|
KANUN SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU
BİRİNCİ
KISIM
Amaç,
Kapsam ve Tanımlar
Amaç MADDE 1- Bu
Kanunun amacı, sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortası bakımından
kişileri güvence altına almak; bu sigortalardan yararlanacak kişileri ve
sağlanacak hakları, bu haklardan yararlanma şartları ile finansman ve
karşılanma yöntemlerini belirlemek; sosyal sigortaların ve genel sağlık
sigortasının işleyişi ile ilgili usûl ve esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2- Bu
Kanun; sosyal sigortalar ile genel sağlık sigortasından yararlanacak
kişileri, işverenleri, sağlık hizmeti sunucularını, bu Kanunun uygulanması
bakımından gerçek kişiler ile her türlü kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini
ve tüzel kişiliği olmayan diğer kurum ve kuruluşları kapsar. Tanımlar MADDE 3- Bu
Kanunun uygulanmasında; 1) Bakanlık: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını, 2) Kurum: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını, 3) Sosyal sigortalar: Kısa ve uzun vadeli sigorta
kollarını, 4) Kısa vadeli sigorta kolları: İş kazası ve meslek
hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını, 5) Uzun vadeli sigorta kolları: Malûllük, yaşlılık ve
ölüm sigortası kollarını, 6) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta
kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi
gereken kişiyi, 7) Hak sahibi: Sigortalının veya sürekli iş
göremezlik geliri ile malûllük veya yaşlılık aylığı almakta olanların ölümü halinde,
gelir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazanan eş,
çocuk, ana ve babasını, 8) Genel sağlık sigortası: Kişilerin öncelikle
sağlıklarının korunmasını, sağlık riskleri ile karşılaşmaları halinde ise
oluşan harcamaların finansmanını sağlayan sigortayı, 9) Genel sağlık sigortalısı: Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde sayılan kişileri, 10) Bakmakla yükümlü olduğu kişi: Genel sağlık
sigortalısının, sigortalı veya isteğe bağlı sigortalı sayılmayan, kendi
sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olan; a) Eşini, b) 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim veya 5/6/1986
tarihli ve 3308 sayılı Meslekî Eğitim Kanununda belirtilen aday çıraklık ve
çıraklık eğitimi ile işletmelerde meslekî eğitim görmesi halinde 20 yaşını,
yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan
çocukları ile yaşına bakılmaksızın bu Kanuna göre malûl olduğu tespit edilen
evli olmayan çocuklarını, c) Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı Kurumca
belirlenen kriterlere göre tespit edilen ana ve babasını, 11) Hizmet akdi: 22/4/1926 tarihli ve 818 sayılı
Borçlar Kanununda tanımlanan hizmet akdini ve iş mevzuatında tanımlanan iş
sözleşmesini veya hizmet akdini, 12) Ücret: 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve
(c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık
veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt
tutarı, 13) Asgarî ücret: 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş
Kanunu gereğince 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen bir aylık brüt
ücreti, 14) Ay: Ücretleri; kamu idarelerinde her ayın 15'inde
ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki
sigortalılar için, ayın 15'inden ertesi ayın 15'ine kadar geçen, diğer
sigortalılar için ise ayın 1'i ilâ sonu arasında geçen ve otuz gün olarak
değerlendirilen süreyi, 15) Yıl: Ücretleri; kamu idarelerinde her ayın
15'inde ödenen 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamındaki
sigortalılar için, 15 Ocak tarihinden ertesi yılın 15 Ocak tarihine kadar
geçen, diğer sigortalılar için ise 1 Ocak ilâ 31 Aralık tarihleri arasında
geçen ve 360 gün olarak değerlendirilen süreyi, 16) Gelir: İş kazası veya meslek hastalığı halinde
sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine, yapılan sürekli
ödemeyi, 17) Aylık: Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından
yapılan sürekli ödemeyi, 18) Ödeme dönemi: Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve
aylıkların, ödeme tarihinden takip eden ödeme tarihine kadar geçen süreyi, 19) Tarımsal faaliyet: Kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak
suretiyle başkalarının mülkünde veya kamuya mahsus mahallerde; ekim, dikim,
bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yoluyla yahut doğrudan doğruya tabiattan
istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünleri elde edilmesini
ve/veya bu ürünlerin yetiştiricileri tarafından; muhafazasını, taşınmasını
veya pazarlanmasını, 20) Kurum Sağlık Kurulu: Kurumca yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca düzenlenecek raporlardaki
teşhis ve bu teşhise dayanak teşkil eden belgeleri incelemek suretiyle,
çalışma gücü kaybı ve meslekte kazanma gücü kaybı oranlarını belirlemeye
yetkili hekimlerden ve/veya diş hekimlerinden oluşan kurulları, 21) Kamu idaresi: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı
Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendinde belirtilen idare ve kurumlar ile bunların ödenmiş sermayesinin %
50'sinden fazlasına sahip oldukları ortaklıkları veya özel kanunlarına göre
personel çalıştıran diğer kamu kurumlarını, 22) Sağlık hizmeti: Genel sağlık sigortalısı ve
bakmakla yükümlü olduğu kişilere 63 üncü madde gereği finansmanı sağlanacak
tıbbî ürün ve hizmetleri, 23) Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmeti: Kişilerin
hastalıktan korunması veya sağlıklı olma halinin sürdürülmesi amacıyla,
kişiye yönelik olarak finansmanı sağlanacak sağlık hizmetlerini, 24) Aile hekimi: Sağlık Bakanlığı tarafından aile
hekimi olarak yetkilendirilen ve Kurum ile sözleşme yapmış hekimleri, 25) Sağlık hizmeti sunucusu: Sağlık hizmetini sunan
ve/veya üreten; gerçek kişiler ile kamu ve özel hukuk tüzel kişilerini ve
bunların tüzel kişiliği olmayan şubelerini, 26) Katılım payı: Sağlık hizmetlerinden
yararlanabilmek için, genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olduğu
kişiler tarafından ödenecek tutarı, 27) Sığınmacı ve Vatansız: İçişleri Bakanlığı
tarafından sığınmacı veya vatansız olarak kabul edilen kişileri, 28) Peşin sermaye değeri: Kurumca, bu Kanunun ilgili
maddelerinde belirtilen giderlerin yaş, kesilme ihtimali ve Kurumca
belirlenecek iskonto oranı dikkate alınarak
hesaplanan tutarı, 29) Güncelleme katsayısı: 4 üncü madde kapsamında
sigortalı sayılanların, her yılın Kasım ayına ait kanunî süresi içinde verilen
belgelerindeki prim tahakkukları üzerinden bulunacak ortalama prime esas
günlük kazancın, bir önceki yılın aynı ayına ait ortalama prime esas günlük
kazanca göre değişim oranı ile her yılın Aralık ayına göre Türkiye İstatistik
Kurumu tarafından açıklanan en son temel yıllı tüketici fiyatları genel
indeksindeki değişim oranının toplamının yarısına (1) tam sayısının ilave
edilmesi sonucunda bulunan değeri, ifade eder. İKİNCİ
KISIM Sosyal
Sigorta Hükümleri BİRİNCİ BÖLÜM Sigortalılara İlişkin Hükümler
Sigortalı
sayılanlar MADDE 4- Bu
Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından; a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren
tarafından çalıştırılanlar, b) Köy ve mahalle muhtarları, hizmet akdine bağlı
olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan ise; 1) Ticarî kazanç veya serbest meslek kazancı
nedeniyle gerçek veya basit usûlde gelir vergisi mükellefi olanlar, 2) Gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr
sicili ile birlikte kanunla kurulan meslek odalarına usûlüne uygun olarak kayıtlı
olanlar, 3) Anonim şirketlerin kurucu ortakları ve/veya
yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise
tüm ortakları, 4) Tarımsal faaliyette bulunanlar, c) Kamu idarelerinde; 1) (a) bendine tâbi olmayanlardan, kadro ve
