Maliye Bakanlığından: GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞ SERİ NO: 258 Gelir Vergisi Kanununa 5281 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle
eklenen Geçici 67 nci maddede, menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası
araçlarının elden çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen
gelirler ile mevduat faizleri, repo gelirleri ve katılım bankalarından elde
edilen gelirlerin vergilendirilmesine yönelik düzenlemelere yer verilmiş
olup, söz konusu maddede yer alan hükümlere ilişkin ayrıntılı açıklamalar,
257 seri numaralı Gelir Vergisi Genel Tebliğinde[1]
yapılmıştır. Öte yandan, tasarrufların vergilendirilmesi konusunda ortaya
çıkan gelişmeler ve genel trendler dikkate alınarak hazırlanan 5527 sayılı
Kanunla[2] Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci
maddesinde yer alan vergileme esasları yeniden düzenlenmiş, 22/07/2006 tarih
ve 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile de anılan maddede yer alan
bazı kazanç ve iratlardan yapılacak
tevkifat oranları belirlenmiştir. Bu Tebliğde, 5527 sayılı Kanunla Geçici 67 nci maddede yapılan
değişiklikler, Bakanlar Kurulu Kararıyla belirlenen tevkifat oranları, Geçici
67 nci maddenin uygulanması ve Eurobondların itfası ile alım-satımından elde
edilen getirilerin gerçek kişiler yönünden vergilendirilmesine yönelik olarak
Bakanlığımıza iletilen sorunlara ilişkin açıklamalara yer verilmektedir. 1- Yasal
Düzenlemeler Menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçlarının elden
çıkarılması ve elde tutulması sürecinde elde edilen gelirler ile ilgili
olarak 5527 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeleri de içeren Geçici 67 nci madde aşağıda yer
almaktadır. “Geçici Madde 67 - 1) Bankalar ve aracı kurumlar takvim
yılının üçer aylık dönemleri itibarıyla; a) Alım satımına aracılık ettikleri menkul kıymetler ile diğer
sermaye piyasası araçlarının alış ve satış bedelleri arasındaki fark, b) Alımına aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye
piyasası araçlarının itfası halinde alış bedeli ile itfa bedeli arasındaki
fark, c) Menkul kıymetlerin veya diğer sermaye piyasası araçlarının
tahsiline aracılık ettikleri dönemsel getirileri (herhangi bir menkul kıymet
veya diğer sermaye piyasası aracına bağlı olmayan), d) Aracılık ettikleri menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası
araçlarının ödünç işlemlerinden sağlanan gelirler Üzerinden % 15 oranında vergi tevkifatı yaparlar. Dar
mükellef gerçek kişi ve kurumlar için bu oran % 0 olarak uygulanır. Aynı menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracından değişik
tarihlerde alımlar yapıldıktan sonra bunların bir kısmının elden çıkarılması
halinde, ilk giren ilk çıkar yöntemi kullanılmak suretiyle, tevkifat
matrahının tespitinde dikkate alınacak alış bedeli belirlenir. Bir menkul
kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının alımından önce elden çıkarılması
halinde, elden çıkarılma tarihinden sonra yapılan ilk alım işlemi esas
alınarak üzerinden tevkifat yapılacak tutar tespit edilir. Aynı gün
içerisindeki işlemlerde ağırlıklı ortalama yöntemi kullanılabilir. Alış ve
satış işlemleri dolayısıyla ödenen komisyonlar ile Banka ve Sigorta
Muameleleri Vergisi tevkifat matrahının tespitinde dikkate alınır. Üç aylık dönem içerisinde aynı türden menkul kıymet veya diğer
sermaye piyasası aracı ile ilgili olarak birden fazla alım satım işlemi
yapılması halinde tevkifatın gerçekleştirilmesinde bu işlemler tek bir işlem
olarak dikkate alınır. Aynı türden menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı alım satımından doğan
zararlar takvim yılı aşılmamak kaydıyla izleyen dönemlerin tevkifat
matrahından mahsup edilir. Dövize, altına veya başka bir değere endeksli
menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının alış ve satış bedeli
olarak işlem tarihindeki Yeni Türk Lirası karşılıkları esas alınarak tevkifat
matrahı tespit edilir. Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının
yabancı bir para cinsinden ihraç edilmiş olması halinde ise tevkifat
matrahının tespitinde kur farkı dikkate alınmaz. Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracı sahibinin, bu
kıymetleri başka bir banka veya aracı kuruma aktarması halinde, söz konusu
menkul kıymetlerin alış bedeli ve alış tarihi aktarma yapılan kuruma
bildirilir. Aktarmanın başka bir kişi veya kurum adına yapılması halinde,
alış bedeli ve alış tarihinin ilgili banka veya aracı kuruma bildirilmesinin
yanı sıra işlem Maliye Bakanlığına da bildirilir. Bu bildirimler, başka bir
kişi veya kurum adına naklin aynı banka veya aracı kurumun bünyesinde
gerçekleştirilmesi veya kıymetin sahibi tarafından fiziken teslim alınması
halinde de yapılır. Menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası aracının fiziken bir
banka veya aracı kuruma teslim edilmesi halinde alış bedeli olarak, tevsik
edilmesi kaydıyla, kıymet sahibinin beyanı esas alınır ve yapılan işlem
Maliye Bakanlığına bildirilir. Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin
alım satımı, itfası sırasında elde edilen getirileri ile bunların dönemsel
getirilerinin tahsilinde, tam mükellef kurumlara ait olup, İstanbul Menkul Kıymetler
Borsasında işlem gören ve bir yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse
senetleri ile sürekli olarak portföyünün en az % 51’i İstanbul Menkul Kıymetler
Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım fonlarının bir
yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden çıkarılmasında
ve hisse senetleri kâr paylarının hisse sahipleri adına tahsilinde bu fıkra
hükümleri uygulanmaz. Tam mükellef kurumlara ait olup, İstanbul Menkul
Kıymetler Borsasında işlem gören ve bir yıldan fazla süreyle elde tutulan
hisse senetlerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirler için, Gelir
Vergisi Kanununun Mükerrer 80 inci madde hükümleri uygulanmaz. Bu fıkra kapsamında yapılan tevkifat tutarları, verilecek
muhtasar beyannameye dahil edilmez. Banka ve aracı kurumlar, tevkif ettikleri
vergileri şekli ve muhteviyatı Maliye Bakanlığınca belirlenecek bir beyanname
ile tevkifat dönemini izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar bağlı
oldukları vergi dairesine beyan eder ve yirmialtıncı günü akşamına kadar
öderler. Bu maddenin uygulaması bakımından banka veya aracı kurumlar
(işleme taraf olanlar) kendilerinde bulunan veya ulaştırılan bilgi ve
belgeler kapsamında tarhiyattan sorumlu tutulurlar. Bilgilerin eksik veya
yanlış olması nedeniyle eksik beyan edilen kısım için bildirimi yapan adına
gerekli tarhiyat yapılır. 2) Bu Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının (5) numaralı
bendinde yazılı menkul sermaye iratlarından (Hazine tarafından yurt dışında
ihraç edilen menkul kıymetlerden elde edilenler hariç), ödemeyi yapanlarca,
banka veya aracı kurumlara veya bunlar aracılığıyla diğer gerçek ve tüzel
kişilere ödenenler hariç, % 15 oranında vergi tevkifatı yapılır. Bankalara
veya aracı kurumlara alış bedeli tevsik edilmeksizin teslim edilmiş olan
menkul kıymetlerin gelirlerinin ödenmesinde ise ödeme banka veya aracı
kurumlar aracılığıyla yapılsa dahi tevkifat yapılır. Menkul kıymetin bir
banka veya aracı kurum aracılığıyla alınmış olması halinde tevkifatta, bu
işlemdeki itfa bedeli ile alış bedeli arasındaki fark esas alınır. Bu iratlar
üzerinden 94 üncü madde veya Kurumlar Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi
kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz. 3) Bankalar ile aracı kurumlar, bir menkul kıymet veya diğer
sermaye piyasası aracını (hisse senetleri ile (1) numaralı fıkranın altıncı
paragrafında belirtilen menkul kıymetler ve diğer sermaye piyasası araçları
hariç) (1) numaralı fıkra kapsamında tevkifata tâbi tutulmaksızın almaları
halinde, kendilerine satış yapanlar adına satış bedeli ile alış bedeli
arasındaki fark üzerinden % 15 oranında tevkifat yaparlar. Menkul kıymet veya
diğer sermaye piyasası aracının daha önce
bir banka veya aracı kurumdan alınmamış olması halinde, tevkifatın
yapılmasında alış bedeli yerine ihraç bedeli esas alınır. Tevkif edilen
vergiler (1) numaralı fıkra kapsamında verilecek beyannameye dahil edilmek
suretiyle beyan edilir ve ödenir. 4) Bankalar arası mevduat ile aracı kurumların borsa para
piyasasında değerlendirdikleri kendilerine ait paralarına yürütülen faizler
hariç olmak üzere, 75 inci maddenin ikinci fıkrasının (7), (12) ve (14) numaralı bentlerinde
yazılı menkul sermaye iratlarından ödemeyi yapanlarca % 15 oranında vergi
tevkifatı yapılır. Bu fıkra kapsamında yapılan tevkifat tutarları 98 inci
ve 119 uncu maddelerde belirtilen sürelerde
beyan edilir ve ödenir. Bu iratlar üzerinden 94 üncü madde veya Kurumlar
Vergisi Kanununun 24 üncü maddesi kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz. 5) Gelir sahibinin gerçek veya tüzel kişi ya da dar veya tam
mükellef olması, vergi mükellefiyeti bulunup bulunmaması, vergiden muaf olup
olmaması ve elde edilen kazancın vergiden istisna olup olmaması (1), (2), (3)
ve (4) numaralı fıkra hükümleri uyarınca yapılacak tevkifatı etkilemez. Şu
kadar ki, Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan borsa yatırım fonları ve
emeklilik yatırım fonlarının elde ettikleri kazançlar üzerinden (1) ve (4)
numaralı fıkralar uyarınca tevkifat yapılmaz. 6) Bu maddenin (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkralarında
belirtilen tevkifat oranlarını yabancı para cinsinde ihraç edilen menkul
kıymetlerden sağlanan getiriler ile döviz cinsinden açılmış hesaplardan elde
edilen faiz gelirleri için beş puana kadar artırmaya veya kanunî oranına
kadar indirmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. 7) (1), (2), (3) ve (4) numaralı fıkra hükümleri uyarınca
tevkifata tâbi tutulan kazançlar için gerçek kişilerce yıllık veya münferit
beyanname verilmez. Diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye
bu gelirler dahil edilmez. Söz konusu fıkra hükümleri uyarınca tevkifata
tabi tutulsun tutulmasın dar mükellef gerçek kişi veya kurumlarca Hazine
tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden sağlanan kazanç ve
iratlar için münferit veya özel beyanname verilmez. Ticarî faaliyet
kapsamında elde edilen gelirler ticarî kazanç hükümleri çerçevesinde kazancın
tespitinde dikkate alınır ve tevkif suretiyle ödenmiş olan vergiler, 94 üncü
madde kapsamında tevkif edilen vergilerin tâbi olduğu hükümler çerçevesinde
tevkifata tâbi kazançların beyan edildiği beyannamelerde hesaplanan vergiden
mahsup edilir. Şu kadar ki, (2) ve (3) numaralı fıkralar kapsamında tevkif
suretiyle ödenen verginin, işlemden doğan kazancın tâbi olduğu tevkifat oranı
ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı aşan kısmı yıllık beyannamede hesaplanan
vergiden mahsup edilmez. 8) Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan menkul kıymetler
yatırım fonları (borsa yatırım fonları ile konut finansman fonları ve
varlık finansman fonları dahil) ile menkul kıymetler yatırım
ortaklıklarının Kurumlar Vergisinden istisna edilmiş olan portföy kazançları,
dağıtılsın veya dağıtılmasın % 15 oranında vergi tevkifatına tâbi tutulur. Bu
kazançlar üzerinden 94 üncü madde uyarınca ayrıca tevkifat yapılmaz. Bu fon
