Maliye
Bakanlığından:
Genel Bütçe Muhasebe Yönetmeliği
BİRİNCİ BÖLÜM
Madde 1-Bu
Yönetmeliğin amacı; genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt
düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması;
işlemlerinin kayıt dışında kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin ve
işlemlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir
biçimde muhasebeleştirilmesi; mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin
temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde Genel
Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirlenen standartlara uygun, yönetimin ve
ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak ve kesin hesabın
çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve hesap verme süreçlerinin etkili
çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanması ve yayımlanmasına ilişkin esas ve
usullerin belirlenmesidir.
Madde 2-Bu
Yönetmelik, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe kayıt ve
işlemlerini kapsar.
Madde 3-Bu Yönetmelik, 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49 uncu maddesi ile 178 sayılı
Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 11 inci maddesi ve 03/05/2005 tarihli ve 2005/8844 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Madde 4-Bu
Yönetmelikte geçen;
Bakanlık : Maliye Bakanlığını (Muhasebat Genel Müdürlüğünü),
Kamu idaresi : 50l8 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı
cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerini,
Yönetmelik: Bu
Yönetmeliği,
Muhasebe
birimi : Kapsama dahil kamu idarelerine ait, gelirlerin ve alacakların
tahsili, giderlerin ve borçların hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla
ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere
verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm mali işlemlerin kayıtlarının yapılması
ve raporlanmasına ilişkin muhasebe hizmetlerinin yapıldığı birimi,
Muhasebe yetkilisi: Muhasebe hizmetlerinin yürütülmesinden ve muhasebe
biriminin yönetiminden sorumlu, usulüne göre atanmış sertifikalı yöneticiyi,
Öz kaynak: Genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinin varlıkları ile yabancı kaynakları arasındaki
farkı,
Gelir: İlk defa hesaplara alınacak varlıklar ile yeniden değerleme farkları
dışında, öz kaynakta artışa neden olan her türlü işlemi,
Gider: İlk defa hesaplara alınacak varlıklar ile yeniden değerleme farkları
dışında, öz kaynakta azalışa neden olan her türlü işlemi,
Ekonomik sınıflandırma: Kamu idarelerinin, gelir ve giderlerinin türleri itibarıyla
sınıflandırılmasını,
Bütçe
geliri: Bütçede veya diğer mevzuatta gelir olarak tanımlanan
her türlü işlemi,
Bütçe
gideri: Bütçede veya diğer mevzuatta gider olarak tanımlanan
her türlü işlemi,
Tahakkuk
esası: Bir ekonomik değerin; yaratıldığında, başka bir
şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya
yok olduğunda muhasebeleştirilmesini,
Nakit
esası: Gelirlerin nakden veya mahsuben tahsil edildiğinde,
giderlerin ise nakden veya mahsuben ödendiğinde muhasebeleştirilmesini,
Ön ödeme : İlgili mevzuatında öngörülen hallerde kesin ödeme öncesi avans
verilmesi veya kredi açılması şeklinde yapılan ödemeyi,
Malî Yıl: Takvim
yılını,
Faaliyet dönemi: Bakanlıkça
aksi kararlaştırılmadıkça mali yılı,
Hesap dönemi: Bakanlıkça
aksi kararlaştırılmadıkça mali yılı,
Genel bütçe dışı idare veya kuruluş: 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 2 nci
maddesinde sayılan ve genel bütçe kapsamındaki idareler dışında kalan idare,
kurum veya kuruluşları,
Kullanıcı idare veya kuruluş: Hazine Müsteşarlığınca herhangi bir dış finansman kaynağından sağlanan dış finansman
imkanlarını tahsis veya ikraz yoluyla kullanan genel bütçe kapsamı içindeki
veya dışındaki idare, kurum veya kuruluşları,
Dış borcun
ikrazı: Hazine Müsteşarlığı tarafından herhangi bir dış
finansman kaynağından sağlanan dış finansman imkanlarının ekonominin çeşitli
sektörlerinde gelişmeyi sağlamak ve/veya finansman ihtiyacını karşılamak
üzere genel bütçe dışı idare veya kuruluşlar ile yatırım ve kalkınma
bankalarına gerektiğinde anlaşmanın mali şartlarına bağlı kalmaksızın
aktarılmasını,
Dış
finansman kaynağı: Dış finansman sağlayan yabancı
ülkeler, ülkelerce oluşturulan birlikler, resmi finansman fonları,
uluslararası ve bölgesel kuruluşlar ile uluslararası sermaye ve finans
piyasalarında faaliyet gösteren yatırım bankaları da dahil olmak üzere
bankalar, satıcı ve alıcı kredisi sağlayan kuruluşlar ile firmalar veya
münferiden bunların her birini,
Aktarım: Herhangi bir
dış finansman kaynağından, anlaşma hükümlerine göre, doğrudan veya Hazine
Müsteşarlığı veya kullanıcı kuruluşların talebi üzerine T.C. Merkez Bankası
veya uygun görülen diğer bankalar nezdindeki proje özel hesaplarına ve hazine
hesaplarına aktarılan tutarları,
ifade eder.
Madde 5-Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki defterler
kullanılır:
a) Yevmiye defteri (Örnek: 3)
b) Büyük defter (Örnek: 4)
c) Kasa defteri (Örnek: 5)
d) Yardımcı hesap defterleri
Kullanılacak defterlerle ilgili olarak düzenlemeler
yapmaya Bakanlık yetkilidir.
Yevmiye defteri, kayda geçirilmesi gereken işlemlerin
yevmiye tarihi ve müteselsil numara sırasıyla ve maddeler halinde düzenli
olarak yazıldığı defterdir. Yevmiye defterine açılış kaydı yapıldıktan sonra,
günlük işlemler muhasebeleştirme belgelerine dayanılarak kaydedilir.
Büyük defter, yevmiye defterinde kayda geçirilmiş
olan işlemleri usulüne göre hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu
hesaplarda toplayan defterdir. İşlemler yevmiye tarih ve numara sırasına göre
yevmiye defterine kaydedildikten sonra, aynı yevmiye tarih ve numarası ile
her bir hesap için açılan büyük defterin ilgili sayfalarına tasnifli olarak
kaydedilir.
Kasa işlemlerine ait büyük defter, diğer büyük
defterlerde yer alan bilgilere ilaveten, günlük kasa sayımına ilişkin
bilgiler ile muhasebe yetkilisi ve veznedar tarafından durumun tespitine
ilişkin açıklamaları ihtiva edecek şekilde düzenlenir.
Yardımcı hesap defterleri, hesap planını oluşturan
hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus olarak tutulan
defterlerdir.
Madde 6-Muhasebe
işlemleri, yevmiye
tarihi ve müteselsil sıra numarasına göre maddeler halinde önce yevmiye defterine
kaydedilir; buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı hesap
defterlerine sistemli bir şekilde dağıtılır.
Muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve
numarası sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap
döneminin başında “1” den başlayıp, hesap döneminin sonuna kadar devam eden
birer numara verilir. Yevmiye defteri, büyük defter ve yardımcı hesap
defterleri kayıtlarında bu yevmiye tarih ve numaraları esas alınır.
Gerçekleşen işlemler muhasebeleştirme belgeleriyle
kaydedilir. Belge olmadan kayıt yapılmaz. Gerçekleşen işlemler, “Hesabın
İşleyişi” bölümlerinde belirtildiği şekilde hesaplara kaydedilir. Hesabın
işleyişi bölümlerinde yer almayan işlemler ise bu Yönetmelikte belirtilen
hesapların niteliğine uygun bir biçimde kaydedilmekle birlikte Bakanlığa
bilgi verilir. Bir hesabın borcuna kaydedilen tutar mutlaka başka bir hesap
ya da hesapların alacağına kaydedilir. Yevmiye defterinde her zaman
borç-alacak eşitliği bulunur.
Bütçeden nakden veya mahsuben yapılan harcamalar ile
okul pansiyonları hesabına ilişkin işlemler “Ödeme Emri Belgesi” (Örnek:
1/A), diğer işlemler ise “Muhasebe İşlem Fişi” (Örnek: 2) ile
muhasebeleştirilir. Devlet Borçları Muhasebe Birimince bütçeden nakden veya
mahsuben yapılan harcamalarda muhasebeleştirme belgesi olarak “Ödeme Emri
Belgesi” (Örnek:1/B) kullanılır.
Mali yılın başında, bir önceki hesap dönemi kapanış
bilançosu ve dipnotları esas alınarak açılış bilançosu düzenlenir. Açılış
bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını sağlamak üzere
bilançodaki tutarlar, düzenlenecek “1” yevmiye numaralı muhasebe işlem
fişiyle ilgili hesaplara borç ve alacak kaydedilir. Açılış kaydına ilişkin
muhasebe işlem fişine, açılış bilançosunun bir nüshası eklenir. Açılış
kaydına esas tutarlar, ilgili hesaplar için açılacak büyük defter ve yardımcı
hesap defterlerine aktarıldıktan sonra yılı işlemlerinin kaydına başlanır.
Madde 7-Genel bütçe kapsamındaki
kamu idarelerine ait hesap planı aşağıdaki ana hesap grupları, hesap grupları
ve hesaplardan oluşur:
Aktif Hesaplar
1-Dönen Varlıklar
10 Hazır Değerler
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
104 Proje Özel Hesabı
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)
107 Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabı
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
11 Menkul Kıymet ve Varlıklar
117 Menkul Varlıklar Hesabı
118 Diğer Menkul Kıymet ve Varlıklar Hesabı
12 Faaliyet Alacakları
120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
13 Kurum Alacakları
130 Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı
131 Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesabı
132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı
14 Diğer Alacaklar
140 Kişilerden Alacaklar Hesabı
15 Stoklar
150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı
157 Diğer Stoklar Hesabı
16 Ön Ödemeler
160 İş Avans ve Kredileri Hesabı
161 Personel Avansları Hesabı
162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı
164 Akreditifler Hesabı
165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve Krediler
Hesabı
166 Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve
Akreditifler Hesabı
167 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Avans ve
Akreditifleri Hesabı
18 Gelecek
Aylara Ait Giderler ve Gelir Tahakkukları
180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı
181 Gelir Tahakkukları Hesabı
19 Diğer
Dönen Varlıklar
194 Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları
Hesabı
197 Sayım Noksanları Hesabı
198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı
2-Duran Varlıklar
21 Menkul Kıymet ve Varlıklar
217 Menkul Varlıklar Hesabı
22 Faaliyet Alacakları
220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı
222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
23 Kurum Alacakları
230 Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı
232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
24 Mali Duran Varlıklar
240 Mali Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler Hesabı
241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara Yatırılan
Sermayeler Hesabı
242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler
Hesabı
25 Maddi Duran Varlıklar
250 Arazi ve Arsalar Hesabı
251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı
252 Binalar Hesabı
253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı
254 Taşıtlar Hesabı
255 Demirbaşlar Hesabı
256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı
257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı
259 Yatırım Avansları Hesabı
26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar
260 Haklar Hesabı
264 Özel Maliyetler Hesabı
267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı
268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
28 Gelecek Yıllara Ait Giderler ve
Gelir Tahakkukları
280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı
281 Gelir Tahakkukları Hesabı
29 Diğer Duran Varlıklar
294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran
Varlıklar Hesabı
297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Hesabı
299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)
Pasif Hesaplar
3-Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
30 Kısa Vadeli İç Mali Borçlar
302 Para Piyasası Nakit İşlemleri Borçları Hesabı
304 Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı
305 Bonolar Hesabı
309 Kısa Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
31 Kısa Vadeli Dış Mali Borçlar
310 Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar Hesabı
32 Faaliyet Borçları
320 Bütçe Emanetleri Hesabı
322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı
323 Bütçeleştirilmiş Borçlar Hesabı
33 Emanet Yabancı Kaynaklar
330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı
332 Okul Pansiyonları Hesabı
333 Emanetler Hesabı
337 Mutemetlikler Cari Hesabı
338 Konsolosluk Cari Hesabı
339 Risk Hesabı
36 Ödenecek Diğer Yükümlülükler
361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri Hesabı
362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri Adına Yapılan
Tahsilat Hesabı
363 Kamu İdareleri Payları Hesabı
38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve Gider
Tahakkukları
380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı
381 Gider Tahakkukları Hesabı
39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
397 Sayım Fazlaları Hesabı
4-Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
40 Uzun Vadeli İç Mali Borçlar
404 Tahviller Hesabı
409 Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabı
41 Uzun Vadeli Dış Mali Borçlar
410 Dış Mali Borçlar Hesabı
48 Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve
Gider Tahakkukları
480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı
481 Gider Tahakkukları Hesabı
5-Öz Kaynaklar
50 Net Değer
500 Net Değer Hesabı
51 Değer Hareketleri
510 Nakit Hareketleri Hesabı
511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabı
512 Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabı
513 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim
Hesabı
519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabı
52 Yeniden Değerleme Farkları
522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabı
57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet
Sonuçları
570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet Sonuçları Hesabı
58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları
580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet Sonuçları Hesabı
(-)
59 Dönem Faaliyet Sonuçları
590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı
591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı (-)
6-Faaliyet Hesapları
60 Gelir Hesapları
600
Gelirler Hesabı
63 Gider Hesapları
630 Giderler Hesabı
69 Faaliyet Sonuçları
690 Faaliyet Sonuçları Hesabı
8-Bütçe Hesapları
80 Bütçe Gelir Hesapları
800 Bütçe Gelirleri Hesabı
805 Gelir Yansıtma Hesabı
81 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İade Hesapları
810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabı
83 Bütçe Gider Hesapları
830 Bütçe Giderleri Hesabı
831Ödeneğine Mahsup
Edilecek Harcamalar Hesabı
833 Bütçeden Mahsup Edilecek Ödemeler Hesabı
834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı
835 Gider Yansıtma Hesabı
89 Bütçe Uygulama Sonuçları
895 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı
9-Nazım Hesaplar
90 Ödenek Hesapları
900
Gönderilecek Bütçe Ödenekleri Hesabı
901
Bütçe Ödenekleri Hesabı
902
Bütçe Ödenek Hareketleri Hesabı
903
Kullanılacak Ödenekler Hesabı
904
Ödenekler Hesabı
905
Ödenekli Giderler Hesabı
906
Mahsup Dönemine Aktarılan Kullanılacak Ödenekler Hesabı
907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler Hesabı
91 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait
Menkul Kıymet Hesapları
910 Teminat Mektupları Hesabı
911 Teminat Mektupları
Emanetleri Hesabı
912 Kişilere Ait Menkul
Kıymetler Hesabı
913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri Hesabı
92 Taahhüt Hesapları
920 Gider Taahhütleri Hesabı
921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı
93 Verilen Garanti Hesapları
930 Verilen Garantiler Hesabı
931 Verilen Garantiler Karşılığı Hesabı
94 Değerli Kağıt ve Özel Tahakkuk
Hesapları
940 Değerli Kağıt Ambarları Hesabı
942 Zimmetle Verilen Değerli Kağıtlar Hesabı
944 Yoldaki Değerli Kağıtlar Hesabı
945 Değerli Kağıt İşlemleri Hesabı
946 Özel Tahakkuklardan Alacaklar Hesabı
947 Özel Tahakkuklar Hesabı
948 Başka Birimler Adına İzlenen Alacaklar Hesabı
949 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak Emanetleri
Hesabı
95 Dış Borçlanma ile İlgili Hesaplar
950 Kullanılacak Dış Krediler Hesabı
951 Kredi Anlaşmaları Hesabı
954 Risk Hesabı Alacakları Hesabı
955 Risk Hesabı Alacakları Karşılığı Hesabı
956 Genel Bütçe Dışı İdareler
Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı
957 Genel Bütçe Dışı İdareler Doğrudan Dış Proje
Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı
958 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan
Akreditifler Hesabı
959 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden Açılan
Akreditifler Karşılığı Hesabı
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine aykırı olmamak
üzere; detaylı hesap planını hazırlamaya ve ihtiyaç duyulduğunda yeni
hesaplar açmaya Bakanlık yetkilidir.
Madde 8-Bu ana hesap
grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan değerler ile normal koşullarda
en fazla bir yıl veya faaliyet dönemi içinde paraya çevrilmesi, tüketilmesi
veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve alacak unsurlarını kapsar.
Dönen varlıklar ana hesap grubu; hazır değerler,
menkul kıymet ve varlıklar, faaliyet alacakları, kurum alacakları, diğer
alacaklar, stoklar, ön ödemeler, gelecek aylara ait giderler ve gelir
tahakkukları ile diğer dönen varlıklar hesap gruplarından oluşur.
Madde 9-Bu hesap grubu,
nakit olarak veznede veya bankada bulunan değerler ile istenildiği zaman
değer kaybına uğramadan paraya çevrilme imkanı bulunan varlıkları kapsar.
Hazır değerler, niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
100 Kasa Hesabı
101 Alınan Çekler Hesabı
102 Banka Hesabı
103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı (-)
104 Proje Özel Hesabı
105 Döviz Hesabı
106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-)
107 Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki Paralar Hesabı
108 Diğer Hazır Değerler Hesabı
109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar Hesabı
100 Kasa hesabı
Madde 10-Bu hesap,
muhasebe birimi veznelerince, kanuni dolaşım niteliğine sahip ulusal
paraların alınması, verilmesi ve saklanmasına ilişkin işlemlerin izlenmesi
için kullanılır.
Muhasebe birimlerine döviz olarak intikal eden tutarlar
bu hesapla ilişkilendirilmez.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 11-Kasa hesabına ilişkin işlemler
aşağıda gösterilmiştir:
a) Tahsilat/Tahakkuk bordrosu
Bu bordro, gereğine göre “Tahsilat Bordrosu” veya
“Tahakkuk Bordrosu” (Örnek: 6) olarak kullanılır. Bu bordro, Bakanlıkça
belirlenen muhasebe birimlerinde ve her tahsilat veya tahakkuk işlemi için
ayrı bir muhasebe işlem fişi düzenlendiği durumlarda kullanılmaz.
Bir gün içinde nakden tahsil olunan her türlü vergi,
resim, harç ve fon gibi gelirler ile diğer tahsilat yardımcı hesaplar
itibarıyla tahsilat bordrosuna kaydedilir.
Tahsilat bordrosu, bağlı vergi dairelerinde muhasebe
ve gelir servisleri ya da bağımsız vergi daireleri ile bağlı vergi
dairelerinin normal, takipli, tecilli ve tehirli alacak tahsilatı itibarıyla
ayrı ayrı düzenlenir. Birden fazla veznesi olan muhasebe birimlerinde her
vezne için bu bordrolar ayrı ayrı düzenlenir. Mahsuben yapılan tahsilat için
de ayrı tahsilat bordrosu düzenlenir. Vergi daireleri adına bankalarca
yapılan tahsilat için, vergi tahsil alındıları günlük icmal cetvelleri esas
alınarak ayrı tahsilat bordrosu düzenlenir.
