, 2) Metanol, etanol, hidrojen, kereson,
gazyağı, biyogaz, arıtma gazı, grizu, kok çelik
gazı, yüksek fırın gazı veya rafineri
gazı kullanılan yakma tesisleri ile doğal halde bırakılmış doğalgaz veya
petrol gazı ısısının elde edildiği yerde kullanılan yakma tesisleri, 3) 13 üncü madde uyarınca atık gaz ile
ısı kaybı sınırlamaları ile ilgili kural ve koşullara uyulduğunun tespit
edilmesi halinde yoğuşmalı yakma tesisi olarak kurulmuş bulunan yakma
tesisleri, için geçerli değildir. c) Ölçümler, Ek-3 uyarınca yakma
tesisinin normal çalışma koşullarında
yapılır. Emisyon ölçüm yetkilisi ölçümlerin sonuçlarını, Ek-4 veya Ek-5’te belirtilen örneklere uygun bir belge
tanzim ederek yakma tesisinin sahibine veya işletmenine verir. Ölçüm
sonuçları bu Yönetmelikte belirtilen sınır değerlerini aşamaz. d) Yukarıda (a) bendi uyarınca gereken kural
ve koşullara uyulmadığının ortaya çıkması halinde yakma tesisinin sahibi veya
işletmen, emisyon ölçüm yetkilisine, ilk ölçümlerden sonraki altı hafta
içinde ikinci bir ölçüm yaptırır. Bu ölçümde de gerekli kural ve koşullara
uyulmadığı sonucu çıkarsa emisyon ölçüm yetkilisi iki hafta içinde ilk ölçüm
ile ikinci ölçüm sonuçları hakkındaki belgenin bir örneğini yetkili merciye
verir. e) Emisyon ölçüm yetkilisi, yukarıdaki (a)
bendi uyarınca yaptığı ölçümlerin kaydını tutar. Yerine getirdiği kontrol ve
muayene ile ilgili belgeleri minimum beş yıl süreyle muhafaza eder ve
gerektiğinde yetkili merciye ibraz eder. f) Tip emisyon
belgesi almak için 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13 üncü maddelerine göre düzenlenmiş olan bir
yakma tesisinin üreticisi, Ek-3 uyarınca, akredite olmuş veya Bakanlığın izin
verdiği laboratuvarlarda gerekli test ve deneyleri yaptırır. İlgili kural ve
koşullara uygunluğu halinde
laboratuvar yetkilisi Ek-4 veya
Ek-5’te belirtilen belgeyi tanzim ederek yakma tesisi üreticisine
verir. Periyodik
Ölçümler ve Kontroller Madde 17 - Isıl gücü (IG)>15 kW olan katı ve sıvı ile ısıl gücü (IG)>30 kW olan gaz yakıtlı yakma tesislerinin sahibi veya
işletmeni, bu Yönetmelikteki koşullar ve kurallar uyarınca yakma tesisinin
bakımını, onarımını, bacanın temizlenmesini ve baca gazı ölçümlerini yetkili
servise veya bakım, onarım, baca temizleme ve emisyon
ölçüm yetkisine sahip gerçek
ve tüzel kişilere yaptırır. a) Yıllık
bakım, onarım, baca temizleme ve baca gazı ölçümüne tabi katı, sıvı ve gaz
yakıtlı yakma tesisleri; 1) Isıl
gücü (IG)>15 kW olan, 5 inci maddenin (a) bendinin (1), (2), (3), (4) ve (5) numaralı alt bentlerinde ve (b)
bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentlerinde belirtilen veya 5 inci
maddenin (b) bendinin (7) numaralı alt bendinde belirtilen katı yakıtları
mekanik yolla veya elle besleyen yakma tesislerinin, 2) Isıl
gücü (IG)>50 kW olan, 5 inci maddenin (b) bendinin (5) ve (6) numaralı alt
bentlerinde belirtilen katı yakıtları mekanik yolla veya elle besleyen yakma
tesislerinin, 3) Bu Yönetmeliğin 9, 10, 11, 12
ve 13 üncü maddelerinde belirtilen; ısıl gücü (IG)>15 kW olan
sıvı yakıtlı yakma tesisleri ile ısıl gücü (IG)>30 kW olan gaz yakıtlı
yakma tesislerinin, sahibi veya işletmeni, yakma tesisi ile ilgili bu
Yönetmelikte belirtilen koşullara ve kurallara uyduğunu yılda bir defa yetki
belgesine sahip gerçek ve tüzel kişilere yaptırır. b) Bakım, onarım, baca temizleme ve baca gazı ölçümleri düzenli aralıklarla yapılır.
