Karar Sayısı : 2006/10693 1/6/2006 tarihli ve 5512 sayılı
Kanunla onaylanması uygun bulunan ekli “İnsan Hakları ve Ana Hürriyetlerini Korumaya
Dair Sözleşmenin Oluşturduğu Denetim Mekanizmasının Değiştirilmesine İlişkin
14 Nolu Protokol”un
onaylanması; Dışişleri Bakanlığının 15/6/2006 tarihli ve HUMŞ/246761 sayılı
yazısı üzerine, 31/5/1963 tarihli ve 244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine göre,
Bakanlar Kurulu’nca 29/6/2006 tarihinde kararlaştırılmıştır. Ahmet Necdet SEZER CUMHURBAŞKANI Recep Tayyip
ERDOĞAN Başbakan M. V. GÖNÜL A. ŞENER M. A. ŞAHİN C. ÇİÇEK Dışişleri
Bak. ve Başb. Yrd. V. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb.
Yrd.
Devlet Bakanı V. A. BABACAN M. A. ŞAHİN N. ÇUBUKÇU A. COŞKUN Devlet
Bakanı Devlet
Bakanı V. Devlet
Bakanı Devlet Bakanı V. C. ÇİÇEK M. V.GÖNÜL A.AKSU K. UNAKITAN Adalet
Bakanı Milli
Savunma Bakanı İçişleri
Bakanı Maliye Bakanı H. ÇELİK F. N.ÖZAK R.AKDAĞ B. YILDIRIM Milli
Eğitim Bakanı Bayındırlık
ve İskan Bakanı Sağlık
Bakanı Ulaştırma Bakanı M. M. EKER M. BAŞESGİOĞLU A. COŞKUN Tarım
ve Köyişleri Bakanı Çalışma
ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi
ve Ticaret Bakanı M.H.GÜLER A. KOÇ M. H. GÜLER Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanı Kültür
ve Turizm Bakanı Çevre ve Orman
Bakanı V. İNSAN
HAKLARI VE ANA HÜRRİYETLERİNİ KORUMAYA DAİR SÖZLEŞMENİN
OLUŞTURDUĞU DENETİM MEKANİZMASININ DEĞİŞTİRİLMESİNE
İLİŞKİN 14 NO’LU PROTOKOL Strazburg, 13.V.2004 Giriş 4 Kasım 1950 tarihinde Roma’da
imzalanan İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşmeye
("Sözleşme") Ek bu Protokolü imzalayan Avrupa Konseyi üyesi
Devletler, 3 ve 4 Kasım 2000 tarihlerinde
Roma’da toplanan İnsan Hakları Avrupa Bakanlar Konferansı’nda kabul edilen 1
sayılı Karar ve Bildiriyi dikkate alarak; Bakanlar Komitesi’nin 8 Kasım
2001, 7 Kasım 2002 ve 15 Mayıs 2003 tarihlerinde yapılan 109, 111 ve 112.
oturumlarında kabul edilen Bildirileri dikkate alarak; Avrupa Konseyi Parlamenterler
Asamblesi tarafından 28 Nisan 2004 tarihinde kabul edilen 251 (2004) sayılı
Görüşü dikkate alarak; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve
Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin iş yükünün sürekli artması karşısında,
uzun dönemde denetim sisteminin etkinliğinin sağlanması ve geliştirilmesi
için Sözleşme’nin belirli hükümlerinin acilen değiştirilmesi ihtiyacını gözönünde bulundurarak; Özellikle, Mahkeme’nin Avrupa’da
insan haklarının korunması alanındaki üstün rolünü devam ettirebilmesinin sağlanması gereksinimini
gözönünde bulundurarak, Aşağıdaki hususlarda
anlaşmışlardır: Madde 1 Sözleşme’nin 22’nci maddesinin
2’nci fıkrası kaldırılmıştır. Madde 2 Sözleşme’nin 23’üncü maddesi
aşağıdaki gibi değiştirilmiştir: "Madde
23- Görev süreleri ve görevden alınma 1- Yargıçlar dokuz yıl için
seçilirler. Tekrar seçilmeleri mümkün değildir. 2- Yargıçların görev süreleri 70
yaşında sona erer. 3- Yargıçlar, yerlerine başkası
seçilinceye kadar görevlerini sürdürürler. Yerlerine başkası seçildikten
sonra da kendilerine havale edilmiş olan davalara bakmaya devam ederler. 4- Hiçbir yargıç, diğer yargıçlar
tarafından gerekli koşulları yerine getirmediğine üçte iki çoğunluk ile karar
verilmedikçe, görevden alınamaz." Madde 3 Sözleşme’nin 24’üncü maddesi
kaldırılmıştır. Madde 4 Sözleşme’nin 25’inci maddesi,
Madde 24 olmuştur ve metni aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: "Madde
24- Yazı İşleri Birimi ve
Raportörler 1- Mahkeme’de, görevleri ve