pozisyonlarda sürekli olarak çalışıp, ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına
girenler gibi sigortalı olması öngörülmemiş olanlar, 2) (a) ve (b) bentlerine tâbi olmayanlardan,
sözleşmeli olarak çalışıp ilgili kanunlarında (a) bendi kapsamına girenler gibi
sigortalı olması öngörülmemiş olanlar ile 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun 86 ncı maddesi uyarınca açıktan vekil
atananlar, sigortalı sayılırlar. Birinci fıkranın (a) bendi gereği sigortalı
sayılanlara ilişkin hükümler; a) İşçi sendikalarının yönetim kurullarına
seçilenler, b) Bir veya birden fazla işveren tarafından
çalıştırılan; film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları ile
müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün
güzel sanat kollarında çalışanlardan, düşünürlerden ve yazarlardan hizmet
akdi ile çalışanlar, c) Mütekabiliyet esasına dayalı olarak uluslararası
sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülke uyruğunda olanlar hariç olmak üzere,
yabancı uyruklu kişilerden hizmet akdi ile çalışanlar, d) 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının
Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar, e) 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununda belirtilen umumî kadınlar, f) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından düzenlenen
kurslarda usta öğretici olarak çalıştırılanlar, kamu idarelerinde ders ücreti
karşılığı görev verilenler ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü
maddesinin (C) bendi kapsamında çalıştırılanlar, hakkında da uygulanır. Birinci fıkranın (c) bendi gereği sigortalı
sayılanlara ilişkin hükümler; a) Kuruluş ve personel kanunları veya diğer kanunlar
gereğince seçimle veya atama yoluyla kamu idarelerinde göreve gelenlerden; bu
görevleri sebebiyle kendilerine ilgili kanunlarında Devlet memurları gibi
emeklilik hakkı tanınmış olanlardan hizmet akdi ile çalışmayanlar, b) Cumhurbaşkanı, Başbakan, bakanlar, Türkiye Büyük
Millet Meclisi üyeleri, belediye başkanları, il daimi komisyonu üyeleri, c) Birinci fıkranın (c) bendi kapsamında iken, bu
kapsamdaki kişilerin kurduğu sendikaların veya sendika konfederasyonlarının
yönetim kurullarına seçilenler, d) Harp okulları ile fakülte ve yüksek okullarda,
Türk Silâhlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken
askerî öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksek okulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tâbi tutulan
adaylar ile fakültelerde veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına
okuduktan sonra veya askerlik hizmetini müteakip subaylığa veya astsubaylığa
geçirilenlerin, okullarda geçen normal eğitim süreleri, e) Polis Akademisi ile fakülte ve yüksek okullarda,
Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken
Emniyet Genel Müdürlüğü hesabına okumaya devam eden öğrenciler ile fakültelerde
veya meslek yüksek okullarında kendi hesabına okuduktan sonra komiser
yardımcılığına veya polisliğe geçirilenlerin, okullarda geçen normal eğitim
süreleri, hakkında da uygulanır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bazı
sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar MADDE 5-
Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından aşağıda sayılan kişiler
hakkında uygulanacak sigorta kolları şunlardır: a) Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte, ceza infaz
kurumları ile tutukevleri bünyesinde oluşturulan tesis, atölye ve benzeri
ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve tutuklular hakkında, iş kazası ve meslek
hastalığı ile analık sigortası uygulanır ve bunlar, 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar. b)
Hizmet akdi ile çalışmamakla birlikte 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Meslekî
Eğitim Kanununda belirtilen aday çırak, çırak ve işletmelerde meslekî eğitim
gören öğrenciler hakkında iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası;
meslek liselerinde okumakta iken veya yüksek öğrenimleri sırasında zorunlu
staja tâbi tutulan öğrenciler hakkında ise iş kazası ve meslek hastalığı sigortası
uygulanır ve bu bentte sayılanlar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılırlar. c) Harp malûlleri ile 12/4/1991 tarihli ve 3713
sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat
ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre aylıkları hesaplanarak ödenen veya
asayiş ve güvenliğin sağlanması ile ilgili kanunlara göre vazife malûllüğü
aylığı bağlanmış olanlardan, bu Kanuna tâbi sigortalı olarak çalışanlar
hakkında aylıkları kesilmeksizin kısa vadeli sigorta kolları uygulanır. Ancak
bunlar hakkında, uzun vadeli sigorta kollarına tâbi olmayı istemeleri
halinde, bu isteklerini Kuruma bildirdikleri tarihi takip eden ay başından
itibaren, uzun vadeli sigorta kolları uygulanır. d) Sosyal güvenlik destek primine tâbi olanlar
hakkında, sadece iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. e) Türkiye İş Kurumu tarafından düzenlenen meslek
edindirme, geliştirme ve değiştirme eğitimine katılan kursiyerler, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar ve
bunlar hakkında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. f) 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı İşsizlik
Sigortası Kanunu gereğince işsizlik ödeneğinden yararlandırılan kişilere, işsizlik
ödeneğinin hak edildiği süre içinde, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında sigortalı sayılarak uzun vadeli sigorta kolları uygulanır. Sigortalı
sayılmayanlar MADDE 6- Bu
Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları hükümlerinin uygulanmasında; a) İşverenin işyerinde ücretsiz çalışan eşi, b) Aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü derece
dahil bu dereceye kadar hısımlar arasında ve aralarına dışardan başka kimse
katılmaksızın, yaşadıkları konut içinde yapılan işlerde çalışanlar, c) Ev hizmetlerinde süreksiz olarak çalışanlar ile ev
hizmetlerinde hizmet akdi ile sürekli çalışmasına rağmen, haftalık çalışma
sürelerinin 4857 sayılı İş Kanununda belirtilen sürelerden az olması
nedeniyle, aylık kazançları prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz
katından az olanlar, d) Askerlik hizmetlerini er ve
erbaş olarak yapmakta olanlar ile yedek subay okulu öğrencileri, e) Yabancı bir ülkede kurulu herhangi bir kuruluş
tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye'ye bir iş için gönderilen
ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tâbi olduğunu belgeleyen kişiler ile
Türkiye'de kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan, yurt dışında
ikamet eden ve o ülke sosyal güvenlik mevzuatına tâbi olanlar, f) Resmî meslek ve sanat okulları ile yetkili resmî
makamların izniyle kurulan meslek veya sanat okullarında ve yüksek okullarda
fiilen normal eğitim süreleri içinde yapılan, tatbikî mahiyetteki yapım ve
üretim işlerinde çalışan öğrenciler, g) Sağlık hizmet sunucuları tarafından işe
alıştırılmakta olan veya rehabilite edilen, hasta
veya malûller, h) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) ve (c)
bentleri gereği sigortalı sayılması gereken işlerde çalışmakla birlikte, 18
yaşını doldurmamış olanlar, ı) Kamu idareleri hariç olmak üzere, tarım işlerinde
veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz işlerde çalışanlar ile tarımda
kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan
ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar
düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan
prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler, j) Niteliği itibarıyla bir kişinin bir gün içinde
yapabileceği işlerde, yevmiyeli olarak çalışanlar, k) Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan
gelir vergisinden muaf olup, esnaf ve sanatkâr siciliyle birlikte kanunla kurulu
meslek odalarına usûlüne uygun olarak kayıtlı olanlardan, aylık faaliyet
gelirlerinden bu faaliyetine ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan
tutarı, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu
belgeleyenler, l) Kamu idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam
edilen ve temsilciliğin bulunduğu ülkede sürekli ikamet izni veya bu devletin
vatandaşlığını da haiz bulunan Türk uyruklu sözleşmeli personelden, bulunduğu
ülkenin sosyal güvenlik kurumunda sigortalı olduğunu belgeleyenler ile kamu
idarelerinin dış temsilciliklerinde istihdam edilen sözleşmeli personelin
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde ve temsilciliğin
bulunduğu ülkenin kamu düzeninin zorunlu kıldığı hallerde, işverenleri
tarafından bulunulan ülkede sosyal sigorta kapsamında sigortalı yapılanlar, 4 üncü ve 5 inci maddelere göre sigortalı sayılmaz. (h) bendinin uygulanmasıyla ilgili olarak, bir meslek
veya sanat okulunu bitirenlerden, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk
Medenî Kanunu hükümlerine göre mahkemece ergin kılınmak suretiyle,
öğrenimleriyle ilgili görevlerde çalışanlar hakkında 18 yaşın bitirilmiş
olması şartı aranmaz. Birinci fıkranın (ı) bendinin uygulanmasında, Türkiye
Ziraat Odaları Birliğinin görüşü alınır. Bu maddenin uygulamasına ilişkin usûl ve esaslar,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Sigortalılığın
başlangıcı MADDE 7-
Sigorta hak ve yükümlülükleri 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için
çalışmaya, meslekî eğitime veya zorunlu staja başladıkları tarihten, b) (b) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan,
gelir vergisi mükellefi olanların gelir vergisi mükellefiyetinin başladığı
tarihten; şirket ortaklarının şirket ortaklıklarının tescil edildiği
tarihten; gelir vergisinden muaf olanların ise esnaf ve sanatkâr sicili ile
birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşlarına usûlüne uygun kayıtlı oldukları
tarihten; tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar için tarımsal
faaliyetlerinin kanunla kurulu ilgili meslek kuruluşlarınca tescil edildiği
tarihten; köy ve mahalle muhtarları için seçildikleri tarihten, c) (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için,
göreve başladıkları veya okullarında eğitime başladıkları tarihten, itibaren başlar. Birinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasında, gelir
vergisinden muaf olanlar ile tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların
kayıt ve tescil işlemleri ile ilgili olarak kanunla kurulmuş ilgili meslek
kuruluşlarının görüşleri alınır. Sigortalı
bildirimi ve tescili MADDE 8-
İşverenler, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı
sayılan kişileri, 7 nci maddenin birinci fıkrasının
(a) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından önce, sigortalı işe giriş
bildirgesi ile Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Ancak işveren tarafından
sigortalı işe giriş bildirgesi; a) İnşaat işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar
için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün Kuruma verilmesi halinde, b)Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına
sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi
verilecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten
itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya
başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu bir aylık sürenin dolduğu
tarihe kadar, Kuruma verilmesi halinde, c) Kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere
işe alınanların, işten ayrılmış olsalar dahi, çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren üç ay içinde, Kuruma verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılır. Sigortalılar, çalışmaya başladıkları tarihten
itibaren en geç bir ay içinde, sigortalı olarak çalışmaya başladıklarını Kuruma
bildirirler. Ancak, sigortalının kendini bildirmemesi, sigortalı aleyhine
delil teşkil etmez. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılan kişiler için; 7 nci
maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen sigortalılık
başlangıcından itibaren kendi mevzuatlarına göre kayıt veya tescili yapan
ilgili kurum, kuruluş ve birlikler veya vergi daireleri sigortalı işe giriş
bildirgesi düzenleyerek, en geç onbeş gün içinde
Kuruma vermekle yükümlüdür. Kurum bu bildirimden itibaren bir ay içinde
tescili yapılan kişilere, sigortalılık hak ve yükümlülüklerinin başladığını bildirir.
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4)
numaralı alt bendi gereği sigortalı sayılanlar ise, sigortalı işe giriş
bildirgesini, 7 nci maddenin birinci fıkrasının (b)
bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından itibaren, doksan gün içinde
Kuruma vermekle yükümlüdürler. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı sayılan kişileri çalıştıracak işverenler, çalıştırmaya
başlattıkları kişileri, 7 nci maddenin birinci
fıkrasının (c) bendinde belirtilen sigortalılık başlangıcından itibaren, onbeş gün içinde sigortalı işe giriş bildirgesi ile
Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. 5 inci maddenin (f) bendi kapsamında sigortalı
sayılan kişiler için Türkiye İş Kurumu, işsizlik ödeneğinin fiilen ödenmeye
başlandığı tarihten itibaren bir ay içinde, sigortalı işe giriş bildirgesini
Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Kamu idareleri ile bankalar, Kurumca sağlanacak
elektronik altyapıdan yararlanmak suretiyle, Kurumca belirlenecek işlemlerde,
işlem yaptığı kişilerin sigortalılık bakımından tescilli olup olmadığını
kontrol etmek ve sigortasız olduğunu tespit ettiği kişileri, Kuruma
bildirmekle yükümlüdürler. Bu maddenin ikinci ve beşinci fıkraları hariç olmak
üzere, diğer fıkralarında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen ilgililer
hakkında, 102 nci madde hükümlerine göre idarî para
cezası uygulanır. Sigortalı işe giriş bildirgesinin şekli ve içeriği,
bildirgenin verilme yöntemleri ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl
ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Sigortalılığın
sona ermesi MADDE 9-
Kısa ve uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık; a) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi
kapsamındaki sigortalıların, hizmet akdinin sona erdiği tarihten, b) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamındaki sigortalıların; 1) Gelir vergisi mükellefi olanlar için,
mükellefiyetlerini gerektiren faaliyetlerine son verdikleri tarihten, 2) Gelir vergisinden muaf olanlar için, esnaf ve
sanatkâr sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek odalarındaki üye kayıtlarının
silinmesi gereken veya 6 ncı maddenin birinci
fıkrasının (k) bendi kapsamına girdiği tarihten, 3) Şirket ve donatma iştiraki ortağı olanlar için,
tâbi oldukları mevzuata göre şirketle ve donatma iştiraki ile ilgilerinin
kesildiği tarihten, 4) Şirket ortağı olanlar için, şirketin iflâsına veya
tasfiyesine karar verildiği veya münfesih sayıldığı tarihten, 5) Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız
çalışanlar için, tarımsal faaliyetlerinin sona erdiği veya 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi kapsamına
girdiği tarihten, 6) Köy ve mahalle muhtarlarının, muhtarlık
görevlerinin sona erdiği tarihten, 7) Herhangi bir yabancı ülkede ikamet eden ve o ülke
mevzuatı kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başladığı veya ikamet esasına
bağlı olarak, o ülke sosyal güvenlik sistemine dahil olduğu tarihten, 8) İflâsına karar verilmiş olan veya tasfiye
halindeki özel işletmeler ile şirketlerin ortaklarından hizmet akdi ile çalışanların,