Vezne sayısı birden fazla olan muhasebe birimlerinde,
tahsilat bordrolarının alındılarla uygunluğu sağlandıktan sonra günlük
tahsilat tutarı, diğer veznedarlarca, muhasebe yetkilisi tarafından
görevlendirilen sorumlu veznedara teslim edilir.
Bir gün içerisinde başka muhasebe birimleri adına
tahsil edilen tutarlar, kişi bazında her bir tahsilat için ayrı bir muhasebe
işlem fişi düzenlenmek ve yevmiye numarası verilmek suretiyle hesaplara
kaydedilir. Ancak, bir gün içerisinde başka muhasebe birimleri adına tahsil
edilen tutarlardan aynı muhasebe birimi adına yapılan vergi ve benzeri
tahsilat bir muhasebe işlem fişi ile hesaplara kaydedilebilir.
İki nüsha olarak düzenlenen tahsilat bordrolarının
birinci nüshası veznede, ikinci nüshası ise muhasebe servisinde saklanır.
Tahakkuk servislerince günlük olarak düzenlenip
tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen tahakkuk
bordroları iki nüsha düzenlenir. Birinci nüshası muhasebe servisinde, ikinci
nüshası ilgili tahakkuk servisinde saklanır.
b) Alındılar
Muhasebe birimlerince
yapılacak tahsilat ve veznelere teslim edilen değerler karşılığında aşağıda
belirtilen alındılar kullanılır.
Alındıların şekli, basımı, dağıtımı, iptali ve
kullanılmasına ilişkin esas ve usuller Bakanlıkça belirlenir.
1- Alındı belgesi
Vergi dairelerince yapılan vergi tahsilatları
dışında, muhasebe birimlerince nakden veya çekle yapılan her türlü tahsilat,
veznelere teslim edilen tahvil, hisse senedi ve hazine bonosu gibi menkul
kıymet ve varlıklar ve kıymetli ayniyat, banka teminat ve garanti mektubu ile
şahsi kefalete ilişkin belgeler karşılığında iki nüsha “Alındı Belgesi”
(Örnek: 7) düzenlenir. Alındı belgesinin asıl nüshası para, çek veya diğer
değerleri teslim edene verilir. İkinci nüshası ise veznede muhafaza edilir.
Menkul kıymetler, banka teminat ve garanti mektubu
ile şahsi kefalete ilişkin belgeler ilgilisine geri verildiğinde, teslim
alınışında verilmiş olan alındı belgesi geri alınarak muhasebe işlem fişine bağlanır.
2- Vergi dairesi alındısı
Vergi
dairelerinin, tahakkuk belgelerine dayanarak kendi adlarına veya başka
muhasebe birimleri adına yaptıkları vergi ve benzeri tahsilat karşılığında
“Vergi Dairesi Alındısı” (Örnek: 8) düzenlenir.Vergi dairesi alındıları iki
nüshalıdır. Alındılar, düzenleyen ve yetkili memur tarafından imzalandıktan
sonra tahsil için tahakkuk belgesi ile birlikte vezneye verilir. Alındının
aslı, parayı teslim eden kişiye verilir.
Vergi
dairesi alındısının düzenlenmesi sırasında;
-Borçlunun adı, soyadı ve vergi kimlik numarası ile
takibe alınan alacaklardan yapılan tahsilatta, takip numarasının doğru olarak
yazılmasına,
-Borcun türü, vergilendirme dönemi, vergi
kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve taksidi ile tahakkuk belgesinin
seri ve sıra numarasının belirtilmesine,
-Posta havalesi ve çeki ile
yapılan ödemeler üzerine düzenlenen vergi dairesi alındılarına "PTT ile
gönderilmiştir", banka çeki ile yapılan tahsilat için düzenlenen
alındılara ise "Çekle tahsil edilmiştir" kaşesinin basılmasına,
-Başka muhasebe birimleri adına
yapılan tahsilatta, adına tahsilat yapılan muhasebe biriminin kodu ve adının
yazılmasına,
-Haczedilen malların satılması
ve satış bedelinin alıcı tarafından yatırılması halinde, hesap pusulasına
dayanılarak takip masrafları, takip edilen amme alacağı ile bu tutarlar
düşüldükten sonra emanet olarak tahsil edilmesi gereken tutarın ayrı ayrı
gösterilmesine,
-Damga vergisi ile harçların tahsilinde, yapılan
tahsilatın tablo veya tarifelere göre hangi işlemlerle ilgili olduğunun
belirtilmesine,
dikkat edilir.
3- Mahsup alındısı
Vergi dairelerinde mükellefler adına emanete alınmış
tutarlardan vergi veya diğer borçlarına mahsubu gerekenler ve mahsuben
yapılan diğer tahsilat için “Mahsup Alındısı” (Örnek: 9) düzenlenir.
Vergi daireleri dışındaki muhasebe birimlerince bütçe
emanetleri hesabına alınan paralar ile yüklenici istihkaklarından yapılan
vergi, fon, icra, teminat ve diğer kesintiler karşılığında, hak sahibinin
istemesi halinde, mahsup alındısı yerine geçmek üzere muhasebeleştirme
belgesinin onaylı bir nüshası verilir.
c) Kasadan yapılacak ödemeler ve
düzenlenecek belgeler
Bütün ödemelerin ilgilinin banka hesabına aktarma
suretiyle yapılması esastır. Ancak, ilgililerin talepleri halinde aşağıdaki
ödemeler muhasebe birimlerince, kasadan veya çek düzenlenmek suretiyle
bankadan yapılabilir:
1-Alındığı gün iade edilen teminat ve depozito
niteliğindeki ödemeler,
2-Bakanlıkça belirlenen limit dahilindeki harcama
yetkilisi mutemedi avansları ve emanet niteliğindeki (bütçe emanetleri
hesabında kayıtlı tutarlar hariç) diğer ödemeler ile elektrik ve su bedeli
ödemeleri,
3-Er ve erbaşlara yapılacak münferit ödemeler ile
banka şubesi bulunmayan yerlerde kasa limiti dahilindeki ödemeler,
4-Bakanlıkça, kasadan yapılması bildirilen diğer
ödemeler.
d) Kasa
tahsilatının bankaya yatırılması
Muhasebe birimlerince bir gün içerisinde tahsil
edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler için Bakanlıkça
tespit edilerek duyurulan tutarlar alıkonularak fazlası, düzenlenecek
“Teslimat Müzekkeresi” (Örnek:10) ile bankaya yatırılır. Kasa fazlası
tutarın, kasa varlığından çıkarılarak teslimat müzekkeresi ile bankaya
yatırıldığı, yatırılma belgesinden veya banka hesap özet cetvelinden
anlaşıldığında, bu tutar ilgili hesaplara kaydedilir.
Teslimat müzekkeresi dört nüshalı olup, dördüncü
nüsha dip koçandır. Teslimat müzekkeresinin ilk üç nüshası para ile birlikte
muhasebe biriminin hesabının bulunduğu bankaya gönderilir. Birinci nüsha
alıkonulduktan sonra, ikinci ve üçüncü nüshalar onaylanarak alındıyı teşkil
eden üçüncü nüsha veznedarla, ikinci nüsha ise izleyen iş günü banka hesap
özet cetveli ile birlikte muhasebe birimine gönderilir. Bankaya yatırılan
kasa fazlası paraların belgesi olan ikinci nüsha, düzenlenecek muhasebe işlem
fişinin birinci nüshasına bağlanır. Alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha ise
veznedarca tarih ve sıra numarasına göre bir dosyada saklanır.
e) Veznedarın kasa ihtiyacı için
bankadan alacağı paralar
Kasa mevcudunun yapılacak ödemeleri karşılayamayacağı
anlaşıldığı takdirde, o günkü ödemeye yetecek tutarda para, veznedar adına
düzenlenecek çekle bankadan alınarak kasaya konulur ve veznedar adına bir
alındı düzenlenir. Hem veznedar adına çek düzenlendiğinde hem de bankadan
alınan para kasaya konulduğunda ilgili hesaplara kayıt yapılır.
Muhasebe yetkilileri de dahil olmak üzere,
veznedarlardan başka hiçbir kimse bankadan para alamayacağı gibi, muhasebe
yetkilileri kefalete tabi olmadıklarından fiilen tahsilat ve ödeme yapamazlar
ve veznedarlara vekalet edemezler.
f)
Kasaların kapanması, sayımı ve mevcudunun müşterek muhafaza altına alınması
Kasa, günlük resmi çalışma süresinin bitiminden bir
saat önce kapatılır.
Ancak, Bakanlıkça (Gelir İdaresi Başkanlığı)
tahsilata ilişkin yapılan düzenlemelerde belirtilen saatin bitimine ve
muhasebe yetkililerinin gerekli gördüğü hallerde mesai saati bitimine kadar
tahsilata devam edilir.
Kasa defteri günü gününe işlenerek, o günkü kasa
mevcudunun tamam olup olmadığı veznedar tarafından sayılır ve defterin
“Açıklama” bölümüne “Borç” ve “Alacak” genel toplamları ile kasa mevcudunu
gösteren aradaki fark yazılarak muhasebe yetkilisi ve sorumlu veznedar
tarafından imzalanır.
Çeşitli nedenlerle aynı gün paranın bankaya
yatırılmasının mümkün olmaması veya banka gişelerinin kapanmasından sonra
yapılan tahsilat dolayısıyla kasada biriken para, Bakanlıkça tespit edilip
duyurulan tutarı aştığı takdirde, ertesi gün kasa fazlası bankaya yatırılmak
üzere, muhasebe yetkilisi ve sorumlu veznedar tarafından müşterek muhafaza
altına alınır. Müşterek muhafaza işlemi, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61 inci maddesinde
belirtilen yönetmelik hükümlerine göre yapılır.
g)
Belgelerin muhasebe servisine verilmesi
Tahsilat ve ödemelere ait belgeler günlük olarak,
muhasebe yetkilisi tarafından tespit olunan sürelerde veznedarca muhasebe
servisine verilir.
h) Muhasebe
yetkilisi mutemetlerinin görevlendirilmesi, mutemetlerce tahsil olunacak
paralar, düzenlenecek alındı, defter ve belgeler
Muhasebe yetkilisi
mutemetlerinin görevlendirilmesi, mutemetlerce tahsil olunacak paralar,
düzenlenecek alındı, defter ve belgeler konusunda 5018 sayılı Kamu
Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61 inci maddesinde belirtilen
yönetmelik hükümlerine ve aşağıdaki
açıklamalara göre işlem yapılır:
1- Muhasebe yetkilisi mutemedi
alındıları
Muhasebe yetkilisi mutemetlerine, paranın
yatırılacağı muhasebe birimi tarafından, kullanıldıkça kullanılmış olanlar
geri alınmak suretiyle yenisi verilmek üzere, defterdarlarca tespit edilen
sayıda muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı cildi verilir.
Muhasebe yetkilisi adına tahsilat yapmaya yetkili
mutemetlerce yapılan tahsilat ve teslim alınan değerler için ilgisine göre
aşağıda belirtilen alındılar kullanılır:
Trafik para cezası muhasebe yetkilisi
mutemedi alındısı
Trafik para cezası tahsil etmeye yetkili muhasebe
yetkilisi mutemetlerince “Trafik Para Cezası Muhasebe Yetkilisi Mutemedi
Alındısı” (Örnek: 11) kullanılır.
Alındı, birisi dip koçanı olmak üzere üç nüshalıdır.
Bir nüshası parayı yatırana, bir nüshası ise alındıyı düzenleyen yetkilinin
bağlı bulunduğu birime verilir.
Yurt dışı muhasebe yetkilisi mutemedi
alındısı
Yurt dışındaki muhasebe yetkilisi mutemetlerince
yapılan tahsilat ve teslim alınan değerler için “Yurt dışı Muhasebe Yetkilisi
Mutemedi Alındısı” (Örnek: 12)
kullanılır.
Alındı, birisi dip koçanı olmak üzere iki nüshalı
olup bir nüshası para veya değerleri teslim edene verilir. Bu alındıların dip
koçanları mahallinde saklanır.
Tahsildar alındısı
Tahsildar ve icra memurları tarafından yapılan
tahsilat ve teslim alınan değerler için “Tahsildar Alındısı” (Örnek: 13) kullanılır.
Alındı, birisi dip koçanı olmak üzere üç nüshalı olup
bir nüshası para veya değerleri teslim edene, bir nüshası ilgili servise
verilir. Tahsildar ve icra memurlarınca başka muhasebe birimleri adına
yapılan tahsilatta alındının bir nüshası muhasebe işlem fişi ekinde adına
tahsilat yapılan muhasebe birimine gönderilir.
Muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı
Yukarıda belirtilen mutemet alındıları ile yapılan
tahsilat ve teslim alınan değerler dışındaki muhasebe yetkilisi mutemedi
tahsilat ve teslim alma işlemlerinde “Muhasebe Yetkilisi Mutemedi Alındısı” (Örnek: 14) kullanılır.
Alındı, birisi dip koçanı olmak üzere üç nüshalı olup
bir nüshası parayı teslim edene, bir nüshası alındıyı düzenleyen yetkilinin
bağlı bulunduğu birime verilir.
2- Muhasebe yetkilisi mutemetleri kasa
defteri
Muhasebe yetkilisi mutemetlerince yapılan tahsilat,
tarih ve alındı seri ve sıra numarasıyla “Muhasebe Yetkilisi Mutemetleri Kasa
Defteri”ne (Örnek: 15) işlenir.
Bu defter iki nüshalı olup aslı zımbalı, nüshası sabit sayfalıdır. Defterde;
tahsilatın tarihi, sıra numarası, kimden tahsil edildiği ve alındı seri ve
sıra numaralarının kaydına ilişkin sütunlardan başka yapılan tahsilatın
çeşidini göstermek üzere dört ayrıntı, bir “Toplam” ve bir “Genel toplam”
sütunu bulunmaktadır.
Muhasebe yetkilisi mutemetleri tarafından tahsil
olunan paralar, bütçenin birkaç gelir türünü ilgilendirdiği takdirde,
defterin “Yapılan tahsilatın çeşidi” başlığı altındaki sütunlarına ayrı ayrı
işlenir. Toplam ve ayrıntı sütunlarına yapılan kayıtlar, tahsil olunan
paraların muhasebe birimine teslim edildiği tarihe kadar devam eder. Para
muhasebe birimine yatırıldığında, tutarı “Genel toplam” sütununa alınır,
diğer sütunların altları çift çizgi ile kapatılır. Genel toplam sütununun
toplamları mali yıl sonuna kadar devam eder.
Mutemetler tarafından yapılan tahsilat, tutarı ne olursa
olsun en geç 7 günde bir ve her halde mali yılın son iş gününde muhasebe
biriminin veznesine yatırılır. Muhasebe yetkilisi mutemetlerince çekle
tahsilat yapılması durumunda, çek en geç ertesi iş günü içinde vezneye
verilir.
Para, muhasebe birimine alındı dip koçanı ve muhasebe
yetkilisi mutemetleri kasa defteriyle birlikte getirilir. Dip koçanlar ile
defter kaydı karşılaştırılıp “Yapılan tahsilatın çeşidi” sütunları toplamı
ile toplam sütunu kontrol edildikten sonra teslim edilecek para tutarı bulunur
ve bu tutar defterin “Genel toplam” sütununa yazılır.
Defterin toplam sütunu karşısına ve alındı dip
koçanının en son yaprağının arkasına “..... numaraya kadar olan .............
tahsilat teslim edilmiştir.” açıklaması yazılarak muhasebe yetkilisi ve mutemet
tarafından imza edildikten sonra muhasebe yetkilisi mutemetleri kasa
defterinin zımbalı yaprakları koparılır ve alındı karşılığında kasaya teslim
edilerek bu konuda düzenlenecek muhasebe işlem fişine eklenir. Veznedarlarca,
tahsilata ilişkin verilen alındıların tarih ve numarası defterin ikinci
nüshasına işlenir.
Kullanılmamış muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı
yaprağı bulunan cilt, mutemede geri verilir.
Tahsildar alındısı ile tahsilat yapan tahsildar ve
icra memurlarınca, muhasebe yetkilisi mutemetleri kasa defteri yerine
tahsildar ve icra memurları tahsilat bordrosu kullanılır.
Muhasebe yetkilisi mutemetlerinin yaptığı tahsilatın,
muhasebe biriminin veznesine veya muhasebe biriminin banka hesabına
yatırılması ile ilgili süre ve usuller hakkında ihtiyaca göre Bakanlıkça
farklı düzenlemeler yapılabilir.
3- Tahsildar ve icra memurları tahsilat
bordrosu
Tahsildar ve icra memurlarının yaptıkları tahsilat,
“Tahsildar ve İcra Memurları Tahsilat Bordrosu” (Örnek: 16) ile vezneye yatırılır.
Üç nüsha olarak düzenlenen bordronun birinci nüshası,
tahsilata ait alındılarla birlikte vezneye teslim edilerek muhasebe işlem
fişine eklenir. Bordronun ikinci nüshası tahsildar ve icra memurlarının bağlı
bulundukları servis şefine verilerek, tahsildar ve icra memurları adına
açılacak dosyalarda tarih sırasına göre saklanır, üçüncü nüsha ise tahsilatı
yapan icra memuru veya tahsildarda kalır.
Madde 12-Kasa hesabına ilişkin
borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Kasaya yatırılan tutarlar bu hesaba borç, ilgili
hesaplara alacak kaydedilir.
2-Kasa ihtiyacı için veznedarca bankadan çekilip
kasaya konulan tutarlar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına
alacak kaydedilir.
3-Basımı yapılarak Darphane ve Damga Matbaası
Muhasebe Birimine teslim edilen madeni paralar bir taraftan bu hesaba borç,
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, 409-Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar Hesabına alacak
kaydedilir.
4-Kasa sayımı sonucunda fazla çıkan tutarlar bu
hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Kasadan yapılan ödemeler bu hesaba alacak, ilgili
hesaplara borç kaydedilir.
