Maliye Bakanlığından
GENEL YÖNETİM MUHASEBE YÖNETMELİĞİ GENEL TEBLİĞİ
(SAYI: 1)
1 – Amaç ve
kapsam
(1)
Bilindiği üzere, 5018 sayılı Kanunun 49 ve geçici 3 üncü maddeleri gereğince
Bakanlığımızca hazırlanarak Bakanlar Kurulu’nun 03/05/2005 tarihli ve
2005/8844 sayılı kararıyla kabul edilen Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği
08/06/2005 tarihli ve 25839 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe
girmiştir.
(2) Söz
konusu Yönetmeliğin 27 nci maddesinde; “Yönetmelik kapsamına dahil kamu
idarelerince muhasebe sistemine dahil edilen duran varlıklardan; arazi ve
arsalar, yapım aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için
verilen avans ve krediler ile sanat eserleri dışındakilerden hangilerinin
amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve
usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve
oranları duran varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirlenir.” hükmü yer
almaktadır.
(3)
Anılan Yönetmelik hükmü çerçevesinde, genel yönetim kapsamına dahil kamu
idarelerinde muhasebe sistemine dahil edilen duran varlıklardan
hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara
ilişkin esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre,
yöntem ve oranları duran varlık çeşitlerine göre bu Tebliğde
belirlenmiştir.
2 – Amortisman ve tükenme
payına tabi duran varlıklar
(1)
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde muhasebe sistemine dahil
edilen maddi duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki sabit
varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile
sanat eserleri amortismana tabi değildir.
(2)
Aşağıdaki hesaplarda izlenen duran varlıklar, amortisman ve tükenme payına
tabidir:
251 - Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı,
252 - Binalar Hesabı,
253 - Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı,
254 - Taşıtlar Hesabı,
255 - Demirbaşlar Hesabı,
256 - Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı,
260 - Haklar Hesabı,
263 - Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı,
264 - Özel Maliyetler Hesabı,
267 - Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı,
271 - Arama Giderleri Hesabı,
277 - Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesabı,
294 - Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı.
3 –Amortisman ve
tükenme payına tabi tutulan varlıkların değeri
(1)
Duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerleri maliyet
bedelidir. Maliyet bedeli ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya
değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin
toplamıdır. Ancak, yeniden değerlemeye tabi tutulmuş olan varlıklar için
amortisman ve tükenme payı hesaplamasına esas alınacak değer, yeniden
değerleme sonucu ortaya çıkan değerdir.
(2) Bir
varlık için yapılan harcamaların, kayıtlı değerine ilave edilmesi halinde,
amortisman hesaplaması varlığın yeni değeri üzerinden yapılır.
4 – Amortisman
ve tükenme payı ayırma yöntemi
(1)
Duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı ayrılmasında normal
amortisman yöntemi uygulanır. Bu yönteme göre varlıklar için amortisman ve
tükenme payı, varlığın yararlanma süresine göre (Ek: 1)’de yer alan
“Amortisman ve Tükenme Payı Süre ve Oranları Listesi”nde belirlenen
oranlarda her sene eşit olarak ayrılır.
5 – Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları
(1) Amortisman ve tükenme payı süresi, duran
varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak
hesaplanması için “1”
rakamı bu Tebliğ ekinde belirtilen, varlığın yararlanma süresine göre
belirlenmiş orana bölünür. (Örnek: 1/0,20 = 5 yıl; 1/0,025 = 40 yıl)
(2) Ancak, maliyet bedeli, 18/1/2007 tarihli ve 26407 sayılı Resmî
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan Taşınır Mal Yönetmeliği eki listede
yer alan dayanıklı taşınırların her biri için 14.000 YTL’yi, taşınmazlar
için 34.000 YTL’yi aşmayan duran varlıklar ile tutarına bakılmaksızın Maddi
Olmayan Duran Varlıklar ve Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar hesap gruplarıyla
256-Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlenen varlıklar için,
amortisman oranı % 100 olarak belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle maliyet
bedeli bu tutarlara kadar olan duran varlıklar, hesaplara alındığı yılın
sonunda tamamen amorti edilecektir.
(3) Hesaplarda kayıtlı duran varlıklar için yapılan harcamalardan
yukarıda belirtilen limitleri aşanlar değer artırıcı harcama olarak kabul
edilecektir.
