Karar Sayısı : 2006/10752 Türkiye Cumhuriyeti adına 4 Kasım
2002 tarihinde imzalanan ve 28/10/2005 tarihli ve 5414 sayılı Kanunla onaylanması
uygun bulunan ekli “Gıda ve Tarım İçin Bitki Genetik Kaynakları Uluslararası
Antlaşması”nın onaylanması; Dışişleri Bakanlığı’nın 7/7/2006 tarihli ve
HUMŞ/260523 sayılı yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3
üncü maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 17/7/2006 tarihinde
kararlaştırılmıştır. Ahmet Necdet SEZER CUMHURBAŞKANI Recep Tayyip
ERDOĞAN Başbakan A. GÜL A. ŞENER M. A. ŞAHİN B. ATALAY Dışişleri
Bak. ve Başb. Yrd. Devlet
Bak. ve Başb. Yrd. Devlet
Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bakanı A. BABACAN M. AYDIN N. ÇUBUKÇU K. TÜZMEN Devlet
Bakanı Devlet
Bakanı Devlet
Bakanı Devlet Bakanı C. ÇİÇEK M. V.GÖNÜL A.AKSU K. UNAKITAN Adalet
Bakanı Milli
Savunma Bakanı İçişleri
Bakanı Maliye Bakanı H. ÇELİK F. N.ÖZAK R.AKDAĞ B. YILDIRIM Milli
Eğitim Bakanı Bayındırlık
ve İskan Bakanı Sağlık
Bakanı Ulaştırma Bakanı M. M. EKER M. BAŞESGİOĞLU C.ÇİÇEK Tarım
ve Köyişleri Bakanı Çalışma
ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi
ve Ticaret Bakanı V. M.H.GÜLER A.
KOÇ O.
PEPE Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür
ve Turizm Bakanı Çevre ve
Orman Bakanı GIDA VE
TARIM İÇİN BİTKİ GENETİK KAYNAKLARI ULUSLAR
ARASI ANTLAŞMASI ÖNSÖZ Sözleşme
Taraflar, Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının özel bir doğası olduğuna, bu kaynakların kendine has özelliklerinin ve
problemlerinin kendine özgü çözümleri
bulunduğuna inanarak; Bu kaynakların sürekli bir
biçimde erozyona uğramasından kaygı duyarak; Kaynağı nerede olursa olsun, gıda
ve tarım için bitki genetik kaynaklarının bütün ülkelerde ilgi konusu
olduğunun, bütün bu ülkelerde gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına
gereksinim duyulduğunun idrakinde olarak; Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının korunması, araştırılması, toplanması, karakterizasyonu,
değerlendirilmesi ve dokümantasyonu, şimdiki ve gelecek nesillerin
sürdürülebilir tarımsal kalkınması bakımından Dünya Gıda Güvenliği Roma
Deklarasyonu ile Dünya Gıda Zirvesi Eylem Planının amacına ulaşmasının ve
gelişmekte olan ülkelerle ekonomisi geçiş sürecinde
olan ülkelerin kapasitelerinin, bu konuda üzerlerine düşen görevleri yerine
getirmesi için acilen desteklenmesi gerektiğini kabullenerek; Gıda ve Tarım için Bitki Genetik
Kaynaklarının Muhafazası ve Sürdürülebilir Kullanımı ile Küresel Eylem
Planının bu etkinlikler için uluslar arası alanda üzerinde mutabık kalınan
bir çerçeve olduğunu belirterek; Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının, çiftçi seleksiyonu, klasik bitki
ıslahı veya modern biyoteknolojiler yardımıyla
yapacakları genetik geliştirme çalışmaları için vazgeçilmez bir ham madde
olduğunu, ve öngörülemeyen çevresel değişikliklere uyum sağlama ile
gelecekteki insani gereksinmeler için temel olduğunu da kabul ederek; Bu kaynakların muhafazası,
geliştirilmesi ve kullanımında farklı bir konumu olan ve özellikle orijin ve çeşitlilik merkezi
durumunda olan ülkeler olmak üzere dünyanın her yerindeki çiftçilerin
geçmişteki, günümüzde ve gelecekteki katkılarının Çiftçi Hakları için temel
teşkil edeceğini teyit ederek; Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının adil ve eşit bir biçimde kullanılması ve bu konuda karar alma
sürecine katılım ile çiftlik şartlarında muhafaza edilen tohum ile diğer
üretim materyalinin muhafazası, kullanımı, ticareti ve satışı için bu
Antlaşmada tanınmış olan haklar ile Çiftçi Haklarının ulusal ve uluslar arası
düzeyde gerçekleştirilmesi ve teşvik edilmesi bakımından önemli olduğunu da
teyit ederek; Bu Antlaşma ve bu antlaşma ile
ilgili diğer uluslar arası anlaşmalar sürdürülebilir tarım ve gıda güvenliği
bakımından karşılıklı olarak desteklenmesi gerektiği hususunu kabul ederek; Bu Antlaşmada yer alan hiç bir
hususun Sözleşme Taraflarının diğer uluslar arası anlaşmalarla tanınan hak ve
yükümlülüklerde herhangi bir değişiklik önerdiğine dair bir yoruma meydan
vermediğini onaylayarak; Yukarıdaki sunumun bu Antlaşma
ile diğer uluslar arası anlaşmalar arasında hiyerarşik
bir oluşuma zemin hazırlamadığının idrakinde olarak; Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının yönetimi ile ilgili sorunların tarım, çevre ve ticaret sektörlerinin
buluşma noktasında olduğunun ve bu sektörler arasında bir sinerji yaratılması
gerektiğinin farkında olarak; Dünya üzerindeki gıda ve tarım
bitki kaynaklarının korunması için geçmiş ve gelecek nesillerin sorumluluk
taşımakta olduğunun bilincinde olarak; Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynakların üzerinde egemenlik haklarını kullanarak, devletlerin bu
kaynaklarına üzerinde mutabık kalınan ölçülerde erişiminin kolaylaştırılması
için etkin bir çok yönlü sitemin oluşturulmasından karşılıklı olarak fayda
sağlayacağının ve bu kaynakların kullanımından dolayı elde edilen faydaların
adil ve eşit bir biçimde paylaştırılmasını kabul ederek; ve Bundan böyle FAO olarak anılacak
olan Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü çerçevesinde FAO Tüzüğünün XIV
maddesi uyarınca bir uluslar arası anlaşma akdetme niyetiyle; Aşağıdaki hususlarda anlaşmaya varılmıştır: KISIM
I – GİRİŞ Madde
1 – Amaçlar 1.1 Bu Antlaşmanın amacı gıda ve
tarım için bitki kaynaklarının korunması ve sürdürebilir bir biçimde kullanılması
ve sürdürülebilir tarım ve gıda güvenliği için Biyolojik Çeşitlilik
Sözleşmesi ile uyumlu olarak bu kaynakların kullanımından elde edilen
faydaların adil ve eşit bir şekilde paylaşımının sağlanmasıdır. 1.2 Söz konusu amaçlara, bu
Antlaşmanın Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ve Biyolojik Çeşitlilik
Sözleşmesi ile yakından ilişkilendirilmesi ile erişilecektir. Madde 2 – Terimlerin Kullanımı Bu Antlaşmanın amaçları
bakımından, aşağıdaki terimler karşılarında verilen anlamları taşıyacaktır.
Bu tanımlar mal ticaretini içermeyecek şekilde düşünülmüştür. "In
situ muhafaza", ekosistemler ile doğal
habitatların muhafazası ve türlerin canlı populasyonlarının
kendi doğal çevrelerinde; insan eliyle yetiştirilmiş veya kültüre alınmış
bitki türlerinde ise, bunların diğerlerinden ayırt edici özelliklerini
geliştirmiş oldukları çevrelerin idamesi ve iyileştirilmesi anlamına
gelmektedir. "Ex
situ Muhafaza", gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarının doğal ortamlarının dışında korunması anlamını
taşımaktadır. "Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynakları", gıda ve tarım için gerçek veya potansiyel bir değer
taşıyan bitki kökenli genetik materyal anlamına gelmektedir. "Genetik Materyal",
fonksiyonel kalıtım üniteleri içeren üreyebilen ve vegetatif
üretim materyali dahil olmak üzere, her türlü bitki kökenli materyal anlamına
gelmektedir. "Çeşit", farklı üreme
özelliği ile diğer nitelikleri bakımından bilinen en düşük düzeydeki tek bir
botanik taksonda gruplanan bitki anlamına
gelmektedir. "Ex
situ koleksiyon", doğal ortamının dışında
muhafaza edilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları koleksiyonu
anlamını taşımaktadır. "Orijin Merkezi",
kültüre alınmış veya yabani bitki türlerinin ayırt edici özelliklerini ilk
kazandığı coğrafi alan anlamına gelmektedir. "Ürün Çeşitlilik
Merkezi", ürün türlerinin in situ koşullarda
yüksek düzeyde genetik çeşitlilik içerdiği coğrafi alan anlamına gelmektedir.