(a) bendinden farklı olarak, yılda maksimum üçyüz saat ve tarımsal
işletmelerde elde edilen ürünlerin kurutulmasında kullanılan ve kurutmanın
ısı değiştirici üzerinden gerçekleştirilen yakma tesislerinin sahibi veya
işletmeni, yakma tesisleri ile ilgili bu Yönetmelikte belirtilen kurallara ve
koşullara uyduğunu üç yılda bir defa yetki belgesine sahip gerçek ve tüzel
kişilere yaptırır. c) Yetki
belgesine sahip gerçek ve tüzel kişiler, yukarıdaki (a) bendi uyarınca
yapılacak periyodik ölçüm ve kontrol tarihini sekiz hafta önceden yakma
tesisi sahibine veya işletmenine yazılı olarak bildirir. d) 16 ncı maddenin ( c), (d) ve (e) bentlerinde
belirtilen hususlar bu madde için de geçerlidir. Ölçüm Sonuçlarının Bildirimi ve
Değerlendirilmesi Madde 18 - Emisyon ölçüm
yetki belgesine sahip gerçek
ve tüzel kişiler, ölçüm sonuçlarını 16 ve 17 inci maddeleri uyarınca altı
ayda bir ilgili yetkili merciye bildirir. Yetkili merci her yıl bakım, onarım, baca
temizleme ve baca gazı ölçüm
sonuçları hakkında genel hatları içeren özet
bir rapor tanzim eder ve bu özet raporu her yıl en geç Mayıs ayı
sonuna kadar Bakanlığa bildirir. Organize
Sanayi Bölgeleri (OSB) ile Endüstri Bölgelerinde (EB) yer alan endüstriyel
tesislerindeki ısıtma amaçlı yakma tesislerinde, yetki belgesine sahip gerçek
ve tüzel kişilerce yapılan bakım, onarım, baca temizleme ve baca gazı ölçüm
sonuçları OSB veya EB bölge müdürlüğüne bildirilir. OSB veya EB bölge
müdürlükleri ölçüm sonuçları hakkında genel hatları içeren bir rapor tanzim
eder ve Bakanlığa bildirir. Yakma Tesisindeki Değişiklik Madde-19 - Yakma
tesisinden dış havaya verilen emisyon içeriğini değiştiren, emisyon
miktarının azaltılmasına veya artırılmasına neden olan aşağıdaki faaliyetler;
a) Yakma tesisinde kullanılan yakıtın değiştirilmesi, b)
Yakma tesisinin değiştirilmesi, c) Yakma
tesisinin ısıl gücünün değiştirilmesi ile bu değişiklik sonucunda 14 üncü madde gereğince
yapılan kontrol ve muayenede de değişikliğe uğraması, yakma
tesisinde değişiklik yapılmış olarak kabul edilir. ALTINCI BÖLÜM Çeşitli ve Son Hükümler Doğalgazın Zorunlu Olarak Kullanılması Madde 20 - Doğalgazın
ulaştığı ve hattının geçtiği yerlerdeki işyerleri, konutlar ve sanayide
doğalgazın ısınma amaçlı kullanımı zorunludur. Atık
Gazların Bacadan Dışarı Atılma Koşulları Madde 21 - Yakma tesisi sahibi, ısınma sezonu öncesi yılda minimum bir defa
yakma tesisinin bakım/onarımını ve baca temizliğini yapar veya yaptırır. Isıl gücü (IG)>15 kW olan katı ve sıvı ile ısıl gücü (IG)>30
kW olan gaz yakıtlı yakma
tesislerinin bakım/onarım ve baca temizliği yapıldıktan sonra durum
emisyon ölçüm yetkilisine bildirilir. Yakma
tesisinin ısıl gücü (IG)<1 MW olan
yakma tesislerinde atık gaz bacasının
yüksekliği; a)
Eğik çatı olması durumunda, baca yüksekliği, çatının en yüksek noktasından
minimum 0,5 metre daha yüksek, baca çatının tepe noktasına çok yakın değilse,
çatı tabanından minimum 1m yüksekliğinde, b)
Düz çatı olması durumunda, otuz derecelik çatı varsayılarak, baca yüksekliği
çatının en yüksek noktasından itibaren minimum 1,5 metre yüksekliğinde, c) Isıl gücü