(4) Bu limitler, yapım aşamasındaki maddi duran varlıklar için
aktifleştirilen maliyetlerin, geçici ve kesin kabule tabi işlerde geçici
kabulün onaylanmasından, diğer hallerde ise işin fiilen tamamlanmasından
sonra ilgili varlık hesabına aktarıldığı toplam tutarı için geçerlidir.
(5) Bu limitler, gerektiğinde Bakanlığımızca güncellenerek yılı
Kasım ayı sonuna kadar duyurulacaktır.
(6)
Kapsama dahil idarelerden bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önceki
dönemlerde duran varlıkları için amortisman ve tükenme payı ayırma
uygulaması yapanlar, uyguladıkları süre ve yöntemlerine bakılmaksızın bu
limitlerin altında kalan amortismana tabi varlıkların henüz amorti
edilmemiş kısımlarını tamamen amorti edeceklerdir. Limitin üzerinde kalan
varlıkları için ise uyguladıkları süre ve yöntemlerine varlık tamamen
amorti edilinceye kadar devam edebileceklerdir.
(7) Buna göre kapsama dahil kamu idarelerinin 2008 ve sonraki
yıllarda tam ve düzenli amortisman uygulamasını yapabilmeleri için; belirlenen
limitlerin üzerinde olan varlıkların ilk kayıtları ile değer artırıcı
harcamalara ilişkin kayıtlarının düzenli olarak tutulabilmesini sağlamak
amacıyla harcama birimlerince muhasebe birimlerine varlıklarını taşınır
sicil numarası veya taşınmaz numarası ile bildirmeleri, muhasebe
yetkililerinin ise taşınır ve taşınmazları muhasebe kayıtlarına ve Duran
Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defterine (Ek: 2) bu limitleri ve
bilgileri göz önünde bulundurarak kaydetmeleri gerekmektedir.
(8) Amortismana tabi olup, yangın, deprem, su basması gibi afetler
neticesinde değerini tamamen veya kısmen kaybeden varlıkların amortismana
tabi tutulmamış kısmının tamamı, üst yöneticinin uygun görüşü üzerine
amortismana tabi tutulur.
(9) Çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını yitiren amortismana
tabi maddi duran varlıklardan 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran
Varlıklar Hesabında izlenmesine karar verilenlerin, amortismana tabi
tutulmamış kısmının tamamı amortismana tabi tutulacaktır.
6 – 2008 yılı sonunda amortisman ve tükenme payı
uygulaması
(1) Kapsama dahil kamu idareleri, 2008 mali yılı dönem sonu
işlemleri sırasında amortisman ve tükenme payı ayrılmasını aşağıdaki
şekilde yapacaklardır.
a) 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı,
253- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254-Taşıtlar Hesabı, 255-Demirbaşlar
Hesabında kayıtlı duran varlıklara ilişkin olarak:
1) Bu hesaplardaki duran varlıklardan, maliyet bedeli bu Tebliğde
belirtilen limitin üzerinde maliyet bedeliyle edinilenler (Ek:1)’de yer
alan süre ve oranlara göre amortismana tabi tutulacaklardır. Bu limitin
altında kalanlar ise %100 oranında amortismana tabi tutulacaktır.
2) Edinim tarihindeki yıl için belirlenen limitin üzerinde bir
maliyet bedeli olan amortismana tabi tutulmuş bir varlığın değeri sonraki
yıl/yıllarda belirlenen limitin altında kaldığı takdirde, kalan amortisman
süresine bakılmaksızın varlığın henüz amorti edilmemiş kısmı tamamen
amortismana tabi tutulacaktır.
3) Maliyet bedeli bu Tebliğde belirtilen limitlerin üzerinde olan
duran varlıklar için değer artırıcı olarak kabul edilemeyecek tutarlardaki
harcamalar varlığın maliyet bedeline eklenmeyerek doğrudan
giderleştirilecektir.
4) Daha önceki dönemlerde tamamen amorti edilmiş olan duran
varlıklar için yapılan harcamalar varlığın maliyet bedeline eklenmeksizin
doğrudan giderleştirilecektir.
5) Henüz amortisman ayırma süresini tamamlamamış olan duran
varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar, varlığın maliyet bedeline
eklenerek kalan amortisman süresince eşit olarak amortisman ayrılacaktır.