Madde 3 – Kapsam İşbu Antlaşma Gıda ve tarım için
bitki genetik kaynakları ile ilgilidir. KISIM II – GENEL ŞARTLAR Madde
4 – Genel Yükümlülükler Antlaşmaya imza koyan her bir
Taraf kanun, yönetmelik ve işlemlerinin işbu Antlaşmada belirtilen
yükümlülüklere uygun olmasını sağlayacaklardır. Madde 5 – Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının
Muhafazası, Surveyi, Toplanması, Karakterizasyonu, Değerlendirilmesi ve Dokümantasyonu 5.1. Antlaşmaya imza koyan her
bir Taraf, ulusal mevzuatlarına tabi olarak ve uygun durumlarda diğer
Sözleşme Taraflarıyla işbirliğine giderek, aşağıda belirtilen hususlarda,
gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının surveyi,
korunması ve sürdürülebilir kullanımı için ortak bir yaklaşım
geliştirecektir. (a) Kullanma potansiyeli olan
türler de dahil olmak üzere gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının surveyi, envanteri ve imkan dahilinde, maruz kaldıkları
tehditlerin değerlendirmeye alınması; (b) Gıda ve tarım bitki genetik
kaynakları ve tehdit altındaki yada kullanma potansiyeli olan bitki genetik
kaynakları ile ilgili bilgilerin bir araya getirilmesinin teşvik edilmesi; (c) Çiftçilerin ve yerel
toplulukların gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının çiftçi
şartlarında yönetimi ve korunması çabalarının, elverdiği ölçüde, teşvik
edilmesi ve desteklenmesi; (d) Diğer faaliyetlerle birlikte,
yerli ve yerel toplulukların gıda üretimi için ürünlerin yabani akrabaları ve
yabani ürünlerin in situ muhafazasına yönelik
çalışmalarının korunmuş alanlar da dahil olmak üzere teşvik edilmesi; (e) Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını geliştirmek üzere, yeterli
dokümantasyon, karakterizasyon, rejenerasyon
ve değerlendirmesinin yapılmasını dikkate alarak, etkin ve sürdürülebilir bir
ex situ muhafaza
sisteminin geliştirilmesi yönünde işbirliği yapılması ve bu amaçla teknoloji
geliştirme ve uygun teknolojilerin transferinin teşvik edilmesi; (f) Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarının canlılık, genetik bütünlük ve çeşitlilik düzeyinin
izlenmesi; 5.2. Sözleşme Tarafları,
elverdiği ölçüde, gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının
karşılaştıkları tehlikeleri en aza indirgemek ya
da, mümkün olması halinde, ortadan kaldırılması amacıyla gerekli önlemleri
alacaktır. Madde 6 – Bitki Genetik Kaynaklarının Sürdürülebilir Kullanımı 6.1. Sözleşme Tarafları gıda ve
tarım için bitki genetik kaynaklarının sürdürülebilir ölçüde kullanımın
teşvik edilmesi amacıyla uygun politikaları ve yasal önlemleri geliştirip
uygulamaya koyacaklardır. 6.2. Gıda ve tarım için bitki gen
kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı aşağıdaki önlemlerin alınmasını
içerebilir; (a) uygun olduğu ölçüde tarımsal
biyolojik çeşitlilik ve diğer doğal kaynakların değerini arttıracak şekilde
farklı çiftlik sistemlerinin idamesi ve geliştirilmesine yönelik tarımsal
politikalar izlenmesi; (b) faaliyetlerini özellikle
hastalık, yabancı ot ile zararlılarla mücadelede toprak verimliliğini
sürdürecek şekilde ekolojik prensipler içinde yapan ve kendi çeşitlerini
kullanan çiftçilerin yararına yürütülen, tür içi ve türler arası çeşitliliği
en üst düzeye çıkarmak suretiyle biyolojik çeşitliliği geliştirmeye ve
muhafazaya yönelik araştırmaların teşvik edilmesi; (c) özellikle gelişmekte olan
ülkelerde çiftçilerin de katılımıyla bitki ıslah çalışmalarının teşvik edilmesi,
marjinal alanlar da dahil olmak üzere, sosyal, ekonomik ve ekolojik koşullara
uyumlu çeşitlerin geliştirilmesi için kapasitesinin arttırılması; (d) ürünlerin genetik tabanının
genişletilmesi ve genetik çeşitliliğin çiftçilerin yararına arttırılması; (e) yerel ve yöreye adapte olmuş
ürünlerin, çeşitlerin ve ihmal edilmiş türlerin kapsamlı bir biçimde
kullanılmasının mümkün olduğu ölçüde teşvik edilmesi; (f) dünya gıda üretiminin
sürdürülebilir kalkınmaya uygun yönde daha fazla teşvikinin ve tarla
ortamında farklı tür ve çeşitlerin yönetimi, korunması ve ürünün geniş
kapsamlı olarak sürdürülebilir kullanımı ile ürün verimsizliği ve genetik
erozyonun azaltılması için bitki yetiştirme ve tarımsal kalkınma arasında
güçlü bir bağ oluşturulması için teşvik sağlanması; (g) çeşitliliğin arttırılması ve
tohum dağıtımı ile ilgili olarak yetiştirme stratejileri ve yönetmeliklerinin
incelenmesi ve uygun görülmesi halinde düzenlenmesi. Madde 7 – Ulusal Taahhütler ve Uluslar Arası İşbirliği 7.1. Sözleşmeye imza koyan her
bir Taraf, Madde 5 ve 6’da belirtilen faaliyetleri uygun olduğu ölçüde, tarım
ve kırsal kalkınma politika ve programlarına dahil edecek ve gıda ve tarım
için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı için
diğer Sözleşme Taraflarıyla doğrudan yada FAO veya diğer ilgili uluslar arası
kuruluşlar aracılığı ile işbirliği yapacaktır. 7.2. Uluslar arası işbirliği
özellikle aşağıdaki hususlarda olacaktır: (a) Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı bakımından
gelişmekte olan ve ekonomileri geçiş sürecinde olan
ülkelerde kapasite oluşturulması ve geliştirilmesi; (b) Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynakları ile ilgili bilgi ve teknolojiye uygun olarak, koruma,
değerlendirme, dokümantasyon, genetik geliştirme, bitki yetiştiriciliği,
tohum üretim ve paylaşımı konularında, Bölüm IV’e
uygun şekilde, uluslar arası etkinliklerin arttırılması; (c) Bölüm V’de
belirtilen kurumsal düzenlemelerin yapılması ve geliştirilmesi, ve (d) Madde 18’deki finansal stratejinin uygulanması. Madde 8 – Teknik Yardım Sözleşme Tarafları bu Sözleşmenin
uygulanmasını kolaylaştırmak amacıyla, tek taraflı olarak yada uluslar arası
kuruluşlar aracılığıyla özellikle gelişmekte olan ülkelere ya da ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelere olmak üzere Sözleşme Taraflarına teknik yardım
sağlayacaktır. KISIM III – ÇİFTÇİ HAKLARI Madde
9 – Çiftçi Hakları 9.1. Sözleşme Tarafları özellikle
menşei merkez ile ürün çeşitlilik merkezindeki yerel topluluklar ile dünyanın bütün
bölgelerindeki çiftçilerin önemli ölçüde katkı sağladığını ve bütün dünyada
gıda ve tarımsal üretimin temelini oluşturan bitki genetik kaynaklarının
korunması ve geliştirilmesi için bu katkının devam edeceğini kabul
etmektedir. 9.2. Sözleşme Tarafları, gıda ve
tarım için bitki genetik kaynakları ile olan ilişkisinden dolayı, Çiftçi
Haklarının hayata geçirilmesi sorumluluğunun ulusal hükümetlerde olduğu
hususunda mutabıktırlar. Gereksinim ve önceliklerine uygun olarak, Sözleşmeye
imza koyan her bir Taraf ulusal mevzuatlarına tabi olarak ve uygun görüldüğü
ölçüde, aşağıdakiler de dahil olmak üzere, Çiftçi Haklarını koruma altına
almak ve teşvik etmek için önlemler alacaklardır: (a) Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynakları konusunda geleneksel bilgilerin korunması; (b) Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarının kullanılmasından doğan yararların eşit olarak
paylaşılması hakkı; ve (c) Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir kullanımı ile ilgili
konularda ulusal düzeyde karar alma sürecine katılım hakkı. 9.3. Bu maddede yer alan hiç bir
hüküm ulusal kanunlara tabi olarak ve uygun görüldüğü ölçüde, çiftçi
tarafından ayrılmış tohum / üretim materyalinin saklanması, kullanımı,
değişimi, ticareti ve satışı ile ilgili olarak çiftçilerin sahip olduğu
hakların kısıtlanması şeklinde yorumlanmayacaktır. KISIM IV – ÇOK TARAFLI ERİŞİM VE YARAR PAYLAŞIMI SİSTEMİ Madde
10 – Çok Taraflı Erişim ve Yarar Paylaşımı Sistemi 10.1. Diğer Devletlerle olan
ilişkilerde Sözleşme Tarafları, Devletlerin kendi tarım ve gıda bitki genetik
kaynakları üzerindeki hükümranlık hakları olduğunu, erişim konusunda karar
vermek de dahil olmak üzere, ulusal mevzuata uygun şekilde hükümetlerin
yetkisi dahilinde olduğunu kabul etmektedir. 10.2. Egemenlik haklarını
kullanırken, Sözleşme Tarafları gerek gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarına erişimi kolaylaştırmak gerekse bu kaynakların kullanımından
doğan faydaların eşit ve adil bir biçimde paylaşımı için verimli, etkili ve
şeffaf çok taraflı bir sistemin geliştirilmesi gerektiği üzerinde