(IG)>1 MW olan yakma tesislerinde atık gaz çıkış bacasının
yüksekliği için 7/10/2004 tarihli ve 25606 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği geçerlidir. İthal Taş ve Linyit Kömürü Madde 22- Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (a) bendinin (1)
ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen eleme ve yıkama işlemine tabi tutulmuş taşkömürü ve linyit
kömürünün ithalatı Dış Ticarette
Standardizasyon Tebliği kapsamında Bakanlıktan alınacak kontrol
belgesi ile yapılır ve bu Yönetmeliğin 27 nci maddesindeki gibi torbalanarak
satışa sunulur. İthalatçılar kömür
ithalatının ilk aşamasından başlayarak nihai tüketim aşamasına kadar kömürün
miktarı ve kalitesinden sorumludur. Bu
kömürlerin özellikleri Tablo-10’da verilmektedir.
Tablo-10’da verilen özellikleri ve sınırları sağlamayan taş
kömürü ve linyit kömürünün ithalatı, satışı ve kullanımı yapılamaz. Tablo-10 Isınma Amaçlı
İthal Taş ve Linyit Kömürü Özellikleri ve Sınırları
*Mekanik beslemeli yakma
tesisleri için kömür boyutu 10-18 mm olabilir. Yerli Kömürler Madde 23- Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (a)
bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde belirtilen eleme ve yıkama işlemine tabi
tutulmuş yerli taş ve linyit kömürleri için Tablo-11 ve Tablo-12’de verilen
özellikler ve sınırlar sağlanır. Kömürün çıkartıldığı ilin valiliğinden
uygunluk belgesi ve kömürün pazarlanacağı ilin valiliğinden ise satış izni
belgesi alındıktan ve bu Yönetmeliğin 27 nci maddesine göre torbalandıktan
sonra satışa sunulur. Yerli kömür satış izin belgesini alan gerçek ve tüzel
kişiler paketlemeden tüketiciye ulaşıncaya kadar kömürün miktarı ve kalitesi
dahil tüm işlemlerden sorumludur. Tablo-11 ve Tablo-12’de verilen sınırları
sağlamayan yerli kömürün satışı ve kullanımı yapılamaz. Tablo-11
Hava Kalitesi Sınır Değerlerinin
Aşıldığı İl ve İlçelerde Kullanılacak
Yerli Kömürlerin Özellikleri
*Mekanik beslemeli yakma tesisleri
için kömür boyutu 10-18 mm olabilir. Tablo-12 Hava
Kalitesi Sınır Değerlerinin Aşılmadığı
İl ve İlçelerde Kullanılacak Yerli Kömürlerin Özellikleri
*Mekanik beslemeli yakma
tesisleri için kömür boyutu 10-18 mm olabilir. Toz Kömürden Elde Edilen Briket Kömürü Madde 24- Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin
(a) bendinin (1) ve (2) numaralı alt bentlerinde
belirtilen briket kömürü TSE 12055’de belirtilen özellikleri sağlar. TSE
12055’de verilen özellikleri
sağlayan briket kömürleri tüm il ve ilçelerde satılabilir ve kullanılabilir. Biyokütle Madde
25- Bu
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (b) bendinin (7)
numaralı alt bendinde
belirtilen yakıtlardan elde edilen (biyokütle) briketlerin özellikleri
Tablo-13’de verilen sınırları sağlamalıdır. Tablo-13 Biyokütle Briketlerinin Özellikleri (kuru bazda) ve
Sınırlar
Yakıtların Analizi Madde 26- Bakanlığın
yetkisi saklı kalmak kaydıyla İl Mahalli Çevre Kurulunca yetkilendirilen kamu
kurum ve kuruluşları, katı ve sıvı
yakıtın üretildiği, torbalandığı, depolandığı, taşındığı ve satışının
yapıldığı yerlerden periyodik olarak yakıt numunelerini almak ve analizlerini
