Dış Ticaret Müsteşarlığından: İTHALATTA HAKSIZ REKABETİN ÖNLENMESİNE
İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO:
2006/20) BİRİNCİ
KISIM Genel Bilgi ve İşlemler
Soruşturma MADDE 1- (1) Vestel Beyaz Eşya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Vestel Beyaz Eşya) tarafından yapılan ve Arçelik – LG Klima San. ve Tic. A.Ş. firması tarafından
desteklenen başvuru üzerine, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) menşeli “duvar tipi split klimalar” için 28/07/2005 tarih ve 25889 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin
2005/17 sayılı Tebliğ ile başlatılan damping soruşturması, Dış Ticaret
Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülerek tamamlanmıştır. Kapsam MADDE 2- (1) Bu
Tebliğ, 4412 sayılı Kanunla Değişik 3577 Sayılı İthalatta Haksız Rekabetin
Önlenmesi Hakkında Kanun, 20/10/1999 tarih ve 99/13482 sayılı İthalatta
Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar (Karar), 30/10/1999 tarih ve 23861
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi
Hakkında Yönetmelik (Yönetmelik) ve 02/05/2002 tarihli ve 24743 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında
Yönetmeliğe Ek Madde Eklenmesine Dair Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yürütülen
damping soruşturması sonuçlarını içermektedir. Bilgilerin
toplanması ve değerlendirilmesi MADDE 3- (1) Soruşturma açılmasını müteakip, söz konusu
ürünün bilinen yerli üreticilerine, Müsteşarlıkça tespit edilen
ithalatçılarına, ÇHC’de yerleşik bilinen
ihracatçılarına ve anılan ülkede yerleşik diğer ihracatçılara
erişilebilmesini teminen soruşturmaya taraf ülkenin
Ankara Büyükelçiliğine soru formları gönderilmiştir. (2) Tarafların soru formunu
yanıtlamaları için posta süresi dahil 37 gün süre tanınmıştır. İlgili
tarafların süre uzatımı yönündeki makul talepleri karşılanmıştır. (3)
ÇHC’de yerleşik üretici-ihracatçı firmalardan
dokuzu[1]
soru formuna cevap vermiştir. (4) Başvuru sahibi yerli üretici kendisine
yöneltilen soru formuna usulüne uygun şekilde yanıt vermiştir. Ayrıca,
soruşturma süresi boyunca işbirliği içinde olmuş ve gerektiğinde talep edilen
ilave bilgi ve belgeleri temin etmiştir. (5) Anılan ülkeden soruşturma konusu madde ithalatı yaptığı belirlenen
36 firmaya ithalatçı soru formu gönderilmiş olup, soru formlarına cevap veren
24 firmanın görüşleri değerlendirilmiştir. Yerinde
doğrulama soruşturmaları MADDE 4- (1) Yönetmeliğin 21 inci maddesi çerçevesinde
Manisa’da yerleşik yerli üretici firma nezdinde
yerinde doğrulama soruşturması gerçekleştirilmiştir. İlgili
tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi MADDE 5- (1) Soruşturma açılmasını müteakip, soruşturma
konusu ülkenin Ankara’daki Büyükelçiliği’ne ve bilinen üretici-ihracatçı
firmalara şikayetin gizli olmayan metni ve soruşturma açılış Tebliği örneği
gönderilmiştir. (2)
Nihai bildirim yapılmasını müteakip ÇHC’deki
üretici/ihracatçılar ve ithalatçılar ile yerli üreticiye bildirime ilişkin
görüşlerini yazılı olarak sunma imkanı verilmiş; ayrıca 04-07/07/2006
tarihleri arasında talep sahibi üretici/ihracatçılar ile ithalatçıların
temsilcilerinin katıldığı dinleme toplantıları tertip edilmiştir. (3)
Tüm taraflara soruşturma boyunca, soruşturma ile ilgili görüşlerini ve bu görüşlerle
alâkalı belgeleri sunma imkanı verilmiş ve tarafların soruşturma boyunca
ortaya koyduğu tüm bilgi, belge ve görüşler incelenerek, mezkur görüşlerden
mevzuat kapsamında değerlendirilebilecek nesnel iddialara Tebliğin ilgili
bölümlerinde yer verilmiştir. Soruşturma
dönemi MADDE 6- (1) Damping belirlemesi için 01/01/2004–31/12/2004
tarihleri arası soruşturma dönemi (SD) olarak kabul edilmiştir. Zarar
belirlemesinde ise veri toplama ve analiz için 01/01/2002 - 31/12/2004
arasındaki dönem esas alınmıştır. Soruşturma
konusu ürün ve benzer ürün MADDE 7- (1) 8415.10.90.00.00 gümrük tarife istatistik
pozisyonunda (GTİP) yer alan “duvar tipi split
klimalar” soruşturma konusu ürünü teşkil etmiştir. Şikayet kapsamına “multi” olarak adlandırılan ürün tipi de dahildir. Bahse
konu GTİP yalnızca bilgi amaçlı olarak verilmiş olup, bağlayıcı değildir. (2) Duvar tipi split klima,
bir iç ve bir dış üniteden oluşmakta, multi olarak
adlandırılan ürün tipinde ise bir dış üniteye bağlı birden çok iç ünite
bulunmaktadır. Split tip klima, iç ortamı
kompresör, soğutucu akışkan ve ısı eşanjörleri
yardımıyla isteğe bağlı olarak soğutabilmekte veya ısıtabilmektedir. Split klima genelde ev veya iş yerlerinde