kuruluşu Mahkeme içtüzüğünde belirlenen bir Yazı İşleri Müdürlüğü bulunur. 2- Tek yargıç düzeninde
kurulduğunda Mahkeme’ye, Mahkeme Başkanı’nın yetkisi altında görev yapan
raportörler tarafından yardım edilir. Raportörler Mahkeme’nin Yazı İşleri’nin
bir parçasını oluşturur." Madde 5 Sözleşme’nin 26’ncı maddesi, Madde
25 (Mahkemenin Genel Kurul halinde toplanması) olmuştur ve metni aşağıdaki
şekilde değiştirilmiştir: 1- (d) bendinin sonundaki virgül,
noktalı virgül ile değiştirilmiştir ve "ve" kelimesi
kaldırılmıştır. 2- (e) bendinin sonundaki nokta,
noktalı virgülle değiştirilmiştir. 3- Aşağıdaki gibi yeni bir (f)
bendi eklenmiştir: "f 26. maddenin 2. fıkrası uyarınca talepte
bulunmak." Madde 6 Sözleşme’nin 27’nci maddesi,
Madde 26 olmuştur ve metni aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: "Madde
26- Tek yargıçlı düzen, komiteler,
Daireler ve Büyük Daire 1- Mahkeme, önüne gelen davaları
incelemek üzere tek yargıçlı düzen, üç yargıçlı komiteler, yedi yargıçlı
Daire’ler ve onyedi yargıçlı Büyük Daire halinde
toplanır. Mahkeme’nin Daireleri, belirli bir süre için komiteleri oluşturur. 2- Mahkeme Genel Kurulu’nun talep
etmesi üzerine, Bakanlar Komitesi oybirliğiyle alınan karar ile ve belirli
bir süre için Dairelerdeki yargıç sayısını beşe düşürebilir. 3- Tek yargıç düzeni
oluşturulduğunda, yargıç seçilmiş bulunduğu Yüksek Akit Devlet ile ilgili
başvuruları inceleyemez. 4- Başvuruya konu olan Yüksek
Akit Devlet adına seçilmiş yargıç, Daire ve Büyük Daire’de re’sen yer alır;
bu yargıcın yokluğunda veya katılması
mümkün olmayan durumlarda, anılan devletin önceden sunacağı listeden Mahkeme
Başkanınca seçilen bir kişi yargıç sıfatıyla yer alır. 5- Büyük Daire’de, ayrıca Mahkeme
Başkanı, Başkan Yardımcıları, Daire Başkanları ve Mahkeme İçtüzüğüne göre
seçilecek diğer yargıçlardan bulunur. Bir başvuru 43’üncü madde uyarınca
Büyük Daire’ye sevk edildiğinde, Daire Başkanı ve ilgili Yüksek Akit Taraf
adına seçilmiş yargıç haricinde, bu kararı vermiş olan Daire yargıçları Büyük
Daire’de yer alamazlar." Madde 7 Yeni 26. maddeden sonra, Sözleşme’ye yeni bir
madde olarak 27. madde eklenmiştir: "Madde
27- Tek yargıçların yetkileri 1- Yeniden incelemeye gerek
olmaksızın karar alınabilecek hallerde, tek yargıç, 34’üncü maddeye uygun
olarak Mahkeme’ye iletilen bir başvuruyu kabuledilemez
bulabilir veya kayıttan düşürebilir. 2- Tek yargıcın vereceği karar
kesindir. 3- Tek yargıç bir başvuru
hakkında kabuledilmezlik kararı vermez veya
başvurunun kayıttan düşürülmesine hükmetmezse, başvuruyu incelenmesi için bir
komiteye veya bir Daire’ye iletir." Madde 8 Sözleşme’nin 28’inci maddesi
aşağıdaki gibi değiştirilmiştir: "Madde
28- Komitelerin yetkileri 1- Madde 34’e uygun olarak
yapılan bir başvuru hakkında bir komite oybirliğiyle, a. yeniden incelemeye gerek
olmaksızın karar alınabilecek hallerde başvuruyu kabuledilemez
bulabilir veya kayıttan düşürebilir: veya b. davanın temelini teşkil eden
sorun, Sözleşme veya Protokollerinin uygulanması veya yorumlanması ile ilgili
olup, zaten Mahkeme’nin yerleşmiş içtihadına ilişkin ise, davayı kabuledilebilir bulabilir ve aynı anda davanın esasına
ilişkin karar verebilir. 2- 1. fıkrada değinilen karar ve
hükümler kesindir. 3- İlgili Yüksek Akit Taraf adına
seçilmiş yargıç komite üyesi değilse, komite, ilgili Taraf’ın 1.b bendinde bahsedilen
usulün uygulanmasına itiraz etmesi durumu dahil olmak üzere ilgili tüm
unsurları göz önüne alarak, davanın her aşamasında o yargıcı, komitenin
üyelerinden birinin yerine geçmeye davet
edebilir." Madde