veya ortaklıklarının katılma belgelerinin ilgili fona iadesinden elde edilen
gelirler ile hisse senetlerinin alım satımından elde edilen kazançlar için
yıllık beyanname verilmez. Diğer gelirler nedeniyle beyanname verilmesi
halinde de bu gelirler beyannameye dahil edilmez. Ticarî işletmeye dahil olan
bu nitelikteki gelirler, bu fıkra kapsamı dışındadır. 9) Bu maddenin yürürlük tarihinden önce ihraç edilmiş olan her
nevi tahvil ve Hazine bonoları ile Toplu Konut İdaresi ve Özelleştirme
İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin elde tutulması veya elden çıkarılması
suretiyle sağlanan gelirlerin vergilendirilmesinde bu madde hükümleri
uygulanmaz. Bu gelirlerin vergilendirilmesinde, 31/12/2005 tarihi itibarıyla
geçerli olan hükümler uygulanır. 10) Bu maddenin yürürlüğe girmesinden önce iktisap edilmiş olan
menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası araçlarının elden çıkarılmasından
veya elde tutulma sürecinde elde edilen gelirler için bu madde hükümleri
uygulanmaz. Bu gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla
geçerli olan hükümler uygulanır. 11) Dar mükellefler de dahil olmak üzere, bu madde kapsamında
tevkifata tabi tutulan ve yıllık veya münferit beyanname ile beyan
edilmeyeceği belirtilen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının
elden çıkarılmasından doğan kazançları için takvim yılı itibarıyla yıllık
beyanname verilebilir. Beyan edilen gelirden, aynı türden menkul kıymetler
için yıl içinde oluşan zararların
tamamı mahsup edilebilir. Beyan edilen gelir üzerinden % 15
oranında vergi hesaplanır.(2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararına göre bu oran % 10 olarak uygulanır. Yürürlük; 23/07/2006)
Hesaplanan vergiden yıl içinde tevkif
edilen vergiler mahsup edilir, mahsup edilemeyen tutar genel hükümler çerçevesinde red ve
iade edilir. Şu kadar ki, mahsup edilemeyen zararlar izleyen takvim yıllarına
devredilemez. 12) Bu maddede geçen, “banka” kavramı 18/6/1999 tarihli ve 4389
sayılı Bankalar Kanunu kapsamında Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar ile
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını “aracı kurum” kavramı ise 28/7/1981
tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında Türkiye’de
faaliyette bulunan aracı kurumları ifade eder. 13) Bu maddede geçen menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası
aracı ifadesi, özel bir belirleme yapılmadığı sürece Türkiye’de ihraç edilmiş
ve Sermaye Piyasası Kurulunca kayda alınmış ve/veya Türkiye’de kurulu menkul
kıymet ve vadeli işlem ve opsiyon borsalarında işlem gören menkul kıymetler
veya diğer sermaye piyasası araçları ile kayda alınmamış olsa veya menkul
kıymet ve vadeli işlem borsalarında işlem görmese dahi Hazinece veya diğer
kamu tüzel kişilerince ihraç edilecek her türlü menkul kıymet veya diğer
sermaye piyasası aracını ifade eder. Bankaların ve aracı kurumların taraf olduğu veya bunlar
aracılığıyla yapılan; belirli bir vadede, önceden belirlenen fiyat, miktar ve
nitelikte, ekonomik veya finansal göstergeye dayalı olarak düzenlenenler de
dahil olmak üzere, para veya sermaye piyasası aracını, malı, kıymetli madeni
ve dövizi alma, satma, değiştirme hak ve/veya yükümlülüğünü veren vadeli
işlem ve opsiyon sözleşmeleri bu madde uygulamasında diğer sermaye piyasası
aracı addolunur. 14) Türkiye’de kurulu vadeli işlem ve opsiyon borsalarında 2006
yılında yapılan işlemlerden elde edilen kazançlar için (1) numaralı fıkrada
belirtilen tevkifat oranı sıfır olarak uygulanır. Tam ve dar mükellef
kurumların (Türkiye’de işyeri veya daimi temsilci aracılığıyla faaliyette
bulunmayanlar hariç) aralarında yaptıkları vadeli işlem ve opsiyon
sözleşmelerinden doğan kazançları bakımından bu madde hükümleri uygulanmaz.