kullanılmaktadır. Kullanılacak klimanın kapasitesi, mekanın hacmi, izolasyon
koşulları ve dış şartlarla ilişkilidir. (3)
Yönetmeliğin 4 üncü maddesi çerçevesinde soruşturma konusu ülkeden ithal
edilen ürün ile yerli üreticiler tarafından üretilen ürünün benzer ürün olup
olmadığı incelenmiştir. Anılan madde uyarınca benzer ürün, dampinge konu mal
ile aynı özellikleri taşıyan bir mal, böyle bir malın bulunmaması halinde ise
benzer özellikleri taşıyan başka bir mal şeklinde tanımlanmaktadır. (4) Bu bağlamda, yerli ve ithal ürünlerin “benzer
ürün” olup olmadığı hususu tespit edilirken, öncelikle aynı özelliklerin olup
olmadığı, daha sonra da kullanım alanları ve özellikleri itibariyle benzer
olup olmadığı hususu incelenmiştir. (5) İlgili taraflardan alınan görüşler ve yerli
üretici nezdinde gerçekleştirilen yerinde inceleme
çalışmalarında, yerli üreticinin “inverter” olarak
adlandırılan ürün tipi ile 24.000 BTU üzerinde kapasiteli tiplerde
halihazırda üretimi bulunmadığı anlaşılmış, bununla birlikte, “inverter” ürün tipinin üretim programına dahil edildiği,
24.000 BTU üzerindeki ürünlerde ise yeterli talep halinde üretimin
gerçekleştirilebileceği tespit olunmuştur. Öte yandan, “benzer ürün” tanımı
çerçevesinde yerli üretim dalının her ürün tipini üretme zorunluluğu
bulunmamakta olup, bahse konu ürün tiplerinin yerli üreticinin mevcut ürün
yelpazesi ile her halükarda “benzer ürün” niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. (6) Nihai olarak, soruşturma boyunca yapılan
incelemeler ve nihai bildirim sonrası konuya ilişkin iletilen iddiaların
benzer ürün tanımı çerçevesinde değerlendirilmesi neticesinde yerli
üreticiler tarafından üretilen ürünler ile soruşturmaya konu ülkeler menşeli
ürünler arasında, fiziksel özellikler, ürün çeşitliliği ve kullanım alanları
bakımından “benzer ürün” tanımı açısından ayrım yaratan herhangi bir
farklılık gözlemlenmemiştir. (7) Diğer taraftan, yine yerli üretici tarafından
üretimi bulunmayan “Değişken soğutucu debili split
klima sistemleri”nin dış ünitesinin, nihai bildirim sonrasında alınan
görüşler çerçevesinde soruşturma kapsamı dışında tutulmasının uygun olacağı
mülahaza edilmiştir. İKİNCİ
KISIM Dampinge İlişkin Belirlemeler
Genel MADDE 8- (1) Yönetmeliğin 27 nci
maddesi çerçevesinde, ihracatçı, ithalatçı, ürün çeşidi ve işlem sayısının
fazlalığı nedeniyle dampinge ilişkin belirlemelerde örneklemeye gidilmiştir.
Buna göre, Türkiye’ye ihracatta toplam %59,7’lik payla ilk üç sırada yer alan
Ningbo Aux Imp. & Exp. Co. Ltd. (%26,9), Foshan Shunde Galanz Electrical Appliance Ltd.
(%16,4) ile GD Midea Air-Conditioning Equipment Co., Ltd. (%16,3) firmalarının örneklemeye dahil edilmesi
ve bu firmalar için bireysel olarak hesaplanan damping marjlarının ağırlıklı
ortalamasının diğer ihracatçı-üreticilere[2]
teşmil edilmesi öngörülmüştür. Bu husus, ihracatçı firmalara bildirilmiş ve
konu hakkında mezkur firmaların görüşlerine başvurulmuştur. (2) Örnekleme kararı sonrası işbirliğine devam
etmeyeceğini yazılı olarak beyan eden Foshan Shunde Galanz Electrical Appliance Ltd.
firmasının, bu nedenle örnekleme dışında tutulması gerekmiş ve bu firma için
damping marjı eldeki mevcut veriler esasında belirlenmiştir. Bu süreçte,
örneklemede yer alan Midea firmasıyla ilişkili
konumda bulunduğu tespit edilen Hualing firması,
söz konusu firma yerine örneklemeye dahil edilmiştir. (3) TCLAC firmasının, örneklemeye dahil edilmekle
birlikte işbirliğinde bulunmayan firmaların mevcudiyeti halinde, bu firma(lar) yerine kendisinin örneklemeye dahil edilmesi yönünde
talebi vaki olmuştur. Ancak bu talep, gerek Midea
ile ilişkili olduğunun tespiti üzerine Hualing
firmasının Galanz yerine örneklemeye dahil
edilmesi, gerek firmanın ihracattaki düşük payı nedeniyle kabul görmemiştir. (4) Öte yandan, Haier
firmasının kendisi için ayrı marj hesaplanması talebi de, soruşturma
zamanlaması ve yoğun iş programı nedeniyle değerlendirmeye alınamamıştır. (5)
Örneklemeye dahil edilen üretici/ihracatçı Ningbo, Midea ve Hualing firmalarının
cevapları tüm detaylarıyla ve kapsamlı olarak incelenmiş ve kendilerine ihtiyaç
duyulan ek bilgiler ile açıklama gerektiren hususlara dair ilave soru
formları iletilmiştir. Bu aşamada, bahse konu ilave soru formuna Hualing firması cevabının incelenmesinden, talep olunan
bilgi ve belgelerin neredeyse hiçbirinin karşılanmadığı, olası damping marjı
hesabında temel nitelikteki verilere dair iletilen suallerin de yanıtsız
bırakıldığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede, Hualing
firması da örneklemeden çıkarılmış ve firmaya Yönetmeliğin 26 ncı maddesi hükmü uygulanmıştır. (6)
Nihai olarak, soruşturmada gelinen aşama itibarıyla Hualing
firması yerine başka bir firmanın örneklemeye dahil edilmesine, soruşturma
süresi ve yoğun iş programı da dikkate alınarak imkan bulunmadığı
değerlendirilmiştir. Bu çerçevede soruşturma, Ningbo
Aux ve Midea firmaları
için bireysel marj hesaplanması suretiyle sürdürülerek tamamlanmıştır. Mezkur
firmalar için hesaplanan damping marjının ağırlıklı ortalaması işbirliğine
gelmekle birlikte örneklemeye dahil edilmeyen diğer firmalara teşmil
edilmiştir. İşbirliğine gelmeyen taraflar için ise ağırlıklı ortalama bazda
en yüksek orana sahip olan ürün tipinin damping marjı esas alınmıştır. (7)
Yönetmelik ek madde 1 kapsamında Ningbo Aux ve Midea firmalarının
piyasa ekonomisinde faaliyet gösterdiklerinin kabulü yönünde talepleri vaki
olmuş olup, konuya ilişkin firmalar tarafından sağlanan bilgi-belgeler
üzerinde yapılan inceleme neticesinde, aşağıda belirtilen tespitler nedeniyle
mezkur taleplerin kabulüne imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır. 1. Ningbo Aux: a)
SD içerisinde ÇHC’de yürürlükte bulunan Dış Ticaret Kanunu çerçevesinde
firmanın üretim ve satışlarına ilişkin kararlarını etkileyecek tarzda,
ihracat ve ithalatını yapabileceği ürün yelpazesinde sınırlama bulunduğu
tespit olunmuştur. b) İlgili mevzuattaki açık hükümler çerçevesinde
üretimin temel girdilerinden olan işgücünün serbest dolaşımını engelleyecek
şekilde düzenlemeler bulunduğu anlaşılmıştır. Söz konusu değerlendirme işgücü
arz ve talebinin piyasa koşullarında serbestçe karşı karşıya gelmesi ve işgücü
ücretlerinin bu suretle piyasa koşullarında oluşması açısından önem
taşımaktadır. c)
Firmanın piyasa
ekonomisi olmayan sistemden kaynaklanan, muhtelif devlet desteği
mekanizmalarından yararlanmakta olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu tespit
doğrudan firma mali tabloları ile mali tablo dipnotlarına dayanmaktadır. 2. Midea: Ningbo Aux firması için geçerli
olduğu tespit edilen yukarıdaki hususların Midea
için de geçerlilik taşıdığı görülmüş, bu itibarla, firmanın piyasa ekonomisi
koşullarında faaliyet gösterdiği talebinin kabulü mümkün görülmemiştir. Öte
yandan, soruşturma döneminde yurtiçi satışa ilişkin üretimin büyük bölümünü
gerçekleştirmesi itibariyle piyasa ekonomisi araştırmasında büyük önemi haiz
grup firmasının soruşturma döneminde geçerli olan şirket sözleşmesi,
“titizlikle arandığı halde bulunamadığı” gerekçesiyle, talep edildiği halde
firma tarafından sağlanmamıştır. (8)
Yukarıda maruz tespitler, firmalar tarafından gizlilik kaydıyla iletilen dış
ticaret izin belgeleri, mali tabloları, mali tabloların dipnotları ile SD’de yürürlükte bulunan Dış Ticaret Kanunu ve yerleşim
yerine ilişkin mevzuatta yer alan açık hüküm ve verilere dayanmaktadır. Nihai
bildirim sonrasında ilgili taraflarca konuya ilişkin iletilen görüşlerin
incelenmesinden, yukarıda belirtilen tespitlerin geçerliliğini
değiştirebilecek, nesnel, konuyla ilgili değerlendirmeler içermediği
anlaşılmıştır. (9)
Nihai bildirim sonrası, Türkiye’de yerleşik ilgili bir tarafın kendisi için
bireysel marj hesaplanması talebi vaki olmuş, mezkur talep mevzuattaki açık
hükümler çerçevesinde uygun görülmemiştir. Normal
değer MADDE 9- (1) Yönetmelik
ek madde 1 deki ölçütler çerçevesinde piyasa ekonomisi koşullarının geçerli olduğu
ihracatçılarca ispat edilemediğinden normal değerin tespitinde Türkiye emsal
ülke olarak alınmıştır. Bu çerçevede normal değer, konuya ilişkin detaylı
veri sağlayan Vestel firmasında benzer mal için
fabrika çıkış aşamasında fiilen ödenmiş fiyat esas alınarak belirlenmiştir. (2)
Yapılan incelemede, yerli üretici Vestel Beyaz
Eşya’nın tüm yurtiçi satışını Vestel Grubuna dahil Vestel Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama A.Ş. (Vestel Pazarlama) aracılığıyla gerçekleştirdiği ve
firmalar arası fiyatlandırmanın aralarındaki ilişkiden etkilendiği tespit
edilmiş; bu itibarla, Vestel Grubu adına bağımsız
alıcılara satış gerçekleştiren Vestel Pazarlama
firmasının soruşturma dönemindeki satışları normal değer belirlemesinde baz
alınmıştır. İhraç
fiyatı MADDE 10- (1) Soruşturma konusu ürünün Türkiye’ye ihraç
fiyatının belirlenmesinde, üretici/ihracatçı firmaların ihracatında fiilen
gerçekleşmiş fiyat esas alınmıştır. Fiyat
karşılaştırması MADDE 11- (1) Adil bir karşılaştırmanın yapılabilmesini teminen normal değer ile ihraç fiyatı aynı aşamada