çalışmaya başladığı tarihten, 9) Köy ve mahalle muhtarlarından; kendi adına ve
hesabına bağımsız çalışmasından dolayı gelir vergisi mükellefiyeti bulunanlar hariç, aynı zamanda hizmet akdi ile
çalışanların çalışmaya başladığı tarihten, 10) Gelir vergisinden muaf olan, ancak esnaf ve
sanatkârlar sicili ile birlikte kanunla kurulu meslek kuruluşlarındaki
kayıtlara istinaden bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı sayılanlardan, bu sigortalılıklarının devamı sırasında,
hizmet akdi ile çalışanların çalışmaya başladığı tarihten, c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında sigortalı sayılanların; 1) Ölüm halinde veya aylık bağlanmasını gerektiren
hallerde, bu tarihi takip eden ayın ilk gününden, 2) Diğer hallerde ise görevden ayrıldıkları tarihten,
d) 5 inci madde gereği bazı sigorta kollarına tâbi
tutulanların, sigortalı sayılmalarını gerektiren halin sona erdiği tarihten, e) 6 ncı maddenin birinci
fıkrasının (l) bendi kapsamında olanlardan, çalışmakta iken bulunduğu ülkenin
sosyal güvenlik kurumu ile irtibatlandırılanlar ile
uluslararası sosyal güvenlik sözleşmeleri çerçevesinde, seçimini bu yönde
kullananlar için sigortalandıkları tarihten, itibaren sona erer. Ancak, hastalık ve analık hükümlerinin uygulanmasında
sigortalılık; a) İlgili kanunlar gereği sigortalının ücretsiz
izinli olması, greve iştirak etmesi veya işverenin lokavt yapması hallerinde,
bu hallerin sona ermesini, b) Diğer hallerde ise birinci fıkrada belirtilen
tarihleri, takip eden onuncu günden başlanarak yitirilmiş
sayılır. Birinci fıkranın (a), (c) ve (d) bentlerine göre
sigortalılığı sona erenlerin durumları işverenleri tarafından, (b) bendinde
belirtilen şekillerde sona erenlerin durumları ise kendileri ve sözü edilen
bentte belirtilen faaliyetin sona erme halinin bildirildiği kuruluşlar veya
vergi daireleri tarafından, en geç on gün içinde Kuruma bildirilir. Bu
kişilerin meslek kuruluşlarına ya da vergi dairelerine
olan yükümlülüklerini yerine getirmemiş olmaları, sigortalılığın sona
ermesine ilişkin belge ya da bilginin verilmesine
engel teşkil etmez. Birinci fıkranın (e) bendine göre sigortalılığı sona
erenler ile 8 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre bildirimi yapılan
sigortalıların, sigortalılığının sona ermesine ilişkin bildirimleri, üç ay
içinde Kuruma yapılır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Sigortalıların
işleri nedeniyle geçici olarak yurt dışında bulunmaları MADDE 10- 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların
işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri, (c)
bendinde sayılan sigortalıların mevzuatlarında belirtilen usûle uygun olarak
yurt dışına gönderilmeleri veya (b) bendinde sayılanların sigortalılığa esas
çalışması nedeniyle yurt dışında bulunmaları halinde, bu görevleri yaptıkları
sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve
yükümlülükleri devam eder. Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmayan ülkelerde iş
üstlenen işverenlerce çalıştırılmak üzere bu ülkelere götürülen Türk işçileri
de bu Kanunun uygulanmasında geçici görevle yurt dışına gönderilmiş sayılır. İKİNCİ BÖLÜM
İşyerleri ve İşverenlere İlişkin Hükümler İşyeri,
işyerinin bildirilmesi, devri, intikali ve nakli MADDE 11-
İşyeri, sigortalı sayılanların maddî olan ve olmayan unsurlar ile birlikte
işlerini yaptıkları yerlerdir. İşyerinde üretilen mal veya verilen hizmet ile
nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine
bağlı yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve
bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler
ile araçlar da işyerinden sayılır. İşveren, örneği Kurumca hazırlanacak işyeri
bildirgesini en geç sigortalı çalıştırmaya başladığı tarihte, Kuruma vermekle
yükümlüdür. Şirket kuruluşu aşamasında, çalıştıracağı sigortalı sayısını ve
bunların işe başlama tarihini, ticaret sicili memurluklarına bildiren
işverenlerin, bu bildirimleri Kuruma yapılmış sayılır. Ticaret sicili
memurlukları, kendilerine yapılan bu bildirimi en geç on gün içinde Kuruma
bildirmek zorundadır. 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu
hükümlerine tâbi şirketlerin nevilerinin değişmesi, birleşmesi veya diğer bir
şirkete katılması durumunda, bu hususların ticaret siciline tesciline ilişkin
ilân tarihini; adi şirketlerde şirkete yeni ortak alınması durumunda ise en
geç yeni ortağın alındığı tarihi takip eden on gün içinde, işyeri bildirgesi
ile Kuruma bildirilmek zorundadır. İşyerinin faaliyette bulunduğu adresten başka bir
ildeki adrese nakledilmesi, sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin
başka bir işverene devredilmesi veya intikal etmesi halinde, işyerinin
nakledildiği, yeni işverenin işi veya işyerini devraldığı tarihi takip eden
on gün içinde, işyerinin miras yoluyla intikali halinde ise mirasçıları, ölüm
tarihinden itibaren en geç üç ay içinde, işyeri bildirgesini Kuruma vermekle
yükümlüdür. İşyerinin aynı il sınırları içinde Kurumun diğer bir ünitesinin
görev alanına giren başka bir adrese nakledilmesi halinde, adres
değişikliğinin yazı ile bildirilmesi yeterlidir. Bu işlerde çalışan
sigortalıların, sigorta hak ve yükümlülükleri devam eder. Valilikler, belediyeler ve ruhsat vermeye yetkili
diğer kamu ve özel hukuk tüzel kişileri, yapı ruhsatı ve diğer tüm ruhsat
veya ruhsat niteliği taşıyan işlemlerine ilişkin bilgi ve belgeler ile varsa
bunların verilmesine esas olan istihdama ilişkin bilgileri, verildiği
tarihten itibaren bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. Bu maddede belirtilen yükümlülükleri yerine
getirmeyenler hakkında, 102 nci maddenin birinci
fıkrasının (b) bendi uyarınca idarî para cezası uygulanır. İdarî para cezası
uygulanması, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesine engel teşkil etmez. Alt işveren, asıl işverenin işyerinde çalıştırdığı
sigortalıları, işverenle aralarında yaptıkları sözleşmenin ibrazı kaydıyla, Kurumdan
alacağı özel bir numara ile asıl işverenin kayıtlı olduğu dosyadan bildirir. İşyeri bildirgesinin verilmemesi veya geç verilmesi,
bu Kanunda belirtilen hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. İşyeri
bildirgesinin şekli ve içeriği ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve
esaslar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. İşveren,
işveren vekili, geçici iş ilişkisi kurulan işveren ve alt işveren MADDE 12- 4
üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan
kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan
kurum ve kuruluşlar işverendir. İşveren adına ve hesabına, işin veya görülen hizmetin
bütününün yönetim görevini yapan kimse, işveren vekilidir. Bu Kanunda geçen
işveren deyimi, işveren vekilini de kapsar. İşveren vekili ve 4857 sayılı İş
Kanununda tanımlanan geçici iş ilişkisi kurulan işveren, bu Kanunda belirtilen
yükümlülüklerinden dolayı işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur. 4 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine tâbi
olanlar hakkında, işverenlerin bu Kanunda belirtilen yükümlülükleri, bunları
çalıştıran işçi sendikaları veya işveren tarafından; 4 üncü maddenin üçüncü
fıkrasına tâbi olanlar hakkında, işverenlerin bu Kanunda belirtilen
yükümlülükleri, bunları çalıştıran kamu idareleri veya eğitim gördükleri
okullar tarafından yerine getirilir. 2/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının
Korunması Hakkında Kanuna göre çalıştırılanlar hakkında, işverenlerin bu
Kanunda belirtilen yükümlülükleri, bunları çalıştırmaya yetkili makam
tarafından yerine getirilir. Ceza infaz kurumları ile tutukevleri bünyesinde
oluşturulan tesis, atölye ve benzeri ünitelerde çalıştırılan hükümlü ve