mutabıktırlar. Madde 11 – Çok Taraflı Sistemin Kapsamı 11.1. Madde 1’de belirtilen gıda
ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir bir
biçimde kullanılması ile bu kaynakların kullanılmasından doğan yararların
adil ve eşit bir biçimde paylaşımına ilişkin amaçlar bakımından, gıda
güvenliği ve aralarındaki karşılıklı bağıntıya uygun bir şekilde oluşturulan
Çok Taraflı Sistem, Ek I’de liste halinde verilen
gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını içermektedir. 11.2. Madde 11.1’de
tanımlandırıldığı üzere, Çok Taraflı Sistem
kamusal ağırlıklı olan ve Sözleşmenin Taraflarının kontrol ve
yönetimindeki Ek I’de sıralanan bütün gıda ve tarım
için bitki genetik kaynaklarını içermektedir. Çok Taraflı Sistemin kapsamının
mümkün olduğunca geniş tutulabilmesi amacıyla, Sözleşmenin Tarafları Ek I’de belirtilen diğer gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının Çok Taraflı Sisteme dahil edilebilmesi için gıda ve tarım için
bitki genetik kaynaklarını elinde tutan diğer tarafların da katılması yönünde
davet yapmaktadır. 11.3. Sözleşmenin Tarafları, Ek I’de liste halinde verilen gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarını elinde tutan bütün gerçek ve tüzel şahısları bu gibi
gıda ve tarım bitki kaynaklarının Çok Taraflı Sisteme dahil edilebilmesi
için, yetki alanları içerisinde uygun önlemleri alma yönünde teşvikte bulunma
konusunda mutabıktırlar. 11.4. Sözleşmenin yürürlülüğe
girmesinden itibaren iki yıl içerisinde, Yönetim Organı 11.3. paragrafta
belirtilen gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının Çok Taraflı Sisteme
dahil edilmesi konusunda sağlanan ilerlemeleri değerlendirmeye alacaktır. Bu
değerlendirmenin ardından, Yönetim Organı’da ve
tarım bitki genetik kaynaklarını Çok Yönlü Sisteme dahil ettirmeyen paragraf
11.3’de adı geçen gerçek ve tüzel kişilere ulaşılması gerekip gerekmediği ya da uygun göreceği diğer önlemlerin alınması gerekip
gerekmediğine karar verecektir. 11.5. Çok Taraflı Sistem Madde
15.1 (a)’da belirtildiği üzere, Uluslararası Tarımsal Araştırmalar Danışma
Grubu’na bağlı Uluslararası Tarımsal Araştırma Merkezleri ve diğer uluslar
arası kuruluşların ellerinde bulunan ex situ koleksiyonlarının, Madde 15.5’e uygun olarak bir
araya getirdiği ve Ek 1’de liste halinde verilen gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarını da kapsayacaktır. Madde 12 – Çok Taraflı Sistem İçerisinde Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarına Erişiminin Kolaylaştırılması 12.1. Sözleşmenin Tarafları Madde
11’de belirtilen gıda ve tarım bitki kaynaklarına Çok Taraflı Sistem
içerisinde erişiminin kolaylaştırılmasının işbu Sözleşmede öngörülen şartlara
uygun olarak yapılacağı konusunda mutabık kalmışlardır. 12.2. Sözleşme Tarafları Çok
Taraflı Sistem aracılığıyla, diğer Sözleşme Tarafları’na erişim sağlanması
için gerekli yasal veya diğer uygun önlemleri alma konusunda anlaşmış
bulunmaktadır. Bu bağlamda, Madde 14.4’de öngörülen şartlara tabi olarak;
herhangi bir Sözleşme Tarafının yargı yetkisi altında olan gerçek ya da tüzel kişilere de erişim sağlanacaktır. 12.3. Erişim aşağıdaki şartlara
uygun olarak sağlanacaktır: (a) Erişim yalnızca kimyasal,
farmakolojik ve/veya beslenmeyle ilgisi olmayan sanayi kullanımını hariç
olmak kaydıyla, gıda ve tarım için araştırma, ıslah ve eğitime yönelik
kullanım ve muhafazaya yönelik olacaktır. Çok amaçlı olarak kullanılabilen
ürünlerde (gıda ve gıda dışı), bu ürünlerin gıda güvenliği bakımından sahip
oldukları önem Çok Taraflı Sisteme dahil edilmesi ve kolaylıkla erişim
sağlanabilmesi için belirleyici olmalıdır; (b) Erişim kısa süre içerisinde,
bireysel erişimlerin izlenmesine gerek kalmaksızın bedelsiz olarak sağlanmalı
veya bir bedel istenecekse, asgari maliyeti aşmamalıdır; (c) Eldeki tüm pasaport verileri
ilgili kanuna tabi olarak, beraberindeki diğer bütün gizliliği olmayan
bilgiler söz konusu gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları ile birlikte
verilmelidir. (d) Alıcı, Çok Taraflı Sistem
içerisinde belirlenen biçimde, fikri mülkiyet veya gıda ve tarım için bitki
genetik kaynakları veya gen parçalarına ya da
elemanlarına erişimi sınırlandırılan diğer haklar için talepte
bulunamayacaktır. Alıcı, materyalin Çok Taraflı Sistemden sağlanan şekli ile,
gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları veya bunların genetik parçaları
veya öğeleri üzerinde erişimi sınırlayacak şekilde fikri mülkiyet hakları
veya diğer haklar için talepte bulunamayacaktır; (e) Geliştirilmekte olan gıda ve
tarım için bitki genetik kaynaklarına erişim konusunda yetki, çiftçiler
tarafından geliştirilenler de dahil olmak üzere, geliştirme dönemi boyunca bu
işlemi yapanlarda olacaktır; (f) Fikri mülkiyet ya da diğer telif hakları ile koruma altına alınmış olan
gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına erişim, uluslar arası
anlaşmalara ve diğer ilgili ulusal kanunlara uygun olacaktır; (g) Çok Taraflı Sistem
içerisinden temin edilen ve muhafazaya alınan gıda ve tarım için bitki
genetik kaynakları, bu Antlaşmanın hükümlerine bağlı olarak, Çok Taraflı
Sisteme verilmek üzere alıcısı tarafından hazır bulundurulmaya devam
edilecektir; ve (h) Sözleşmenin tarafları, bu
maddede öngörülen diğer şartlara halel getirmeksizin, in situ
koşullarda bulunan gıda ve tarım için bitki gen kaynaklarına erişimin, ulusal
mevzuata uygun olarak veya böyle bir mevzuatın olmaması halinde, Yönetim
Organı tarafından belirlenen standartlara uygun olarak sağlanması konusunda
mutabıktırlar. 12.4. Bu bağlamda, yukarıdaki
Madde 12.2 ve 12.3’e uygun olarak sağlanan erişim kolaylığı Yönetim Organı
tarafından yürütülecek olan ve bu Antlaşmada yer alan 12.3a, d, ve g
maddeleri ile birlikte Madde 13.2 (ii)’de öngörülen
yararların paylaşımına ilişkin şartlar ve Antlaşmanın diğer ilgili
maddelerini içeren standart Materyal Transfer Anlaşmasına (MTA) uygun olacak,
Gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına erişim şartı MTA şartlarının bu
kaynakların bir başka şahıs ya da şirkete devrini ya da gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının
sonraki devirlerini olası kılan şartı uygulanacaktır. 12.5. Sözleşme Tarafları MTA ile
üstlenilen yükümlülüğün yalnızca MTA’nı düzenleyen taraflar arasında olduğunu
kabul ederek, MTA’ndan kaynaklanan sözleşmeye dayalı anlaşmazlıklarda yasal
sistem çerçevesinde, gerekli yasal şartları karşılayan müracaatlar için bir
fırsat sağlayacaklardır. 12.6. Sözleşme Tarafları
olağanüstü afet durumlarında, tarımsal sistemin tekrar kurulmasına katkı
sağlamak amacıyla, afet koordinasyon organları ile işbirliğine giderek Çok
Taraflı Sistem içerisindeki gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarına
erişim kolaylığı sağlamayı kabul etmektedir. Madde 13 – Çok Taraflı Sistemde Yarar Paylaşımı 13.1. Sözleşme Tarafları Çok
Taraflı Sistem içerisinde yer alan gıda ve tarım için bitki genetik
kaynakları için sağlanan erişim kolaylığının Çok Taraflı Sistem için başlı
başına bir fayda sağladığını kabul etmekle birlikte bundan dolayı elde edilen
faydanın bu Maddedeki şartlara uygun olarak eşit ve adil bir biçimde
paylaşılacağı hususunda mutabıktırlar. 13.2. Sözleşme Tarafları, Çok
Taraflı Sistem içerisinde yer alan Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının ticari kullanımı da dahil olmak üzere kullanımından kaynaklanan
faydaların Küresel Eylem Planındaki öncelikli faaliyet alanlarını dikkate
alarak Yönetim Organı rehberliğinde, bilgiye erişim, bilgi alışverişi,
teknolojik erişim ve transfer, kapasite geliştirme ve ticari etkinliklerden
dolayı faydaların paylaşımı gibi aşağıda sıralanan mekanizmalar içerisinde
eşit ve adil bir biçimde paylaşılması hususunda mutabakat sağlamışlardır: (a) Bilgi Alışverişi Sözleşme Tarafları Çok Taraflı
Sistem içerisinde yer alan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının
diğer konularla birlikte karakterizasyonu,
değerlendirilmesi ve kullanımı işleriyle ilgili katalog ve envanterler,
teknolojik bilgiler, teknik, bilimsel ve sosyo-ekonomik
araştırmaların sonuçlarını içeren bilgileri hazır etmeyi kabul etmektedirler.