2-Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimince,
dolaşımdan kaldırılması nedeniyle kasa varlığından ayrılan madeni paralar bu
hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
3-Kasa
varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba alacak,
108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
4-Kasa sayımı sonucunda noksan çıkan tutarlar bu
hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
101 Alınan
çekler hesabı
Hesabın
niteliği
Madde 13-Bu hesap, muhasebe birimlerinin yapacakları her türlü
tahsilat karşılığında muhasebe birimine hitaben düzenlenmiş banka çekleri ve
özel finans kurumlarının çekleri ile muhasebe yetkilisi mutemetleri
tarafından muhasebe birimine teslim edilen aynı nitelikteki çeklerin
izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 14-Muhasebe birimlerinin ve muhasebe yetkilisi
mutemetlerinin yapacakları her türlü tahsilat karşılığında, muhasebe birimine
hitaben düzenlenmiş banka çekleri ve özel finans kurumlarının çekleri kabul
edilir. Alınan çek, sol alt köşesinden sağ üst köşesine çizilen iki kalın
paralel çizgi arasına muhasebe biriminin hesabının bulunduğu bankanın adı
yazılarak, çizgili çek haline getirilir. Çekin (bloke edilenler hariç)
muhasebe birimine verildiği ya da bundan en çok bir gün önceki tarihte
düzenlenmiş olması gerekir.
Gümrük işlemlerinden dolayı alınan çeklerin
karşılığının bloke edildiğinin muhatap banka tarafından onaylanmış olması
gerekir. Muhatap banka başka yerde ise bloke işlemi muhasebe biriminin
bulunduğu yerdeki şubesince de yapılabilir. Devlet sermayesiyle kurulmuş veya
sermayesinde Devletin iştiraki bulunan idare ve kurumlar ile genel yönetim
kapsamındaki idarelerin verecekleri çeklerde bloke onayı aranmaz. Hesap
sahiplerinin nam ve hesabına bizzat ilgili banka ya da özel finans kurumu
tarafından düzenlenerek, muhasebe birimlerine verilmiş olan çekler de blokeli
çekler gibi kabul edilir.
Bankalarca bastırılacak çeklerin arkasında; matbu
olarak bloke şerhine yer verilmiş ve bu şerhlerin şube yetkililerince
imzalanmış olması durumunda söz konusu çekler de muhasebe birimlerince blokeli
çek olarak kabul edilir. Bloke şerhinde gösterilen tutarın üzerinde keşide
edilen çekler ise kabul edilmez.
Bu şekilde alınan çekler karşılığında alındı belgesi
verilir ve alındı belgesinin üzerine “Çekle tahsil edilmiştir” kaşesi
basılır. Muhasebe birimlerine veya muhasebe yetkilisi mutemetlerine verilen
çekler düzenlenecek dört nüsha teslimat müzekkeresi ile tahsil için bankaya
gönderilir. Tahsil için bankaya gönderilen çekler, bu hesabın yardımcı
hesaplarına kaydedilerek izlenir.
Karşılıksız çıkan çeklerle ilgili olarak gerekli
hesap düzeltmeleri yapılmakla birlikte, ilgililer hakkında ilgili kanun
hükümlerine göre işlem yapılması sağlanır.
Çekle yapılacak tahsilatla ilgili gerekli diğer
düzenlemeleri yapmaya Bakanlık yetkilidir.
Madde 15-Alınan çekler hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Alınan çekler bu hesaba borç, ilgili hesap veya
hesaplara alacak kaydedilir.
2-Alınan çeklerden tahsile gönderilenler bu hesaba
borç ve alacak kaydedilir.
3-Sayım sonucu fazla çıkan çek tutarları bu hesaba
borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Tahsile gönderilen çekler bu hesaba alacak
ve borç kaydedilir.
2-Tahsil edilmek üzere bankaya gönderilen çeklerden,
takas işlemi tamamlanan çek tutarları bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına
borç kaydedilir.
3-Bütçe geliri karşılığı alınan çeklerden karşılıksız
çıkması nedeniyle bankaca iade edilenler bir taraftan bu hesaba alacak,
800-Bütçe Gelirleri Hesabına (yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden
Ret ve İadeler Hesabına) borç; diğer taraftan ilgisine göre 600-Gelirler
Hesabı (yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabı), 120-Gelirlerden Alacaklar
Hesabı, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara
borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bütçe geliri dışında diğer tahsilat karşılığında
alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca iade edilenler bu
hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara borç kaydedilir.
5-Herhangi bir nedenle ilgilisine iadesi gereken
çekler bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.
6-Sayım sonucu noksan çıkan çek tutarları bu hesaba
alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir.
102 Banka
hesabı
Hesabın
niteliği
Madde 16-Bu hesap, muhasebe birimleri adına bankaya yatırılan
paralar ve bankaya takas için verilen çeklerden takas işlemi tamamlananlar
ile muhasebe birimlerince düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden ödendiği
veya gönderildiği bildirilen çek ve gönderme emri tutarlarının izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 17-Banka hesabına ilişkin işlemler
aşağıda gösterilmiştir:
a) Bankaya
yapılan teslimat ve bankaca muhasebe birimleri adına yapılacak tahsilat
Muhasebe birimlerince bir gün içerisinde tahsil edilen
paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler için Bakanlıkça duyurulan
tutarlar alıkonularak, fazlası düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya
yatırılır.
Bankalarca vergi daireleri adına vergi tahsil
alındısı ile yapılan vergi ve benzeri tahsilat için, gün sonlarında vergi
tahsil alındıları günlük icmal cetveli düzenlenir.Vergi tahsil alındıları ile
vergi tahsil alındıları günlük icmal cetvelleri, tahsilatın ilgili bankaca
T.C. Merkez Bankasına aktarılması için Bakanlıkça (Gelir İdaresi Başkanlığı)
belirlenen süre sonunda, aktarmaya ilişkin belge ile birlikte ilgili muhasebe
birimlerine bildirilir.
Bankalarca muhasebe birimleri adına yapılan diğer
tahsilat için, teslimat müzekkeresi düzenlenmez. Bu tür tutarlar bankadan
alınacak hesap özet cetveline göre kayıtlara alınır.
1- Vergi tahsil alındısı
Bankaca beş nüsha olarak düzenlenen “Vergi Tahsil
Alındısı” (Örnek: 17);
yetkililer tarafından imzalanıp onaylandıktan sonra “Mükellef” nüshası parayı
teslim edene verilir, “Vergi dairesi” yazılı iki ve üçüncü nüshaları vergi
tahsil alındıları günlük icmal cetveli ekinde ilgili muhasebe birimine
gönderilir, “Banka” yazılı dört ve beşinci nüshaları ise bankada kalır.
Bankalarca
vergi tahsil alındısının düzenlenmesi sırasında; borçlunun adı ve soyadı,
adresi, T.C. kimlik numarası ve vergi kimlik numarasının doğru olarak
yazılmasına; borcun türü, vergilendirme dönemi, vergi kanunlarındaki ödeme
süresine göre yılı ve taksidi ile tahakkuk belgesinin cilt ve sıra
numarasının belirtilmesine; parayı tahsil eden banka ile şube adının doğru
olarak yazılmasına dikkat edilir.
2- Vergi tahsil alındıları günlük icmal
cetveli
“Vergi Tahsil Alındıları Günlük İcmal Cetveli”ne (Örnek: 18), vergi daireleri adına
tahsilat yapmaya yetkili bankalarca bir gün içerisinde tahsil edilen vergi ve
benzeri tahsilat karşılığında düzenlenen vergi tahsil alındıları, vergi
daireleri itibarıyla kaydedilir.
Tahsilat, muhasebe biriminin hesabının bulunduğu
banka şubesi tarafından yapıldığı takdirde cetvel üç nüsha olarak düzenlenir.
İlk iki nüshası, tahsilata ait alındı nüshaları ile birlikte ilgili vergi
dairesine gönderilir, üçüncü nüshası ise bankada kalır.
Tahsilat, muhasebe biriminin hesabının bulunduğu
banka şubesi dışındaki aynı bankanın diğer şubeleri tarafından yapıldığı
takdirde ise cetvel dört nüsha olarak düzenlenir ve ilk üç nüshası, tahsilata
ait alındılarla birlikte ertesi iş günü sonuna kadar muhasebe biriminin
hesabının bulunduğu banka şubesine gönderilir. Diğer nüsha bankada kalır.
Muhasebe biriminin hesabının bulunduğu banka, tahsilatı yapan bankadan aldığı
cetvelin ilk iki nüshası ile eki alındıları ilgili vergi dairesine gönderir,
üçüncü nüshası ise kendisinde kalır.
Bakanlıkça bastırılan vergi tahsil alındısı ve vergi
tahsil alındıları günlük icmal cetveli bankalara yeterli miktarda verilir.
b) Muhasebe birimlerinin banka
hesabından yapılacak ödemeler ve aktarmalar ile bankalar ve başka muhasebe birimleri nezdinde
açtırılacak krediler
Muhasebe birimlerince, hesaplarının bulunduğu
bankalardan nakden yapılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri; ödeme
yapılacak kişilerin hesaplarına aktarılacak tutarlar ile bankalarda
açtırılacak krediler için “Gönderme Emri” (Örnek: 19) düzenlenir.
Muhasebe birimlerince, bankalar nezdindeki döviz
hesabından yapılacak ödemelerde ise “Döviz Gönderme Emri” (Örnek: 20)
kullanılır.
Gönderme emri ve döviz gönderme emrinin elektronik
ortamda düzenlenmesi ve ilgili bankaya gönderilmesi hususunda düzenlemeler
yapmaya Bakanlık yetkilidir.
Tek hazine hesabı sistemine dahil olan ve tek hazine
hesabı sistemi dışında kalan muhasebe birimlerinin nakit ihtiyacı veya nakit
fazlası hakkında yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır:
c) Tek hazine hesabı sistemi ve bu
sisteme dahil muhasebe birimlerince
nakit ihtiyacı veya nakit fazlası hakkında yapılacak işlemler
Tek hazine hesabı sisteminin esası, sistem kapsamına
alınan muhasebe birimlerinin yapacakları ödeme ve tahsilat işlemleri sonunda
ortaya çıkacak nakit fazlası veya nakit ihtiyacının bankalar tarafından
kendiliğinden merkeze hesaben mal edilmesini sağlamaktır.
Sistemi uygulayacak muhasebe birimlerinin,
hesaplarında biriken nakit fazlasını defterdarlığa (ya da Hazine İç Ödemeler
Muhasebe Birimine) gönderme; nakit ihtiyacını defterdarlıktan (ya da Hazine
İç Ödemeler Muhasebe Biriminden) getirtme işlemi, dönem sonundaki hesap
durumuna göre, bankalar tarafından otomatik olarak yapılır.
Sisteme dahil edilen muhasebe birimleri, banka
hesaplarında yeterli para olup olmadığını aramaksızın bütün ödemelerini
bekletmeden yaparlar. Bunun sonucu olarak, sisteme dahil muhasebe
birimlerinin banka hesabı alacak artığı da verebilir. Ancak muhasebe
birimleri, Bakanlıkça belirlenen limit üstünde yaptıracakları toplu ödemeler
için bankaya önceden haber vermek zorundadırlar.
Sistemi uygulayacak muhasebe birimleri ve banka
şubeleri, yer ve diğer şartlar dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Tek hazine hesabı sistemi uygulayan muhasebe
birimlerince bankadan yaptırılacak ödemeler ile bankaya yatırılacak paralar
ya da teslim ettirilecek tahsilat hakkında, bu Yönetmelikte belirlenen
esaslara göre işlem yapılır.
Bankadan yaptırılan ödemelerden arta kalan nakit
fazlasının gönderilmesi ya da bankaya yatırılan paraları aşan ödemelerin
yarattığı nakit ihtiyacının karşılanması işlemleri, bu muhasebe birimlerinin
hesaplarının bulunduğu bankalarca aşağıda açıklandığı şekilde yapılır:
Tek hazine hesabı sistemi, perşembe günü başlayıp
çarşamba günü sona eren dönemler itibarıyla uygulanır. Dönemin son günü resmi
tatile rastladığı takdirde, “Muhasebe Birimi Nakit Hareket Cetveli” (Örnek:
21) ya da “İl Nakit Hareket Cetveli” (Örnek: 22) tatili izleyen ilk iş günü
fakat, bitim günü yine dönem sonu olmak üzere düzenlenir. Düzenlenecek bu
cetvellerde, tatil günlerinin karşıları boş bırakılır. Ancak; her halde ayın
son günü veya mali yılın son günü, dönemin son günü kabul edilerek dönem
kesilir ve nakit hareket cetveli düzenlenir. İzleyen ayın veya yeni mali
yılın ilk iş günü yeni dönem başlatılır.
Sisteme dahil muhasebe birimlerince, banka hesap özet
cetveli alındıkça ayrıntısı kayıtlarla karşılaştırılıp uygunluk sağlandıktan
sonra, ilgili banka tarafından muhasebe birimleri adına yapılan ödemeler veya
gönderilen tutarlar muhasebeleştirilir.
Muhasebe birimince dönem sonunda alınan banka hesap
özet cetvelinde, dönemin sonu itibarıyla yapılan ödemelerden nakit fazlası
olarak il muhabir bankasına (nezdinde il hazine cari hesabı açılan banka)
gönderilen ya da tahsilatı aşan ödemeleri karşılamak üzere bu bankadan
getirtilen paralar ayrıca gösterilir.
Tek hazine hesabı sistemine dahil muhasebe birimleri
adına bankaca il muhabir bankasından getirtilen paralar için teslimat
müzekkeresi, gönderilen paralar için gönderme emri düzenlenmez.
Muhasebe birimlerince, dönem sonunda banka hesap özet
cetveli alındıktan sonra beş nüsha (il muhasebe birimlerince dört nüsha)
muhasebe birimi nakit hareket cetveli düzenlenir. Dönem başının banka hesap
özet cetvelinden başlamak suretiyle, bankaya yatırılan ve bankaya ödetilen
paraların günlük toplamları ilgili sütunlara kaydedilerek toplam bulunur.
Alttaki özel sütunlara, ilgisine göre dönem sonu banka hesap özet cetvelinde
il muhabir bankasından getirtildiği ya da il muhabir bankasına gönderildiği
bildirilen tutar yazılarak borç ve alacak sütunlarının toplamı bulunur ve
“Dönem toplamı” sütunlarına yazılır.
Muhasebe birimi ile banka arasında düzenlenen
uygunluk tutanağı niteliğinde olan muhasebe birimi nakit hareket cetveli,
bankaca kayıtlara uygunluğu onaylandıktan sonra iki nüshası alıkonularak
diğer nüshaları muhasebe birimine geri gönderilir. Muhasebe birimince de bu
üç nüshadan biri, en geç dönem sonunu izleyen ikinci iş günü sonuna kadar
defterdarlığa (il muhasebe birimine) gönderilir. Bir nüshası ise muhasebe
işlem fişinin birinci nüshasına eklenir, diğer nüsha muhasebe biriminde
saklanır. İl muhasebe birimlerince dört nüsha olarak düzenlenen bu cetvelin
iki nüshası bankada kalır, geri gönderilen nüshalardan biri muhasebe işlem
fişine eklenir, diğeri muhasebe biriminde saklanır.
Bakanlık, Hazine Müsteşarlığının da görüşünü almak
suretiyle tek hazine hesabı sistemini farklı dönemler itibarıyla uygulatmaya,
düzenlenecek defter ve belgeler de dahil olmak üzere uygulamaya ilişkin
gerekli tedbirleri almaya yetkilidir.
Tek hazine hesabı sistemine
dahil muhasebe birimlerinin nakit ihtiyacı veya nakit fazlası hakkında il
muhasebe birimleri ve İç Ödemeler Muhasebe Birimince yapılacak diğer işlemler
aşağıdaki gibidir:
1- İl muhasebe birimlerince yapılacak
diğer işlemler
İl muhabir bankası, il hazine cari hesabının dönem
sonucunu gösteren banka hesap özet cetvelini düzenleyerek il muhasebe
birimine verir. Banka hesap özet cetvelinde, il muhabir bankasınca dönem
sonunda sisteme dahil muhasebe birimlerinin hesabına aktarılan paralar ile il
muhasebe birimince il muhabir bankasına aktarılan paralar ve il nakit
ihtiyacı olarak bölge muhatap bankasından getirtilen veya il nakit fazlası
olarak aynı bankaya aktarılan paralar gösterilir.
Banka hesap özet cetvelinde, muhasebe birimlerinin
hesaplarının bulunduğu banka şubelerine muhasebe birimleri nakit ihtiyacı
olarak aktarıldığı bildirilen paralar ile muhasebe birimlerinin hesaplarının
bulunduğu banka şubelerinden il hazine cari hesabına aktarıldığı bildirilen
muhasebe birimi nakit fazlası paralar, her muhasebe birimi için ayrı ayrı
düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile muhasebeleştirilir ve fişin birinci
nüshası muhasebeleştirme belgesine eklenir, ikinci nüshası ise karşı muhasebe
biriminden gelen muhasebe birimi nakit hareket cetveli ile birlikte il
muhasebe biriminde saklanır.
İl muhasebe birimlerince, il muhabir bankasından
alınan banka hesap özet cetveli ile muhasebe birimlerinden gelen muhasebe
birimi nakit hareket cetvelleri karşılaştırılarak uygunluk sağlandıktan
sonra, muhasebe birimi nakit hareket cetvellerine dayanılarak il nakit
hareket cetveli düzenlenir. Bu cetvel düzenlenmeden önce; muhasebe birimi
nakit hareket cetvellerinin sisteme dahil bütün muhasebe birimlerinden gelmiş
olması; muhasebe birimi nakit hareket cetvellerinde, gönderilen veya
getirtilen tutarların ilgili muhasebe birimince doğru hesaplanmış olması ve
banka onaylarının tamam olması hususlarının kontrol edilmesi gerekir.
İl nakit hareket cetvelinde sırasıyla; “Muhasebe
biriminin adı”, “Dönem içinde bankaya yatırılan”, “Bankaya ödetilen”, “Dönem
sonunda defterdarlıktan getirtilen” ve “Defterdarlığa gönderilen” başlıklı
beş sütun vardır. Bankaya yatırılan ve bankadan ödetilen tutarlar 2 ve 3 üncü
sütunlara, defterdarlıktan getirtilen veya defterdarlığa gönderilen tutarlar
ise 4 ve 5 inci sütunlara kaydedilir.
İl muhasebe biriminden başlamak üzere sisteme dahil
muhasebe birimleri itibarıyla alt alta yazılan bu kayıtlardan sonra bütün
sütunların toplamı alınır. Dördüncü sütunun toplamı beşinci sütunun
toplamından fazla ise aradaki fark, il muhabir bankasınca bölge muhatap bankasından
il hazine cari hesabına il nakit ihtiyacı olarak getirtilen tutarı
göstereceğinden, cetvelin beşinci sütununa “Hazine İç Ödemeler Muhasebe
Biriminden getirtilen”; tersi durumda ise il nakit fazlası olup il hazine
cari hesabından “Hazine İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilen” tutar
olarak dördüncü sütuna kaydedilir. Yapılan bu kayıtların, il muhabir
bankasının il muhasebe birimine gönderdiği banka hesap özet cetvelindeki
bölge muhatap bankasına gönderildiği ya da bu bankadan getirtildiği bildirilen
tutara uygun olması gerekir.