Şu kadar ki banka ve benzeri finans kurumları için Türkiye’de işyeri veya
daimi temsilci aracılığıyla faaliyette bulunma şartı aranmaz. 15) Kurumlar Vergisi Kanununun 2 nci maddesinin 5281 sayılı
Kanunla yürürlükten kaldırılmadan önceki 2 numaralı fıkrasında, “Sermaye
Piyasası Kanununa göre kurulan yatırım fonu” olarak addolunmuş dar
mükellefiyete tabi yatırım fonlarının vergilendirilmeye ilişkin 31/12/2005
tarihindeki bu statüleri; a) 31/12/2005 tarihinden önce ihraç edilen menkul kıymetlerle
(hisse senetleri hariç) sınırlı olmak üzere bu menkul kıymetlerin tamamı itfa
edilinceye kadar, b) 31/12/2005 tarihinde portföylerinde bulunan hisse senetleri
için ise bu menkul kıymetlerin bu tarihten sonra portföyden ilk çıkış
tarihine kadar, devam eder. 16) Bu madde kapsamına girmeyen ve 01/1/2006 tarihinden önce
iktisap edilmiş olan menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından sağlanan
gelirlerin vergilendirilmesinde 31/12/2005 tarihi itibarıyla geçerli olan
hükümler uygulanır. 17) Bakanlar Kurulu bu maddede yer alan oranları her bir kazanç
ve irat türü ile bunları elde edenler itibarıyla, yatırım fonlarının katılma
belgelerinin fona iade edilmesinden elde edilen kazançlar için fonun portföy
yapısına göre, ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye veya % 15’e kadar artırmaya yetkilidir. 18) Bu madde hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usulleri
belirlemeye, vergiye tabi işlemlere taraf veya aracı olanları verginin
ödenmesinden sorumlu tutmaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir. 19) Bu madde hükümleri 31/12/2015 tarihine kadar uygulanır.” 1.1- 5527 Sayılı Kanunla Yapılan Değişikliklere İlişkin
Açıklamalar 5527 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci
maddesinde yapılan değişikliklere ilişkin açıklamalar aşağıda gösterilmiştir. 1.1.1- Dar
Mükellef Gerçek Kişi ve Kurumlardan Yapılacak Vergi Tevkifatı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı
fıkrasında, banka ve aracı kurumların menkul kıymetler ve diğer sermaye
piyasası araçlarından elde edilen gelirler üzerinden yapmakla yükümlü
oldukları % 15 oranındaki tevkifat, dar mükellef gerçek kişi ve kurumlar
tarafından elde edilen gelirlere uygulanmak üzere % 0 olarak belirlenmiştir. Dolayısıyla, Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası
gereğince, dar mükellef gerçek kişi ve kurumların menkul kıymetler ile diğer
sermaye piyasası araçlarından 07/07/2006 tarihinden itibaren Türkiye’de elde
ettikleri kazanç ve iratlarına sıfır oranında tevkifat uygulanacaktır. 1.1.2- Geçici
67 nci Maddenin (1) Numaralı Fıkra Hükümlerinin Uygulanmayacağı Gelirler Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (1) numaralı
fıkrası kapsamında bankalar ve aracı kurumlarca tevkifata tabi tutulacak
menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarından elde edilen gelirlere
yer verilmiş, anılan fıkranın altıncı paragrafında ise bu fıkra hükümlerinin
uygulanmayacağı gelirler belirlenmiştir. 5527 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeyle, Sermaye Piyasası
Kanununa göre kurulan menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma
belgelerinin ilgili olduğu fona iadesi ile menkul kıymetler yatırım
ortaklıklarının hisse senetlerinin alım satımından elde edilen gelirler
Geçici 67 nci maddenin (1) numaralı fıkrası kapsamında tevkifat uygulamasına
dahil edilmiş, sürekli olarak portföyünün en az % 51'i İstanbul Menkul
Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım
fonlarının bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden
çıkarılmasından elde edilen gelirler ise tevkifat kapsamı dışına