Bu gibi bilgiler geçerli kanun ve ulusal düzeyde tanınan yetkilere tabi
olarak gizli olmaması durumunda vermek üzere hazır edilecektir. Bu bilgiler
Madde 17’de üzerinde durulan bilgi sistemi aracılığı ile Sözleşmenin bütün
taraflarına verilecektir. (b) Teknolojiye erişim ve
teknoloji transferi (i) Sözleşme Tarafları Çok
Taraflı Sistem içerisinde yer alan gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının muhafazası, karakterizasyonu,
değerlendirilmesi ve kullanımı ile ilgili teknolojilerini vermek ve/veya
erişim kolaylığı sağlamayı taahhüt ederler. Bazı teknolojilerin yalnızca
genetik materyal ile transfer edilebileceğinden, Sözleşmenin Tarafları Madde
12’de yer alan şartlara uygun olarak, Çok Taraflı Sistem içerisinde yer alan
gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının kullanımı ile geliştirilen bu gibi
teknoloji ve genetik materyale erişim kolaylığı ile gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarının kullanımıyla geliştirilmiş çeşitler ile genetik materyali sağlayacaktır. Bu
teknolojilere erişim, geliştirilmiş çeşit ve genetik materyale erişim bir taraftan
mülkiyet hakları ile uygulanabilir ise erişimle ilgili kanunlara saygı
gösterilirken diğer taraftan da ulusal kapasitelerine uygun olacak şekilde
sağlanacak ve/veya kolaylaştırılacaktır. (ii)
Özellikle gelişmekte olan ülkeler ile ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelerde teknoloji transferi
gıda ve tarım için bitki gen kaynaklarının kullanımı üzerinde
faaliyette bulunan ürün bazlı gruplar, araştırma ve geliştirmeye dayalı bütün
ortaklıklar ve alınan materyal ile ilgili olarak kurulan ticari ortak
girişimler, insan kaynaklarının geliştirilmesi ve etkin araştırma
tesislerinin kurulması, yönetimi ve katılımıyla bir dizi önlemler alınarak
yapılacaktır. (iii)
Gelişmekte olan ülkeler ile özellikle az gelişmiş ve ekonomileri geçiş sürecinde olan ülkelerde, yukarıda (i) ve (ii) bentlerinde belirtilen teknoloji transferi ve erişim
işlemleri, fikri mülkiyet hakları ile korunanlar da dahil olmak üzere, Çok
Taraflı Sistem içerisinde araştırma ve geliştirmeye dayalı ortaklıklar
kanalıyla üzerinde mutabık kalınan imtiyazlar ve tercihli koşullar dahil
olmak üzere, gelişmekte olan ülkelerle, az gelişmiş ülkeler ve ekonomileri geçiş sürecinde olan ülkelerde bu teknolojilerin muhafaza
maksatlı kullanılması durumunda çiftçilerin yararına en adil ve en uygun
şartlarda sağlanacak ve/veya kolaylaştırılacaktır. Söz konusu transfer ve
erişim fikri mülkiyet haklarının yeterli ve etkin bir biçimde korunması
yönünde uyumlu olan ve bu hakları tanıyan hükümlere göre yapılacaktır. (c) Kapasite oluşturma Plan ve programlarında gıda ve
tarım için bitki genetik kaynaklarının geliştirilmesine yönelik öncelikleri
bulunan gelişmekte olan ülkeler ile ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelerin ihtiyaçları göz önüne alınarak, Sözleşme Tarafları,
Çok Taraflı Sistem kapsamında bulunan bu gibi gıda ve tarım için bitki
genetik kaynakları bakımından aşağıdaki hususlara öncelik verecektir; (i)
bilimsel ve teknik eğitim programları ile gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının muhafazası ve sürdürülebilir bir biçimde kullanılmasına ilişkin
eğitimlerin geliştirilmesi ve/veya güçlendirilmesi, (ii)
gelişmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelerde gıda ve tarım için bitki gen kaynaklarının korunması
ve sürdürülebilir kullanımı için tesislerin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi,
ve (iii) öncelikle ve mümkün olan yerlerde
gelişmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelerdeki kurumlarla işbirliğine giderek mümkün olduğu
ölçüde bilimsel araştırmaların yapılması ve gerek duydukları alanlarda bu
gibi araştırmalar için kapasitelerinin geliştirilmesi. (d) Ticarileştirmede parasal
ve diğer yararların paylaşımı (i) Sözleşme Tarafları Çok
Taraflı Sistem kapsamında, araştırma ve teknolojik kalkınma alanlarında
gelişmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelerdeki özel sektör de dahil olmak üzere ortaklık ya da işbirliği sağlayarak bu Maddede belirtilen
alanlarda kamu ve özel sektörün katılımıyla ticari faydaların paylaşımını
sağlamak amacıyla önlemler almayı kabul etmektedir. (ii)
Sözleşme Tarafları, Çok Taraflı Sistemden temin edilen bir materyal içeren
gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının kullanımı sonucu ticari bir
ürün geliştiren alıcının, Madde 19. 3f’de belirtildiği üzere mekanizmaya
ödeme yapacağını, ürünün ticarileşmesinden doğacak yararın eşit bir şekilde
paylaşılacağını, böyle bir ürünün daha ileri araştırmalar yapmak üzere
başkalarına verilmesi durumu bundan hariç tutulmak kaydıyla, ürünü
ticarileştiren alıcının ödeme yapması yönünde teşvik edilmesi hususlarını
içeren hükümleri standart MTA dahil etmeyi kabul ederler. Yönetim Organı, ilk toplantısında
ticari uygulamalara paralel olarak ödemenin şekli, düzeyi ve biçimini
belirleyecektir. Yönetim Organı bu gibi bir ürünün ticaretini yapan muhtelif
kategorilerdeki alıcıların farklı düzeylerde ödemede bulunmasına karar
verebilecek; ayrıca ihtiyaç durumunda gelişmekte olan ve ekonomileri geçiş sürecinde bulunan ülkelerdeki küçük çiftçilerin bu
ödemelerden muaf tutulması yönünde karar alabilecektir. Yönetim Organı zaman zaman faydaların adil ve eşit olarak dağıtılmasının
sağlanması için ödeme düzeylerini incelemeye alacak ve bu Antlaşmanın
yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde söz konusu ürünün
daha fazla araştırma ve üretim yapılması için diğerlerine herhangi bir kısıtlama
getirmeksizin ticaretinin yapılması durumunda MTA’ndaki zorunlu ödeme
şartlarının uygulanıp uygulanmayacağı konusunu da değerlendirecektir. 13.3. Sözleşme Tarafları gıda ve
tarım için bitki genetik kaynaklarının Çok Taraflı Sistem kapsamında kullanılmasından
kaynaklanan faydaların, bu gibi gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarını
muhafaza eden ve sürdürülebilir biçimde kullanan özellikle gelişmekte olan ve
ekonomileri geçiş sürecindekiler olmak üzere tüm
ülkelerin çiftçilerine, doğrudan ve dolaylı olarak öncelikle gitmesi
gerektiğini kabul ederler. 13.4. Yönetim Organı ilk
toplantısında özel gereksinimleri olan ve/veya Çok Taraflı Sistem içerisinde
gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının çeşitliliğine katkı sağlayan
gelişmekte olan ülkeler ile ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelerde gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının
muhafazası amacıyla, Madde 18’de belirtilen finans stratejisi ile ilgili özel
yardım politika ve kriterlerini ele alacaktır. 13.5. Sözleşme Tarafları
özellikle gelişmekte olan ülkelerle ekonomileri geçiş
sürecinde olan ülkelerin Küresel Eylem Planını bir bütün olarak uygulayabilme
kabiliyetlerinin bu Maddedeki şartlar ve Madde 18’deki finansman stratejisi
ile ilgili şartların tam anlamıyla
uygulanmasına bağlı olduğunu görmektedirler. 13.6. Sözleşme Tarafları gıda ve
tarım için bitki genetik kaynaklarından yararlanan gıda işleme sanayiinin Çok Taraflı Sisteme katkı sağlayacağını teslim
etmekle birlikte gönüllü bir yarar paylaşım stratejisi modeli üzerinde duracaklardır. KISIM V – DESTEKLEYİCİ UNSURLAR Madde
14 – Küresel Eylem Planı Gıda ve Tarım İçin Bitki Genetik
Kaynaklarının Korunması ve Sürdürülebilir Kullanımı Küresel Eylem Planı’nın rolünün
bu Sözleşme için önemli olduğunu tanıyarak, Madde 13’ün hükümlerini dikkate
alarak, diğer konular yanında, kapasite tesisi, teknoloji transferi ve bilgi
alış verişi için uyumlu bir çerçeve sağlamak amacıyla, ulusal eylemler ve
uygun olduğu durumlarda, uluslar arası işbirliği kanallarını da içine alacak
şekilde, Sözleşme Tarafları Küresel Eylem Planı’nın sonuç verici
uygulamalarını gerçekleştirmelidirler. Madde 15 – Uluslar Arası Tarımsal Araştırma Danışma Grubun-
Uluslar Arası Tarımsal Araştırma Merkezlerinin ve diğer Uluslar Arası
Kuruluşlar tarafından sahip olunan Gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının Yeri Dışında Muhafaza Edilen Koleksiyonları 15.1 Sözleşme Tarafları,
Uluslararası Tarımsal Araştırma Danışman Grubu (CGIAR)-Uluslararası Tarımsal
Araştırma Merkezlerinin (IARCs) güvenle elinde
bulundurduğu gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının yeri dışında
muhafaza edilen koleksiyonlarının bu sözleşme için öneminin farkındadırlar.