9 Sözleşme’nin 29’uncu maddesi
aşağıdaki gibi değiştirilmiştir: 1- 1. fıkra aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir: "27 veya 28’inci madde uyarınca karar alınmadığı veya
28’inci madde kapsamında hüküm verilmediği takdirde, bir Daire, 34’üncü madde
uyarınca yapılan bireysel başvuruların kabuledilebilirliği
ve esası hakkında karar verir. Kabuledilebilirliğe
ilişkin karar ayrı olarak da alınabilir." 2- 2. fıkranın sonuna aşağıdaki
şekilde yeni bir cümle eklenmiştir: "Mahkeme’nin istisnai durumlarda
aksi yönde aldığı kararlar hariç, kabuledilebilirliğe
ilişkin karar ayrı olarak verilir." 3- 3. fıkra kaldırılmıştır. Madde 10 Sözleşme’nin 31. maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: 1- (a) bendinin sonundaki
"ve" kelimesi kaldırılmıştır. 2- (b) bendi (c) bendi olmuştur
ve aşağıdaki şekilde yeni (b) bendi eklenmiştir: "b 46. maddenin 4. fıkrasına uygun olarak
Bakanlar Komitesi tarafından Mahkeme’ye
gönderilen meseleler hakkında karar verir; ve" Madde 11 Sözleşme’nin 32. maddesi
aşağıdaki gibi değiştirilmiştir: 1- a bendinin sonuna bir virgül
ve 34 rakamından sonra 46 rakamı eklenmiştir. Madde
12 Sözleşme’nin 35. maddesinin 3.
fıkrası aşağıdaki gibi değiştirilmiştir: "3 Mahkeme 34. maddeye uygun
olarak iletilen bireysel başvuruyu aşağıdaki hallerde kabuledilemez
bulur: a. başvurunun Sözleşme veya
ilgili Protokol hükümleri dışında kalması, açıkça dayanaktan yoksun olması
veya bireysel başvuru hakkının suiistimali mahiyetinde olması, veya; b. Sözleşme ve Protokollerde
belirtilen insan haklarına saygı ilkesi gereğince başvurunun esası hakkında
incelemeye gerek bulunması ve başvuruya konu olayın iç hukuk mahkemesince
yeterince incelenmemiş olması durumları hariç olmak üzere, başvuranın önemli
mağduriyetinin bulunmaması." Madde 13 Sözleşme’nin 36. maddesine
aşağıdaki yeni 3. fıkra eklenmiştir: "3 Bir Daire veya Büyük
Daire’de görülen tüm davalar hakkında Avrupa Konseyi İnsan Hakları Komiseri
yazılı görüş verebilir ve duruşmalara katılabilir." Madde 14 Sözleşme’nin 38. maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: "Madde
38- Davanın incelenmesi Mahkeme, başvuruyu tarafların
temsilcileriyle birlikte inceler ve gerekirse, ilgili Yüksek Akit Tarafların,
etkin olarak yürütülmesi için gerekli tüm kolaylıkları sağlayacakları bir
soruşturma yapar." Madde
15 Sözleşme’nin 39. maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir: "Madde
39- Dostane çözümler 1- Başvurunun herhangi bir
aşamasında Mahkeme, işbu Sözleşme ve Protokollerinde tanımlanan insan
haklarına saygı esasından hareketle, davanın dostane çözüm ile
sonuçlandırılması için ilgili taraflara hizmet sunabilir. 2- 1. fıkra hükümlerine göre
yürütülen işlemler gizlidir. 3- Dostane çözüme varılırsa,
Mahkeme olaylarla ve varılan çözümle sınırlı kısa bir açıklamayı içeren bir
karar vasıtası ile başvuruyu kayıttan düşürür. 4- Bu karar, kararda belirtilen
dostane çözüm şartlarının icrasını denetleyecek olan Bakanlar Komitesi’ne
iletilir. Madde 16 Sözleşme’nin 46. maddesi
aşağıdaki gibi değiştirilmiştir: "Madde
46- Kararların bağlayıcılığı ve
uygulanması 1- Yüksek Akit Taraflar taraf oldukları
her davada Mahkeme’nin kesin kararlarına uymayı yükümlenirler. 2- Mahkeme’nin kesin kararı,
kararın icrasını denetleyecek olan Bakanlar Komitesi’ne iletilir. 3- Bakanlar Komitesi kesin
kararın icrasının denetlenmesinin kararın yorumlanmasına dair bir mesele
tarafından engellendiği görüşünde ise, konuyu yorum meselesi hakkında bir
hüküm vermesi için Mahkeme’ye gönderebilir. Gönderme kararının Komite’ye