İl nakit hareket cetveli 5 nüsha düzenlenir ve
onaylanmak üzere il muhabir bankasına gönderilir. İki nüshası bankaca
alıkonularak diğer üç nüsha il muhasebe birimine geri gönderilir. Bunların
bir nüshası banka hesap özet cetveli ile birlikte muhasebe işlem fişine
eklenir, bir nüshası İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilir; diğer nüsha
ise il muhasebe biriminde kalan muhasebe işlem fişinin ikinci nüshasına
bağlanarak diğer belgelerle birlikte saklanır.
2- İç ödemeler muhasebe birimince
yapılacak işlemler
İl muhabir banka şubelerinden bölge muhatap banka
şubelerine ve oradan da T.C. Merkez Bankası Ankara Şubesine ulaşacak olan il
hazine cari hesabı sonuçları, bu bankada İç Ödemeler Muhasebe Birimi adına
açılmış olan genel hazine cari hesabına alınır.
T.C. Merkez Bankası Ankara Şubesince, il hazine cari
hesabı sonuçları, bir taraftan yukarıda açıklandığı şekilde işleme tabi
tutulurken, diğer taraftan da aynı sonuçlar İç Ödemeler Muhasebe Birimine
gönderilecek banka hesap özet cetveli ve ilişiği bölge muhatap bankaları
hesap özet cetvellerinde iller itibarıyla ayrı ayrı gösterilir.
İç Ödemeler Muhasebe Birimince, T.C. Merkez Bankası
Ankara Şubesinden alınacak banka hesap özet cetveline göre muhasebe kayıt ve
işlemleri yapılır.
d) Tek hazine hesabı sistemi dışındaki muhasebe birimlerince yapılacak
işlemler
Tek hazine hesabı sistemi dışındaki muhasebe
birimlerine İç Ödemeler Muhasebe Biriminden nakit ihtiyacı ve muhasebe
birimlerinden İç Ödemeler Muhasebe Birimine nakit fazlası olarak gelen
paralar, banka hesap özet cetveli ile bildirildiğinde hesaba alınır.
Tek hazine hesabı sistemi dışındaki muhasebe
birimlerince İç Ödemeler Muhasebe Birimine nakit fazlası ya da İç Ödemeler
Muhasebe Birimince sözü edilen muhasebe birimlerine gönderilecek nakit
ihtiyacı paralar için gönderme emri düzenlenir.
İç Ödemeler Muhasebe Birimince birden fazla muhasebe
birimine nakit ihtiyacı olarak para gönderildiği takdirde her muhasebe birimi
için ayrı ayrı değil, gönderilecek paranın tamamı için bir gönderme emri
düzenlenerek buna, hangi muhasebe birimine ne tutarda para gönderileceğini
gösteren bir liste eklenir.
e) Banka
hesap özet cetveli
Muhasebe birimlerinin hesabı bulunan bankalarca, bir gün
içerisinde muhasebe birimi adına tahsil edilen tutarlar ile karşılığında
onaylanan veya düzenlenen alındıların tarih ve numaralarını; muhasebe birimi
adına ödenen veya gönderilen tutarlar ile bunlara ait çek ve gönderme
emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap özet cetveli
düzenlenerek ertesi gün muhasebe birimine gönderilir. Banka hesap özet
cetvelinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır, diğer nüshası ise
açılacak bir dosyada muhafaza edilir.
Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı olarak gösteren
cetvelin, bankaca, en geç ertesi gün düzenlenerek onaylandıktan sonra
teslimat müzekkeresi ve gönderme emirlerinin ikinci nüshalarıyla birlikte
muhasebe birimine gönderilmesi ve muhasebe birimlerinin de bu cetveli
araması, gecikme ile verildiği takdirde ise durumu Bakanlığa bildirmesi
gerekir.
Madde 18-Banka hesabına ilişkin
borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Kasa mevcudundan bankaya yatırıldığı anlaşılan
paralar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Muhasebe birimlerince çekle tahsil edilen
tutarlardan bankaca takas işleminin gerçekleştirildiği bildirilenler bu
hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Muhasebe birimlerinin banka hesabına yatırılan veya
gelen paralar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
4- İç Ödemeler Muhasebe Biriminden, il nakit ihtiyacı
olarak il muhabir bankasına aktarılan paralar, il muhasebe birimlerince bu
hesaba (il hazine cari hesabı) borç, 510-Nakit Hareketleri Hesabına alacak
kaydedilir.
5-İl muhasebe birimlerinin nakit fazlası tutarları bu
hesaba (il hazine cari hesabı) borç ve (muhasebe birimi banka hesabı) alacak
kaydedilir.
6-Tek hazine hesabı sistemine dahil muhasebe
birimlerine nakit ihtiyacı olarak gelen paralar, alan muhasebe birimince bu
hesaba (muhasebe birimi banka hesabı) borç, 510-Nakit Hareketleri Hesabına
alacak kaydedilir.
7-Tek hazine hesabı sistemine dahil muhasebe
birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalardan nakit fazlası olarak aktarılan
paralar, il muhasebe birimlerince bu hesaba (il hazine cari hesabı) borç,
510-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.
8-İl muhasebe birimlerince dönemler itibarıyla il
nakit fazlası olarak İç Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılan paralar İç Ödemeler
Muhasebe Birimince bu hesaba (genel hazine cari hesabı) borç, 510-Nakit
Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir.
9-Tek hazine hesabı sistemi dışında kalan muhasebe
birimlerine nakit ihtiyacı olarak gönderilen ya da bu muhasebe birimleri
tarafından nakit fazlası olarak aktarılan paralar, alan muhasebe birimince bu
hesaba (muhasebe birimi banka hesabı) borç, 510-Nakit Hareketleri Hesabına
alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Banka hesap özet cetvelleri ile ödendiği veya
ilgili hesaplara aktarıldığı bildirilen çek veya gönderme emri tutarları bu
hesaba alacak, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına borç
kaydedilir.
2-Tek hazine hesabı sistemine dahil muhasebe
birimlerince il hazine cari hesabına gönderilen tutarlar, verilen çekler ve
gönderme emirleri hesabı ile ilgilendirilmeksizin bu hesaba alacak, 510-Nakit
Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.
3-İl muhasebe birimlerince, il nakit fazlası olarak
İç Ödemeler Muhasebe Birimi hesabına aktarılan paralar bu hesaba (il hazine
cari hesabı) alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.
4-İl muhasebe birimi banka hesabına, il muhabir
bankasınca nakit ihtiyacı olarak aktarılan paralar bu hesaba (il hazine cari
hesabı) alacak ve (muhasebe birimi banka hesabı) borç kaydedilir.
5-Tek hazine hesabı sistemine dahil muhasebe
birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalara, il muhabir bankasınca nakit
ihtiyacı olarak aktarılan paralar, il muhasebe birimlerince bu hesaba (il
hazine cari hesabı) alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.
Hesabın
niteliği
Madde 19-Bu hesap, muhasebe
birimlerinin, hesaplarının bulunduğu bankalardan çekle veya gönderme emri
düzenlemek suretiyle yaptıracakları ödeme ve göndermelerin izlenmesi için
kullanılır.
Tek hazine hesabı sistemine dahil muhasebe birimleri
adına, dönem sonunda bankaca il hazine cari hesabına ya da genel hazine cari
hesabına gönderilen nakit fazlaları için bu hesap kullanılmaz.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 20-Muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu
bankalardan yaptırılacak ödemeler için bu bankaların kendi çekleri
düzenlenir. Çek, muhasebe birimlerince doldurulduktan sonra dipkoçanı, çeki
alana imzalattırılarak ilgiliye verilir.
Çeklerin rakam ve yazı ile okunaklı bir şekilde
doldurulması gerekir. Düzenlenen çekin numarası muhasebeleştirme belgelerinin
ilgili sütununa yazılır.
Muhasebe birimlerinin banka hesabından, ilgililerin
hesaplarına gönderilecek olan tutarlar ile bankalarda açtırılan krediler için
gönderme emri düzenlenir.
İki nüsha olan gönderme emri, muhasebe yetkilisince
görevlendirilecek bir memur tarafından günlük olarak, banka yetkililerine
zimmetle teslim edilir. Muhasebe yetkilisi tarafından bu konuda
görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı
olarak bildirilir. Teslim işlemi, muhasebe birimince iki nüsha olarak (“Döviz
gönderme emri” ifadesinin üzeri çizilerek) düzenlenen “Gönderme Emri / Döviz
Gönderme Emri Teslim Tutanağı”nın (Örnek: 23) banka yetkilisine imzalatılması
suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci
nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha muhasebe biriminde
açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, gönderme
emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya
istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak banka hesap özet cetveli
ile birlikte muhasebe birimine iade edilir.
Madde 21-Verilen çekler ve gönderme emirleri hesabına ilişkin
alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
1-Muhasebe birimlerince, düzenlenen çek veya gönderme
emri tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir.
2-Tek hazine hesabı sistemi dışında kalan muhasebe
birimlerine, nakit ihtiyacı ya da bu muhasebe birimlerince nakit fazlası
olarak gönderilen paralar, gönderen muhasebe birimince bu hesaba alacak,
510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.
3-Kasa ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek
tutarları bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç
kaydedilir.
b) Borç
Düzenlenen çek ve gönderme emirlerinden,
muhasebe birimlerine gönderilen banka hesap özet cetvelleriyle, bankaca hak
sahiplerine ödendiği veya ilgili hesaplara aktarıldığı bildirilen paralar bu
hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak kaydedilir.
Hesabın
niteliği
Madde 22-Bu hesap, dış finansman kaynağından dış proje kredisi
olarak, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri adına T.C. Merkez Bankası veya
uygun görülen diğer bankalar nezdinde açılan özel hesaplara aktarılan
tutarlar, bu tutarlardan yapılan giderler, verilen avanslar, açtırılan
akreditifler ile avans ve akreditiflerden nakden geri alınanların ve hesap
bakiyesinin değerlemesi sonucu ortaya çıkan kur farklarının Devlet Borçları
Muhasebe Birimince izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 23-Dış finansman
kaynağından, genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri adına T.C. Merkez
Bankası veya uygun görülen bankalar nezdindeki proje özel hesaplarına yapılan
aktarım üzerine bu hesaba ve dış mali borçlar hesabına kayıt yapılır.
Genel bütçe dışı idare veya kuruluşlar adına T.C.
Merkez Bankası veya uygun görülen bankalardaki özel hesaplara yapılan dış
proje kredisi aktarımları, bu hesapla ilişkilendirilmeksizin kullanıcı idare
veya kuruluş hazineye karşı borçlandırılmak suretiyle dış borç kaydı yapılır.
Kullanıcı idare veya kuruluşların hazineye karşı yükümlülükleri, dış
finansman imkanının, dış finansman kaynağı tarafından özel hesaplara
aktarıldığı tarihte başlar.
Dış finansman kaynağıyla yapılan anlaşma gereği özel
hesaplara yapılan aktarım tutarları, aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden hesaplara kaydedilir.
Genel bütçe kapsamındaki idarelerce proje özel
hesabından yapılan kullanımların Devlet Borçları Muhasebe Birimince
muhasebeleştirilmesinde T.C. Merkez Bankası ay sonu döviz satış kuru esas
alınır.
Hesabın
işleyişi
Madde 24-Proje özel hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları
aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Dış proje kredisi olarak genel bütçe kapsamındaki
kamu idareleri adına, özel hesaplara yapılan aktarmalar, aktarma tarihindeki
T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, bir taraftan bu hesaba borç, 410-Dış
Mali Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan 951-Kredi Anlaşmaları Hesabına
borç, 950-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Genel bütçe kapsamındaki kullanıcı idarelerin
gerçekleştirdiği kullanımlardan (ödeneğine dayanılarak verilen avans ve
çekilen akreditifler dahil) proje özel hesabına yapılan iadeler, iade
tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç,
512-Proje Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına alacak kaydedilir.
3-Özel hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında T.C.
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden yapılacak değerlemesi sonucunda
oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
b) Alacak
1-Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince yapılan
proje özel hesabı kullanımlarına ilişkin banka bilgisi Devlet Borçları
Muhasebe Birimine geldiğinde, toplam kullanım tutarı (ödeneğine dayanılarak
verilen avanslar ve çekilen akreditifler dahil) ait olduğu ay sonu T.C.Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 512-Proje Özel
Hesabından Kullanımlar Hesabına borç kaydedilir.
2-Özel
hesaptan dış finansman kaynağına iade edilen tutarlar, iade tarihindeki T.C.
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, bu hesaba alacak, 410-Dış Mali
Borçlar Hesabına borç kaydedilir.
3-Bu
hesapta yer alan tutarlardan hazine hesaplarına aktarılarak yapılan kullanım
tutarları aktarım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
105-Döviz Hesabı veya ilgili diğer
hesaplara borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
4-Özel
hesaplardaki dövizlerin ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
esas alınarak yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu
hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
105 Döviz
hesabı
Hesabın
niteliği
Madde 25-Bu hesap, muhasebe birimi veznelerince tahsil edilen
veya her ne şekilde olursa olsun muhasebe birimlerinin banka hesaplarına
intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan ödeme, iade ve
göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 26-Döviz hesabına ilişkin işlemler aşağıda
gösterilmiştir:
Muhasebe
birimlerine hazine malı olarak teslim edilen ya da kişi malı olarak teslim
edildiği halde sonradan hazine malı olan konvertibl yabancı paralarla, mevzuatı
gereği döviz cinsinden tahsili gereken hazine malı yabancı paralardan
konvertibl olanlar Dış Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılır.
Konvertibl
olmayan hazine malı yabancı paralar döviz hesabı yerine dönen varlıklar ana
hesap grubundaki menkul varlıklar hesabına kaydedilir.
a)
Tahsil edilen dövizlerin hesaplara alınmasında uyulacak esaslar
1-Hazine
malı olarak muhasebe birimlerine teslim edilen konvertibl yabancı paralarla,
mevzuatı gereği bütçeye gelir kaydedilmek üzere döviz cinsinden tahsil edilen
konvertibl yabancı paralar, tahsil edildiği veya teslim alındığı günkü T.C.
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir
kaydedilir.
2-Muhasebe
birimlerince kişilere ait olarak teslim alınan konvertibl yabancı paralar,
işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba
alınarak ilgili hesaplara kaydedilir.
3-Muhasebe
birimlerince, mevzuatı gereği ihale teminatı olarak kabul edilen konvertibl
yabancı paralar, alındığı tarihteki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden, bu hesaba kaydedilerek emanete alınır. Teminat olarak teslim
edilen kişi malı dövizlerden herhangi bir nedenle gelir kaydedilmesi
gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden (Hazine Müsteşarlığı bünyesinde
faaliyetini sürdüren muhasebe birimlerinde işlem tarihindeki T.C. Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden) hesaplardan çıkarılır ve işlem
tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak
bütçeye gelir kaydedilir.
4-Kişilere
ait olduğu halde sonradan hazine malı olan konvertibl yabancı paralar,
kayıtlı değerleri üzerinden (Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyetini
sürdüren muhasebe birimlerinde işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden) ilgili hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki T.C.
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye gelir
kaydedilir.
5-Tahsil
edilen hazine malı dövizler ve Bakanlıkça belirlenen tutarı aşan kişilere ait
dövizler, muhasebe birimi hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde açtırılacak
döviz tevdiat hesabına gün sonlarında yatırılır.
Muhasebe
birimlerince bir gün içerisinde tahsil edilen dövizlerden bankaya yatırılması
gerekenler düzenlenecek dört nüsha teslimat müzekkeresi ile bankaya
gönderilir. Dövizler teslimat müzekkeresi ile vezneden çıkarıldığı ve söz
konusu tutarın bankaya yatırıldığı anlaşıldığı zaman ilgili kayıtlar yapılır.
6-Muhasebe
yetkilisi mutemetlerince;
-
İlgili mevzuatına ve Bakanlıkça yapılan düzenlemelere göre, döviz cinsinden
tahsil edilen tutarlar için ayrı muhasebe yetkilisi mutemetleri kasa defteri
tutulur.
-
Tahsil edilen tutarlar, tahsil edildikleri tarihteki T.C. Merkez Bankası
döviz satış kuru esas alınmak suretiyle ve gelir türleri itibarıyla muhasebe
yetkilisi mutemetleri kasa defterine ayrı ayrı kaydedilir ayrıca, “Kimden
tahsil edildiği” sütununda isimden hemen sonra parantez içerisinde döviz
cinsinden tutarı belirtilir.
-
Döviz cinsinden yapılan tahsilata ilişkin belge ve kayıtlar (b) fıkrasında
açıklandığı üzere ulusal para birimi cinsinden düzenlenmekle birlikte,
tahsilat tutarı ulusal para birimine çevrilmeksizin döviz olarak muhasebe
biriminin banka hesabına aktarılır. Bu husus muhasebe yetkilileri tarafından
özellikle kontrol edilir.
-
Muhasebe biriminin bulunduğu yer dışında, muhasebe birimine bağlı olarak
görev yapan muhasebe yetkilisi mutemetlerince tahsil edilen dövizler,
bulunulan yerdeki T.C. Merkez Bankası veya T.C. Ziraat Bankası şubeleri
aracılığıyla, muhasebe biriminin döviz tevdiat hesabına aktarılır. Mutemet
hesabının muhasebe yetkilisine verilmesinde, aktarılan döviz karşılığında
alınan banka dekontunda gösterilen kur ve döviz tutarı esas alınır.
7-Hazine
malı konvertibl dövizlere ilişkin olarak, Hazine Müsteşarlığı bünyesinde
faaliyet gösteren muhasebe birimlerinde gün sonlarında T.C. Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden değerleme yapılır. Bunların dışındaki muhasebe
birimlerinde Bakanlıkça aksi bildirilmedikçe değerleme yapılmaz.
b)Muhasebe birimi
hesaplarında toplanan dövizlerin Dış Ödemeler Muhasebe Birimine
gönderilmesinde uyulacak esaslar
1-Muhasebe
birimlerince döviz hesabına kaydedilen hazine malı döviz tutarları; haftalık
dönemler itibarıyla topluca Cuma günleri, Cuma günü tatile rastladığında bir
önceki iş günü ve her durumda mali yılın son iş günü; her bir döviz cinsi
için ayrı ayrı düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile dövizin cinsi ve tutarı
belirtilerek döviz gönderme emri düzenlenmek suretiyle Dış Ödemeler Muhasebe
Birimine aktarılır ve muhasebe işlem fişinin bir nüshası Dış Ödemeler
Muhasebe Birimine gönderilir.