(fabrika çıkış aşaması) karşılaştırılmıştır. (2)
Normal değerin ve ihraç fiyatının fabrika çıkış aşamasına getirilmesi
amacıyla, söz konusu firmalar tarafından sağlanan banka masrafları, taşıma
giderleri, komisyon masrafı gibi makul görülen sair giderler ile iki fiyat
arasında fark yarattığı anlaşılan reklam, montaj hizmeti gibi diğer unsurlar
açısından, beyan olunan fiyatlar üzerinde ayarlama yapılmıştır. (3)
Nihai bildirim sonrası ilgili taraflarca, normal değer hesabında Vestel Pazarlama firmasının satışlarının ve satış
fiyatları üzerinde yapılan ayarlamaların normal değer hesabında ne şekilde
ele alındığının açık olmadığı iddia olunmuştur. Söz konusu veriler bahse konu
firmanın muhasebe kayıtlarından temin edilmiş olup, normal değer hesabında ne
şekilde ele alındığı, ticari bilgilerin gizliliği ilkesi çerçevesinde ilgili
taraflara nihai bildirim ile bildirilmiştir. Bahse konu veriler firma nezdinde gerçekleştirilen incelemede zarar verileri ile
birlikte yerinde doğrulanmıştır. Damping marjı MADDE 12- (1) Yönetmeliğin 11 inci maddesi hükmü çerçevesinde
damping marjı, normal değer ve ihraç fiyatının ağırlıklı ortalamalarının
karşılaştırılması suretiyle hesaplanmıştır. (2) Örneklemeye dahil edilen firmalar için CIF ihraç fiyatının yüzdesi
olarak hesaplanan damping marjları aşağıda belirtilmektedir: Ningbo Aux Imp. & Exp. Co. Ltd. %43,19 GD Midea Air-Conditioning Equipment Co., Ltd. %38,64 (3) Örneklemeye dahil edilmeyen firmalar için Yönetmeliğin 27 nci maddesi çerçevesinde örneklemeye dahil edilen firma
belirlemelerinin ağırlıklı ortalaması olarak hesaplanmış olan damping marjı
ile soruşturma konusu ülkedeki diğer üretici-ihracatçılar için tesis olunan
marj ise şu şekildedir: Guandong
Chigo Air-Conditioning Co., Ltd. %41,61 Gree
Electric Appliances Inc. of Zhuhai %41,61 Guandong
Kelon Air Conditioner Co., Ltd. %41,61 Haier
Group %41,61 TCL Air-Conditioner (Zhongsan) Co. Ltd. %41,61 Diğerleri %92,63 (4) Nihai bildirim sonrası
ilgili taraflarca fiyat taahhüdünde bulunulmuş, söz konusu talep İthalatta
Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunca kabul edilmemiştir. ÜÇÜNCÜ KISIM
Zarara İlişkin Belirlemeler
BİRİNCİ
BÖLÜM Dampingli
İthalat Maddenin genel ithalatı MADDE 13- (1) Maddenin genel ithalatı, 2002 yılındaki 95.632
adetlik düzeyinden 2003 yılında 288.986 adete yükselmiş, SD’de
ise 494.182 adet olarak gerçekleşmiştir. Genel ithalatın 2002 yılı ile SD
arasında miktar (adet) bazında %417 oranında arttığı görülmüştür. (2) Nihai bildirim sonrasında ithalat rakamlarının
“re-export” ithalatı da kapsadığı ve bu miktarın
düşülmesi gerektiği iddia olunmuştur. SD’de
ithalatın beyanname bazlı veriler üzerinden rejim bazlı incelemesinde “re-export” amaçlı ithalat yapıldığını gösteren herhangi bir
bulguya rastlanmamıştır. Maddenin
soruşturma konusu ülkeden ithalatı MADDE 14- (1) Maddenin ÇHC’den
ithalatı, 2002 yılında 77.161 adet iken 2003 yılında 232.837 adet düzeyine
yükselmiş, 2004 yılında ise 425.634 adet olarak gerçekleşmiştir. Soruşturma
konusu ülkeden ithalatın 2002 yılı ile SD arasında miktar bazında %452
oranında artış kaydettiği görülmektedir. Maddenin ÇHC’den ithalatının toplam ithalat içindeki payı 2002
ve 2003 yıllarında %81 iken, SD’de %86’ya
yükselmiştir. Maddenin
üçüncü ülkelerden ithalatı MADDE 15- (1) Maddenin üçüncü ülkelerden ithalatı, 2002 yılı
ile SD arasında sırasıyla 18.471, 56.149 ve 68.548 adet düzeyinde
gerçekleşmiştir. Bu veriler maddenin üçüncü ülkelerden ithalatının toplam ithalat
içindeki payının 2002 yılında %19 iken, SD’de %14’e
gerilediğine işaret etmektedir. (2) 2002 yılı ile SD arasında üçüncü ülkelerden
ithalat artışı %271 düzeyinde gerçekleşmiştir. Dampingli
ithalatın pazar payındaki değişim MADDE 16-
(1) Soruşturma konusu ürünün toplam tüketimi 2002 yılı ile SD arasında %421
oranında artış kaydetmiştir. Pazar büyüklüğü, toplam ithalat ile Türkiye’de
yerleşik üreticilerin yurtiçi satışları toplamı olarak hesaplanmaktadır. (2) 2002-SD döneminde ÇHC’nin
pazar payı endeksi 100’den 131’e yükselmiş, buna karşılık aynı dönemde yerli
üretim dalının pazar payı ise 100’den 78’e gerilemiştir. (3) Nihai bildirim sonrası 2002-2004 yılları
arasında genel ithalatın toplam pazardan daha düşük oranda artış gösterdiği,
dolayısıyla yerli firmaların pazar payının gerçekte toplam pazardan daha
büyük oranda arttığı iddia olunmuştur. İddianın aksine anılan dönemde ÇHC