katılmaya yetkili temsilcilerin üçte iki oy çoğunluğuyla verilmesi gerekir. 4- Bakanlar Komitesi bir Yüksek
Akit Taraf’ın, taraf olduğu davada verilen kesin karara uymayı reddettiği
görüşünde ise, ilgili tarafa resmi bir ihbar tebliğ ettikten sonra ve
Komite’ye katılmaya yetkili temsilcilerin üçte iki oyçokluğuyla aldıkları
kararla, ilgili tarafın 1. fıkrada öngörülen yükümlülüğünü yerine getirip
getirmediği meselesini Mahkeme’ye intikal ettirebilir. 5- Mahkeme 1. fıkranın ihlal
edildiğini tespit ederse, alınacak önlemleri değerlendirmesi için davayı
Bakanlar Komitesi’ne gönderir. Mahkeme 1. fıkra ihlal edilmediğini tespit
ederse, davayı davanın incelenmesini bitirecek olan Bakanlar Komitesi’ne
gönderir. Madde 17 Sözleşme’nin 59. maddesi
aşağıdaki gibi değiştirilmiştir: 1- Aşağıdaki gibi yeni bir 2. fıkra
eklenmiştir: 2- "Avrupa Birliği bu Sözleşme’ye
katılabilir." 2- 2, 3 ve 4. fıkralar sırasıyla
3, 4 ve 5. fıkralar olmuştur. Son ve geçici hükümler Madde 18 1- Bu Protokol, Sözleşme’yi
imzalamış olan Avrupa Konseyi üyesi devletlerin imzalarına açıktır. Bu
devletler Sözleşme ile bağlanmaya ilişkin onaylarını aşağıdaki şekillerde
ifade edebilirler: a. onay, kabul veya uygun bulma
koşuluna bağlı olmaksızın atılan imza; veya b. onay, kabul veya uygun bulma
koşuluna bağlı olarak atılan ve sonrasında onay, kabul ve uygun bulma işlemlerinin
yapıldığı imza. 2- Onaylama, kabul veya uygun
bulma belgeleri Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne tevdi edilir. Madde 19 Bu Protokol, 18. madde hükümleri
uyarınca, Sözleşme’nin tüm Taraflarının Protokol ile bağlanma rızalarını
bildirdikleri tarihten sonra başlayan üç aylık sürenin hitamını takip eden
ayın birinci günü yürürlüğe girer. Madde 20 Bu Protokol’ün yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren hükümleri, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nde görülmekte
olan bütün başvurular ile icrası Bakanlar Komitesi tarafından denetlenen
bütün kararlara uygulanır. Bu Protokol’ün 12. maddesi ile
Sözleşme’nin 35. maddesinin 3. b bendine eklenen yeni kabuledilebilirlik
koşulu, Protokol’ün yürürlüğe girmesinden önce kabuledilebilir
bulunmuş olan başvurulara uygulanmaz. Bu Protokol’ün yürürlüğe girmesini
müteakip iki yıl boyunca, yeni kabuledilebilirlik
koşulu sadece Mahkeme’nin Daireleri ve Büyük Dairesi tarafından
uygulanabilir. Madde 21 Bu Protokol’ün yürürlüğe girdiği
tarihte görevlerinin birinci döneminde olan yargıçların görev süreleri
kendiliğinden toplam dokuz yılı tamamlayacak şekilde uzatılır. Diğer
yargıçlar, kendiliğinden iki yıl süreyle uzatılan görev sürelerini
tamamlarlar. Madde 22 Avrupa Konseyi Genel Sekreteri: a. her imza, b. her onaylama, kabul veya uygun
bulma belgesinin tevdiini, c. bu Protokol’ün, 19. madde
uyarınca yürürlüğe giriş tarihini, ve d. bu Protokol’e ilişkin başka
herhangi bir işlem, bildirim ve yazışmayı, Avrupa Konseyi üyesi Devletlere
bildirir. Yukarıdaki hükümleri tasdiken,
aşağıda imzası bulunan ve usulünce yetkili kılınmış temsilciler bu Protokolü
imzalamışlardır. 2004 Mayısının 13’üncü günü, Strasbourg’da, Avrupa Konseyi Arşivinde muhafaza edilmek
ve her iki metin de aynı derecede
geçerli olmak üzere, İngilizce ve Fransızca tek bir nüsha halinde
düzenlenmiştir. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri tasdikli suretleri Avrupa
Konseyi’ne üye devletlerin her birine gönderecektir. Bu Sözleşmenin
İngilizce ve Fransızca dillerdeki metinleri 8/8/2006 tarihli Resmî Gazete'de
yayımlanmıştır. |
||||||