2-Dövizlerin
gönderilmesinde kayıtlı değerleri esas alınır ve gönderme emrinin tarih ve
numarası ile gönderilen paraların döviz cinsinden tutarları ve döviz kuru
muhasebe işlem fişine ayrıca yazılır.
3-Bakanlıkça
gerek görülmesi halinde, muhasebe birimlerince tahsil edilen dövizlerin Dış
Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılmasında, muhasebe birimleri itibarıyla
farklı dönemler tespit edilebilir.
c) Dış Ödemeler
Muhasebe Birimince yapılacak işlemler
Dış
Ödemeler Muhasebe Birimince, muhasebe birimlerinden gönderilen dövizlerle
ilgili muhasebe işlem fişleri alındığında, gelen dövizler fişlerde gösterilen
değer üzerinden kayıtlara alınır ve göndermeyle ilgili fişin aslı geldiğinde
banka dekontunda gösterilen döviz tutarı da dikkate alınarak, yapılan kaydın
doğruluğu ayrıca kontrol edilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 27-Döviz hesabına ilişkin
borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Hazine malı olarak muhasebe birimlerine teslim
edilen konvertibl dövizlerle, mevzuatı gereği bütçeye gelir kaydedilmek üzere
döviz cinsinden tahsil edilen tutarlar, teslim alındığı veya tahsil edildiği
günkü T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç,
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
2-Kişilere ait olarak teslim alınan döviz tutarları
teslim alındığı günkü T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu
hesaba borç, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı
veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
3-Muhasebe biriminin hesabının bulunduğu bankaya
muhasebe birimi adına intikal eden döviz tutarları teslim tarihindeki T.C.
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç; gelir kaydedilmesi
gerekenler 800-Bütçe Gelirleri Hesabına, diğerleri ise ilgili hesaplara alacak
kaydedilir.
4-Kişilere ait olarak teslim alındığı halde sonradan
hazine malı olan yabancı paralar, kayıtlı değerleri üzerinden (Hazine
Müsteşarlığı bünyesinde faaliyetini sürdüren muhasebe birimlerinde işlem
tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden) 330-Alınan
Depozito ve Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer
hesaplara borç, bu hesaba alacak; işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak
kaydedilir.
5-Yurt içinde döviz cinsinden ihraç olunan iç
borçlanma senetleri karşılığı tahsil edilen dövizler ile para piyasası nakit
işlemlerinde döviz cinsinden yapılan borçlanmalara ilişkin tutarlar; 4749
sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun
verdiği yetkiye dayanılarak belirlenen borçlanma şartlarına göre Hazine
Müsteşarlığınca tespit edilen kur veya T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden bu hesaba borç, ilgisine göre 302-Para Piyasası Nakit İşlemleri
Borçları Hesabı, 305-Bonolar Hesabı, 404-Tahviller Hesabı veya ilgili diğer
hesaplara alacak kaydedilir.
6-Muhasebe birimlerinden gelen dövizler Dış Ödemeler
Muhasebe Birimince, muhasebe işlem fişindeki kayıtlı değerleri üzerinden bu
hesaba borç, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak
kaydedilir.
7-Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Biriminin hesabının
bulunduğu bankaya bu muhasebe birimi adına intikal eden dövizler işlem
tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, bu hesaba borç;
söz konusu dövizlerden konsolosluklardan getirtilmiş olanlar 338-Konsolosluk
Cari Hesabına, diğerleri ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
8-T.C. Merkez Bankasındaki müşterek fon hesabından
döviz olarak hazineye aktarılan tutarlar aktarma tarihindeki T.C. Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak kaydedilir.
9-Dış kredi geri ödemelerinden çeşitli nedenlerle
hazineye iadesi gereken döviz tutarları iade tarihindeki T.C. Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, anapara ödemelerine ilişkin
olanlar ilgili dış borç hesabı veya ilgili diğer hesaplara, faiz giderlerine
ilişkin olanlar ise 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
10-Yurt dışında ihraç olunan dış borçlanma senetleri
karşılığı dövizler, hazine hesaplarına aktarıldığı tarihteki T.C. Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba, varsa masraf olarak kesinti
yapılmış olan tutar 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, tamamı 410-Dış Mali
Borçlar Hesabına alacak kaydedilir.
11-Risk hesabına döviz cinsinden yapılan ödemeler,
tahsilat tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba
borç, 339-Risk Hesabına alacak kaydedilir.
12-Bankadan gelen hesap özetinden, muhasebe birimleri
veznelerinden bankaya gönderilen dövizlerin, döviz tevdiat hesabına yattığı
anlaşıldığı takdirde tutarı, bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler
Hesabına alacak kaydedilir.
13-Sayım sonucunda fazla çıkan döviz tutarları sayım
tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç,
397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
14-Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyet gösteren
muhasebe birimlerince gün sonlarında, bu hesaba ilişkin yardımcı hesap
kayıtlarından elde edilen bilgilere göre, hazine malı konvertibl yabancı
paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi
sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç; risk hesabına ait olanlar
339-Risk Hesabına, emanet niteliğinde olanlar ilgili hesaba, diğerleri ise
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Muhasebe
birimleri veznelerinden bankaya yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarları
bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir.
2-Muhasebe birimlerince düzenlenen döviz gönderme
emirlerinden, bankaca ödendiği ya da gönderildiği bildirilen tutarlar bu
hesaba alacak, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına borç kaydedilir.
3-Muhasebe birimleri veznelerinde bulunan emanet
niteliğindeki dövizlerden ilgilisine iade edilen tutarlar, kayıtlı değerleri
üzerinden bu hesaba alacak, 330-Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı,
333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
4-Sayım sonucunda noksan çıkan döviz tutarları
kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba (varsa oluşan kur artışı farkları
600-Gelirler Hesabına) alacak, sayım tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden 197-Sayım Noksanları Hesabına (varsa oluşan kur azalışı
farkları 630-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.
5-Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyet gösteren
muhasebe birimlerince gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı hesap
kayıtlarından elde edilen bilgilere göre hazine malı konvertibl yabancı
paralar mevcudunun T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi
sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, risk hesabına ait
olanlar 339-Risk Hesabına, emanet niteliğinde olanlar ilgili hesaba,
diğerleri ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
106 Döviz
gönderme emirleri hesabı (-)
Hesabın
niteliği
Madde 28-Bu hesap, muhasebe birimlerinin, nezdinde döviz
hesabı bulunan bankalardaki döviz hesaplarından, döviz cinsinden yapacakları
ödeme ve göndermeler için düzenledikleri döviz gönderme emirleri ile
bunlardan bankaca ödendiği veya gönderildiği bildirilenlerin izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 29-Muhasebe biriminin, nezdinde döviz hesabı bulunan
bankalardaki döviz hesaplarından, ilgililere ödenecek veya hesaben
gönderilecek olan döviz tutarları için döviz gönderme emri düzenlenir.
Döviz gönderme emri, muhasebe yetkilisi tarafından
görevlendirilecek bir memur tarafından banka yetkililerine zimmetle teslim
edilir. Muhasebe yetkilisi tarafından bu konuda görevlendirilecek memurun
adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı olarak bildirilir. Teslim
işlemi, muhasebe birimince iki nüsha olarak (“Gönderme emri” ifadesinin üzeri
çizilerek) düzenlenen “Gönderme emri / Döviz gönderme emri teslim
tutanağı”nın banka yetkilisine imzalatılması suretiyle gerçekleştirilir.
Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası ise görevli memura
geri verilir ve bu nüsha muhasebe biriminde açılacak ayrı bir dosyada tarih
sırasına göre saklanır. Bankaca, döviz gönderme emrinin bir nüshası
alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba
aktarılmasından sonra onaylanarak döviz hesabına ilişkin banka hesap özet
cetveli ile birlikte muhasebe birimine iade edilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 30-Döviz gönderme emirleri hesabına ilişkin alacak ve
borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Alacak
1-Muhasebe birimlerince, bankalardaki döviz
hesaplarından yapılacak ödeme ve göndermeler için düzenlenen döviz gönderme
emri tutarları gönderme tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
2-Döviz hesabında yer alan tutarlardan ulusal para
birimine çevrilenlere ilişkin bankaya verilen talimatlar T.C. Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, döviz alış kuru üzerinden
102-Banka Hesabına, satış kuru ile alış kuru arasında ortaya çıkan olumsuz
fark 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
3-Muhasebe birimlerince, Dış Ödemeler Muhasebe
Birimine gönderilen konvertibl yabancı paralar, gönderen muhasebe birimince
kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası
İşlemler Hesabına borç kaydedilir.
4-Muhasebe birimlerinin bankalarda açtırdıkları döviz
tevdiat hesaplarında yer alan kişilere ait konvertibl yabancı paralardan
yapılan iadeler, kayıtlı değerleri üzerinden (Devlet Borçları Muhasebe
Birimince işlem tarihindeki T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden)
bu hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir.
b) Borç
Düzenlenen döviz gönderme emirlerinden, bankaca,
ödendiği veya ilgili hesaba aktarıldığı bildirilen tutarlar bu hesaba borç,
105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.
107 Elçilik
ve konsolosluk
nezdindeki paralar hesabı
Hesabın
niteliği
Madde 31-Bu hesap, Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Biriminin
elçilik ve konsolosluklar nezdindeki paraları ile bu paralardan yapılan ödeme
ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin işlemler
Madde 32-Elçilik
ve konsolosluk nezdindeki paralar hesabı kullanılarak yapılan ödemeler ile
merkezden gönderilen avans işlemlerine ilişkin esas ve usuller aşağıda
gösterilmiştir:
Elçilik ve konsolosluklarca Dışişleri Bakanlığı
Muhasebe Birimi adına tahsil edilen değerli kağıt satış bedelleri, bütçe
geliri ve emanet tahsilatı ile diğer tahsilat karşılığında yurt dışı muhasebe
yetkilisi mutemedi alındısı düzenlenir.
Dışişleri Bakanlığının yabancı ülkelerde tahakkuk
eden bütçe giderleri (aylıklar hariç) ve mahalli hizmetlilerin ücretleri,
harcama yetkilisi mutemedi olarak görevlendirilmiş olan memurlara gönderilen
avanslarla veya açılacak kredilerle ödenir.
Dışişleri Bakanlığı merkez memurları ile yabancı
ülkelerde bulunan memurların aylıkları ve merkezin çeşitli gider ve
gelirleri, doğrudan Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Birimince ödenir veya tahsil
edilir.
Bu görevlerden dolayı elçilik ve konsolosluklar; tahsilat
açısından “Muhasebe yetkilisi mutemetliği”, gider açısından elçiler ve
konsoloslar veya bu işle görevlendirilmiş olan memurlar “Harcama yetkilisi
mutemedi” sayılırlar.
a) Elçilik ve konsolosluklarca tutulacak defterler ve
düzenlenecek cetveller
Elçilik ve konsolosluklarca yapılan tahsilat ve
ödemeler ile merkezden gönderilen avanslar için, aşağıda belirtilen defterler
tutulur ve cetveller düzenlenir:
1-Konsolosluklar Kasa Defteri (Örnek:24),
2-Konsolosluklar Gelir Defteri (Örnek:25),
3-Elçilik ve Konsolosluklar Harcamalar Defteri
(Örnek: 26),
4-Değerli Kağıtlar Defteri (Örnek: 27),
5-Emanetler Defteri (Örnek: 28),
6-Menkul Kıymetler Defteri (Örnek: 29),
7-Alındı Kayıt Defteri (Örnek: 30),
8-Konsolosluk Hasılat Cetveli (Örnek: 31).
1- Konsolosluklar kasa defteri
Bu deftere, konsolosluklarca tahsil edilen, ödenen,
geri verilen veya muhasebe birimine gönderilen mahalli paralar kaydedilir.
Defterin sol sayfasına tahsil edilen veya muhasebe
biriminden alınan paralar, sağ sayfasına da ödenen, geri verilen veya
muhasebe birimine gönderilen paralar yazılır. Geçici olarak mahalli bankalara
yatırılan paralar bu deftere kaydedilmez. Bunlar bankadan alınan cüzdan
üzerinden izlenir. Bankada bulunan paralar kasa mevcudu içerisinde sayılır.
Defterin “Tahsilat” sayfasındaki sütunlardan:
Harç tahsilatı ve değerli kağıt satış hasılatı
sütununa; konsolosluklar gelir defterinin “Günlük toplam” tutarı bir kalemde
yazılır ve söz konusu defterin o güne ait başlangıç ve bitiş sıra numaraları
“Verilen belgenin veya alındının numarası” sütununa kaydedilir.
Diğer tahsilat sütununa; harç tahsilatı, değerli
kağıt satış hasılatı, emanet tahsilatı ve merkezden alınan avanslar dışında
yapılan her türlü tahsilat, “Emanet tahsilatı” sütununa; konsolosluklarca
yapılan her türlü emanet tahsilatı, “Alınan avanslar” sütununa; muhasebe
biriminden gönderilerek kasada veya bankada saklanan avans tutarları,
“Toplam” sütununa; yukarıda belirtilen sütunların yatay toplamı, mahalli para
cinsinden kaydedilir.
Defterin “Ödemeler” sayfasındaki sütunlardan:
Hasılattan muhasebe birimine gönderilen sütununa;
Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Birimine gönderilmek üzere mahalli bankalara
teslim edilen, fahri konsolosluk keseneğine verilen tutarlar ile mahalli
bankalara yapılan komisyon, ücret ve benzeri ödemeler, “Diğer tahsilattan
muhasebe birimine gönderilen” sütununa; Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Birimine
gönderilmek üzere mahalli bankaya teslim edilen tutarlar, “Emanet ödemeleri”
sütununa; emanet olarak alınan paralardan geri verilen tutarlar ile hasılata
aktarılması (diğer tahsilat olarak) muhasebe birimince bildirilen paralar,
“Avanstan yapılan ödemeler” sütununa; alınan avanstan harcanan tutarlar,
“Toplam” sütununa ödenen veya gönderilen paraların toplamı, mahalli para
cinsinden kaydedilir.
Harç tahsilatı ve değerli kağıt satış hasılatı ile
diğer tahsilattan mahalli giderlere ödenmesine muhasebe birimince izin
verilen tutarlar, defterin ödemeler sayfasında ilgisine göre “Hasılattan
muhasebe birimine gönderilen” veya “Diğer tahsilattan muhasebe birimine
gönderilen” sütunlarına ve tahsilat sayfasında “Alınan avanslar” sütununa
yazılır.
Alınan avanslardan artan tutarlar, defterin ödemeler
sayfasına yazılarak muhasebe birimine gönderilir. Muhasebe birimine
gönderilmesine imkan veya lüzum bulunmayan hallerde bu paralar, muhasebe
birimince daha sonra gönderilecek avanslardan tutulmak veya aylıklardan
kesilmek suretiyle mahsup edileceğinden, bu şekilde işlem yapıldığı takdirde;
aylıktan kesilmiş ise defterin sağ sayfasında “Avanstan yapılan ödemeler”
sütununa yazılarak ilgilisine verilir. Gönderilen avanstan tutulmuş ise
avansın tamamı sol sayfadaki “Alınan avanslar” sütununa ve tutulan tutar ise
sağ sayfadaki “Avanstan yapılan ödemeler” sütununa kaydedilir.
Defterdeki sütunların günlük toplamları alınmak suretiyle
mali yıl başından sonuna kadar devam ettirilir.
Mali yıl sonunda, defterin “Tahsilat” sayfasında
kayıtlı tutardan “Ödemeler” sayfasındaki tutarlar düşülerek aradaki fark,
ertesi mali yıl için tutulan defterin “tahsilat” sayfasına sütun başlıklarına
göre aktarılır.
2- Konsolosluklar gelir defteri
Konsolosluklarca yapılan harç tahsilatı ile değerli
kağıt satış bedelleri bu deftere kaydedilir.
Defterin “sıra numarası” başlıklı sütununa, bu
deftere kaydı gereken işlemler için mali yıl başında birden başlamak üzere
verilen sıra numarası yazılır. İşlemin yapıldığı tarih, ilgilinin adı-soyadı
ve uyruğu, işlemin çeşidi, 492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince Bakanlıkça
belirlenen tarife sayısı ve yurt dışı muhasebe yetkilisi mutemedi alındısının
numarası, sütun başlıklarına göre sırasıyla yazılır.
Tahsil olunan harç tutarı mahalli para cinsinden
yazıldıktan sonra, kullanılan pasaport ve diğer değerli kağıt adetleri,
bunların çeşitlerine göre ilgili sütunlara ve bedelleri mahalli para cinsinden
“alınan değerli kağıtlar bedeli” başlığı altındaki sütunlara kaydedilir.
Alınan harç tutarı ve “alınan değerli kağıtlar
bedeli” sütunlarının toplamları, “işlem toplamı” başlıklı sütunlara yine
mahalli para cinsinden kaydedilir.
İşlem toplamı başlığı altındaki sütunların günlük
toplamı bir kalemde “günlük toplam” başlığı altındaki sütuna yazılır.
Defterdeki tutar ve adet sütunlarının ay sonlarında
toplamları alınarak, bu rakamın altına “geçen aylar toplamı” yazılmak
suretiyle ilgili ay sonu itibarıyla genel toplam gösterilir.
3- Elçilik ve konsolosluklar harcamalar defteri
Elçilik ve konsolosluklarca alınan avanslarla bu
avanslardan yapılan harcamaların kaydedildiği bu defter; bütçe tertibi
itibarıyla sayfalara ayrılmak suretiyle tutulur.
Mahalli para olarak alınan avanslar “alınan avanslar”
tablosundaki; bunlardan yapılan harcamalar ise “yapılan harcamalar”
tablosundaki “mahalli para” sütunlarına yazılır.
Alınan avans yabancı para ise defterin birinci
tablosunda “yabancı para” sütununa yazılır. Harcamalar mahalli para üzerinden
yapılacağından, defterin ikinci tablosunda “mahalli para” sütununa yazılır.
Ay sonlarında yabancı para harcamaları toplamı ilgili kura göre bir kalemde
ikinci tablodaki “yabancı para” sütununa kaydedilir.
Alınan avanslardan nakden geri gönderilen,
aylıklardan veya gönderilen avanslardan kesilen tutarlar, yeni yıla ait ise
yeni yıl defterinde, eski yıla ait ise eski yıl defterinde birinci tablodan
düşülür.
4- Değerli kağıtlar defteri
Muhasebe birimi tarafından konsolosluklara gönderilen
değerli kağıtlar, bu deftere kaydedilir.
Karşılıklı iki sayfası tek sayfa halinde düzenlenen
bu defter, her sayfası yatay olarak “giren” ve “çıkan” olmak üzere iki
tabloya ayrılmıştır. Giren tablosuna, alınan; çıkan tablosuna ise verilen
veya gönderilen değerli kağıtlar kaydedilir.