akredite olmuş veya Bakanlığın uygun gördüğü laboratuvarlarda
yapmak/yaptırmak ve standartlara uymayan numuneler için gerekli tutanağı tutup valiliğe bildirmekle yükümlüdürler. Torbalama Madde 27- Bu Yönetmeliğin 22, 23
ve 24 üncü maddelerinde özellikleri belirtilen ithal taş ve linyit kömürler, yerli
kömürler ve toz kömürden elde edilen briket kömürler ile 25 inci maddede
özellikleri belirtilen biyokütle briketlerinin tamamı tüm yerleşim
alanlarında torbalanarak satışa sunulur. Isınma amaçlı katı yakıtların
torbalanması; yerli kömürün çıkarıldığı bölgede, ithal kömürün ise ithalatın
gerçekleştirildiği limana yakın alanda yapılması esastır. Ancak, torbalamanın
belirtilen alanlarda yetersiz olduğu durumlarda, kömür üretici ve
ithalatçıları, kömürün üretildiği ve ithalatın gerçekleştirildiği ilin
valiliği ile torbalamanın yapılacağı ilin valiliğinden izin almak kaydıyla
torbalama işlemini başka yerde yapabilir veya bayisi olan/anlaşma yaptığı
gerçek ve tüzel kişilere yaptırabilir. Toz kömür ile biyokütleden elde edilen
briketler üretildiği yerde torbalanır. Isınma amaçlı kullanılacak yakıtlar
(ithal ve yerli kömürler, briket, biyokütle) EK-6, EK-7, EK-8 ve EK-9’da
belirtilen torba örneklerine göre torbalanır. İl
ve İlçelerin Kirlilik Derecelendirilmesi Madde 28 - İl ve ilçelerin kirlilik derecelendirilmesi; il ve
ilçenin topoğrafik yapısı, atmosferik şartlar, meteorolojik parametreler,
sanayi durumu, nüfus yoğunluğu ve önceki yılların hava kalitesi ölçüm sonuçları
dikkate alınarak 2/11/1986 tarihli ve 19269 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğine göre Bakanlık tarafından kış sezonu
başlamadan önce ilan edilir. Tip
Emisyon Belgesi Madde
29 - Bu
Yönetmeliğin 7, 8, 9, 10, 11, 12, ve 13 üncü
maddelerinde belirtilen yakma tesislerinin her bir üretim modeli için gerçek
ve tüzel kişiler, ürettiği yakma tesisi ile ilgili bu Yönetmelikte belirlenen
emisyon sınırlarını, akredite olmuş veya Bakanlığın izin verdiği
laboratuvarlarda yaptıracakları deneylerle sağladıklarını belgelendirmeleri
halinde Ek-10’da örneği verilen tip emisyon belgesi Bakanlıkça düzenlenerek
verilir. Tip emisyon belgesi olmayan yakma tesislerinin üretimi ve satışı yapılamaz ve kullanılamaz. Bakım,
Onarım, Baca Temizleme ve Emisyon Ölçüm Yetkilisi Madde
30 - Katı, sıvı ve gaz yakıtlı yakma tesisleri üreticileri ve ithalatçıları
yetki belgesine sahip olmak koşulu ile bakım, onarım, baca temizleme ve baca
gazı ölçüm hizmetlerini yapmak veya bu
hizmetleri yetki belgesine sahip gerçek ve
tüzel kişilere yaptırmakla yükümlüdür. Bakım, onarım, baca temizleme ve emisyon ölçüm yetkilisinin görev ve
sorumlulukları ile yetki belgesinin
alınma usul ve esasları tebliğle belirlenir. Alınacak Tedbirler
Madde
31 - Valilikler, kritik meteorolojik
şartların oluştuğu veya hava kirliliğinin artış gösterdiği bölgelerde,
esasları İl Mahalli Çevre Kurullarınca belirlenecek şekilde insan ve çevresi
üzerinde meydana gelecek zararlara karşı; a) Isınma amaçlı katı, sıvı ve gaz yakıtlı yakma tesislerini belirli
zamanlarda çalıştırmaya, b) Katı ve sıvı yakıtların kalitesinde