Sözleşme Tarafları böyle yeri dışında muhafaza edilen koleksiyonlarla ilgili
olarak, Uluslararası Tarımsal Araştırma Merkezlerini aşağıdaki hüküm ve
şartlara uygun olarak Yönetim Organları ile anlaşma yapmaya çağırmaktadır: (a) Ek: 1’de liste halinde
verilen ve Uluslararası Tarımsal Araştırma Merkezlerin elinde bulunan gıda ve
tarım için bitki genetik kaynakları, bu Sözleşmenin IV. Kısmında yer alan
şartlara uygun olarak hazır bulundurulacaktır. (b) Bu Sözleşmenin Ek: 1’inde
listelenenlerden farklı olan ve bu sözleşmenin yürürlüğe girmesinden önce
toplanan ve Uluslararası Tarımsal Araştırma Merkezleri tarafından elinde
bulundurulan gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları Uluslararası
Tarımsal Araştırma Merkezleri ile Gıda ve Tarım Örgütü arasında yapılan
anlaşmalar uyarınca geçerli olan Materyal Transfer Anlaşması şartlarına uygun
olarak hazır bulundurulacaktır. Söz konusu Materyal Transfer Anlaşması, bu
Sözleşmenin ilgili şartları ile özellikle 12. ve 13. Maddeleri uyarınca
aşağıdaki koşullara tabi olarak Uluslararası Tarımsal Araştırma Merkezleri ile
görüşülmek suretiyle Yönetim Organı tarafından düzenli olarak yapılan ikinci
oturumdan sonraya kalmadan
değiştirilecektir. (ı) Uluslararası Tarımsal
Araştırma Merkezleri, Yönetim Organı tarafından hazırlanan çizelgeye göre
kayıtlara giren Materyal Transfer Anlaşması’nı Yönetim Organı’na
bildirecektir; (ii)
Topraklarında in situ şartlarından (doğadan)
toplanmış gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları olan Sözleşme
Tarafları’na, talepleri halinde, Materyal Transfer Anlaşması olmaksızın,
toplanan gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının örnekleri
verilecektir; (iii)
Ulusal ve bölgesel programlarında, muhafazasında ve sürdürülebilir
kullanımında sorun olan gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları olan
gelişmekte olan ülkeler ve ekonomisi geçiş
sürecinde olan ülkelere mahsus olmak üzere ve özellikle çeşitlilik
merkezlerine ve az gelişmiş ülkelere, Madde 19.3f’de belirtilen mekanizmaya
uyan durumlarda, yukarda bahsedilen Materyal Transfer Anlaşması kapsamında
doğacak faydalar uygulanacaktır; (iv) Uluslararası Tarımsal
Araştırma Merkezleri, Materyal Transfer Anlaşması’nda ileri sürülen koşullara
etkin bir biçimde uyulmasını teminen kendi yetki
alanları içerisinde uygun önlemleri alacaklar ve uygun görülmeyen koşulları
vakit geçirmeksizin Yönetim Organı’na bildirecektir; (c) Uluslararası Tarımsal
Araştırma Merkezleri, bu Sözleşmede öngörülen şartlara tabi olarak, ellerinde
bulundurdukları ex situ
koleksiyonlarla ilgili politik rehberlik sağlayan Yönetim Organı’nın sahip
olduğu yetkileri tanımaktadır. (d) Ex situ koleksiyonların içinde tutulduğu bilimsel ve teknik
olanaklar, özellikle Gıda ve Tarım Örgütü-Gıda ve Tarım Genetik Kaynakları
Komisyonu tarafından belirlenen Gen Bankası Standartları olmak üzere, bu ex situ koleksiyonların uluslar
arası düzeyde kabul görmüş standartlara uygun olarak yönetimini ve idaresini
taahhüt eden Uluslararası Tarımsal Araştırma Merkezleri’nin yetkisinde
kalacaktır. (e) Tarımsal Araştırma Merkezleri
tarafından yapılan talep üzerine, Sekreterya uygun
görülen teknik desteği sağlayacaktır. (f) Sekreterya
bu Madde kapsamında yer alan malzemenin koruma altına alınması ve değişimi
ile ilgili konularda yapılan bütün faaliyetleri doğrudan inceleme ve
tesislere girme hakkına her zaman sahip olacaktır. (g) Eğer Tarımsal Araştırma
Merkezleri tarafından tutulan ve dışarıdan elde edilen bu kaynakların düzenli
olarak bakımı engellenirse ya da bu konuda mücbir
sebep gibi nedenlerden dolayı herhangi bir şekilde tehdit söz konusu ise, Sekreterya, ev sahibi ülkenin onayıyla, mümkün olduğu
ölçüde bu kaynakların tahliyesi ya da başka bir
yere nakli konusunda yardımcı olacaktır. 15.2. Sözleşme Tarafları, bu
Sözleşmeye uygun olarak Yönetim Organı ile anlaşma yapan Uluslararası
Tarımsal Araştırma Danışma Grubu’na bağlı Tarımsal Araştırma Merkezleri’ne
Çok Taraflı Sistem çerçevesinde Ek 1’de verilen gıda ve tarım için bitki
genetik kaynaklarına erişim kolaylığı sağlanacaktır. Sözleşme Taraflarının
isteği üzerine, bu Merkezler Sekreterya tarafından kayıdı tutulan bir Tarımsal Araştırma Merkezleri’nin
listeye dahil edilecektir. 15.3. İşbu Sözleşmenin yürürlüğe
girmesinden sonra Tarımsal Araştırma Merkezleri tarafından alınan ve koruma
altında tutulan Ek-1’de verilenlerin dışındaki materyal, Biyolojik Çeşitlilik
Sözleşmesi ya da yürürlükteki diğer kanunlara uygun
olarak materyali alan Tarımsal Araştırma Merkezleri ile bu kaynakların menşei
olan ülke veya bu kaynaklara sahip olan ülke arasında karşılıklı olarak
mutabık kalınan esaslara göre erişim
için hazır bulundurulacaktır. 15.4. Sözleşme Tarafları Yönetim
Organı ile anlaşma imzalayan Tarımsal Araştırma Merkezleri’ne, Tarımsal
Araştırma Merkezleri’nin etkinlikleri ve yürüttükleri programlar için önem
arz eden ve Ek 1’de yer almayan gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarına, karşılıklı olarak varılan mutabakatın esaslarına göre erişim
sağlamaya teşvik edilirler. 15.5. Yönetim Organı diğer ilgili
uluslar arası kuruluşlarla bu Maddede öngörülen amaçlar için anlaşmalar tesis
etmeye çaba gösterecektir. Madde 16 – Uluslar Arası Bitki Genetik Kaynakları Ağı 16.1. Uluslararası gıda ve tarım
için bitki genetik kaynakları şebekesindeki mevcut işbirliği, gıda ve tarım
için bitki genetik kaynaklarına dair amaçlara bütünüyle ulaşılması bakımından
bu Sözleşmede öngörülen şartlara uygun olarak mevcut düzenlemeler esasında,
teşvik edilecek veya geliştirilecektir. 16.2. Sözleşme Tarafları devlet,
özel, hükümet dışı, araştırma, üretim ve diğer kuruluşlar dahil olmak üzere
ilgili bütün kuruluşları gıda ve tarım için bitki genetik kaynakları ağına
katılmaya uygun olduğu ölçüde teşvik edecektir. Madde 17 – Gıda ve Tarım İçin Bitki Genetik Kaynakları Küresel
Bilgi Sistemi 17.1. Gıda ve tarım için bitki
genetik kaynakları hakkındaki bilgileri
bütün Sözleşme Taraflarına hazır hale getirerek yapılacak bilgi
değişimlerinin yararların paylaşımına katkıda bulunacağı umudu ile, Sözleşme
Tarafları, tarım için bitki genetik kaynakları ile ilgili bilimsel, teknik ve
çevresel konularda bilgi alış verişini kolaylaştırmak amacıyla, mevcut bilgi
sistemlerine dayalı olarak küresel bir bilgi sistemi geliştirmek ve
güçlendirmek için işbirliği yapacaklardır. Küresel bilgi sisteminin
geliştirilmesinde Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Bilgi Değişim Mekanizması
ile işbirliği araştırılacaktır. 17.2. Sözleşmenin Taraflarından
yapılan bildirime dayalı olarak, malzemenin emniyetli bir biçimde korunması
bakımından gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının etkili bir biçimde
bakımını tehdit eden durumlar konusunda erken uyarı sağlanacaktır. 17.3. Sözleşmenin Tarafları,
Madde 14’ de belirtilen Küresel Eylem Planının yürütülmesi ve
güncelleştirilmesi amacıyla dünya üzerindeki gıda ve tarım için bitki genetik
kaynaklarının durumunun periyodik olarak değerlendirilmesinde Gıda ve Tarım
Örgütü-Gıda ve Tarım Genetik Kaynakları Komisyonu ile işbirliği yapacaktır. KISIM VI – MALİ ŞARTLAR Madde
18 – Mali Kaynaklar 18.1. Sözleşme Tarafları bu
Maddede öngörülen şartlara uygun olarak, bu Sözleşmenin uygulanması amacıyla
bir finansman stratejisi belirleyecektir. 18.2. Finansman stratejisinin
amacı bu Sözleşme çerçevesinde yürütülecek olan faaliyetlerin mali
kaynaklarının uygunluğunu, şeffaflığını, etkinliğini ve verimliliğini
sağlamaktır. 18.3. Özellikle gelişmekte olan
ülkelerde ve ekonomik bakımdan geçiş sürecini
yaşayan ülkelerde öncelik taşıyan etkinlikler, planlar ve programlar için
kaynak yönlendirmek amacıyla ve Küresel Eylem Planı göz önünde tutularak,
Yönetim Organı bu finansman için periyodik olarak bir hedef belirleyecektir. 18.4. Bu finansman stratejisi
uyarınca; (a) Sözleşme Tarafları, işbu
Sözleşme çerçevesinde yer alan plan ve programların uygulanması için önceden
belirlenen ve kabul görmüş olan kaynak tahsisatının etkili ve dikkatli bir
biçimde kullanımını sağlamak için uluslar arası mekanizmaların, finansman
kuruluşlarının ve kurumların Yönetim Organları arasında gerekli ve uygun
görülen bütün önlemleri alacaklardır. (b) İşbu Antlaşma çerçevesinde
üstlenmiş oldukları yükümlülükleri etkili bir biçimde uygulayacak olan
gelişmekte olan ülkeler ya da ekonomik açıdan geçiş süreci yaşayan ülkeler konumundaki Sözleşme
Tarafları, bu Maddede belirtilen kaynakların, özellikle gelişmiş ülkeler
tarafından sağlanan, fiili ödenek tahsisatlarına bağımlı kalacaklardır.
Gelişmekte olan ülke ya da ekonomisi geçiş sürecinde olan ülke konumundaki Sözleşme Tarafları,
gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarında kapasite oluşturulmasında,
kendi plan ve programlarında uygun olarak belirlenen önceliklere uyacaklardır.