menşeli dampingli ithalat dışında piyasaya ürün arz eden tüm piyasa aktörleri
pazar payı kaybına uğramıştır. Bu durum, ÇHC kökenli ithalatın pazar payını
yalnız yerli üretim dalı aleyhine değil, aynı zamanda üçüncü ülkeler aleyhine
de artırdığını göstermektedir. Öte yandan, piyasa payındaki azalmanın diğer
yerli üretimden kaynaklandığı yönündeki iddianın da, zarar inceleme dönemi
yukarıda açıklanan hususlar paralelinde bir bütün halinde
değerlendirildiğinde hükümsüz olduğu açıktır. (4) Yine nihai bildirim sonrası, ithalatçıların
stok hareketlerinin piyasa büyüklüğü hesabında dikkate alınması gerektiği
iddia olunmuştur. Piyasa büyüklüğü, ihracatçı ve yerli üreticilerin ülkemiz
piyasasına satış miktarları esasında belirlenmiş olup, bu çerçevede iddianın
geçerlilik taşımadığı sabittir. Dampingli
ithalatın yerli üretici fiyatları üzerindeki etkisi MADDE 17- (1) ÇHC menşeli ithalatın gümrük vergisi ve diğer
gümrükleme masrafları dahil Türkiye piyasasına giriş fiyatları, yerli üretim
dalının fabrika çıkış aşamasındaki satış fiyatları ile mukayese edilmiş ve
dampingli ithalatın fiyatının yerli üretim dalının fiyatının önemli ölçüde
altında kaldığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede yapılan hesaplamalarda, 2004
yılında fiyat kırılması Ningbo Aux
firması için %23,3, Midea firması için ise %19,4
oranında bulunmuştur. (2) Öte yandan, yerli üretim dalının fiyatlarını
dampingli ithalatın etkisiyle büyük ölçüde aşağı çekmiş olduğu, bu itibarla
yıpranmamış fiyata göre kırılmayı ifade eden fiyat bastırılmasının ise daha
yüksek oranlarda olduğu anlaşılmıştır. Fiyat bastırılması, zarar inceleme
dönemi başlangıcındaki yerli üretim dalı kâr marjı ile SD’deki
kâr marjı arasındaki farkın yerli üretim dalı fiyatları üzerine ilavesiyle
hesaplanan yıpranmamış fiyatın, dampingli ithalatın ülkemiz piyasasına giriş
fiyatı ile mukayesesi suretiyle hesaplanmıştır. Bu şekilde hesaplanan fiyat
bastırılmalarının, yukarıda belirtilen firmalar için sırasıyla %28,6 ve %24,5
nispetinde olduğu görülmüştür. (3) Nihai bildirim sonrasında, fiyat kırılması
hesabına esas teşkil eden Vestel Pazarlama
fiyatlarından %10 nispetinde makul kârın ayrıca düşülmesi gerektiği iddia
olunmuştur. Fiyat kırılması, ihracatçı ve yerli üreticinin ilk bağımsız
alıcıya satış fiyatlarının, ülkemiz piyasasına girişte aynı aşamada
mukayesesi şeklinde hesaplanmakta olup, bu itibarla nesnel temellere
dayandırılmayan talep makul görülmemiştir. İKİNCİ
BÖLÜM Yerli Üretim Dalının Durumu
Yerli
üretim dalının ekonomik göstergeleri MADDE
18- (1) Dampingli ithalatın yerli
üretim dalı üzerindeki etkisinin belirlenmesinde, şikayet sahibi Vestel firması yanında şikayeti destekleyen diğer yerli
üretici Arçelik-LG Klima San. ve Tic. A.Ş.
firmasının da zarar incelemesine dahil edilmesi öngörülmüş, bu amaçla
soruşturma açılmasını müteakip firmaya detaylı soru formu iletilmiş ancak
firma, yabancı sermayeli yapısından kaynaklandığını belirttiği gerekçelerle
istenilen verileri sağlamamıştır. (2) Öte yandan, yerli üretici Akfel Pazarlama İth. İhr. A.Ş. firması ise Yönetmeliğin 18 inci maddesi
çerçevesinde, SD’de ürettiği miktarı da büyük
ölçüde aşacak şekilde, önemli miktarda ürün ithalatı yaptığı tespit
olunduğundan yerli üretim dalı tanımı dışında tutulmuştur. (3) Bu çerçevede, Yönetmeliğin 18 inci
maddesi hükmü gereğince, benzer malın Türkiye üretiminin önemli bir bölümünü
gerçekleştiren Vestel firmasının yerli üretim
dalını oluşturduğu kabul edilmiştir. (4) Vestel Beyaz
Eşya firmasının tüm yurtiçi satışını Vestel Grubuna
dahil Vestel Pazarlama firması aracılığıyla
gerçekleştirdiği ve firmalar arası fiyatlandırmanın aradaki ilişkiden
etkilendiği anlaşıldığından, zarar incelemesinde soruşturma konusu ürün
üretim ve satışına ilişkin iki firmanın konsolide verileri esas alınmıştır. (5) Yerli üretim dalının ekonomik göstergelerinin
sağlıklı bir şekilde incelenmesi amacıyla Türk Lirası bazındaki veriler için yıllık
ortalama Toptan Eşya Fiyat Endeksi (TEFE) kullanılarak enflasyondan
arındırılmış gerçel değerler kullanılmıştır. a) Üretim Yerli üretim dalının, ilgili üründe 2002 yılında 100
olan üretim miktar endeksi 2003 yılında 312, SD’de
482 olarak gerçekleşmiştir. Söz konusu verilerden yerli üretim dalının
üretimini hızla genişleyen iç ve dış pazar taleplerine uyumlu olarak
artırdığı anlaşılmaktadır. b) İç Piyasa Satışları Yerli üretim dalının, ilgili üründe, 2002 yılında 100
olan yurtiçi satış miktar endeksi, 2003 yılı ile SD’de