Deftere değerli kağıtların çeşitleri ve adetleri,
değer itibarıyla büyüğünden başlayarak sütun başlıklarına göre sıra ile
yazılır. Adetlerinin yatay toplamları ile bunların toplam değerleri toplam
sütununa kaydedilir.
Seri numarası taşıyan değerli kağıtların başlangıç ve
bitiş numaraları, defterin “giren” ve “çıkan” tablolarının ilgili açıklama
kısımlarında gösterilir.
Yıl sonunda her bir değerin “giren” toplamından,
“çıkan” toplamı düşülerek mevcutlar, ertesi yıl için tutulacak defterin
“giren” tablosuna “.... yılından devredilen” olarak bölümler itibarıyla
ayrıntılarıyla aktarılır.
5- Emanetler defteri
Konsolosluklarca emanet olarak alınan ve iade edilen
paralar, çeşitlerine göre bölümlere ayrılmak suretiyle emanetler defterine
kaydedilir.
Defterin, alacak sayfasına emanet olarak nakden veya
mahsuben yapılan tahsilat; borç sayfasına ise bu tutarlardan ilgili kişi veya
dairelere ödenen, gönderilen veya başka hesaplara aktarılan tutarlar sütun
başlıklarına göre kaydedilir.
Geri verilen, gönderilen veya mahsup olunan tutarlara
ilişkin borç sayfası sıra numarası, defterin alacak sayfasındaki “borç
sayfası sıra numarası” sütununa, alacak sayfası sıra numarası ise borç
sayfasındaki “alacak sayfası sıra numarası” sütununa yazılır.
Defterin alacak ve borç sayfaları toplamı mali yıl
sonuna kadar devam ettirilir.
Mali yıl sonunda, defterin her bölümünün alacak
sayfası “geri verilen veya mahsup olunan paraların ayrıntısı” sütunu
toplamının, borç sayfası “verilen veya gönderilen tutarlar” sütunu
toplamlarına eşitliği sağlanarak, yıl sonuna kadar tamamen veya kısmen geri
verilmemiş olan paralar, ertesi mali yıl için tutulacak deftere bölümlere
göre ayrıntılı olarak aktarılır. Mali yıl sonu itibarıyla devrolunan tutarlar
toplamının, konsolosluklar kasa defterindeki tahsilat sayfası “emanet
tahsilatı” sütunu artığı olarak ertesi mali yıla devredilen tutara uygun
olması gerekir.
6- Menkul kıymetler defteri
Konsolosluklara teslim edilen, menkul kıymetler, bu
deftere sütun başlıklarına göre kaydedilir. Hazine malı ve kişi malı
kıymetler için ayrı ayrı defter tutulur. Menkul kıymetler defterinde kayıtlı
hazine malı menkul kıymetler, aylık dönemler itibarıyla muhasebe birimine
bildirilir. Söz konusu menkul kıymetler, muhasebe biriminden alınacak
talimata göre işleme tabi tutulur. Defterin borç sayfasına elçilik veya
konsolosluğa teslim edilen menkul kıymetler, alacak sayfasına ise bunlardan
ilgilisine geri verilen, başka bir yere gönderilen veya paraya çevrilenler
sütun başlıklarına göre kaydedilir. Teslim alınan kıymetler defterin borç
sayfasına, hesaplara alındığı mali yılın son iki rakamı ile bu rakamlardan
sonra gelen ve mali yılbaşında birden başlamak üzere verilen rakamlardan
oluşan sıra numarası verilerek kaydedilir. Bu sıra numaraları, değerlerin
tamamı hesaplardan çıkarılıncaya kadar kullanılır. Alacak sayfasına ise
ilgilisine geri verilen, muhasebe birimine gönderilen veya paraya çevrilen
menkul kıymetler, her mali yıl başında birden başlamak üzere verilen sıra
numarasına göre kaydedilir.
Defterin giriş ve çıkış kayıtları arasında bağlantı
kurmak için borç sayfası sıra numarası, alacak sayfasındaki ilgili sütuna;
alacak sayfasındaki sıra numarası ise borç sayfasındaki ilgili sütuna
yazılır.
Defterin borç ve alacak sayfaları “toplam”
sütunlarının her ay sonu toplamı alınarak bu ay toplamı bulunur. Bu tutarın
altına Ocak ayında önceki yıldan, diğer aylarda ise önceki aydan gelen genel
toplam, geçen aylar toplamı olarak yazıldıktan sonra her iki tutar toplamı
genel toplam olarak yazılır.
Mali yıl sonunda, defterlerin borç sayfasındaki
kıymetlerden kaydı kapanmamış olanlar yeni mali yıl içinde tutulan defterlere
aynı sıra numarası ile aktarılır.
7- Alındı kayıt defteri
Muhasebe birimi tarafından elçilik ve konsolosluklara
gönderilen yurt dışı muhasebe yetkilisi mutemedi alındıları, alındı kayıt
defterine kaydedilerek, imza karşılığı bu alındıları kullanan görevlilere
verilir.
8-
Konsolosluk hasılat cetveli
Dört sayfadan oluşan ve her ay sonunda örneğindeki
açıklamalara göre üç nüsha olarak düzenlenen bu cetvelin iki nüshası, izleyen
ayın on beşine kadar muhasebe birimine gönderilir.
b) Konsolosluklar hasılatı döküm cetveli
Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Birimince, elçilik ve
konsolosluklardan gelen konsolosluk hasılat cetvelinin “harç ve değerli kağıt
hasılatı” tablosunda yer alan tahsilat ile aynı cetvelin “diğer tahsilat”
tablosunda yer alıp bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların tamamı
cibayet kuruna göre ulusal para birimine çevrildikten sonra, “Konsolosluklar
Hasılatı Döküm Cetveli”nin (Örnek:
32) “muhasebe birimi” tablosuna çeşitleri itibarıyla aktarılır. Bütün
elçilik ve konsoloslukların hasılat cetveli aynı işleme tabi tutulduktan
sonra, “muhasebe birimi” tablosundaki tutarlar, gelir türleri ve
konsolosluklar itibarıyla konsolosluklar hasılatı döküm cetveline aktarılır.
Konsolosluklar hasılatı döküm cetveli ve hasılat cetvelinin birer örneği
muhasebe işlem fişine bağlanarak konsolosluk cari hesabına borç, bütçe
gelirleri hesabına alacak kaydedilir.
Konsolosluk hasılat
cetvelinin “diğer tahsilat” tablosunda yer alan tutarlardan Dışişleri
Bakanlığı Muhasebe Birimi, başka muhasebe birimleri, kişi, kurum veya
kuruluşlar adına tahsil edilenler yevmiye defterinde konsolosluk cari
hesabına borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 33-Elçilik ve konsolosluk
nezdindeki paralar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Borç
1-Muhasebe birimince, elçilik ve konsolosluklara
gönderilen paralar bu hesaba borç, ilgisine göre 103-Verilen Çekler ve
Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak
kaydedilir.
2-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibarıyla ve
her halde yıl sonunda alınan hasılat cetvelinin “muhasebe birimi” tablosunun
toplamı, cibayet kuru üzerinden bu hesaba borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak kaydedilir.
3-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibarıyla ve
her halde yıl sonunda alınan hasılat cetvelinin “diğer tahsilat” tablosunda
yer alan tutarlardan bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların dışında
kalanlar, cibayet kuru üzerinden bu hesaba borç, ilgisine göre 333-Emanetler
Hesabı, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak
kaydedilir.
4-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibarıyla ve
herhalde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle, muhasebe birimince nakit
fazlası olan elçilik ve konsolosluk hasılatından, nakit ihtiyacı olan elçilik
ve konsolosluğa gönderilmesi talimatı verilen tutarlardan gönderildiği
bildirilenler, en son değerleme yapılan kur üzerinden alan elçilik ve
konsolosluk adına bu hesaba borç, gönderen elçilik ve konsolosluk adına bu
hesaba alacak kaydedilir.
5-Elçilik ve konsolosluklara verilen ön ödemelerden
iade edildiği bildirilenler, verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba
borç, 160-İş Avans ve Kredileri Hesabına alacak kaydedilir.
6-Mali yıl sonunda yardımcı hesap defterleri
kayıtlarına göre her konsolosluğa ait hesapta bulunan mahalli para
artıklarının T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi
sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına
alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibarıyla ve
her halde yıl sonunda alınan hesap belgelerine göre, elçilik ve konsolosluklarca
yapılan bütçe gideri ve avans ödemeleri bu yönde talimat verildiği tarihteki
kur üzerinden bu hesaba alacak, 338-Konsolosluk Cari Hesabına borç
kaydedilir.
2-Bankadan gelen dekontlara göre, muhasebe birimince,
elçilik ve konsolosluklara gönderilen paralar nedeniyle, mahalli bankalar
veya muhabir bankalarca masraf ve komisyon olarak tutulan tutarlar bu hesaba
alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir.
3-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibarıyla ve
her halde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle iade edildiği veya ödendiği
bildirilen emanetler bu hesaba alacak, ilgili emanet hesabına borç
kaydedilir.
4-Elçilik ve konsolosluklardan dönemler itibarıyla ve
her halde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle, muhasebe birimince nakit
fazlası olan elçilik ve konsolosluk hasılatından, nakit ihtiyacı olan elçilik
ve konsolosluğa gönderilmesi talimatı verilen tutarlardan gönderildiği
bildirilenler, en son değerleme yapılan kur üzerinden gönderen elçilik ve
konsolosluk adına bu hesaba alacak, alan elçilik ve konsolosluk adına bu
hesaba borç kaydedilir.
5-Mali yıl sonunda yardımcı hesap defterleri
kayıtlarına göre, her konsolosluğa ait hesapta bulunan mahalli para
artıklarının T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu
oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir.
Hesabın
niteliği
Madde 34-Bu hesap, hazır değerler hesap grubunda sayılan
hesaplar içerisinde tanımlanmayan ve niteliği itibarıyla bu grupta izlenmesi
gereken diğer hazır değerlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 35-Dolaşımdan kaldırılması nedeniyle değiştirilmesi
gereken madeni paraların Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimine teslim
edilmesi halinde, bunların karşılığı olarak dolaşımda bulunan paralardan
verilir. Gerek bankalarca teslim edilerek kasaya girişi yapılan, gerekse
çeşitli nedenlerle kasada toplanan dolaşımdan kaldırılan madeni paralar bu
hesaba kaydedilir ve döner sermayeye devredilerek hesaplardan çıkarılır.
Kasa ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çekler
ile bunlardan tahsil edilip kasa varlığına dahil edilenler bu hesaba
kaydedilir.
Kasa fazlası paraların bankaya gönderilmesi ve bu
tutarların bankaca tahsil edildiğinin anlaşılması üzerine bu hesap
kullanılır.
Tahsil
edilen hazine malı dövizler ve Bakanlıkça belirlenen tutarı aşan kişilere ait
dövizler, muhasebe biriminin hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde
açtırılacak döviz tevdiat hesabına gün sonlarında yatırılır. Dövizler teslimat
müzekkeresi ile vezneden çıkarıldığı ve söz konusu tutarın bankaya
yatırıldığının anlaşıldığı zaman bu hesaba kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 36-Diğer hazır değerler hesabına ait borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Dolaşımdan
çekilmesi nedeniyle Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimine gelen madeni
paralar, itibari kıymetleri üzerinden bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya
ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Kasa
varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlar bu hesaba borç,
100-Kasa Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bankadaki
döviz tevdiat hesabına yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarları bu hesaba
borç, 105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir.
4-Kasa
ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba borç,
103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir.
5-Muhasebe birimlerince alınan
diğer hazır değerler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
b)Alacak
1-Kasa
ihtiyacı için veznedar tarafından bankadan tahsil edilen çek tutarları kasa
varlığına dahil edildiğinde bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına borç
kaydedilir.
2-Kasa
varlığından bankaya yatırılmak üzere gönderilen tutarlardan, bankaya
yatırıldığı anlaşılanlar bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç
kaydedilir.
3-Bankaya
yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarlarından, bankaya yatırıldığı
anlaşılanlar bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabına borç kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı dolaşımdan kaldırılan madeni
paralar, Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimince, döner sermayeye
verildikçe itibari kıymet tutarı bir taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına
borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 409-Uzun Vadeli Diğer İç Mali Borçlar
Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak; döner sermayeye satış
bedeli ise 100-Kasa Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir.
5-Verilen
veya elden çıkarılan diğer hazır değerler kayıtlı değerleri üzerinden bu
hesaba alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir.
Hesabın
niteliği
Madde 37-Bu hesap, muhasebe birimince banka kredi kartlarıyla
yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup ve iade
işlemlerinin izlenmesi için kullanılır.
Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlara ilişkin usul ve esaslar
Bakanlıkça belirlenir.
Hesabın
işleyişi
Madde 38-Banka kredi kartlarından
alacaklar hesabına ait borç ve
alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar bu hesaba borç, 800-Bütçe
Gelirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar nedeniyle muhasebe
biriminin banka hesabına aktarılan tutarlar bu hesaba alacak, 102-Banka
Hesabına borç kaydedilir.
2-Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar nedeniyle doğrudan İç
Ödemeler Muhasebe Biriminin hesaplarına aktarılan tutarlar bu hesaba alacak,
510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir.
3-Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlardan iptal
edilenlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç
kaydedilir.
Madde 39-Bu hesap grubu, her ne
şekilde olursa olsun hazine malı olarak muhasebe birimlerine intikal eden
konvertibl olmayan yabancı para, altın, gümüş gibi kıymetli madenler ile
antika niteliğindeki eşya, para ve pul gibi diğer çeşitli menkul kıymet ve
varlıkların izlenmesi için kullanılır.
Menkul kıymet ve varlıklar, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
117 Menkul Varlıklar Hesabı
118 Diğer Menkul Kıymet ve Varlıklar Hesabı
Hesap grubuna
ilişkin işlemler
Madde 40-Menkul kıymet ve varlıklar hesap grubuna ilişkin
işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Menkul kıymet ve varlık çeşitleri
Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimi ve İç
Ödemeler Muhasebe Birimi dışındaki muhasebe birimlerine hazine malı olarak
teslim edilen ve kasa veya veznede saklanması gereken; altın; gümüş; değerli
maden ve taşlardan yapılmış her türlü takı eşyası ile antik değeri olan
eşyalar; her türlü antika para ve pullar; vergi ve diğer hazine alacaklarına
karşılık olarak alınan tahvil, hisse senedi ve hazine bonoları; mahkeme ve
diğer dairelerce teslim edilen hazine malı tahvil, hisse senedi ve hazine
bonoları; yabancı tahvil ve hisse senetleri ile konvertibl olmayan yabancı
paralar menkul kıymet ve varlıklardır.
Muhasebe birimlerine teslim edilen ve kıymeti
bilinmeyen menkul kıymet ve varlıklardan bu Yönetmelik hükümlerine göre
muhasebe birimlerince muhafaza edilecekleri belirtilenler, ilgili mevzuatına
göre kıymet takdiri yapıldıktan sonra kaydedilir. Yukarıda sayılanlar
dışındaki menkul kıymet ve varlıklar, ilgisine göre 3007 sayılı Gümrük
Mevzuatına Göre Tasfiye Edilecek Eşya Hakkında Döner Sermaye Kanununun 7 nci
maddesine göre işleme tabi tutulur ya da söz konusu menkul kıymet ve
varlıklarla ilgili yasal işlemleri yürüten dairelerde muhafaza edilmek üzere
bu dairelerin ayniyat sorumlularına teslim edilir.
b) Menkul kıymet ve varlıkların
alınması, saklanması veya verilmesi
Menkul kıymet ve varlıklar, muhasebe birimlerince
teslim alındığında alındı belgesi düzenlenerek birinci nüshası menkul kıymeti
teslim edene verilir. Alındı belgesinde, menkul kıymetin cinsi, adedi,
numarası, varsa ayarı, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı
olarak gösterilir.
Menkul kıymet ve varlıklar, veznedarlarca üzerlerinde
yardımcı hesap defteri sıra numarası taşıyan torba veya zarflar içerisinde
kasada veya vezne odasında uygun bir bölümde saklanır.
Hazine malı menkul kıymet ve varlıklar teslim
alındığında, paraya çevrildiğinde, başka bir muhasebe birimine
gönderildiğinde veya kişi malı haline geldiğinde muhasebe işlem fişi
düzenlenerek hesaplara kaydedilir.
Hazine malı olarak muhasebe birimlerine teslim edilen
yabancı paralardan konvertibl olmayanların hesaplara kaydı, işlem tarihinde
hesaplarda yer verilen en düşük tutar üzerinden ihtiva ettikleri kupür
değerleri ile yapılır.
Söz konusu paraların başka muhasebe birimlerine
gönderilmesi ya da sahiplerine iadesine karar verilmesi halinde gönderme ve
iade işlemine ilişkin kayıtlar da kayda esas bedeli üzerinden yapılır.
c) Tahvil
veya bonoların faiz kuponları
Hazine malı olarak alınan tahvil veya bonoların,
teslim tarihinde üzerlerinde bulunması gereken vadesi gelmemiş kuponlarının
tamam olup olmadığı kontrol edilir. Kuponlar noksan olduğu takdirde bu
noksanlık verilen alındı belgesi ve defter kayıtlarında belirtilir.
d) Hazine
malı menkul kıymetlerin gönderilmesi
Muhasebe birimlerine, tahvil, senet ve bonolar dışında
hazine malı olarak teslim edilen veya kişilere ait olarak teslim edildiği
halde sonradan hazine malı olan menkul varlıklar, muhasebe birimlerine
teslimini izleyen günden başlamak üzere en geç bir ay içerisinde (Bakanlıkça
başka bir talimat verilmemişse) Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimine;
konvertibl olmayan yabancı paralar ise haftalık dönemler itibarıyla Cuma
günleri İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilir.
Hazine malı olan tahvil, senet ve bonolar
mahallindeki bankalar aracılığıyla paraya çevrilir. Mahallinde paraya
çevrilemeyenler ise muhasebe birimine teslimini izleyen günden başlamak
üzere, en geç bir ay içerisinde İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilir.
Muhasebe birimlerine teslim edilen menkul
varlıkların, muhasebe birimlerinden müzelere gönderilmesi durumunda,
göndermeler menkul varlıklar hesabının yardımcı hesaplarında izlenir. Menkul
varlığın gönderildiği yerden alındı bilgisinin gelmesi ile birlikte söz
konusu menkul varlık, hesaplardan çıkarılır.
Bakanlıkça, gerek görülmesi halinde, muhasebe
birimlerine teslim edilen menkul varlıkların İç Ödemeler Muhasebe Birimine
veya Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimine aktarılmasında muhasebe
birimleri itibarıyla farklı dönemler tespit edilebilir.