(c) Gelişmiş ülke ya da gelişmekte olan ülke ile ekonomik açıdan geçiş sürecinde olan ülke statüsündeki Sözleşme Tarafları
tek tarafları, bölgesel ve çok taraflı kanallarla bu Sözleşmenin yürütülmesi
için finans sağlayacaklardır. Bu kanallar Madde 19.3f’de belirtilen
mekanizmayı içerecektir. (d) Sözleşmeye imza koyan her bir
Taraf ulusal kapasiteleri ve mali kaynaklarına uygun olarak gıda ve tarım
için bitki genetik kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir bir biçimde
kullanılması için ulusal düzeyde yürütülecek faaliyetlere mali kaynak
sağlamayı ve bu kaynakları taahhüt etmeyi kabul ederler. Sağlanan mali
kaynaklar bu Sözleşmeye uygunsuz bir biçimde, özellikle malların uluslar
arası ticaretiyle ilgili alanlarda, kullanılmayacaktır. (e) Sözleşme Tarafları Madde
13.2d’den doğan faydaların finansman stratejisinin bir parçasını
oluşturduğunu kabul ederler. (f) Gönüllü katkı, Madde 13’de
öngörülen şartlar dikkate alınarak, Sözleşmeye Taraf olan ülkelerdeki özel
sektör, hükümet dışı kuruluşlar ve diğer kaynaklardan sağlanabilir. Sözleşme
Tarafları, bu gibi katkıların teşvik edilmesinin Yönetim Organı tarafından
bir strateji modeli olarak değerlendireceği hususunu kabul ederler. 18.5. Sözleşme Tarafları,
gelişmekte olan ülkelerde ve özellikle az gelişmiş ülkeler ve ekonomisi geçiş sürecinde olan ülkelerde gıda ve tarım genetik
kaynaklarını muhafaza eden ve sürdürülebilir olarak kullanan çiftçiler
için kabul edilmiş plan ve
programların uygulanmasına öncelik verileceğini kabul ederler. KISIM VII – KURUMSAL ŞARTLAR Madde
19 – Yönetim Organı 19.1. Bu vesileyle bu Antlaşma
için, Sözleşme Taraflarının tamamından ibaret olan bir Yönetim Organı
oluşturulmuştur. 19.2. Belli başlı konularda bir
karara varmak için oybirliği dışında bir başka yöntem olmadıkça Yönetim
Organının bütün kararları oybirliği ile alınacaktır, ancak Madde 23 ve 24’le
ilgili olarak daima oybirliği gerekli olacaktır. 19.3. Yönetim Organı görevleri,
özellikle aşağıdaki konularda, bu
Antlaşmanın tam uygulanmasını teşvik etmek olacaktır; (a) Bu Antlaşmanın uygulanması
için, özellikle Çok Taraflı Sistemin işletilmesi için, izleme amacıyla
politika yönlendirme ve rehberlik sağlama ve gerekli durumlarda benzer
tavsiyeleri benimseme; (b) Bu Antlaşmanın uygulanması
için plan ve programların kabulü; (c) Madde 18’de öngörülen
şartlara uygun olarak, bu Antlaşma uygulanması için finansman stratejisinin
ilk oturumda kabulü ve periyodik olarak incelenmesi; (d) Bu Antlaşmanın bütçesinin
kabulü; (e) Gerekli kaynakların ne derece
uygun olduğuna bakılarak, ihtiyaç duyulması halinde yan kuruluşların
oluşturulması ve bu yan kuruluşların yapısının ve görevlerinin belirlenmesi; (f) Bu Antlaşmanın hayata
geçirilmesi amacıyla gerekli olan finansman kaynaklarının alımı ve kullanımı
için, gerektiğinde Vakıf Hesabı gibi uygun mekanizmaların elverdiği ölçülerde
kurulması; (g) Sözleşme Taraflarının finans
stratejilerine katılımı dahil bu Antlaşmanın kapsadığı konularda,
özellikle Biyolojik Çeşitlilik
Sözleşmesi Taraflar Konferansını içine alacak şekilde, diğer ilgili
uluslararası kuruluşlar ve sözleşme organları ile işbirliği tesis etmek ve işbirliğini
sürdürmek; (h) Madde 23’de öngörülen
şartlara uygun olarak bu Antlaşma yapılabilecek değişiklikleri elverdiği
ölçüde değerlendirmeye almak ve uygulamak; (i) Madde 24’de öngörülen
şartlara uygun olarak, bu Antlaşmanın eklerinde yapılabilecek değişikleri
elverdiği ölçüde, değerlendirmeye almak ve uygulamak; (j) Madde 13 ve 18’e atfen
gönüllü olarak yapılabilecek katkıları teşvik etmek amacıyla bir strateji
modeli geliştirmek; (k) Bu Antlaşmanın amaçlarını
yerine getirmek için gerekli olabilecek benzer diğer görevleri yerine
getirmek; (l) Biyolojik Çeşitlilik
Sözleşmesi Taraflar Konferansı ve diğer ilgili uluslararası kuruluşlar ve sözleşme
organlarının aldığı ilgili kararları kayıt altına almak; (m) Bu Antlaşmanın uygulanmasıyla
ilgili konularda Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Taraflar Konferansı ve diğer
ilgili uluslararası kuruluşlar ve sözleşme organlarını elverdiği ölçüde
bilgilendirmek; ve (n) Madde 15
altındaki Uluslararası Tarımsal Araştırma Merkezleri ve diğer uluslararası kuruluşlarla yapılan anlaşma metinlerini ve madde
15’de bahsedilen Materyal Transfer Anlaşma’larını incelemek ve değişiklik
yapmak. 19.4. Madde 19.6’ya tabi olarak;
Antlaşmaya imza koyan her bir Tarafın tek bir oyu olacak ve Yönetim Organı
oturumlarında bir temsilci ile temsil edilecek ve temsilciye alternatif
temsilci, uzmanlar ve danışmanlar eşlik edebilecektir. Yönetim Organı
tarafından yürütülen işlemlerde alternatif temsilci, uzmanlar ve danışmanlar
yer alabilecek, ancak delegasyonun
yerine tam olarak yetkilendirilmiş olmaları dışında, oy kullanmayacaklardır. 19.5. Birleşmiş Milletler, uzman
kuruluşları ve Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu ile Bu Antlaşmaya imza
koymayan herhangi bir devlet Yönetim Organı tarafından yürütülecek oturumlara
gözlemci sıfatıyla katılabilecektir. Gerek devlet kuruluşu olsun gerekse
hükümet dışı kuruluş olsun, Yönetim Organı oturumlarına gözlemci olarak katılmak istediğini
bildiren gıda ve tarım için bitki genetik kaynaklarının korunması ve
sürdürülebilir kullanımı konusunda yeterliliği olan diğer organ ya da kuruluş Antlaşmaya imza koyan ülkelerin en az üçte
biri tarafından bir itirazda bulunulmadıkça, oturuma katılımı kabul
edilebilecektir. Gözlemcilerin kabul edilmesi ve katılımı Yönetim Organı
tarafından kabul edilen Prosedür Kurallarına tabi olacaktır. 19.6. Antlaşmaya taraf olan Gıda
ve Tarım Örgütü Üye Kuruluşu ile bu Kuruluşa üye olan ve Antlaşmaya Taraf
olan devletler üyelik haklarını kullanacaklar ve üzerinde gerekli değişiklik
yapılmış haliyle Gıda ve Tarım Örgütü Genel Kuralları ve Tüzüğüne uygun
olarak üyelik yükümlülüklerini yerine getireceklerdir. 19.7. Yönetim Organı bu
Antlaşmayı tutarlı olmayan Prosedür Kuralları ve mali kuralları elverdiği
ölçüde değiştirebilecek ve uygulamaya koyabilecektir. 19.8. Yönetim Organının herhangi
bir oturumda yeterli sayıyı oluşturmak için,
delegelerin mevcut sayısının Antlaşma Taraflarını çoğunlukla temsil
ediyor olması gerekli olacaktır. 19.9. Yönetim Organı düzenli
olarak her iki yılda bir en az bir oturum düzenleyecektir. Bu oturumlar
mümkün olduğu ölçüde, Gıda ve Tarım Genetik Kaynakları Komisyonu’nun düzenli
oturumları ile artarda düzenlenmelidir. 19.10. Yönetim Organı’nın özel oturumları, Yönetim Organı
tarafından uygun görülen başka bir
zamanda, ya da Sözleşmeye Taraf olan ülkelerin en
az üçte biri tarafından desteklenen bir
talep olması koşuluyla, Sözleşme Taraflarının yazılı talebi üzerine
düzenlenecektir. 19.11. Yönetim Organı Prosedür
Kurallarına uygun olarak Başkan ve Başkan Yardımcılarını (Bundan böyle
"Büro" olarak anılacaktır) seçecektir. Madde 20 – Sekreter 20.1. Yönetim Organı’nın
sekreteri Yetkili Makamın onayı ile Gıda ve Tarım Örgütü Genel Müdürlüğü
tarafından belirlenecektir. Sekreter gerek duyulduğu ölçüde öngörülen
personel yardımı alacaktır. 20.2. Sekreter aşağıdaki
görevleri yerine getirecektir: (a) Yönetim Organı ve
oluşturulabilecek yan kuruluşların oturumları için düzenleme ve idari destek
sağlamak; (b) Yönetim Organı’nın yürütmeyi
düşündüğü özel görevler de dahil olmak üzere, bu görevlerin yerine
getirilmesinde Yönetim Organı’na yardımcı olmak; (c) Faaliyetleri Yönetim Organı
rapor etmek; 20.3. Sekreter, Antlaşmanın bütün
Tarafları ve Genel Müdür ile iletişim kuracaktır: (a) Hayata geçirileceği altmış
günlük süre içerisinde Yönetim Organı tarafından alınan kararlar; (b) Antlaşmanın şartlarına uygun
olarak Sözleşme Taraflarının eline geçen bilgiler. 20.4. Sekreter, Yönetim Organı
oturumları için dokümanları Birleşmiş Milletler’in
altı dilinde hazır edecektir. 20.5. Sekreter, Antlaşmanın