iyileştirme yönünde yeni düzenleme yapmaya, yetkilidir. Denetim
Madde 32 - Bakanlığın
denetim yetkisi saklı kalmak kaydıyla,
Belediye mücavir alanları içinde belediyeler, mücavir alanlar dışında ise
valilikler bu Yönetmelikte belirlenen kurallara uygun olmayan yakıtları
üretenler, satışa sunanlar ile ısıtma
tesisleri üretenler ve işletenleri denetlemek ve hakkında yasal işlem
yapmakla yükümlüdür. Cezai
İşlem Madde 33 - Bu
Yönetmeliğe aykırı faaliyetlerin tespiti halinde 11/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili maddelerine
göre cezai işlem uygulanır. Yürürlük Madde 34 - Bu Yönetmelik 1/4/2005 tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 35 - Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre ve Orman Bakanı
Yürütür. EK-1 İslilik Derecesi (Ringelmann Skalası) Ringelmann Skalasında, Sıfır (o)
ile beş alan içinde beyaz ile siyah arasındaki gri değerler bulunur.
Gri renk oranı bu alanlarda şöyledir:
EK-2 Ölçüm Noktası 1) Ölçüm noktası, yakma tesisi ile baca arasındaki bağlantıyı
sağlayan boru üzerinde yapılır. Ölçüm noktası, yakma tesisi atık gaz çıkış borusundan
itibaren boru çapının yaklaşık iki katı mesafede olur. Eğer yakma tesisi ile
baca arasında, ısı değiştirici veya atık gaz arıtma tertibatı varsa ölçüm
noktası bu tertibatlardan sonra yine boru çapının iki katı mesafede yapılır. 2) Ölçüm noktasındaki atık gazın türbülanslı bir rejimde olması
durumunda, atık gaz ısı kaybının olmaması koşuluyla ölçüm noktası yukarıda
1’de belirtilen mesafeden biraz daha ileriye kaydırılabilir. 3) Ölçüm noktasında, ölçümleri önemli ölçüde olumsuz etkileyecek
toz ya da kurum birikmesi olmamalıdır. EK-3 A)
İşletmedeki Ölçümlerin Yapılışı Hakkında Koşullar ve Kurallar 1) Genel Kurallar 1.1) Ölçümler, ölçüm noktasındaki atık gaz akım (merkezinde)
çekirdeğinde yapılır. Yakma tesisinde
birden çok ölçüm noktası varsa, ölçümler her ölçüm noktasında yapılır. 1.2) Ölçümlerden önce ölçüm cihazının çalışıp çalışmadığı kontrol ve kalibre edilir. Yakma tesisi üreticisinin kullanım kılavuzundaki talimatlarına uyulur. 1.3) Ölçümler, ısıl gücünde, ayarlanabilir en yüksek ısıl
gücünde, yakma hiç aksatılmadan ve
yakma tesisi sürekli çalışma rejiminde iken, sonuçlar temsil niteliğine sahip
olabilecek ve benzer yakma tesislerinde ve kullanım koşullarında
birbirleriyle karşılaştırılabilecek şekilde yapılır. Bundan farklı olarak, bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin (b)
bendinin (1) ve (5) numaralı alt bentlerinde belirtilen yakıtlarla çalışan ve
yeterli miktarda ısı akümülatörü bulunmayan yakma
tesislerinde ölçümler kısmi yüklenme ile yapılır. 1.4) İşletme durumunun değerlendirilebilmesi için, atık gaz ve
yanma havası arasındaki basınç farkı ile atık gazın sıcaklığı da
ölçülmelidir. Aşağıdaki A.3.4.1
gereğince yapılacak sıcaklık ölçümlerinin sonuçları kullanılabilir. Ölçüm
işlemi devam ederken ölçüm cihazı üzerinde gözüken yakma tesisinin iç veya arkasındaki ısı akümülatörüne ait
sıcaklık kayda geçirilir. Çok kademeli yakma tesislerinde veya kademesiz
ayarlanabilen brülörlerde ölçüm sırasında elde edilen güç de kayda geçirilir.