tutukluların işvereni, Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş Yurtları
Kurumu, işveren vekilleri ise Ceza İnfaz Kurumları ile Tutukevleri İş
Yurtları Kurumunun sorumlu müdür ve amirleridir. Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet
üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde, iş alan
ve bu iş için görevlendirdiği sigortalıları çalıştıran üçüncü kişiye alt
işveren denir. Sigortalılar, üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve
bunlarla sözleşme yapmış olsalar dahi, asıl işveren, bu Kanunun işverene
yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile birlikte sorumludur. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Kısa Vadeli Sigorta Hükümleri
İş
kazasının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması MADDE 13- İş
kazası; a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle
veya görevi nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa
yürütmekte olduğu iş veya çalışma konusu nedeniyle işyeri dışında, c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının,
görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl
işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) Emziren kadın sigortalının, çocuğuna süt vermek
için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla
işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan
bedenen ya da ruhen özüre
uğratan olaydır. İş kazasının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; a) (a) bendi ile 5 inci madde kapsamında bulunan
sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili
kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü
içinde, b) (b) bendi kapsamında bulunan sigortalı bakımından
kendisi tarafından, bir ayı geçmemek şartıyla
rahatsızlığının bildirim yapmaya engel olmadığı günden sonra üç işgünü
içinde, c) (c) bendi kapsamında bulunan sigortalılar
bakımından, bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine
veya kendi mevzuatlarına göre yetkili mercilere derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki üç işgünü
içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin doğrudan ya da taahhütlü posta ile Kuruma bildirilmesi zorunludur.
Bu fıkranın (a) ve (c) bentlerinde belirtilen süre, iş kazasının işverenin
kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği
tarihten itibaren başlar. Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp
sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun
denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş
müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabilir. Bu soruşturma sonunda yazılı
olarak bildirilen hususların gerçeğe uymadığı ve olayın iş kazası olmadığı
anlaşılırsa, Kurumca bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler,
ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan,
96 ncı madde hükmüne göre tahsil edilir. İş kazası ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve
içeriği, verilme usûlü ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Meslek
hastalığının tanımı, bildirilmesi ve soruşturulması MADDE 14-
Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden
dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı
geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halleridir. Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek
hastalığına tutulduğunun; a) Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları
tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı
tıbbî belgelerin incelenmesi, b)
Kurumca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna
bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer
belgelerin incelenmesi, sonucu Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi
zorunludur. Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana
çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu
Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla
hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır. Bu durumdaki kişiler, gerekli
belgelerle Kuruma müracaat edebilirler. Herhangi bir meslek hastalığının
klinik ve laboratuvar bulgularıyla belirlendiği ve
meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit
edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış
olsa bile, söz konusu hastalık Kurumun veya ilgilinin başvurusu üzerine
Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı
sayılabilir. Meslek hastalığının 4 üncü maddenin birinci
fıkrasının; a) (a) ve (c) bentleri ile 5 inci madde kapsamında
bulunan sigortalılar bakımından, sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu
öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından, b) (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise
kendisi tarafından, bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç işgünü
içinde, iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile Kuruma bildirilmesi
zorunludur. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen
hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren
işverene veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki
sigortalıya, Kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse
geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir. Meslek hastalığı ile ilgili bildirimler üzerine
gerekli soruşturmalar, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları
tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir. Hangi hallerin meslek hastalığı sayılacağı, iş kazası
ve meslek hastalığı bildirgesinin şekli ve içeriği, verilme usûlü ile bu
maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikte düzenlenir. Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar
dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması
hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca
karara bağlanır. Hastalık ve
analık hali MADDE 15-
Sigortalının, iş kazası ve meslek hastalığı dışında kalan ve iş göremezliğine
neden olan rahatsızlıklar, hastalık halidir. Sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı
olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk
sekiz haftalık, çoğul gebelik halinde ise ilk on haftalık süreye kadar olan
gebelik ve analık haliyle ilgili rahatsızlık ve özürlülük halleri analık hali
kabul edilir. İş kazası,
meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde sağlanan haklar MADDE 16- İş
kazası veya meslek hastalığı halleri nedeniyle sağlanan haklar şunlardır: a) Sigortalıya; geçici iş göremezlik süresince günlük
geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi. b) Sigortalıya; sürekli iş göremezlik geliri
bağlanması. c) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen
sigortalının hak sahiplerine; gelir bağlanması. d) Gelir bağlanmış olan eş ve çocuklara; evlenme
ödeneği verilmesi. e) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu ölen
sigortalı için; cenaze ödeneği verilmesi. Sigortalıya hastalık veya analık hallerine bağlı
olarak ortaya çıkan iş göremezlik süresince, günlük geçici iş göremezlik ödeneği
verilir. Sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının
doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, çocuğun yaşaması şartıyla doğumdan
sonraki altı ay süresince her ay, doğum tarihinde geçerli olan asgarî ücretin
üçte biri tutarında emzirme ödeneği verilir. Emzirme ödeneğine hak kazanan sigortalılardan 9 uncu
maddeye göre sigortalılığı sona erenlerin, bu tarihten başlamak üzere üçyüz gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın veya
karısı analık sigortası haklarından yararlanacak sigortalı erkek, doğum
tarihinden önceki onbeş ay içinde en az üç ay prim
ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlandırılır. Ödenek ve
gelirlere esas tutulacak günlük kazanç MADDE 17- İş
kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde verilecek ödeneklerin