amaçlarına ulaşması için, özellikle Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi Sekreteryası dahil olmak üzere diğer kuruluşlar ve
sözleşme organları ile işbirliği yapacaktır. Madde 21 – Uyum Yönetim Organı ilk oturumda, bu
Antlaşmada öngörülen şartlara uyumun sağlanması için ve uyumsuz konuların
çözümü için bütüncül ve etkin prosedürleri ve işlemsel mekanizmaları dikkate
alacak ve onaylayacaktır. Bu prosedür ve mekanizmalar özellikle gelişmekte
olan ülkeler ile ekonomileri geçiş sürecinde olan
ülkelerde, gerek duyulduğunda, yasal konularda danışmanlık ve yardım da dahil
olmak üzere, tavsiye veya yardımların sunulması ve izlemeye alınmasını içerecektir. Madde
22 – Anlaşmazlıkların Çözülmesi 22.1. İşbu Antlaşmanın
yorumlanması veya uygulanmasıyla ilgili olarak Sözleşme Tarafları arasında
çıkabilecek herhangi bir anlaşmazlık olması durumunda, taraflar bu
anlaşmazlıkları görüşmeler yoluyla çözüme kavuşturmak için her türlü çabayı
gösterecektir. 22.2. Eğer ilgili taraflar
anlaşmazlığı görüşmelerde bulunarak çözüme kavuşturamazlarsa, üçüncü tarafın
aracılığını ve iyi niyetli yaklaşımını birlikte isteyebilirler. 22.3. İşbu Antlaşmanın herhangi bir
zamanda tasdiki, kabulü, onaylanması veya muvafakat verilmesi halinde,
Sözleşmeye imza koyan Taraflardan birisi yukarıdaki Madde 22.1 veya Madde
22.2’ye uygun olarak çözüme kavuşturulmayan bir anlaşmazlığı yazılı olarak
Yediemine başvuruda bulunarak, aşağıdaki anlaşmazlıkların çözüm yollarından
birisini ya da her ikisini de zorunlu olarak kabul
ettiğini beyan eder. (a)
Bu Antlaşmanın Kısım I Ek II’de yer alan prosedüre
uygun olarak tahkim işlemleri, (b) Anlaşmazlığın Uluslararası
Adalet mahkemesine gönderilmesi. 22.4. Eğer anlaşmazlığa düşen
Taraflar, yukarıdaki Madde 22.3’e uygun olarak herhangi bir prosedürü veya
yukarıdakiyle aynı prosedürü kabule şayan görmemişse, anlaşmazlık taraflar
aksi yönde mutabakata varmadıkça, Sözleşmenin Kısım 2 Ek II’ye
uygun olarak uzlaşma komisyonuna havale edilecektir. Madde 23 – Sözleşmedeki Değişiklikler 23.1. Bu Sözleşmede değişiklik
yapılması için Sözleşme Taraflarından herhangi birisi öneride bulunabilir. 23.2. İşbu Sözleşmede
yapılabilecek değişiklikler Yönetim Organının
herhangi bir oturumunda kabul edilecektir. Önerilen herhangi bir
değişikliğin metni önerinin görüşüleceği oturumdan en az altı ay önce
Sekreter tarafından Sözleşme Taraflarına iletilecektir. 23.3. Bu Sözleşme üzerinde
yapılacak bütün değişiklikler sadece, Yönetim Organının oturumuna katılan
Sözleşme Taraflarının oy birliği ile yapılabilecektir. 23.4. Yönetim Organı tarafından
benimsenen herhangi bir değişiklik, belgenin Sözleşme Taraflarının üçte ikisi
tarafından tasdik, kabul veya onayından
itibaren doksanıncı günde,
değişikliği tasdik, kabul ya da onaylayan
Sözleşmenin Tarafları arasında yürürlük kazanacaktır. Bundan sonra, söz
konusu değişiklik diğer Sözleşmeye Taraflarında bu ülkenin belgeyi tasdik
edip, onaylaması ve kabul görmesinden sonra doksanıncı günde yürürlüğe
girecektir. 23.5. Bu Maddenin amaçları
bakımından, FAO’ne üye kuruluş tarafından verilen
bir belge bu kuruluşa üye ülkeler tarafından verilmiş bir belge olarak
sayılmayacaktır. Madde 24 – Ekler 24.1. Bu Antlaşmanın ekleri
Sözleşmenin ayrılmaz bir parçasını oluşturacak ve bu Antlaşmaya yapılacak
atıflar aynı zamanda eklerinden herhangi birine de yapılmış olacaktır. 24.2. Bu Antlaşmada Sözleşmede
değişiklik yapılması ile ilgili olan Madde 23’de öngörülen şartlar ekler
üzerinde yapılacak değişikliklere de uygulanacaktır. Madde 25 – İmza Bu Sözleşme 3 Kasım 2001
tarihinden 4 Kasım 2002 tarihine kadar FAO üyelerine ve FAO üyesi olmayan
ancak Birleşmiş Milletler veya uzman kuruluşları ya
da Uluslar Arası Atom Enerjisi üyesi olan Devletlerin imzasına açılmıştır. Madde 26 – Tasdik, Kabul ve Onay Bu Sözleşme Madde 25’de
belirtilen FAO üyesi olan FAO üyesi olmayan devletlerin tasdik, kabul ve
onayına tabidir. Tasdik, onay ve kabul belgeleri Yediemine gönderilecektir. Madde 27 – Katılım Bu Antlaşma, imzaya açıldığı
tarihten itibaren FAO üyelerine ve FAO üyesi olmayan ancak Birleşmiş
Milletler veya uzman kuruluşları ya da Uluslar
Arası Atom Enerjisi üyesi olan Devletlerin katılımına açık olacaktır. Madde 28 – Yürürlüğe Girme 28.1. Madde 29.2’de öngörülen
şartlara tabi olarak, bu Antlaşma, FAO Üyelerinden en az kırk tasdik, kabul,
onay ve katılım belgesinin gönderilmiş olması şartıyla ve bunlardan yirmi
tasdik, onay, kabul ve katılım belgesinin alınmasından sonra doksanıncı günde
yürürlüğe girecektir. 28.2. Madde 28.1’e uygun olarak
bu Antlaşmayı tasdik eden, kabul eden, onaylayan ve katılım mutabakatını
sunan FAO üyeleri ve FAO üyesi olmayan ancak Birleşmiş Milletler veya uzman
kuruluşları ya da Uluslar Arası Atom Enerjisi üyesi
olan Devletler, kırkıncı tasdik, kabul, onay ve katılım belgesinin
verilmesiyle birlikte, kendi tasdik, kabul, onay veya katılım belgesini
verdikten sonraki doksanıncı günde Antlaşmayı yürürlüğe sokacaktır. Madde 29 – FAO Üyesi Kuruluşlar 29.1. FAO Üyesi bir Kuruluş bu
Antlaşma için tasdik, onay, kabul veya katılım belgesi vermesi halinde, Üye
Kuruluş FAO tüzüğünün 11.7. maddesinde öngörülen şartlara uygun olarak, bu
Antlaşmanın kabulü çerçevesinde gerekli olabilecek, FAO tüzüğünün 11.2.
Maddesi uyarınca verilen yetkiye istinaden, yetki dağılımındaki
değişiklikleri de bildirecektir. Antlaşmaya taraf olan herhangi bir devlet
herhangi bir zamanda bu Antlaşmaya taraf olan bir FAO Üyesi Kuruluştan, bu
Antlaşma kapsamındaki uygulamalardan Üye Kuruluş ya
da Üyesi olan Devletlerden hangisinin sorumlu olduğu yönünde bilgi verilmesi
talebinde bulunabilir. Üye kuruluş makul bir süre içerisinde bu bilgileri
verecektir. 29.2. FAO üyesi bir Kuruluş
tarafından verilen tasdik, kabul, onay, katılım ya
da geri çekme belgesi, kuruluşun Üye Devletleri tarafından verilen bir belge
olarak sayılmayacaktır. Madde 30 – Çekince İşbu Antlaşma üzerinde herhangi
bir çekince konamaz. Madde 31- Taraf Olmayanlar Sözleşme Tarafları bu Sözleşmeye
taraf olmayan FAO Üyesini veya başka bir Devleti bu Sözleşmeyi kabul etmeye
teşvik edecektir. Madde 32 – Geri Çekilme 32.1. Sözleşmenin Taraflarından
birisi bu Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl
içerisinde herhangi bir zamanda bu
Antlaşmadan geri çekildiğini Yediemine bildirir. Yediemin Sözleşmenin bütün
Taraflarına durumu derhal bildirecektir. 32.2. Geri çekilme, bildirimin
alındığı tarihten itibaren bir yıl içerisinde yürürlük kazanacaktır. Madde 33 – Fesih 33.1. Geri kalan taraflar
oybirliği ile aksi yönde bir karar almadıkça, işbu Antlaşma Sözleşme
Taraflarının sayısının geri çekmeler nedeniyle kırkın altına düşmesiyle
otomatik olarak feshedilmiş sayılır. 33.2. Sözleşme Taraflarının
sayıca kırkın altına düşmesi durumunda Yediemin geri kalan bütün Taraflara
bilgi verecektir. 33.3. Fesih durumunda, aktif
varlıkların yönetimi Yönetim Organı tarafından benimsenen mali kurallara
uygun olarak yapılacaktır. Madde 34 – Yediemin (Kayyum) FAO Genel Müdürü bu Antlaşmada
yediemin olarak hareket edecektir. Madde 35 – Orijinal Metin İşbu Sözleşmenin Arapça, Çince,
İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca metinleri eşit oranda orijinaldir. EK I ÇOK TARAFLI SİSTEME DAHİL OLAN ÜRÜN LİSTESİ Gıda Ürünleri Ürün Genus (Cins) Gözlemler Ekmek ağacı Artocarpus Yalnızca ekmekmeyvesi.
Kuşkonmaz Asparagus
Yulaf Avena Pancar Brassica et al Cinsler
şunları içermektedir: Brassica, Armoracia, Barbarea, Camelina, Camble, Diplotaxis, Eruca, Isatis, Lepidium, Raphanobrassica, Raphanus, Rorippa ve Sinapis. Bunlar
lahana, kolza tohumu, hardal bitkisi, tere, roka, turp ve şalgam gibi yağlı
tohumlar ve sebze ürünleri içermektedir. Lepidium meyenii (maca) türleri dışarda tutulmuştur. Bezelye Cajanus Nohut Cicer Narenciye Citrus Poncirus
ve Fortunella cinsleri anaç olarak dahil
edilmiştir Hindistan Cevizi Cocos
Aroid Colocasia, Aroid kulkas, kokoyam, dasheen ve tanen Xanthosoma içermektedir.