sırasıyla 181 ve 328 olmuştur. Aynı dönemde satış hasılatı ise gerçel olarak 2002’de 100 kabul edildiğinde 2003’de 130,
2004’de 178 düzeyinde gerçekleşmiştir. c) İhracat Yerli üretim dalının, ilgili üründe, 2002 yılında 100
olan ihracat miktar endeksi, 2003’de 519 ve SD’de
709 olarak gerçekleşmiştir. d) Pazar Payı Yerli üretim dalının, ilgili
üründe, yurtiçi pazar payı endeksi 2002 yılında 100 iken, 2003’de 84’e, SD’de ise 78 düzeyine gerilemiştir. e) Stoklar Yerli üretim dalının, ilgili üründe
2002 yılında 100 olarak alınan stok düzeyi endeksi, 2003’de 109’a yükselmiş, SD’de ise 292 düzeyinde gerçekleşmiştir. f) Kapasite ve Kapasite Kullanım Oranı Yerli üretim dalının, ilgili üründe
2002’de 100 olarak alınan kapasite endeksi 2003 ve SD’de
159 olmuştur. Kapasite kullanım oranı 2002’de 100 olarak alındığında 2003’de
196 ve SD’de 303 düzeyinde gerçekleşmiştir. g) İstihdam Yerli üretim dalının, ilgili üründe çalışan işçi
sayısı endeks olarak 2002’de 100 iken, 2003’de 291’e, SD’de
ise 321’e yükselmiştir. İdari personel sayısı ise yine 2002’de 100 kabul
edildiğinde 2003’de 600, SD’de ise 650 olarak
gerçekleşmiştir. h) Ücretler Yerli üretim dalının, ilgili ürün üretiminde
çalışan işçilerinin toplam ücret endeksi
2002-SD arasında sırasıyla 100, 86 ve 103 düzeyinde gerçekleşmiştir. i) Verimlilik Yerli üretim dalının, ilgili ürün üretiminde
çalışan işçi başına verimlilik endeksinin 2002-SD arasında düzenli olarak
artış kaydettiği görülmektedir. 2002 yılında 100 olan verimlilik endeksi
2003’de 107 ve SD’de 150 olmuştur. j) Yurtiçi Fiyatlar Yerli üretim dalının, ilgili üründe, ağırlıklı
ortalama yurtiçi birim satış fiyatı endeksi 2002 yılında 100 iken, 2003’de
72’ye, SD’de ise 54’e gerilemiştir. k) Maliyetler Yerli üretim dalının, ilgili üründe, ağırlıklı
ortalama birim ticari maliyet endeksi 2002 yılında 100 alındığında 2003’de
79’a gerilemiş, SD’de 57 düzeyinde gerçekleşmiştir. l) Kârlılık Yerli üretim dalının ilgili ürüne ilişkin toplam
kârlılığı 2002’de 100 olarak kabul edildiğinde, reel
olarak 2003’de 54 düzeyinde gerçekleşmiş, SD’de ise
134 olmuştur. Birim kârlılık endeksi ise 2002 yılında 100 iken 2003’de 30’a
gerilemiş, SD’de 41 olarak gerçekleşmiştir. m) Nakit Akışı Yerli üretim dalının nakit akışı endeksi 2002 yılında 100 iken,
2003’de 70 ve SD’de 154 olmuştur. n) Özkaynakların
Kârlılığı ve Yatırım Hasılatı Yerli üretim dalının, 2002 yılı itibariyle -100 kabul edilen özkaynak kârlılığı (Kâr/Özkaynak)
endeksi 2003’de 23, SD’de ise 35 olarak gerçekleşmiştir.
(Özkaynak kârlılığı, soruşturma konusu ürün için
ayrıştırılamadığından Vestel Beyaz Eşya firmasının
tamamına ilişkindir.) Yatırım hasılatı (Kâr/Aktif Toplamı) endeksine
bakıldığında ise 2002 yılında 100 iken 2003’de 28, SD’de
ise 32 düzeyinde gerçekleştiği görülmüştür. o) Büyüme Yerli üretim dalının aktif büyüklüğü gerçel
olarak 2002 yılında 100 iken 2003’de 197’ye, SD’de
ise 423’e yükselmiştir. p) Sermaye Artışı Yerli üretim dalının 2002 yılında 100 olan öz sermaye endeksi,
2003’de 488 ve SD’de 1120 düzeyinde
gerçekleşmiştir. Öz sermaye Vestel Beyaz Eşya
firmasının tamamına ilişkindir. r) Yatırımlardaki Artış Yerli üretim dalının ilgili üründeki yatırımları
endeks olarak 2002 yılında 100 iken 2003’de 74, SD’de
ise 242 olarak gerçekleşmiştir. s) Damping marjının büyüklüğü Damping marjının önemli oranlarda olduğu tespit
olunmuştur. Yerli
üretim dalının ekonomik göstergelerinin değerlendirilmesi MADDE 19- (1) Yerli üretim
dalının, 2002-SD arasında yukarıda bahse konu ekonomik göstergelerinin
incelenmesi sonucunda; a) Soruşturma konusu ülkenin piyasa payında önemli
oranda artış gerçekleşirken pazar payı kaybına uğradığı, b) Maliyetlerindeki önemli düşüşe nazaran yurt içi satış
fiyatlarının daha yüksek oranda gerilemesi neticesinde, 2002-SD arasında
birim yurtiçi satış kârlılığında büyük oranda düşüş yaşandığı ve bu düşüşün
verimliliğindeki ciddi artışa rağmen ortaya çıktığı, c) Kârlılığındaki gelişmeye paralel olarak yatırım
hasılatında büyük ölçüde düşüş gerçekleştiği, tespit
edilmiştir. (2) Vestel Beyaz Eşya ve Vestel Pazarlama firmalarının soruşturma konusu ürün için
ayrıştırılan ve yerinde doğrulanan verilerine dayanan yukarıda maruz
tespitlerden, Vestel Beyaz Eşya firmasının tüm ürün
yelpazesine ilişkin mali tablolarındaki olumlu göstergelerin, bağımsız
alıcılara satış verileri çerçevesinde ele alındığında soruşturma konusu ürün
operasyonunda geçerlilik taşımadığı anlaşılmaktadır. Bu açıdan, Vestel Beyaz Eşya firmasının mali tablolarından hareketle