1.5)
Ölçüm programı daima sonuna kadar yürütülüp tamamlanır. Negatif sonuçlar
veren ölçümler çıksa da ölçümlere devam edilir. 2) Katı Yakıtlı Yakma Tesislerinde Ölçümler 2.1) Yukarıdaki A.1.3’teki
koşulların yerine getirilmesi amacıyla, elle beslenen ve yanma kaybı üstten olan yakma tesislerinde ölçümlere, yakma tesisi
üreticisinin kullanım kılavuzunda belirttiği en büyük yakıt miktarı
beslendikten ve bu yakıtın yanması için gerekli tutuşma ısısının akkor
tabakasına ulaşmasından beş dakika sonra başlanır. 2.2)
Ölçüm noktasında, emisyon ölçümleri yapılırken eş zamanlı olarak atık gaz
içindeki oksijen içeriği tespit edilir. Bu ölçümler 15 dakikalık aralıklarla
yapılır ve minimum 5 ölçüm alınır. Toz haldeki emisyonlar gravimetrik olarak
belirlenir. Bunun için incelenecek atık gazdan özel bir numune alma cihazının
yardımıyla yeterli miktarda atık gaz alınır ve bir cam elyaf filtreli kovan
yardımıyla aktarılır. Ölçülen emisyonlar aşağıdaki
formül ile referans oksijen miktarına göre emisyona dönüştürülür. EB= ((21-O2B) / (21-O2))
* EM Oksijen miktarı yerine atık gaz içindeki
karbondioksit miktarı da ölçülebilir. Bu durumda, ölçülen emisyonlar
aşağıdaki formül ile referans oksijen miktarına göre emisyona dönüştürülür: EB= CO2max * ((21-O2B) /
(21-O2)) * EM Birimlerin açıklamaları: EB= Standart oksijen miktarına göre emisyon
(mg/m3) EM= Ölçülen emisyon (mg/m3) O2B= Standart oksijen miktarı yüzdesi (%) O2= Kuru atık gaz içindeki oksijenin yüzdesi
(%) CO2= Kuru atık gaz
içindeki karbondioksit yüzdesi (%) CO2max= Her bir yakıt için kuru atık
gaz içindeki maksimum karbondioksit yüzdesi (%)
2.3) Bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinin
(c) bendi gereğince kısmi yüklenme alanındaki ölçümlerde aşağıdaki gibi
hareket edilir: 2.3.1) Yanma havası körüğü bulunmayan yakma tesislerinde ilk beş dakika içindeki ölçümler yanma
havası kapağı açıkken, kalan on dakika
içindeki ölçümler ise kapalıyken
yapılır. 2.3.2) Yanma havası körüğü
(açma/kapama düzeni) düzenlenmiş yakma
tesislerinde ölçümler, on beş dakika boyunca körük açıkken, on dakika da
kapalıyken yanma havası beslemesi kısık halde iken yapılır. 2.3.3) Yanma havası körüğü (kısma diski, diyafram yada kapağı
v.s. yardımıyla devir sayısı düzeni, kademe düzeni, hava miktarı düzeni)
düzenlenmiş yakma tesislerinde ölçümler on beş dakika boyunca yanma havası
beslemesi kısık halde iken yapılmalıdır. 2.4) Ölçümlerin sonuçları, norm durumuna ve atık gaz referans oksijen miktarına dönüştürülerek
hesaplandıktan sonra elde edilen emisyon değeri, ölçüm noktası sayısına uygun
olarak yuvarlanır. Yuvarlatılmış sonuç, emisyon sınır değerini aşmamışsa bu Yönetmeliğe uygun demektir. 3) Sıvı ve Gaz Yakıtlı Yakma Tesislerinde Ölçümler 3.1) Yukarıda A.1.3’teki