Madde 41-Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun hazine malı
olarak Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimi ve İç Ödemeler Muhasebe
Birimi dışındaki muhasebe birimlerine intikal eden altın, gümüş, pırlanta ve
benzeri kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para, pul gibi
menkul varlıklar ve konvertibl olmayan yabancı paraların izlenmesi için
kullanılır.
Hesabın
işleyişi
Madde 42-Menkul varlıklar
hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Hazine malı olarak muhasebe birimlerine teslim
edilen menkul varlıklar bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
2-Kişilere ait olarak teslim alınıp nazım hesaplarda
izlenen menkul varlıklardan, sonradan hazine malı olduğu anlaşılanlar kayıtlı
değerleri üzerinden nazım hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Başka muhasebe birimlerinden alınan hazine malı
menkul varlıklar bu hesaba borç, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler
Hesabına alacak kaydedilir.
4-Sayım sonucunda fazla çıkan menkul varlıklar tutarı
bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir.
5-Menkul varlıklardan müzeye gönderilenler bu hesaba
borç ve alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Menkul varlıklardan Darphane ve Damga Matbaası
Muhasebe Birimi veya İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilenler bu hesaba
alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir.
2-Hazine malı olarak teslim alınan menkul
varlıklardan daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir taraftan bu hesaba
alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıllarda
ise 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve
alacak kaydedilir.
3-Menkul varlıklardan Bakanlıkça müzelere
gönderilmesi bildirilenlerden gönderilenler, bu hesaba alacak ve borç
kaydedilir. Gönderildiği yerden alındı bilgisinin gelmesi üzerine, bu hesaba
alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına, takip eden yıllarda
ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
4-Menkul varlıkların herhangi bir şekilde elden
çıkarılması halinde, elden çıkarılma değeri ile kayıtlı değeri arasında fark
olması durumunda; öncelikle elden çıkarma değeri ile kayıtlı tutarı arasında
lehte veya aleyhte fark duruma göre bu hesaba alacak veya borç, lehte fark
600-Gelirler Hesabına alacak, aleyhte fark ise 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir. Bu kayıttan sonra elden çıkarma değeri, bir taraftan 100-Kasa
Hesabı veya 102-Banka Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
5-Sayım sonucunda noksan çıkan menkul varlık
tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları
Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın kişilerden alacaklar hesabı ile
ilişkilendirilmesi gerektiğinde ise rayiç bedel üzerinden sorumluları adına
140-Kişilerden Alacaklar Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedel arasında
aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına) borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım
Noksanları Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli arasında lehte fark
varsa 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
Hesabın
niteliği
Madde 43-Bu hesap, her ne şekilde olursa olsun hazine malı
olarak muhasebe birimlerine intikal eden ve yukarıdaki hesaplarda
tanımlanmayan tahvil, senet ve bonolar ile diğer menkul kıymetlerin izlenmesi
için kullanılır.
Borçlanma amacıyla çıkarılan tahvil, senet ve bonolar
ile bunlardan geri ödenenler bu hesapla ilişkilendirilmez.
Hesabın
işleyişi
Madde 44-Diğer menkul kıymet ve varlıklar hesabına ilişkin
borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Hazine malı olarak muhasebe birimlerine teslim
edilen tahvil, senet ve bonolar ile diğer menkul kıymet ve varlıklar bu hesaba
borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Kişilere ait olarak teslim alınıp nazım hesaplarda
izlenen tahvil, senet ve bonolar ile diğer menkul kıymet ve varlıklardan
hazine malı haline dönüşenler, kayıtlı değerleri üzerinden nazım hesaplardan
çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
3-Başka muhasebe birimlerinden alınan tahvil, senet
ve bonolar ile diğer menkul kıymet ve varlıklar bu hesaba borç, 511-Muhasebe
Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir.
4-Sayım sonucunda fazla çıkan tahvil, senet ve bono
ile diğer menkul kıymet ve varlıklar bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları
Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Tahvil, senet ve bonolar ile diğer menkul kıymet ve
varlıkların herhangi bir şekilde elden çıkarılması halinde, elden çıkarılma
değeri ile kayıtlı değeri arasında fark olması durumunda; öncelikle elden
çıkarma değeri ile kayıtlı tutarı arasında lehte veya aleyhte fark duruma
göre bu hesaba alacak veya borç, lehte fark 600-Gelirler Hesabına alacak,
aleyhte fark ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. Bu kayıttan sonra
elden çıkarma değeri bir taraftan 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabına ya
da ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer
taraftan bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
2-Tahvil, senet ve bonolardan başka bir muhasebe
birimine gönderilenler bu hesaba alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası
İşlemler Hesabına borç kaydedilir.
3-Hazine malı tahvil, senet ve bonolar ile diğer
menkul kıymet ve varlıklardan, daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir
taraftan bu hesaba alacak, hesaba alındığı yıl içinde 600-Gelirler Hesabına,
takip eden yıl/yıllarda ise 630-Giderler Hesabına borç, diğer taraftan ilgili
nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir.
4-Sayım sonucunda noksan çıkan tahvil, senet ve
bonolar ile diğer menkul kıymet ve varlıklar kayıtlı değeri üzerinden bu
hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. Noksanlığın
kişilerden alacaklar hesabıyla ilişkilendirilmesi gerektiğinde ise rayiç
bedel üzerinden sorumluları adına 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına (kayıtlı
tutarı ile rayiç bedel arasında aleyhte fark varsa 630-Giderler Hesabına)
borç; kayıtlı tutarı 197-Sayım Noksanları Hesabına (kayıtlı tutarı ile rayiç
bedeli arasında lehte fark varsa 600-Gelirler Hesabına) alacak kaydedilir.
12 Faaliyet alacakları
Madde 45-Bu hesap grubu, kamu idaresince gelir olarak tahakkuk
ettirilen ve faaliyet dönemi içinde tahsili öngörülen her türlü vergi, resim,
harç, prim ve benzeri gelirler ile bunlardan takibe alınan ve tecil veya
tehir edilenlerin izlenmesi için kullanılır.
Faaliyet alacakları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı
121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı
122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı
Madde 46-Bu hesap,
mevzuatı gereğince gelir olarak tahakkuk ettirilen; vergi gelirleri, vergi dışı
gelirler, sermaye gelirleri; bağış ve yardım alacakları; duran varlıklar ana
hesap grubu içindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan
dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ile bunlardan yapılan tahsilat
veya terkinlerin izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 47-Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin işlemler
aşağıda gösterilmiştir:
a) Gelirlerden alacakların tahakkuk
işlemleri
İlgili servislerce tahakkuk bordroları ile ya da
tahakkuk fişleri ile muhasebe servisine bildirilen gelirlerden alacak
tahakkukları, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara alınarak
tahakkuk kayıtları yapılır. Gün içindeki gelirlerden alacak tahakkukları gün
sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir. Faaliyet dönemi içinde tahsili
gereken tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde
tahsili gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan
gelirlerden alacaklar hesabına kaydedilerek izlenir. Duran varlıklar ana
hesap grubunda yer alan gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan,
dönem sonlarında vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır.
Nitelikleri itibarıyla tahakkuku tahsiline bağlı
bütçe geliri olarak yapılan tahsilatlar, bu hesapla ilişkilendirilmez.
b)
Gelirlerden alacakların terkin işlemleri
Bu hesapta kayıtlı alacakların terkinine ilişkin
düzeltme fişleri muhasebe servisine gönderildiğinde, her bir düzeltme fişine
veya düzeltme fişlerinin ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek
muhasebe işlem fişiyle yılı içinde gelirler hesabına (yılı geçmiş ise
giderler hesabına) borç, gelirlerden alacaklar hesabına alacak kaydedilerek
terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır.
c) Gelirlerden alacaklardan yapılan
tahsilat
Bu
hesapta kayıtlı tutarlardan kasa hesabı, banka hesabı veya ilgili diğer
hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak yazılmak suretiyle tahsil
edilenler gelir yansıtma hesabına borç, gelirlerden alacaklar hesabına alacak
kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 48-Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Vergi dairelerinde vergilendirme bölümünden, diğer
muhasebe birimlerinde gelir ve milli emlak servislerinden verilen gelir
tahakkuk tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
2-Duran varlıklar ana hesap grubu içerisindeki
gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemi sonunda
vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 220-Gelirlerden Alacaklar
Hesabına alacak kaydedilir.
3-Maddi duran varlıkların taksitli satılması
durumunda; satış bedelinden tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken
tutarlardan faaliyet dönemi içinde tahsili gerekenler bu hesaba (faaliyet
dönemini takip eden dönemlerde tahsili gerekenler 220-Gelirlerden Alacaklar
Hesabına), mevzuatı gereğince diğer kamu idarelerine ayrılması gereken paylar
630-Giderler Hesabına, varsa birikmiş amortisman tutarı 257-Birikmiş
Amortismanlar Hesabına, ortaya çıkmış yeniden değerleme farkları 522-Yeniden
Değerleme Farkları Hesabına borç; maddi duran varlığın kayıtlı değeri ilgili
maddi duran varlık hesabına alacak kaydedilir.
4-Bankaca, karşılığı olmadığı için iade edilen çek
tutarlarından bu hesabı ilgilendirenler yılı içinde bir taraftan 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına (yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve
İadeler Hesabına) borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan bu
hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
5-Tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi gerektiği
takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve
İadeler Hesabına borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç,
805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
6-Tecil ve tehiri kaldırılan alacaklardan bu hesabı
ilgilendiren tutarlar bu hesaba borç, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli
ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar
Hesabına alacak kaydedilir.
7-Yanlışlıkla takibe alınmış olan alacaklar bu hesaba
borç, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
8-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken,
yanlışlıkla bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilen tutarlar tahakkuklu
bütçe geliri olarak kaydedilmişse, düzeltme işlemini teminen bir taraftan
800-Bütçe Gelirleri Hesabına (yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden
Ret ve İadeler Hesabına) borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba
borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan bütçe gelirleri
hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilerek nakden veya mahsuben
yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı
alacaklardan yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, 600-Gelirler
Hesabına (yılı geçtikten sonra 630-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan tecil ve tehir
edilenler bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç
kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan ilgili servislerce
yıl içerisinde, takibat servisine devredilenler bu hesaba alacak,
121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
121
Gelirlerden takipli alacaklar hesabı
Madde 49-Bu hesap, mevzuatı gereğince tahakkuk ettirilen vergi
ve vergi dışı gelirler ile sermaye geliri alacaklarından takibe alınan
tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için
kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 50-Gelirlerden takipli alacaklar hesabına ilişkin
işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Takibe alma işlemleri
İlgili servislerce muhasebe servisine bildirilen
takibe alınmış olan alacaklar, düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile gelirlerden
takipli alacaklar hesabına borç, ilgisine göre gelirlerden alacaklar hesabı
veya gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına alacak kaydedilerek
takip kayıtları yapılır. İlgili servislerce takibe alma işlemi gün sonuna
kadar muhasebeye bildirilir.
Yanlışlıkla takibe alınan alacaklar, muhasebe
servisine bildirildiğinde ilgili hesaplara kaydedilerek takip kaydından
düşülür.
b) Takipli alacakların terkin işlemleri
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, terkin edilenlere
ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre düzenlenen düzeltme
fişleri muhasebe servisine gönderildiğinde, her bir düzeltme fişine veya
düzeltme fişlerinin ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek
muhasebe işlem fişiyle yevmiye kaydı yapılır ve terkin edilen tutarlar
kayıtlardan çıkarılır.
c) Takipli alacaklardan yapılan
tahsilat
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, kasa hesabı, banka
hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç, bütçe gelirleri hesabına alacak
yazılmak suretiyle tahsil edilen tutarlar gelir yansıtma hesabına borç,
gelirlerden takipli alacaklar hesabına alacak kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 51-Gelirlerden takipli
alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Takibe alınan alacaklar bu hesaba borç, ilgisine
göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabı ya da 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına
alacak kaydedilir.
2-Bankaca, karşılığı olmadığı için iade edilen çek
tutarlarından gelirlerden takipli alacaklar hesabını ilgilendirenler, bir
taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına (yılı geçtikten sonra 810-Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına) borç, 101-Alınan Çekler Hesabına
alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir.
3-Tahakkuktan fazla tahsilattan iadelerden bu hesabı
ilgilendirenler, bir taraftan 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına
borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına alacak kaydedilir.
4-Başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken,
yanlışlıkla bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilen tutarlardan,
gelirlerden takipli alacaklar hesabını ilgilendirenler, düzeltme işlemini
teminen; bir taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına (yılı geçtikten sonra 810-Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına) borç, ilgili hesaba alacak; diğer
taraftan bu hesaba borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk
ettirilen gecikme zammı tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına
alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan, bütçe gelirleri
hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilerek nakden veya mahsuben
yapılan tahsilat bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı
tutarlardan yapılan terkin ve tenziller bu hesaba alacak, 600-Gelirler
Hesabına (önceki yıllarda takibe alınanlardan yapılan terkin ve tenziller
630-Giderler Hesabına) borç kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan, tecil ve tehir edilen
tutarlar bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına
borç kaydedilir.
Madde 52-Bu hesap, gelirlerden alacaklar veya gelirlerden
takipli alacaklar hesaplarında kayıtlı tutarlardan mevzuatı gereğince, içinde
bulunulan faaliyet dönemi sonunu geçmeyen bir süreyle tecil veya tehir edilen
tutarlar ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan, dönem sonunda tecil ve
tehir süresi bir yılın altına inen tutarlar ve bunlardan tahsil edilen veya
tecil veya tehiri kaldırılanların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 53-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına
ilişkin işlemler aşağıda gösterilmiştir:
a) Tecil ve tecilin kaldırılması
Mevzuatı gereğince yapılan tecil ve tecillerin
kaldırma işlemlerini izlemek ve bunlara ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılmasını
sağlamak amacıyla, muhasebe bölümünde servisler itibarıyla ayrı ayrı “Tecil
Defteri” (Örnek: 33) düzenlenir. Tecil defteri; önce genel bölüme, genel
bölümden geriye kalan kısım da vergi ve gelir türlerine göre alt bölümlere
ayrılarak tutulur.
İlgili servislerden gönderilen tecil fişi ve tecili
kaldırma yazıları, tecil defterinin önce genel bölümüne, daha sonra da vergi
ve gelir türleri itibarıyla ilgili alt bölümlere, cilt ve sıra numaraları
birbirini izleyecek şekilde kaydedilir. Bu kayıt sırasında tecil fişi ve
tecili kaldırma yazılarından; takipsiz alacakları ilgilendirenler takipsiz
bölüme; takipli alacakları ilgilendirenler takipli bölüme kaydedilir.
Tecil fişi ve tecili kaldırma yazılarının
işlenmesinden sonra defterin genel bölümünden alınan sıra numarası ilgili alt
bölümlere, alt bölümlerdeki sıra numarası ise genel bölüme ilinti numarası
olarak yazılır.
Tecil defterinin genel bölümü ile vergi ve gelir
türlerine ilişkin bölümlerinin ayrı ayrı toplamları alınır. Bu toplamlardan,
tecil bölümü “takipsiz” ve “takipli” sütun toplamlarının gelirlerden tecilli
ve tehirli alacaklar hesabının borç toplamına; tecili kaldırma bölümü
“takipsiz” ve “takipli” sütun toplamlarının ise aynı hesabın alacak toplamına
eşit olması gerekir.
Faaliyet dönemi ile sınırlı olarak tecil ve tehir
edilen veya bunlardan tecil ve tehiri kaldırılan tutarlar bu hesaba, içinde
bulunulan faaliyet dönemini aşan süreyle tecil ve tehir edilen veya bunlardan
tecil ve tehiri kaldırılan tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda
yer alan gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına kaydedilerek
izlenir. Duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem sonlarında tecil
süresi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır.
b) Tecilli ve tehirli alacakların
terkin işlemleri
Bu hesapta kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere
ilişkin belgeler muhasebe servisine gönderildiğinde, düzenlenecek muhasebe
işlem fişiyle yevmiye kayıtlarına kaydedilerek terkin edilen tutarlar
kayıtlardan çıkarılır.
Hesabın
işleyişi
Madde 54-Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir:
a) Borç
1-Gelirlerden alacaklar hesabı veya
gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan
faaliyet dönemi sonunu geçmeyen bir süre ile tecil ve tehir edilen tutarlar
bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya
121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı alacaklar için tahakkuk
ettirilen faiz tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir.
3-Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki
gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem
sonunda tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 222-Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan tecil vadesinde
bütçe gelirleri hesabına alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilerek nakden
veya mahsuben tahsil edilen tutarlar bu hesaba alacak, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan, tecil ve tehiri
kaldırılanlar bu hesaba alacak, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar
Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
Madde 55-Bu hesap grubu, vadesi
faaliyet dönemiyle sınırlı olan; Devlet nam ve hesabına yapılan
borçlanmalardan genel bütçe dışı idare veya kuruluşlara ikraz anlaşmaları ile
kullandırılan tutarlardan doğan alacaklar veya bu idare veya kuruluşların
borçlarının devralınmasından doğan alacaklar; para piyasası nakit
işlemlerinden doğan alacaklar ve diğer kurum alacakları; yasal yetkilere
dayanılarak verilen borçlardan kaynaklanan alacakların anapara tutarları ve
kur farkları ile bunlardan tahsil, tecil ve terkin edilen veya takibe
alınanların izlenmesi için kullanılır.
Kurum alacakları, niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur:
130 Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı
131 Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesabı
132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı
137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı
130 Dış
borcun ikrazından doğan alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
Madde 56-Bu hesap, Devlet nam ve
hesabına dış finansman kaynaklarından sağlanıp, vadesi faaliyet dönemiyle
sınırlı olmak üzere, dış borcun ikrazı suretiyle genel bütçe dışı idare veya
kuruluşlara kullandırılan tutarlardan doğan alacaklar; hazine garantileri
kapsamında 01.01.2003 tarihinden önce Hazine Müsteşarlığınca üstlenilen
tutarlardan kaynaklanan hazine alacakları dolayısıyla bu hesaba kaydedilen
tutarlar; anaparaya eklenen faiz, masraf ve kur farkları; alacağın borçlusu
ve döviz cinsi değiştirilen tutarlar ile alacağı etkileyen diğer işlemler
sonucu oluşan tutarlar; duran varlıklar ana hesap grubu içindeki dış borcun
ikrazından doğan alacaklar hesabında kayıtlı olan tutarlardan dönem sonunda
vadesi bir yılın altına inenler ile bu alacaklara karşılık nakden veya
mahsuben yapılan tahsilatlar, terkin veya tecil edilen tutarlar ve terkin
veya tecilin iptalinden doğan tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin işlemler
Madde 57-Bu
hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler takipteki kurum
alacakları hesabına aktarılarak takibe alınır.