zarara ilişkin ileri sürülen iddialar hüküm ifade etmekten uzaktır. DÖRDÜNCÜ KISIM
Dampingli
İthalat ile Zarar Arasındaki Nedenselliğe İlişkin Belirlemeler Dampingli
ithalatın etkisi MADDE 20- (1) Zarar inceleme
döneminde soruşturma konusu ürünün ÇHC’den
ithalatının, 2002 yılına göre SD’de mutlak ve nisbi olarak önemli oranda arttığı, ÇHC’den
yapılan ithalatın fiyatlarının yerli üretim dalının fiyatlarının büyük ölçüde
altında kaldığı görülmektedir. Aynı dönemde yerli üretim dalının ekonomik
göstergelerinde olumsuzluklar tespit edilmiştir. Dampingli ithalatın
fiyatlarının yerli üretim dalının fiyatlarını yüksek oranlarda kırması
(bastırması) ve dampingli ithalattaki artış eğilimi ile yerli üretim dalında
görülen olumsuz gelişmelerin eş zamanlı olarak ortaya çıkması nedeniyle
dampingli ithalat ile yerli üretim dalı üzerinde oluşan zarar arasında
illiyet bağı olduğu sonucuna varılmıştır. Diğer
unsurların etkisi MADDE 21- (1) Yönetmeliğin 17 nci
maddesi hükümleri uyarınca, soruşturma konusu ülke menşeli dampingli
ithalattaki gelişim ile söz konusu ithalatın fiyatlarının yerli üretim dalı
üzerindeki etkisinin yanı sıra zarara yol açabilecek nihai bildirim
sonrasında ilgili taraflarca ileri sürülen diğer unsurlar incelenmiş olup,
buna ilişkin değerlendirmeler aşağıda maruzdur: (2) Yerli üretim dalının piyasa payındaki azalmanın dampingli
ithalattan değil, ülke üretim kapasitesinin hızla artan talebi karşılamada
yetersiz kalmasından kaynaklandığı iddiası: Piyasa payındaki azalmanın mezkur nedenden kaynaklanması için şüphesiz
bir kapasite darboğazı yaşanması gerekmektedir ki, zarar inceleme dönemi
boyunca yerli üretim dalı kapasitesinde bir darboğaz bulunmadığı görülmüştür.
Bu çerçevede, piyasa payındaki azalmanın doğrudan dampingli ithalattan
kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, üçüncü ülkelerden ithalat
artışının ÇHC’den ithalat artışından daha düşük
düzeyde gerçekleşmesi, ÇHC’nin pazar payını yalnız
yerli üretim dalı değil, aynı zamanda üçüncü ülkeler aleyhine de artırdığını
göstermektedir. (3) Zarar inceleme döneminde yurtiçi satış fiyatının 100’den 54’e,
birim üretim maliyetinin ise 100’den 57’ye gerilediği, bu itibarla kârlılıkta
olumsuzluk yaratan, maliyetlere nazaran daha yüksek orandaki fiyat düşüşünün
ancak %3 nispetinde olduğu, bunun ise yüksek oranlı yatırımlar neticesinde
100’den 423’e çıkan amortismanlardan kaynaklandığı, amortismanların dışarıda
bırakılması durumunda yerli üretim dalı kârlılığının azalmadığı, tersine
arttığının görüleceği, bu itibarla birim kârlılıktaki azalmanın dampingli
ithalata atfedilemeyeceği iddiası: Nihai bildirim sonrasında firma temsilcileriyle yapılan dinleme
toplantısında da izah edildiği üzere, öncelikle maliyetlere nazaran fiyat
düşüşünün ancak %3 nispetinde olduğu şeklindeki hesabın matematiksel olarak
doğru olmadığı açıktır. Öte yandan, amortismanlardaki belirtilen artış mutlak
değerler olarak ifade edilmekte olup, birim üretime düşen amortisman
değerleri incelenmeden amortismanların birim maliyetler üzerinde yıllar
itibariyle artırıcı etki yarattığı sonucunu çıkarmak da mümkün değildir.
Nitekim 100’den 423’e çıkan amortismanlara nazaran, aynı dönemde üretim
miktarının 100’den 482’ye çıkması nedeniyle birim ürüne düşen amortisman
değerinin 2002-2004 arasında düşüş kaydettiği, bu nedenle amortisman
giderlerindeki trendin, iddianın aksine kârlılıktaki düşüşü açıklayan bir
unsur niteliğinde olmadığı görülmüştür. (4) TL’nin zarar inceleme döneminde değer kazanmasının yarattığı
etkinin incelenmesi ve zarar üzerindeki etkisinin ayrıştırılması gerektiği
iddiası: Zarar incelemesi yerli üretim dalının yurtiçi soruşturma konusu ürün
operasyonu baz alınarak yapılmış olup, bu şekilde yerli üretim dalının ihraç
fiyatlarında yerli para biriminin değer kazanmasının yaratacağı düşüşler
halihazırda zaten ayrıştırılmış bulunmaktadır. Öte yandan, yerli üretim
dalının yurtiçi operasyonu için yapılan bir incelemede sağlıklı sonuçlara
varılabilmesi için incelemenin (gerçel) TL değerler
üzerinden yapılması kaçınılmazdır. Gerçel TL
değerler yerine ABD doları değerler üzerinden yapılacak bir değerlendirme,
milli para biriminin değer kaybettiği bir ortamda gerçekte var olmayan
dampingli ithalattan kaynaklanan zararın nasıl varmış gibi görülmesine neden
olabilecekse, milli para biriminin değer kazandığı bir ortamda yapılacak
değerlendirme de dampingli ithalatın etkisinin doğru olarak tespitini
şüphesiz aynı şekilde güçleştirebilecektir.