çıkarılmıştır. 5527 sayılı Kanunla yapılan düzenlemeler çerçevesinde, Geçici 67
nci maddenin (1) numaralı fıkra hükümlerinin uygulanmayacağı gelirler aşağıda
gösterilmiştir: -Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerin
(Eurobond) alım-satımı, itfası sırasında elde edilen getirileri ve bunların
dönemsel getirilerinin tahsili, -Hisse senetleri kar payları, -Tam mükellef kurumlara ait olup, İstanbul Menkul Kıymetler
Borsasında işlem gören ve bir yıldan fazla süreyle elde tutulan hisse
senetlerinin elden çıkarılmasından elde edilen gelirler, -Sürekli olarak portföyünün en az % 51’i İstanbul Menkul
Kıymetler Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşan yatırım
fonlarının bir yıldan fazla süreyle elde tutulan katılma belgelerinin elden
çıkarılmasından elde edilen gelirler tevkifat kapsamında olmayacaktır. Ancak,
yatırım fonu katılma belgelerinin elden çıkarılmasından elde edilen
gelirlerin tevkifat kapsamı dışında tutulabilmesi için, satışı yapılan
yatırım fonu katılma belgesinin satış tarihi ile alım tarihi arasında geçen 1
yıllık sürede, söz konusu fon katılma belgesinin fon iç tüzüğüne göre sürekli
olarak portföyünün en az % 51’inin İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında işlem
gören hisse senetlerinden oluşması gerekmektedir. Değişken
fonlarla ilgili olarak ise, Takasbank tarafından günlük olarak açıklanan
bilgiler çerçevesinde, fon portföyünün % 51’inin İstanbul Menkul Kıymetler
Borsasında işlem gören hisse senetlerinden oluşması şartının ihlal edilmesi
durumunda, ertesi günden itibaren söz konusu katılma belgelerinin elden
çıkarılmasından elde edilen gelirler üzerinden tevkifat yapılacaktır. Bu
uygulamada, açıklanan bilgilerle ilgili olarak Takasbank’ın sorumluluğu
kendisine gelen bilgi-belge ile sınırlıdır. Ayrıca, Geçici 67 nci maddeye 5527 sayılı Kanunla getirilen
hüküm gereğince, tevkifata tabi tutulsun tutulmasın dar mükellef gerçek kişi
ve kurumlarca Hazine tarafından yurt dışında ihraç edilen menkul kıymetlerden
sağlanan kazanç ve iratlar için münferit veya özel beyanname verilmeyecektir. 1.1.3-
Portföy Kazançları Üzerinden Yapılacak Vergi Tevkifatı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (8) numaralı
fıkrasında yapılan değişiklikle, Sermaye Piyasası Kanununa göre kurulan
menkul kıymetler yatırım fonları ile menkul kıymetler yatırım ortaklıklarının
kurumlar vergisinden istisna edilmiş olan portföy kazançları üzerinden
yapılacak tevkifat uygulamasına borsa yatırım fonları, konut finansman
fonları ve varlık finansman fonları da dahil edilmiştir. 1.1.4- Vadeli
İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci maddesinin (14) numaralı
fıkrasında yapılan değişiklikle, tam mükellef kurumlar ile Türkiye’de işyeri
veya daimi temsilcisi aracılığıyla faaliyette bulunan dar mükellef kurumların
(Banka ve benzeri finans kurumları için Türkiye’de işyeri veya daimi temsilci
aracılığıyla faaliyette bulunma şartı aranmaz) aralarında yaptıkları vadeli
işlem ve opsiyon sözleşmelerinden doğan kazançlar için tevkifat yapılmamasına
ilişkin uygulama sürekli hale getirilmiştir. Öte yandan, Türkiye’de kurulu vadeli işlem ve opsiyon
borsalarında tam ve dar mükellef gerçek/tüzel kişiler tarafından 2006 yılında
yapılan işlemlerden elde edilen kazançlar için tevkifat oranı sıfır olarak
uygulanacaktır. 2007 ve izleyen yıllarda ise 5527 sayılı Kanun ve 2006/10731
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince tevkifat yapılacağı tabiidir. 1.1.5- Yetki Bakanlar Kurulu, Geçici 67 nci maddede yer alan tevkifat
oranlarını her bir kazanç ve irat türü ile bunları elde edenler itibarıyla,
yatırım fonlarının katılma belgelerinin fona iade edilmesinden elde edilen