veya bağlanacak gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç; iş
kazasının veya doğumun olduğu tarihten, meslek hastalığı veya hastalık
halinde ise iş göremezliğin başladığı tarihten önceki oniki
aydaki son üç ay içinde 80 inci maddeye göre hesaplanacak prime esas
kazançlar toplamının, bu kazançlara esas prim gün sayısına bölünmesi
suretiyle hesaplanır. Bu surette bulunan günlük kazanç; iş göremezliğin
başladığı veya gelirin bağlanacağı tarihten geriye doğru oniki
ay ve daha öncesine ait ise güncelleme katsayısı ile güncellenerek
hesaplanır. Oniki aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan
sigortalı, çalışmaya başladığı ay içinde iş kazası veya meslek hastalığı
nedeniyle iş göremezliğe uğrarsa verilecek ödeneklerin veya bağlanacak
gelirlerin hesabına esas günlük kazanç; çalışmaya başladığı tarih ile iş
göremezliğinin başladığı tarih arasındaki sürede elde ettiği prime esas
günlük kazanç toplamının, çalıştığı gün sayısına bölünmesi suretiyle;
çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğraması halinde ise aynı veya emsal işte
çalışan benzeri bir sigortalının günlük kazancı esas tutulur. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c)
bentleri gereği sigortalı sayılanların ödenek veya gelire esas günlük kazançlarının
hesabında: a) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki arızi ödemeler
dikkate alınmış ise ödenek ve gelire esas alınacak günlük kazanç, ücret toplamının
ücret alınan gün sayısına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca, % 50
oranında bir ekleme yapılarak bulunan tutardan çok olamaz. b) İdare veya yargı mercilerince verilen karar
gereğince yapılan ücret, ikramiye, zam, tazminat ve bu mahiyetteki ödemelerden,
ödenek ve gelirin hesabına esas alınan üç aylık dönemden önceki aylara
ilişkin olanlar dikkate alınmaz. Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak
çalıştığı son işinden ayrıldığı tarihten bir yıl geçtikten
sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı bu son işinden ayrıldığı tarih esas
alınarak yukarıdaki fıkralara göre hesaplanır. İş kazası ile meslek hastalığı sigortasından
bağlanacak gelirlere esas tutulacak aylık kazanç, yukarıdaki hükümlere göre
hesaplanacak günlük kazancın otuz katıdır. Geçici iş
göremezlik ödeneği MADDE 18-
Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu
alınmış olması şartıyla; a) İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle iş
göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için, b) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c)
bentleri ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalıların hastalık sebebiyle iş
göremezliğe uğraması halinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir
yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması
şartıyla geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için, c) Sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan önceki
bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması
şartıyla, doğumdan önceki ve sonraki sekizer haftalık sürede, çoğul gebelik
halinde ise doğumdan önceki sekiz haftalık süreye iki haftalık süre ilave
edilerek çalışmadığı her gün için, d) Sigortalı kadının isteği ve hekimin onayı ile
doğuma üç hafta kalıncaya kadar çalışılması halinde, doğum sonrası istirahat
süresine eklenen süreler için, geçici iş göremezlik ödeneği verilir. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre
sigortalı sayılanlara hastalıkları halinde geçici iş göremezlik ödeneği, genel
sağlık sigortası dahil prim ve her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla
yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği
olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenir. İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve sigortalı
kadının analığı halinde verilecek geçici iş göremezlik ödeneği, 17 nci maddeye göre hesaplanacak günlük kazancının üçte
ikisidir. Ancak geçici iş göremezlik ödeneğinin güncellenmemiş tutarı,
sigortalının ödenek hesabına esas alınan döneme ilişkin kazanç üzerinden
vergi, sosyal sigorta, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası primleri
kesintileri sonrası hesaplanan günlük net kazancını geçemez.
Sigorta prim ve ödeneklerinin hesabına esas tutulacak
günlük kazançların alt sınırında meydana gelecek değişikliklerde, yeniden
tespit edilen alt sınırın altında bir günlük kazanç üzerinden ödenek almakta
bulunanların veya almaya hak kazanmış veya kazanacak olanların bu ödenekleri,
günlük kazançlarının alt sınırındaki değişikliklerin yürürlüğe girdiği
tarihten başlayarak değiştirilmiş günlük kazançların alt sınırına göre
ödenir. Bir sigortalıda iş kazası, meslek hastalığı, hastalık
ve analık hallerinden birkaçı birleşirse, geçici iş göremezlik ödeneklerinden
en yükseği verilir. Geçici iş göremezlik ödenekleri, toplu iş sözleşmesi
yapılan işyerleri ile kamu idarelerinin işverenleri tarafından Kurumca belirlenen
usûl ve esaslara göre Kurum adına sigortalılara ödenerek, daha sonra Kurum
ile mahsuplaşmak suretiyle tahsil edilebilir. Geçici iş göremezlik ödeneklerinin ödeme zamanı ile
bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Sürekli iş
göremezlik gelirine hak kazanma, hesaplanması, başlangıcı ve birden çok iş
kazası ve meslek hastalığı hali MADDE 19- İş
kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle
Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları
tarafından verilen raporlarda meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında
azalmış bulunduğu belirtilen ve Kurum Sağlık Kurulunca bu durumu onaylanan
sigortalı, sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır. Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış olan
sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte kazanma gücünü ne
oranda yitirdiği, birinci fıkrada belirtilen sağlık kurullarından alınacak
raporlara göre yeniden tespit olunur. Sürekli iş göremezlik geliri, sigortalının mesleğinde
kazanma gücünün kaybı oranına göre hesaplanır. Sürekli tam iş göremezlikte
sigortalıya, 17 nci maddeye göre hesaplanan aylık
kazancının % 70'i oranında gelir bağlanır. Sürekli kısmî iş göremezlikte
sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremezlik geliri gibi hesaplanarak
bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı kendisine ödenir. Sigortalı,
başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise gelir bağlama oranı % 100 olarak
uygulanır. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre
sigortalı sayılanlara, sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, kendi
sigortalılığından dolayı, genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü
borçlarının ödenmiş olması zorunludur. Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c)
bendi kapsamında bulunan sigortalılardan, kurumlarınca sürekli iş göremezlik
nedeniyle görevlerine son verilenlerden; a) Malûllük
veya yaşlılık aylığına hak kazanamayan sigortalılara sürekli tam iş
göremezlik geliri bağlanarak sürekli iş göremezlik derecesine göre
hesaplanacak sürekli iş göremezlik gelir tutarı ile sürekli tam iş göremezlik
geliri arasındaki fark, sigortalının görevine son veren kurum tarafından,
Kuruma ödenir. Bunların bu Kanun kapsamında tekrar çalışması halinde, sürekli
işgöremezlik geliri, sürekli iş göremezlik derecesine
göre ödenmeye devam edilir. b) Malûllük veya yaşlılık aylığına hak kazanan
sigortalılara ise sürekli iş göremezlik derecesine göre gelir bağlanır. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç olanlar hariç,
sürekli iş göremezlik gelirinin güncellenmemiş aylık tutarı; sigortalının
sürekli iş göremezlik geliri hesabına esas alınan döneme ilişkin kazancı
üzerinden vergi, sosyal sigorta, genel sağlık sigortası ve işsizlik sigortası