Havuç Daucus Japon patetesi Dioscorea Akdarı Eleusine Çilek Fragaria Ayçiçek Helianthus Arpa Hordeum Ürün Gen Gözlemler Tatlı Patetes Ipomoea Yeşil Bezelye Lathyrus
Mercimek Lens Elma Malus Manyok Manihot Yalnızca manihot esculenta Muz Musa Musa textilis hariç Pirinç Oryza İnci Akdarı Pennisetum
Fasulye Phaseolus Phaseolus polyanthus hariç. Bezelye Pisum
Çavdar Secale
Patetes Solanum Tuberosa şubesi dahil, Solanum phureja hariç. Patlıcan Solanum Maeongena şubesi dahil. Spürgedarısı Sorghum Triticale Triticosecale Buğday Triticum
et al Agopyron, Elymus ve Secale dahil. Bakla/Yem Vicia
Cowpea et al Vigna Mısır Zea Zea perennis, Zea diploperennis ve Zea luxurians hariç. Yem Bitkileri Genera Türler
BAKLAGİL YEM BİTKİLERİ Astragalus chinensis,
cicer, arenarius Canavalia ensiformis
Coronilla varia
Hedysarum cicera,
cilliolatus, hirsutus, ochrus, odoratus, sativus Lespedeza cuneata,
striata, stipulacea Lotus corniculatus, subbiflorus, uliginosus Lupinus albus,
angustiflorus, luteus Medicago arborea,
falcata, sativa, scutellata, rigidula, truncatula Melilotus albus,
officinalis Onobrychis vicifolia
Ornithopus sativus
Prosopis affinis,
alba, chilensis, nigra, palida Pueraria phaseoloides
Trifolium alexandrinum,
alpestre, ambigium, angustifolium, arvense, agrocicerum, hybridum, ancarnatum, pratese, repens, resupinatum, rueppelianum, semipilosum, subterraneum, vesiculosum. ÇAYIR YEM BİTKİLERİ Andropogon gayanus Agropyron cristatum, desertorum Agrostis stolonifera, tenuis Alopecurus pratensis Arrhenatherum elatius Dactylis glomerata Festuca arundinacea, gigantea, heterophylla, ovina, pratensis, rubra Genera Türler
Lolium hybridum, multiflorum, perenne, rigidum, temulentum Phalaris aquatica, arundinacea Phleum pratense Poa alpina, annua, pratensis Tripsacum laxum DİĞER YEM BİTKİLERİ Atiplex halimus, nummularia Salsola vermiculata EK
II Kısım
1 TAHKİM
Madde
1 Talepte bulunan taraf
Sekreterliğe başvurarak anlamazlığa düşen tarafların Madde 22 uyarınca anlaşmazlığı
tahkime götüreceğini bildirir. Bildirim tahkime götürülecek konuyu ve
özellikle de bu Antlaşma maddelerini, bunun uygulanması ve yorumlanması ile
ilgili konuları belirtecektir. Eğer anlaşmazlığa düşen taraflar Tahkim Kurulu
Başkanının önünde anlaşmazlık mevzuu üzerinde bir mutabakat sağlayamazlarsa,
tahkim kurulu anlaşmazlık konusunu belirleyecektir. Sekreter alınan bütün
bilgileri bu Antlaşmanın bütün Taraflarına iletecektir. Madde 2 1. Anlaşmazlık iki taraf
arasındaysa, tahkim kurulu üç üyeden oluşacaktır. Anlaşmazlığa düşen
tarafların her biri bir hakem atayacak ve atanan iki hakem aralarında
uzlaşarak üçüncü hakemi belirleyecek olup bu üçüncü hakem Başkan olarak
hareket edecektir. Başkan anlaşmazlığa düşen taraflardan herhangi birinin uyruğunu
taşımayacak veya anlaşmazlığa düşen tarafların herhangi birinde ikamet
etmeyecek ya da bunların herhangi birisi tarafından
istihdam edilmeyeceği gibi başka bir davada da herhangi bir sıfatla müdahil olmayacaktır. 2. Sözleşme Taraflarından ikiden
fazlası arasında bir ihtilaf vuku bulması halinde, anlaşmazlığa düşen
taraflar birlikte uzlaşarak bir hakem belirleyeceklerdir. 3. İlk atamada belirtilen şekilde
boş kalan pozisyonlar doldurulacaktır. Madde 3 1. Eğer tahkim kurulunun Başkanı
ikinci hakemin belirlenmesinden sonraki iki ay içerisinde atanmazsa, FAO
Genel Müdürlüğü anlaşmazlığa düşen taraflardan herhangi birinin isteği
üzerine bir sonraki iki aylık süre içerisinde Başkanı atayacaktır. 2. Eğer anlaşmazlığa düşen
taraflardan herhangi birisi talebin alınmasından itibaren iki ay içerisinde
bir hakem atamazsa, diğer taraf atamayı bir sonraki iki aylık süre içerisinde
yapacak olan FAO Genel Müdürlüğüne durumu bildirecektir. Madde 4 Tahkim kurulu kararlarını bu
Antlaşma ve uluslararası kanun hükümlerine göre verecektir. Madde 5 Anlaşmazlığa düşen taraflar aksi
yönde bir mutabakata varmadıkça, tahkim kurulu kendi prosedürlerini tayin
edecektir. Madde 6 Tahkim kurulu, anlaşmazlığa düşen
taraflardan birisinin isteği üzerine, ara koruyucu önlemleri esas olarak
önerebilecektir. Madde 7 Anlaşmazlığa düşen taraflar kendi
ellerindeki bütün imkanları kullanacak ve tahkim kurulunun çalışmalarını
kolaylaştıracaktır : (a) İlgili bütün bilgi, belge
verecekler ve kolaylık göstereceklerdir. (b) Gerek duyulması halinde,
eksper ve uzman çağrılacak ve onlardan kanıt istenecektir. Madde 8 Anlaşmazlığa düşen taraflar
tahkim kurulunun işlemlerini yürütmesi sırasında elde ettikleri gizli
bilgileri tutmaktan sorumlu olacaktır. Madde 9 Davanın özel bir yapısı
olmasından dolayı tahkim kurulu aksi yönde bir saptamada bulunmadıkça, tahkim
masrafları anlaşmazlık içerisinde olan taraflar arasında eşit miktarda
paylaştırılacaktır. Tahkim kurulu bütün giderlerin bir kaydını tutacak ve
anlaşmazlık içerisinde olan taraflara kesin bir hesap çıkaracaktır. Madde 10 Davanın kararından
etkilenebilecek olan ve anlaşmazlık mevzunundan yasal anlamda bir menfaati
bulunan Sözleşme Taraflarından herhangi birisi kurulun rızasıyla işlemlere müdahale edebilecektir.
Madde 11 Kurul anlaşmazlık konusu ile
doğrudan alakalı olmayan karşı talepleri dinleyecek ve bunlar üzerinde
saptamada bulunabilecektir. Madde 12 Tahkim kurulu usul ve esasları
ile ilgili kararları üyelerinin oy çokluğu ile alacaktır. Madde 13 Eğer anlaşmazlığa düşen
taraflardan birisi tahkim kurulunun karşısına çıkmazsa veya davayı
savunamazsa, diğer taraf kuruldan işlemlere devam etmesini ve bir karara
varmasını isteyebilecektir. Anlaşmazlık içerisinde olan taraflardan birinin
yokluğu ya da anlaşmazlığa düşen taraflardan
birisinin talebini savunamaması, işlemler açısından bir engel teşkil
etmeyecektir. Kesin karara varmadan önce, tahkim kurulu talebin kanunen ve
esas olarak incelenmiş olduğu konusunda kendisini tatmin etmiş olması gerekmektedir.
Madde 14 Kurul beş ayı geçmeyecek
bir süre ile süre uzatımı verilmesi gerekli olmadıkça, başvurunun usulüne
uygun olarak yapıldığı tarihten itibaren beş ay içerisinde kesin kararını
verecektir. Madde 15 Tahkim kurulunun kesin kararı anlaşmazlık
konusu ile sınırlı olacak ve gerekçeleri belirtecektir. Kesin karara
varıldığı tarihte oturuma katılan üyelerin adlarını da belirtecektir. Kurulun
herhangi bir üyesi kesin karara karşı itiraz ya da
şerh koyabilecektir. Madde 16 Karar anlaşmazlığa düşen taraflar
üzerinde bağlayıcı olacaktır. Anlaşmazlık içerisinde olan taraflar önceden
temyize gitme konusunda mutabakata varmadıkça, temyize gidilmeyecektir. Madde 17 Kesin kararın yorumlanması ya da yorumlanma şekli ile ilgili olarak anlaşmazlığa
düşen taraflar arasında bir tezatlık çıkması durumunda, taraflardan herhangi
birisi kesin kararı, kararı veren tahkim kuruluna sunabilecektir. Kısım 2 UZLAŞMA
Madde
1 Ortaya çıkan ihtilafın
taraflarından birinin isteği üzerine bir uzlaşma komisyonu kurulacaktır.
Komisyon, ihtilafın tarafları aksi yönde bir mutabakata varmadıkça, ikisi ilgili taraflarca belirlenmek üzere
ve bu üyeler tarafından seçilen Başkan ile birlikte beş üyeden oluşacaktır. Madde 2 Antlaşmanın ikiden fazla Tarafı arasında
çıkan anlaşmazlıklarda, ortaya çıkan ihtilafın benzer çıkarları olan
tarafları komisyondaki kendi üyelerini anlaşarak atayacaklardır. İhtilafın
taraflarının iki ya da daha fazlasının farklı bir
çıkarı varsa veya benzer çıkarı oldukları konusunda aralarında bir mutabakat
sağlanmamışsa, üyelerini ayrı ayrı atayacaklardır. Madde 3 İhtilafın tarafları atamaları
uzlaşma komisyonunun oluşturulması yönünde yapılan talepten itibaren iki ay
içerisinde yapmazsa, FAO Genel Müdürü
talepte bulunan tarafların istemeleri halinde, bu atamaları sonraki
iki aylık süre içerisinde yapar. Madde 4 Eğer uzlaşma komisyonunun Başkanı
son olarak atanan komisyon üyesinin atandığı tarihten itibaren iki ay
içerisinde seçilmezse, FAO Genel Müdürü
talepte bulunan tarafların istemeleri halinde, Başkanın atamasını
sonraki iki aylık süre içerisinde yapar. Madde 5 Uzlaşma Komisyonu üyelerinin oy
çokluğu ile kararlarını alır. İhtilafın taraflarının aksi yönde bir
mutabakatı olmadıkça, kendi prosedürlerini belirleyeceklerdir. Tarafların iyi
niyetle değerlendirmeye alacağı anlaşmazlığın çözümüne ilişkin önerilerini
ortaya koyacaklardır. Madde 6 Uzlaşma komisyonunun yeterliği
konusunda ortaya çıkan anlaşmazlık komisyon tarafından karara bağlanacaktır. Türkiye adına : Necati UTKAN Türkiye’nin
İtalya Büyükelçisi 4.11.2002
İmza
Yukarıdaki imza Kasım 2001
tarihinde yapılan FAO Konferansının otuz birinci oturumunda FAO Tüzüğünün
XIV. Maddesi uyarınca, uyarlanan Gıda ve Tarım için bitki genetik kaynakları
Uluslar Arası Sözleşmesinin 25. Maddesine atfen atılan imzadır. Bu andlaşmanın Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça
ve İspanyolca
dillerdeki metinleri 8/8/2006 tarihli Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır. |
||||||