6) Henüz envanterleri yapılmadığı için yukarıda sayılı hesaplarda
kayıtlı bulunmayan duran varlıklara ilişkin olarak yapılan tüm harcamalar,
bu hesaplarla ilişkilendirilmeksizin doğrudan giderleştirilecektir.
b) 256-Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı, 260-Haklar Hesabı,
263-Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı, 264-Özel Maliyetler Hesabı,
267-Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı, 271-Arama Giderleri Hesabı
ile 277-Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesabında kayıtlı duran
varlıklara ilişkin olarak:
1) Bu hesaplarda kayıtlı duran varlıklara uygulanacak amortisman
oranı %100 olarak belirlenmiştir.
2) Bu hesaplarda kayıtlı olan duran varlıklar için yıl içerisinde
yapılan değer artırıcı harcamalar varlığın maliyet bedeline eklenecek ve
yılsonunda aynı şekilde amortismana tabi tutulacaktır. Bu varlıklar için
daha sonraki yıllarda yapılan harcamaların tamamı doğrudan
giderleştirilecektir.
(2) Bu işlemler yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar sonraki
yıllarda da aynı şekilde uygulanmaya devam edilecektir.
7 – Amortisman ve tükenme payının
muhasebeleştirilmesi
(1) Ayrılan amortisman ve tükenme payları,
630-Giderler Hesabına borç, ilgisine göre 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabı,
268-Birikmiş Amortismanlar Hesabı, 278-Birikmiş Tükenme Payları Hesabı veya
299-Birikmiş Amortismanlar hesabına alacak kaydedilir.
8 – Amortismana tabi duran varlıkların deftere kaydedilmesi
(1) Amortismana tabi her bir varlık “Duran
Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defterine” kaydedilir.
(2) Tutarları bu Tebliğde belirtilen limitleri
aşmayan duran varlıklar ile 256-Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı,
260-Haklar Hesabı, 263-Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı, 264-Özel
Maliyetler Hesabı, 267-Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı,
271-Arama Giderleri Hesabı ile 277-Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar
Hesabında kayıtlı duran varlıklar bu deftere kaydedilmeyecektir.
(3) Tutarına bakılmaksızın taşınırların ilgili yönetmelikleri çerçevesinde
taşınır kayıtlarında; taşınır kayıtlarında izlenmeyen diğer duran
varlıkların (Haklar, lisanslar vb.) ise hesaplardan çıkarılıncaya kadar
idari kayıtlarda izlenilmesine devam edileceği tabiidir.
9 – Amortismana Tabi Varlıkların Çıkış
İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi
(1) İmha, bağış, yok olma gibi nedenlerle
çıkışları yapılması gereken duran varlıklar ilgili varlık hesabına alacak,
ayrılmış olan amortisman tutarları ilgili amortisman hesaplarına, henüz
amorti edilmemiş tutarları 630-Giderler Hesabına borç, olumlu/olumsuz
farklar ilgili hesaplara borç/alacak yazılmak suretiyle
muhasebeleştirilecektir.
(2) Genel bütçeli idareler arasındaki devirler
ile aynı kamu idaresinin harcama birimleri arasındaki devirler;
a) Devreden ve devralan birimlerin aynı muhasebe
biriminden hizmet almaları halinde, kurumsal kodlar kullanılarak, ilgili
varlık ve amortisman hesaplarına borç ve alacak yazılmak suretiyle,
b) Farklı muhasebe birimlerinden hizmet alınıyor
olması durumunda ise; devreden birimin muhasebe birimince, bir taraftan
511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına borç, ilgili varlık hesabına
alacak, aynı zamanda ilgili amortisman hesabına borç, 511-Muhasebe
Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak, devralan birimin muhasebe
birimince de, bir taraftan ilgili varlık hesabına borç, 511-Muhasebe
Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak, aynı zamanda 511-Muhasebe
Birimleri Arası İşlemler Hesabına borç, ilgili amortisman hesabına alacak
yazmak suretiyle,
muhasebeleştirilecektir.
10 –
Yürürlükten kaldırılan genel tebliğ
(1) 30/12/2006 tarihli ve 26392 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan
Genel Yönetim Kapsamındaki Kamu İdarelerinde Uygulanacak Amortisman ve
Tükenme Payı Süre, Yöntem ve Oranlarına İlişkin Genel Tebliğ (Sayı: 2006–1)
yürürlükten kaldırılmıştır.
11 – Yürürlük
(1) Bu Tebliğ 01/01/2008 tarihinde
yürürlüğe girer.
(2) Tebliğ olunur.
Ekleri İçin Tıklayınız
|