primleri kesintileri sonrası hesaplanan aylık net kazancını geçemez. Yukarıdaki fıkralara göre hesaplanan gelir, günlük
kazanç hesabına giren son ay ile gelir başlangıç tarihi arasında 55 inci
maddenin ikinci fıkrası hükmüne göre artırılarak belirlenir. Sigortalının sürekli iş göremezlik geliri; a) Geçici iş göremezlik ödeneğinin sona erdiği
tarihi, b) Geçici iş göremezlik tespit edilemeden sürekli iş
göremezlik durumuna girilmişse, buna ait sağlık kurulu raporu tarihini, takip eden ay başından başlar. Sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış
sigortalılardan, aynı özürlülük veya meslek hastalığı nedeniyle istirahat
raporu alanlara, yazılı istek tarihinden itibaren 18 inci maddeye göre
hesaplanacak bir günlük geçici iş göremezlik ödeneği ile aylık sürekli iş
göremezlik gelirinin otuzda biri arasındaki fark, her gün için geçici iş
göremezlik ödeneği olarak verilir. Sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması veya
yeni bir meslek hastalığına tutulması halinde, meydana gelen özürlerin bütünü
göz önüne alınarak kendisine, sürekli iş göremezliğini doğuran son iş kazası
veya meslek hastalığı sırasındaki kazancı üzerinden gelir hesaplanır. Ancak,
sigortalının son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki günlük kazancına
göre bulunacak geliri, hesaplanan ilk gelirinden az ise sigortalının sürekli
iş göremezlik geliri ilk kazanç üzerinden ödenir. İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş
göremezlik hallerinde meslekte kazanma gücündeki kayıp oranının belirlenmesine
ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer usûl ve esaslar, Kurum tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Hak
sahiplerine gelir bağlanması, evlenme ve cenaze ödenekleri MADDE 20- İş
kazası veya meslek hastalığına bağlı nedenlerden dolayı ölen sigortalının hak
sahiplerine, 17 nci madde gereğince tespit edilecek
aylık kazancının % 70'i, 55 inci maddenin ikinci fıkrasına göre güncellenerek
34 üncü madde hükümlerine göre gelir olarak bağlanır. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte
kazanma gücünü % 50 veya daha fazla oranda kaybetmesi nedeniyle sürekli iş
göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerin, ölümün iş kazası veya meslek
hastalığına bağlı olup olmadığına bakılmaksızın birinci fıkraya göre
belirlenen tutar, 34 üncü madde hükümlerine göre hak sahiplerine gelir olarak
bağlanır. İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte
kazanma gücünü % 50 oranının altında kaybetmesi nedeniyle sürekli iş
göremezlik geliri bağlanmış iken ölenlerin, ölümün iş kazası veya meslek
hastalığına bağlı olmaması halinde sigortalının almakta olduğu sürekli iş
göremezlik geliri, 34 üncü madde hükümlerine göre hak sahiplerine gelir
olarak bağlanır. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre
sigortalı sayılanların hak sahiplerine gelir bağlanabilmesi için, kendi sigortalılığından
dolayı, genel sağlık sigortası dahil prim ve her türlü borçlarının ödenmiş
olması zorunludur. Gelirin başlangıcı, kesilmesi ve yeniden
bağlanmasında 34 üncü ve 35 inci maddeler uygulanır. 37 nci madde hükümlerine
göre hak sahiplerine cenaze ve evlenme ödeneği verilir. İş kazası
ve meslek hastalığı ile hastalık bakımından işverenin ve üçüncü kişilerin sorumluluğu
MADDE 21- İş
kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını
koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana
gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan
veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı
tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin
işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene
ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate
alınır. İş kazasının, 13 üncü maddenin ikinci fıkrasının (a)
bendinde belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde,
bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş
göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir. Çalışma mevzuatında sağlık raporu alınması gerektiği
belirtilen işlerde, böyle bir rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora
aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu
işe girmeden önce var olduğu tespit edilen veya bünyece elverişli olmadığı
işte çalıştırılması sonucu meydana gelen hastalığı nedeniyle, Kurumca
sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverene ödettirilir. İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık, üçüncü bir
kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse, sigortalıya ve hak sahiplerine
yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin
başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan
üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir. İş kazası, meslek hastalığı ve hastalık; kamu
görevlileri, er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen
diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana
gelmiş ise, bu fiillerden dolayı haklarında kesinleşmiş mahkûmiyet kararı
bulunanlar hariç olmak üzere, sigortalı veya hak sahiplerine yapılan ödemeler
veya bağlanan gelirler için kurumuna veya ilgililere rücû
edilmez. Ayrıca, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümlerde, bu Kanun
uyarınca hak sahiplerine bağlanacak gelir ve verilecek ödenekler için, iş
kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde kusuru bulunan hak
sahiplerine veya iş kazası sonucu ölen kusurlu sigortalının hak sahiplerine,
Kurumca rücû edilmez. Sigortalının
kendisinden kaynaklanan sebeplerle tedavi süresinin uzaması, iş
göremezliğinin artması MADDE 22-
Sigortalının aşağıdaki sayılan nedenlerden dolayı iş kazasına veya meslek
hastalığına uğraması, hastalanması, tedavi süresinin uzaması veya iş göremezliğinin
artması hallerinde geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik
geliri; a) Ceza sorumluluğu olmayanlar ile kabul edilebilir
bir mazereti olanlar hariç, sigortalının iş kazası, meslek hastalığı,
hastalık ve analık nedeniyle hekimin bildirdiği tedbir ve tavsiyelere
uymaması sonucu tedavi süresinin uzamasına veya iş göremezlik oranının
artmasına, malûl kalmasına neden olması halinde, uzayan tedavi süresi veya
artan iş göremezlik oranı esas alınarak dörtte birine kadarı Kurumca
eksiltilir. b) Ceza sorumluluğu olmayanlar hariç, ağır kusuru
yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan veya hastalanan
sigortalının kusur derecesi esas alınarak üçte birine kadarı Kurumca
eksiltilir. c) Kasdî bir hareketi
yüzünden iş kazasına uğrayan, meslek hastalığına tutulan, hastalanan veya
Kurumun yazılı bildirimine rağmen teklif edilen tedaviyi kabul etmeyen
sigortalıya, yarısı tutarında ödenir. d) Tedavi gördüğü hekimden, tedavinin sona erdiğine
ve çalışabilir olduğuna dair belge almaksızın çalışan sigortalıya geçici iş
göremezlik ödeneği ödenmez, ödenmiş olanlar da yersiz yapılan ödeme
tarihinden itibaren 96 ncı madde hükümlerine göre
geri alınır. 13 üncü maddenin ikinci fıkrasının (b) bendinde
belirtilenler tarafından iş kazasının anılan bentte belirtilen süre içinde
Kuruma bildirilmemesi durumunda, sigortalıya yapılacak iş göremezlik
ödenekleri bildirim tarihinden itibaren ödenir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Süresinde
bildirilmeyen sigortalılıktan doğan sorumluluk MADDE 23-
Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde sigortalı işe giriş
bildirgesi ile Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirgenin sonradan verildiği
veya sigortalı çalıştırıldığının Kurumca tespit edildiği tarihten önce
meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık halleri sonucu
ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenir. Yukarıdaki fıkrada belirtilen hallerde, Kurumca