Yıl sonlarında, bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili
olarak hesaplanan ve takip eden yılda tahsil edilebilir duruma gelecek olan
işlemiş faiz geliri alacakları, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir
tahakkukları hesabına kaydedilir.
Dış borcun ikrazı suretiyle kullandırılan kredilerle
ilgili olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen faiz, masraf ve cezalar bu
hesapla ilişkilendirilmez, doğrudan bütçeye gelir kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 58-Dış borcun ikrazından
doğan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Borç
1-Genel bütçe dışı idare veya kuruluşlardan olan
alacaklardan bu hesaba kaydı gereken vadesi faaliyet dönemiyle sınırlı
alacaklar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlara ilişkin olarak
hesaplanan işlemiş faizlerden alacağın aslına ilave edilen ve faaliyet
döneminde tahsili gerekenler bu hesaba borç, faiz alacağının içinde bulunulan
yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı
ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı yabancı para cinsinden
alacaklara ait bakiyelerin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlenmesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4-Duran varlıklar ana hesap grubundaki dış borcun
ikrazından doğan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem sonunda vadesi
bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba borç, 230-Dış Borcun İkrazından
Doğan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı alacaklara karşılık tahsil
edilen anapara tutarları bu hesaba, faiz tutarları 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, tahsilatın tamamı 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer
hesaplara borç kaydedilir. Bütçe gelirleri hesabına kaydedilen faiz gelirinin
tamamı 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, varsa anaparaya eklenmiş olan faizi
bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faizin içinde bulunulan yıla ait olan
kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yasal yetkiye
dayanarak silinenler ve varsa anaparaya eklenmiş olan faiz toplamı bu hesaba,
anaparaya eklenmemiş olan faizin, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı
600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç
kaydedilir. Bütçe giderleri hesabına kaydedilen tutar aynı zamanda
630-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlara ilişkin dış
borçlardan, ilgili dış finansman kaynağı tarafından bağış veya hibe haline
dönüştürülenler bu hesaba, işlemiş faiz alacağının, içinde bulunulan yıla ait
olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise
181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir.
Söz konusu tutar aynı zamanda 600-Gelirler Hesabına
alacak, dış borcun anaparası 310-Cari Yılda Ödenecek Dış Mali Borçlar
Hesabına, işlemiş faiz borcunun, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı
630-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 381-Gider
Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemini
aşan bir süreyle ertelenenler ile varsa anaparaya eklenmiş olan faizi bu
hesaba, anaparaya eklenmemiş olan işlemiş faiz alacağının içinde bulunulan
yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı
ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 230-Dış Borcun İkrazından
Doğan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil
edilemeyenler ile varsa anaparaya eklenmiş olan faizi bu hesaba, herhangi bir
şekilde anaparaya eklenmemiş olan işlemiş faiz alacaklarının içinde bulunulan
yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı
ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 137-Takipteki Kurum
Alacakları Hesabına borç kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı yabancı para cinsinden
alacaklara ait bakiyelerin ay sonu T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
Hesabın
niteliği
Madde 59-Bu hesap, kısa vadeli nakit fazlasını değerlendirmek
üzere azami otuz gün vadeli borç vermelerden doğan alacakların izlenmesi için
kullanılır.
Bu işlemlerden elde edilen faiz gelirleri bu hesapla ilişkilendirilmez,
doğrudan bütçeye gelir yazılır.
Hesabın
işleyişi
Madde 60-Para piyasası nakit
işlemleri alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Borç
1-Kısa vadeli nakit fazlasının değerlendirilmesi
amacıyla yapılan azami otuz gün süreli borç verme işlemlerinden kaynaklanan
alacaklar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri veya ilgili
diğer hesaplara alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsinden alacakların her
tahsil tarihinde, tahsile esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan
kur artışı farkları ile ay sonunda T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan tahsil edilen
anapara tutarı bu hesaba, faiz tutarı 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,
tamamı 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Bütçe
gelirleri hesabına kaydedilen faiz gelirinin, tamamı 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına,
geçmiş yıla ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak
kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil
edilemeyenler bu hesaba, işlemiş faiz alacağı ilgisine göre 600-Gelirler
Hesabı veya 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 137-Takipteki
Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilerek takibe alınır.
3-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsinden alacakların her
tahsil tarihinde, tahsile esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları ile ay sonunda
T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur
azalışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
132 Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
Madde 61-Bu hesap, yılı bütçe
kanunu veya ilgili mevzuatına dayanılarak vadesi faaliyet dönemiyle sınırlı
olmak üzere, nakit olarak veya özel tertip devlet iç borçlanma senedi ihracı
suretiyle ikrazen verilen borçlardan kaynaklanan alacaklar; anaparaya eklenen
faiz, masraf ve kur farkları; duran varlıklar ana hesap grubu içindeki
kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan dönem
sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar; alacağın borçlusu ve döviz cinsi
değiştirilen tutarlar, alacağı etkileyen diğer işlemler sonucu oluşan
tutarlar ile bu alacaklara karşılık nakden veya mahsuben yapılan tahsilatlar,
terkin veya tecil edilen tutarlar ve terkin veya tecilin iptalinden doğan
tutarların izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 62-Mevzuatı gereği genel bütçe dışı idare veya
kuruluşlara ikraz anlaşmaları ile yapılan borç verme işlemleri, bütçedeki
ödeneğine dayanılarak gerçekleştirilir. Bunlardan yapılan anapara ve faiz
tahsilatları bütçeye gelir kaydedilir. İkraz anlaşmaları gereği özel tertip
devlet iç borçlanma senedi ihracı yoluyla yapılan borç verme işlemleri ise
bütçeleştirilmeden gerçekleştirilir ve anapara tahsilatı bütçe ile
ilişkilendirilmez. İkrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma
senetlerinden kaynaklanan hazine alacaklarının ilgili mevzuat çerçevesinde
silinmesi halinde bu tutarlar, yılı bütçesindeki ödeneğine dayanılarak bütçeye gider olarak kaydedilir.
Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil
edilemeyenler takipteki kurum alacakları hesabına aktarılarak takibe alınır.
Yıl sonlarında bu hesapta kayıtlı alacaklara ilişkin
olarak ikraz anlaşmaları çerçevesinde hesaplanan ve takip eden yılda tahsili
gereken işlemiş faizler, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki gelir
tahakkukları hesabına kaydedilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 63-Kurumca verilen
borçlardan alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda
gösterilmiştir:
a) Borç
1-Bütçedeki ödeneğine dayanılarak yapılan ve vadesi faaliyet
dönemiyle sınırlı olan borç verme işlemlerinden doğan alacaklar bir taraftan
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri
Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan bu hesaba borç,
835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
2-İlgili kanunlar çerçevesinde, özel tertip devlet iç
borçlanma senedi ihraç edilmesi suretiyle vadesi faaliyet dönemiyle sınırlı
olmak üzere ikrazen verilen tutarlar bu hesaba borç, ilgisine göre
305-Bonolar Hesabı veya 404-Tahviller Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı, ikrazen verilen özel tertip
devlet iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan alacaklara ilişkin olarak,
Hazine Müsteşarlığınca yapılan kupon ödemeleri ve kuponsuz senetler için vade
sonu faiz ödemelerinden alacağın aslına ilave edilmesi ve faaliyet döneminde
tahsili gereken tutarlar, ödeme tarihinde bu hesaba borç, söz konusu faizin,
ödemenin yapıldığı yıla ait kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara
ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
Söz konusu faiz gideri aynı zamanda 830-Bütçe
Giderleri Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya
106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; faiz
giderinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş
yıl/yıllara ait olan kısmı ise 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç, tamamı
835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı özel tertip devlet iç
borçlanma senedi karşılığı olmayan alacaklara ilişkin olarak hesaplanan
işlemiş faizlerden, alacağın aslına ilave edilen ve faaliyet döneminde
tahsili gerekenler bir taraftan bu hesaba borç, faizin içinde bulunulan yıla
ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise
181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu tutar, diğer
taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına
alacak kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı ikrazen verilen özel tertip
devlet iç borçlanma senedi karşılığı alacaklardan, vadesi faaliyet dönemi ile
sınırlı olarak senet değişimi yapılanlara ilişkin işlemiş faiz tutarı bu
hesaba borç, söz konusu faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı
600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları
Hesabına alacak kaydedilir.
Geri alınan ikrazen verilmiş özel tertip devlet iç
borçlanma senedinin anapara tutarı ilgisine göre 305-Bonolar Hesabı veya
304-Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı ya da 404-Tahviller Hesabına,
işlemiş faiz gideri 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç; anapara ve faiz
karşılığı ihraç edilen özel tertip devlet iç borçlanma senedi tutarı ilgisine
göre 305-Bonolar Hesabı veya 404-Tahviller Hesabına alacak kaydedilir. Bütçe
giderleri hesabına kaydedilen faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan
kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 381-Gider
Tahakkukları Hesabına borç, tamamı 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bütçedeki ödeneğine
dayanılarak verilmiş olanların, düzenlenecek ikraz anlaşmaları ile faaliyet
dönemi ile sınırlı olarak ertelenmesi halinde, anapara ve işlemiş faiz tutarı
toplamı bu hesaba borç, anapara tutarı ile varsa anaparaya eklenmiş olan faiz
toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faiz gelirinin içinde bulunulan
yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı
ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. Söz konusu faiz
tutarı, diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına
alacak kaydedilir.
7-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli
tutarların, kupon ödeme tarihlerinde Hazine Müsteşarlığınca belirlenen kur
üzerinden değerlemesi ile ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
8-Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubundaki
kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesi bir
yılın altına inenler bu hesaba borç, 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar
Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilen borçların
anapara ve faizleri karşılığı yapılan tahsilat bir taraftan 102-Banka Hesabı
veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç, 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç,
anapara tutarı ve varsa anaparaya eklenmiş olan faizler bu hesaba, anaparaya
eklenmemiş olan faizlerinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler
Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları
Hesabına alacak kaydedilir.
2-İlgili kanunlar çerçevesinde genel bütçe dışı idare
veya kuruluşlara ikrazen verilen özel tertip devlet iç borçlanma
senetlerinden kaynaklanan alacakların vadesinde;
- Nakden tahsil edilmesi halinde, anapara tutarı bu
hesaba, faizleri 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 102-Banka Hesabı
veya 105-Döviz Hesabına ya da ilgili diğer hesaplara borç; faiz gelirinin
tamamı 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, varsa anaparaya eklenmiş olan faiz
toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faizlerinin içinde bulunulan
yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabı, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı
ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,
- Kurum ve kuruluşların görev zararı alacaklarına
mahsup edilmesi halinde, bir taraftan anapara tutarı bu hesaba, faizleri
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 830-Bütçe Giderleri Hesabına
borç; diğer taraftan bütçe giderlerine kaydedilen tutar 630-Giderler Hesabına
borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak; bütçe gelirlerine kaydedilen
tutarın tamamı 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, varsa anaparaya eklenmiş
olan faizler bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faizlerinin içinde
bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait
olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,
- Kurum ve kuruluşların ödenmemiş sermayesine mahsubu
halinde, bir taraftan anapara tutarı bu hesaba, faiz tutarı 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına alacak, tamamı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç; diğer
taraftan bütçe giderlerine kaydedilen tutar ilgili mali duran varlık hesabına
borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak; bütçe gelirlerine kaydedilen
tutarın tamamı 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, varsa anaparaya eklenmiş
olan faizler bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faizlerinin içinde
bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait
olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan, herhangi bir
nedenle tenzil veya terkini gereken tutarlar bir taraftan 830-Bütçe Giderleri
Hesabına borç, anapara tutarı ve varsa
anaparaya eklenmiş olan faiz toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan
faizlerinin içinde bulunulan faaliyet dönemine ait olan kısmı 600-Gelirler
Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına
alacak; diğer taraftan tamamı 630-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma
Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan ikrazen özel tertip
devlet iç borçlanma senedi karşılığı olanların, senetlerin iade edilmesi
şeklinde tahsil edilmesi durumunda, senedin anapara tutarı ve varsa anaparaya
eklenmiş olan faiz toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faizleri
ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabı veya 600-Gelirler Hesabına
alacak; senedin anapara tutarı ilgisine göre 305-Bonolar Hesabı veya 304-Cari
Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı veya 404-Tahviller Hesabına, senedin işlemiş
faiz borcu tutarı ise ilgisine göre 630-Giderler Hesabı veya 381-Gider
Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan bütçedeki ödeneğine
dayanılarak verilmiş olanların, düzenlenecek ikraz anlaşmaları ile faaliyet
dönemini aşan bir süreyle ertelenmesi halinde, anapara tutarı ve varsa
anaparaya eklenmiş olan faizi bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faizinin
içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş
yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,
anapara ve işlemiş faiz tutarı toplamı 232-Kurumca Verilen Borçlardan
Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
Söz konusu faiz tutarı, diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına
borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan ikrazen özel tertip
devlet iç borçlanma senedi karşılığı olanların, düzenlenecek ikraz
anlaşmaları ile faaliyet dönemini aşan bir süreyle ertelenmesi halinde,
anapara tutarı ve varsa anaparaya eklenmiş olan faiz toplamı bu hesaba,
anaparaya eklenmemiş olan faizinin içinde bulunulan yıla ait olan kısmı
600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıl/yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak, anapara
ve işlemiş faiz tutarı toplamı 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar
Hesabına borç kaydedilir.
7-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil
edilemeyenler ile varsa anaparaya eklenmiş olan faiz toplamı bu hesaba,
herhangi bir şekilde anaparaya eklenmemiş işlemiş faiz alacakları ilgisine
göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabı veya 600-Gelirler Hesabına alacak, tamamı
137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilir.
8-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli
tutarların, kupon ödeme tarihlerinde Hazine Müsteşarlığınca belirlenen kur
üzerinden değerlemesi ile ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
Hesabın
niteliği
Madde 64-Bu hesap, dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabı, para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı ve kurumca verilen
borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan vadesinde tahsil
edilemeyenler ile bu tutarlara ilişkin olarak hesaplanan faiz alacaklarından,
anaparaya ilave edilmemiş olanların takibe alınarak izlenmesi için kullanılır.
Hesaba ilişkin
işlemler
Madde 65-Dönen varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan dış borcun ikrazından doğan
alacaklar hesabı, para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı veya kurumca
verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan vade sonunda
tahsil edilemeyenler ile çeşitli nedenlerle muaccel hale gelen uzun vadeli
kurum alacaklarının anapara tutarları ve bu tutarlara ilişkin olarak
hesaplanan işlemiş faiz alacakları bu hesaba aktarılarak takibe alınır.
Yıl sonlarında, bu hesapta yer alan tutarlar için
hesaplanan işlemiş faiz alacakları bu hesapta izlenir.
Hazine alacaklarının takip ve tahsili 18.10.2005
tarih ve 25970 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Hazine Alacaklarının
Yönetimi, Takip ve Tahsiline Dair Yönetmelik hükümlerine göre
gerçekleştirilir.
Hesabın
işleyişi
Madde 66-Takipteki kurum alacakları hesabına ilişkin borç
ve alacak kayıtları aşağıdaki gibidir:
a) Borç
1-Dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum
alacaklarından vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar ile bunlara ilişkin
işlemiş faiz geliri alacakları toplamı bu hesaba borç; anaparaya eklenmemiş
olan işlemiş faiz alacağı ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabı veya
600-Gelirler Hesabına, kalanı ilgisine göre 130-Dış Borcun İkrazından Doğan
Alacaklar Hesabı veya 131-Para Piyasası Nakit İşlemleri Alacakları Hesabı ya
da 132-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
2-Duran varlıklar ana hesap grubu içindeki kurum
alacaklarından çeşitli nedenlerle muaccel hale gelen tutarlar ile bunlara
ilişkin işlemiş faiz geliri alacakları toplamı bu hesaba borç; anaparaya
eklenmemiş olan işlemiş faiz alacağı ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları Hesabı,
281-Gelir Tahakkukları Hesabı veya 600-Gelirler Hesabına, kalanı ilgisine
göre 230-Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı veya 232-Kurumca
Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta yer alan tutarlarla ilgili olarak yıl
sonlarında veya tahsilat durumunda tahsil tarihinde hesap edilen işlemiş faiz
tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
4-Bu
hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında T.C.
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur
artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir.
b) Alacak
1-Bu hesapta kayıtlı olan ve tahsilinde anaparası
bütçe ile ilişkilendirilmeyen tutarlardan tahsil edilenlerin anapara tutarı
bu hesaba, faizi 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; tamamı 102-Banka
Hesabı, 105-Döviz Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Bütçe
gelirlerine kaydedilen tutar aynı zamanda 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç,
bu hesaba alacak kaydedilir.
2-Bu hesapta kayıtlı olan ve tahsilinde anapara ve
faiz toplamı bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan tahsil edilenler
bir taraftan 102-Banka Hesabı, 105-Döviz Hesabı veya ilgili diğer hesaplara
borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
3-Bu hesapta kayıtlı dış borcun ikrazından doğan
alacaklardan, yasal yetkiye dayanarak faaliyet dönemini aşan bir süreyle
ertelenenlerin anaparası ile işlemiş faiz alacağı bu hesaba alacak, tamamı
230-Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
4-Bu hesapta kayıtlı kurumca verilen borçlardan
alacaklardan bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilmiş olanların, yasal
yetkiye dayanarak faaliyet dönemini aşan bir süreyle ertelenmesi halinde,
anapara tutarı ile işlemiş faiz tutarı toplamı bu hesaba alacak, 232-Kurumca
Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. Söz konusu faiz tutarı, diğer taraftan
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir.
5-Bu hesapta kayıtlı alacaklardan ikrazen özel tertip
devlet iç borçlanma senedi karşılığı olanların, yasal yetkiye dayanarak
faaliyet dönemini aşan bir süreyle ertelenmesi halinde, anapara tutarı ile
işlemiş faiz tutarı toplamı bu hesaba alacak, 232-Kurumca Verilen Borçlardan
Alacaklar Hesabına borç kaydedilir.
6-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yasal yetkiye
dayanılarak bütçe hesapları ile ilişkilendirilmek suretiyle silinenler bir
taraftan bu hesaba alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç; diğer taraftan
630-Giderler Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
7-Bu hesapta kayıtlı tutarlardan yasal yetkiye
dayanılarak bütçe hesapları ile ilişkilendirilmeksizin silinenler bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
8-Bu hesapta kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli
tutarların, ay sonlarında T.C. Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir.
Madde 67-Bu hesap grubu faaliyet alacakları ve kurum
alacakları dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılır.
Diğer alacaklar, niteliğine göre bu gru |