Diğer taraftan, belirtilen dönemde TL’nin değer kazanması, önemli
oranda ithal girdi kullanan yerli üretim dalının maliyetlerinde olumsuz etki
bir tarafa büyük ölçüde olumlu etki yaratmıştır. Maliyetlere nazaran
fiyatlarda söz konusu etkiye rağmen ortaya çıkan daha yüksek oranlı yıpranmanın,
yüksek oranlı fiyat kırılması içeren ve piyasa payını hızla artıran dampingli
ithalattan kaynaklandığı sabittir. Yine yerli üretim dalının önemli oranda
döviz üzerinden finansman sağlıyor olması, TL’nin değer kazanmasının firmanın
mali yapısında gerçekleştirdiği bir başka olumlu unsur olarak ortaya
çıkmaktadır. (5) Hacmi büyük bir hızla gelişen bir piyasada birim kârlılığın
düşmesinin normal bir gelişme olduğu, ayrıca birim kârlılık üzerine
odaklanmanın yanıltıcı olacağı: Yukarıda belirtildiği üzere, kârlılıkta ciddi
oranda düşüş yaratan, maliyetlere nazaran fiyatlardaki daha yüksek oranlı
yıpranmanın, yüksek oranlı fiyat kırılması (bastırılması) içeren ve piyasa
payını hızla artıran dampingli ithalattan kaynaklandığı açıktır. Bu
koşullarda iddianın geçerliliği bulunmamaktadır. (6) Kalite, pazarlama kanalları, tüketici algılaması ve tercihleri
açısından yerli üretim ile dampingli ithalatın doğrudan rakip olmadığı, yerli
üretici markasını taşıyan ürünü almak isteyen bir tüketicinin, dampingli
ithalatı tercih etmeyeceği iddiası: İddianın aksine yerli üretim dalı tek bir pazarlama kanalıyla değil
farklı dağıtım ağları yoluyla faaliyet göstermekte olup, bizatihi iddia
sahibi ilgili tarafça da farklı pazar segmentlerine
dönük nitelik ve özelliklerde ürün arzının gerçekleştirildiği belirlenmiştir.
Öte yandan, marka ve kalite imajı açısından beyaz eşya sektöründe global
markalı, bilinen ürünlerin de ÇHC’de üretilerek
ülkemize ithal edilmekte olduğu bilinmektedir. Soruşturma sırasında bizzat
iddia sahibi ilgili taraf da dahil olmak üzere, reklam, tanıtım ve satış
sonrası hizmetlerde kullanılması amacıyla ÇHC’li
üretici/ihracatçılarca ithalatçılara önemli miktarda finansal
kaynaklar sağlandığı ayrı bir tespit olarak ortaya çıkmıştır. Bu kapsamda
iddianın hükümsüz olduğu değerlendirilmiştir. (7) Olası önlemin rekabeti büyük ölçüde engelleyeceği, yerli
üreticilerin duopol oluşturarak tekel rantı elde
edecekleri: Soruşturma konusu ürün ithalatı kısıtlamaya tabi tutulmamakta olup,
uygulanan gümrük vergileri de bir çok ülke için %0, diğer ülkeler için ise
yalnız %2,7 gibi düşük bir oran düzeyindedir. Diğer taraftan yurtiçinde
birden çok (halihazırda üç) üretici bulunmakta olup, üretici sayısında
önümüzdeki dönemde artış yaşanması beklenmektedir. (8) Sonuç olarak, yukarıda belirtilen iddia ve değerlendirmeler
çerçevesinde, bahse konu hususların, dampingli ithalat ile yerli üretim dalı
üzerindeki zarar arasında mevcut olan illiyet bağını ortadan kaldırmadığı
sonucuna varılmıştır. BEŞİNCİ KISIM
Sonuç
MADDE 22- (1) Soruşturma
sonucunda dampingin, yerli üretim dalında zararın ve her ikisi arasında
illiyet bağının mevcut olduğu tespit edildiğinden, İthalatta Haksız Rekabeti
Değerlendirme Kurulu’nun kararı ve Bakan’ın onayı ile aşağıda tanımı ve menşe
ülkesi belirtilen eşyanın Türkiye’ye ithalatında karşılarında gösterilen
oranda dampinge karşı vergi yürürlüğe konulmuştur.
Uygulama Madde 23- (1) Gümrük idareleri, Karar maddesinde gümrük tarife
pozisyon numarası, tanımı ve menşe ülkesi belirtilen eşyanın ithalatında,
karşılarında gösterilen oranlarda dampinge karşı vergiyi tahsil ederler. Yürürlük Madde 24- (1) Bu Tebliğ
yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 25- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret
Müsteşarlığı’nın bağlı olduğu Bakan yürütür. |
|||||||||||||||||||
[1] Ningbo Aux
Imp. & Exp. Co. Ltd., Foshan Shunde Galanz Electrical
Appliance Ltd., GD Midea Air-Conditioning Equipment Co., Ltd., Guandong Chigo Air-Conditioning Co., Ltd., Guangzhou Hualing Air Conditioning
& Equipment Co.Ltd., Gree Electric Appliances
Inc. of Zhuhai, Guandong Kelon Air Conditioner Co., Ltd., Haier Group , TCL Air-Conditioner (Zhongsan) Co. Ltd. (TCLAC)
[2] Diğer
ihracatçı-üreticiler ve ihracatta payları: Guandong Chigo
Air-Conditioning Co., Ltd. (%14,6), Guangzhou Hualing Air Conditioning
& Equipment Co.Ltd.
(%11,5), Gree Electric Appliances Inc. of Zhuhai (%8,8), Guandong Kelon Air Conditioner
Co., Ltd. (%3,7), Haier Group (%1,6), TCL Air-Conditioner (Zhongsan) Co. Ltd. (TCLAC) (%0,2)