yapılan ve ileride yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile
gelir bağlanırsa bu gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri
tutarı, 21 inci maddenin birinci fıkrasında yazılı sorumluluk halleri
aranmaksızın, işverene ayrıca ödettirilir. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi
kapsamında sigortalı olduğu halde, 8 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen
süre içerisinde bildirimde bulunmayanlara, bildirimde bulunulmayan sürede
meydana gelen iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık halleri sonucu
ilgililerin gelir ve ödenekleri Kurumca ödenmez. Kısa vadeli
sigorta kollarında dikkate alınmayan süreler MADDE 24-
Kısa vadeli sigorta kolları bakımından; a) Herhangi bir sebeple silâh altına alınan
sigortalının askerlikte geçen hizmet süresi, b) Hükümlülükle sonuçlanmayan tutuklulukta geçen
süre, c) İş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık
sigortalarından geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalının iş göremediği
süre, d) Sigortalının greve iştirak etmesi veya işverenin
lokavt yapması hallerinde geçen süre, 18 inci maddede belirtilen çalışma sürelerine
girmediği gibi, iş göremezliğin başladığı veya hastalığın anlaşıldığı yahut
doğumun olduğu tarihten önceki bir yılın hesabında da dikkate alınmaz. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Uzun Vadeli Sigorta Hükümleri Malûl
sayılma MADDE 25- Sigortalının
veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti
sunucularının sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve
dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, çalışma gücünün veya iş kazası
veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını
kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûllük sigortası
bakımından malûl sayılır. Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı
tarihten önce sigortalının çalışma gücünün % 60'ını kaybettiği önceden veya
sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya özürü
sebebiyle malûllük aylığından yararlanamaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar,
Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Malûllük
sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları MADDE 26-
Malûllük sigortasından sigortalılara sağlanan hak, malûllük aylığı
bağlanmasıdır. Sigortalıya malûllük aylığı bağlanabilmesi için
sigortalının; a) 25 inci maddeye göre malûl sayılması, b) En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam
olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl
olan sigortalılar için ise en az beş yıldan beri sigortalı bulunup toplam 900
gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması, c) Malûliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı
işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan
yazılı istekte bulunması, halinde malûllük aylığı bağlanır. Ancak, 4 üncü
maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların kendi
sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve her türlü
borçlarının ödenmiş olması zorunludur. Malûllük
aylığının hesaplanması, başlangıcı, kesilmesi ve yeniden bağlanması MADDE 27-
Malûllük aylığı; prim ödeme gün sayısı 9000 günden az olan sigortalılar için
9000 gün üzerinden, 9000 gün ve daha fazla olanlar için ise toplam prim ödeme
gün sayısı üzerinden, 29 uncu madde hükümlerine göre hesaplanır. Sigortalı
başka birinin sürekli bakımına muhtaç ise tespit edilen aylık bağlama oranı
10 puan artırılır. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c)
bentleri kapsamındaki sigortalılar için ayrı ayrı
olmak üzere, malûllük sigortasından dosya bazında her yıl bağlanan aylıkların
aylık başlangıç tarihinin ait olduğu yılın Ocak ayı itibarıyla yıl içine ait
artışlar uygulanmaksızın hesaplanacak tutarları, yaşlılık sigortasından bir
önceki yılın son ödeme ayında söz konusu sigortalılar için ayrı ayrı dosya bazında ödenen en düşük yaşlılık aylığından az
olamaz. Malûllük aylığı, sigortalının; a) Malûl sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı
istek tarihinden önce ise yazılı istek tarihini, b) Malûl sayılmasına esas tutulan rapor tarihi yazılı
istek tarihinden sonra ise rapor tarihini, c) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi
kapsamında bulunanların çalıştıkları işyerine müracaatları halinde, görevlerinden
ayrıldıkları tarihi, takip eden ay başından itibaren başlar. Sigortalı, aylığın başlangıç tarihinde geçici iş
göremezlik ödeneği almakta ise malûllük aylığı geçici iş göremezlik ödeneği verilme
süresinin sona erdiği tarihten sonraki ay başından başlar. Ancak, bağlanacak
malûllük aylığı, sigortalının almakta olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinin
aylık tutarından fazla ise aradaki fark, bu maddenin üçüncü fıkrasına göre tespit
edilecek tarihten başlanarak verilir. Malûllük aylığı almakta iken sigortalı olarak yeniden
çalışmaya başlayanların veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmaya
veya ikamete dayalı sosyal yardım almaya başlayanların malûllük aylıkları,
çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı sosyal yardım almaya başladıkları
tarihi takip eden ödeme dönemi başında kesilir. Bu Kanuna göre sigortalı olmayı gerektiren bir işte
çalışması nedeniyle malûllük aylıkları kesilenlerden çalışması sona erip,
malûllük aylığı bağlanması için yazılı istekte bulunanlara, kontrol
muayenesine tâbi tutulmak ve malûllüğünün devam ettiği anlaşılmak şartıyla
eski malûllük aylığı, yazılı istekte bulunduğu tarihten sonraki ay başından
itibaren ödenmeye başlanır. Ancak, bu durumdaki sigortalılar için yazılı
istek tarihlerine göre yeniden malûllük aylığı hesaplanır ve bu aylık önceden
bağlanan malûllük aylığından fazla ise hesaplanan yeni aylık üzerinden ödeme
yapılır. Yaşlılık
sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları MADDE 28-
Yaşlılık sigortasından sigortalıya sağlanan haklar şunlardır: a) Yaşlılık aylığı bağlanması. b) Toptan ödeme yapılması. İlk defa bu Kanuna göre sigortalı sayılanlara; a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olmaları
ve en az 9000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş
olması şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır. b) (a) bendinde belirtilen yaş şartı; 1) 1/1/2036 ilâ 31/12/2037 tarihleri arasında kadın
için 59, erkek için 61, 2) 1/1/2038 ilâ 31/12/2039 tarihleri arasında kadın
için 60, erkek için 62, 3) 1/1/2040 ilâ 31/12/2041 tarihleri arasında kadın
için 61, erkek için 63, 4) 1/1/2042 ilâ 31/12/2043 tarihleri arasında kadın
için 62, erkek için 64, 5) 1/1/2044 ilâ 31/12/2045 tarihleri arasında kadın
için 63, erkek için 65, 6) 1/1/2046 ilâ 31/12/2047 tarihleri arasında kadın
için 64, erkek için 65, 7) 1/1/2048 tarihinden itibaren ise kadın ve erkek
için 65, olarak uygulanır. Sigortalılar, ikinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde
yer alan yaş hadlerine üç yıl eklenmek ve adlarına en az 5400 gün malûllük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla da yaşlılık
aylığından yararlanabilirler. Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı
tarihten önce 25 inci maddenin ikinci fıkrasına göre malûl sayılmayı gerektirecek
derecede hastalık veya özürü bulunan ve bu nedenle
malûllük aylığından yararlanamayan sigortalılara, en az onbeş
yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3960 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm
sigortaları primi bildirilmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığı bağlanır. Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucularının
sağlık kurullarınca usûlüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî
belgelerin incelenmesi sonucu, Kurum Sağlık Kurulunca çalışma gücündeki kayıp
oranının; |