koşulları yerine getirebilmek amacıyla püskürtme brülörlü sıvı ve gaz yakıtlı
yakma tesislerinde ölçümlere en erken, brülör açıldıktan iki dakika sonra ve
buharlaştırma brülörlü sıvı yakıtlı yakma tesislerinde ise ısıl güç
ayarlandıktan iki dakika sonra başlanır. Ölçümlerde 5 dakikalık ortalamalar
alınır ve ölçüm süresi minimum 1 saat olur. Sıcak su ısıtma tesislerinde
ölçümlere başlanırken kazandaki su sıcaklığı minimum 60 derece olur. Bu,
özellikler ve kurallar gereği kazanı 60 derecenin altında çalıştırılan su
ısıtma tesisleri için geçerli değildir (kayan düzenlemeli düşük sıcaklıklı
kazan, yoğuşmalı yakma tesisleri). 3.2) İslilik derecesi, DIN 51402
Kısım 1’deki (Ekim 1986 sayısı) yönteme göre görsel olarak tespit
edilmelidir. 3 ölçüm yapılır. Kullanılan filtre kâğıdının, kondenzasyon
oluşumu nedeniyle belirgin bir şekilde nemlenmiş olması halinde veya dengesiz
bir siyahlaşma arz etmesi halinde dördüncü bir ölçüm yapılır. Bu ölçümlerin
aritmetik ortalaması alınır. En yakın tam sayıya yuvarlanan sonuç, bu
Yönetmelikteki islilik derecesini aşmamışsa, bu Yönetmeliğe uygun demektir. 3.3) Atık gazlarda benzen türevlerinin bulunup bulunmadığını
tespit amacıyla yapılacak testlerde, islilik derecesi tespit edilirken
kullanılan filtre kâğıdından yararlanılır. Önce kullanılmış filtre kâğıdında
çıplak gözle benzen türevi olup olmadığı incelenir. Bir renk değişikliği fark
edilirse islilik derecesi tespitinde kullanılan filtre kâğıdı atılır. Kesin
bir karara varmak mümkün gözükmezse islilik derecesi tespitinden sonra DIN
51402 Kısım 2 (Mart 1979 sayısı) uyarınca akıcı madde testi yapılır. 3 filtre
numunesinin hiç birinde de benzen türevine rastlanmazsa, bu Yönetmeliğe
uyulmuş sayılır. 3.4) Atık Gaz ile Isı Kayıplarının Tespiti 3.4.1) Atık gazın oksijen miktarı ve atık gaz sıcaklığı ile
yanma havası sıcaklığı arasındaki fark tetkik ve tespit edilir. Bu amaçla
oksijen miktarı ve atık gaz sıcaklığı aynı zamanda ve tek bir noktada
ölçülür. Oksijen miktarı yerine atık gazın karbondioksit miktarı da
ölçülebilir. Yanma havasının sıcaklığı ısı üreticinin emiş noktası yakınında,
oda sıcaklığından bağımsız yakma tesislerinde ise besleme borusunda herhangi
uygun bir yerde ölçülür. 3.4.2) Atık gaz kayıpları, oksijen miktarı ölçülürken şu formüle
göre hesaplanır: qA= (tA – tL)
* ((A2 / (21 – O2)) + B) Oksijen miktarı yerine karbondioksit
miktarı ölçülürse hesaplama şu formüle göre yapılır: qA= (tA – tL)
* ((A1 / CO2) + B) Birimlerin açıklamaları: qA= Atık gaz kaybı (%) tA= Atık gaz sıcaklığı (°C) tL= Yanma havası sıcaklığı (°C) CO2= Kuru atık gaz içindeki
karbondioksitin oranı (%) O2= Kuru atık gaz
içindeki oksijenin oranı (%)
Atık gaz kaybı hesabının sonucu yuvarlanır. 0,50’ye kadar olan
ondalık değerler aşağı, daha büyük ondalık sayılar ise yukarı yuvarlanır.
Yuvarlanmış sonuç, tespit edilmiş atık gaz kaybı sınır değerini +%1toleransı,
körüksüz brülörlü yakma tesisi tesislerinde ise +%2 toleransı aşmamışsa, bu
Yönetmeliğe uygun kabul edilir. Atık gaz içindeki oksijen miktarı %11’i aşarsa veya atık gaz
içindeki karbondioksit miktarı her bir yakıtta aşağıdaki değerlerden daha düşük çıkarsa, tolerans değerler 1,5
katına çıkartılır.
B) Test Koşullarında Verimliliğin ve
Azotoksit (NOx) Miktarının Belirlenmesi 1) Verimliliğin
Belirlenmesi 1.1) Verimlilik, DIN 4702 Kısım 8 (Mart 1990 sayısı) uyarınca
belirlenir. 1.2) Verimlilik, kazan tipi için belli bir test düzeneğinde ya
da her bir kazan için kurulu durumdaki bir yakma tesisinde belirlenebilir.
Verimlilik, kurulu durumdaki bir yakma
tesisinde belirlenecekse, test düzeneğinde geçerli olan kurallar
duruma özgü şekilde bunun için de geçerlidir. 1.3) Belirleme yönteminin belirsizliği tetkik edilen verimlilik
yüzdesi değerinin % 3’ünü aşamaz. Tetkik edilen değerlere %3 belirsizlik de
eklendiğinde tespit edilmiş sınır değerleri aşmıyorsa verimliliğin yerine
getirilmiş olduğu kabul edilir. 2) Azotoksit (NOx) Miktarının Belirlenmesi 2.1) Emisyon testi bir brülör tipi için TS EN 267 ye göre
veya bu normun amacına uygun bir
şekilde uygulanması koşuluyla test amaçlı alev borusu üzerinde yapılır.
Üreticinin seçtiği ve test edilmiş bir brülörü bulunan kazanın tipi ile
kazan-brülör birimi (ünitesi) test düzeneğinde bu normun amacına uygun bir
şekilde uyarlanarak test edilir. 2.2) Yukarıda 2.1 uyarınca yapılacak testler her bir brülör yada
brülör-kazan kombinasyonu için, kurulu bulunan mevcut bir yakma sisteminde TS
EN 267 (Ekim 1991 sayısı) uygun bir şekilde yapılabilir. 2.3) Ölçüm cihazlarının
kalibrasyonu için sertifikalı kalibrasyon gazı kullanılır. Gaz yakıtlı
brülörlerde ve gaz yakıtlı brülör-kazan-kombinasyonlarında test gazı olarak
G20 (metan) kullanılır. 2.4) Atık gazdaki azotoksit (NOx) konsantrasyonu, TS EN 267’deki
ölçüm toleransları da dikkate alınmak suretiyle; 2.4.1) Tek kademeli brülörlerde, çalışma alanındaki test
noktasında elde edilen değerler, tespit edilmiş bulunan sınır değerleri
aşmıyorsa, 2.4.2) Kazanlarda ve kazan-brülör birimlerinde DIN 4702 Kısım 8
(Mart 1990 sayısı) uyarınca veya çok kademeli ve modülasyonlu brülörlerde bu
norma dayanılarak elde edilen norm-emisyon faktörü EN tespit
edilmiş bulunan sınır değeri aşmıyorsa, bu Yönetmelik hükümleri yerine
getirilmiş sayılır.
EK-6 İTHAL KÖMÜR
TORBA ÖRNEĞİ
EK-7 YERLİ KÖMÜR TORBA ÖRNEĞİ
EK-8 BRİKET KÖMÜRÜ TORBA ÖRNEĞİ
EK-9 BİYOKÜTLE TORBA ÖRNEĞİ
EK-10
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||