kazançlar için fonun portföy yapısına göre ayrı ayrı sıfıra kadar indirmeye
veya % 15’e kadar artırmaya yetkili kılınmıştır. Söz konusu yetkiye dayanılarak hazırlanan Bakanlar Kurulu Kararı
ile belirlenen tevkifat oranlarına ilişkin açıklamalara aşağıda yer
verilmiştir. 2- 2006/10731
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Belirlenen Tevkifat Oranlarına İlişkin Açıklamalar 2.1- Tam
Mükellef Gerçek Kişi ve Kurumlar Tarafından Elde Edilen Gelirlerin Vergilendirilmesi Tam mükellef gerçek kişi ve kurumlarca elde edilen Geçici 67 nci
maddenin (1), (2) ve (3) numaralı fıkralarında yer alan gelirlere yönelik
olarak uygulanmakta olan % 15 oranındaki
tevkifat, 23/07/2006 tarihinden itibaren % 10’a indirilmiştir. Üç Aylık Dönem İçinde
Farklı Tevkifat Oranı Uygulanması Durumunda Zarar Mahsubu 257
Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “2.4.1.11. Alım-Satım İşlemlerinin Bir Kısmının Zararla Sonuçlanması” başlıklı
bölümünde, alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası
aracının aynı türden olması kaydıyla, üç aylık dönem içerisinde yapılan
işlemlerin konsolide edilmesiyle beyan edilip ödenmesi gereken verginin
hesaplanacağı belirtilmiştir. 2006/10731
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gereğince, 23/07/2006 tarihinden önce
gerçekleşen işlemler % 15, bu tarihten itibaren gerçekleşen işlemler ise % 10
oranında tevkifata tabi tutulacaktır. Dolayısıyla,
alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracının aynı
türden olması şartıyla, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemler 2006/10731
sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih olan
23/07/2006 öncesi ve sonrası ayrı ayrı konsolide edilmek suretiyle, zarar
mahsubu yapılacaktır. Mahsup sonrası kalan tutara, ilgili olduğu dönem
kazancına ilişkin tevkifat oranı uygulanarak vergi hesaplanacaktır. Örnek
1: Bay
(A)’nın, (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği
kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
Örneğimizde,
Bay (A)’nın alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası
aracının aynı türden olması nedeniyle, üç aylık dönem içerisinde yapılan
işlemlerin konsolide edilmesi sonucu, 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih olan 23/07/2006 tarihi
öncesindeki karlı durumu dikkate alınarak 100 YTL üzerinden % 15 oranında
tevkifat yapılacaktır. Örnek
2: Bay
(A)’nın, (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği
kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
Örneğimizde,
Bay (A)’nın alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası
aracının aynı türden olması nedeniyle, üç aylık dönem içerisinde yapılan
işlemlerin konsolide edilmesi sonucu, 2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının
Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih olan 23/07/2006 tarihi sonrası karlı
durumu dikkate alınarak dönem kümülatif karı olan 130 YTL üzerinden % 10
oranında tevkifat yapılacaktır. Örnek 3: Bay (A)’nın, (X) Bankası
aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği kar ve zarar aşağıda
gösterilmiştir.
Örneğimizde,
Bay (A)’nın alım-satıma konu menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası
aracının aynı türden olması nedeniyle, üç aylık dönem içerisinde yapılan işlemlerin
2006/10731 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının Resmi Gazete’de yayımlandığı
tarih olan 23/07/2006 öncesi ve sonrası ayrı ayrı konsolide edilmesi sonucu,
yukarıda açıklandığı şekilde vergi hesaplanacaktır. Örnek 4: Bay
(A)’nın (X) Bankası aracılığıyla yaptığı alım-satım işleminden elde ettiği
kar ve zarar aşağıda gösterilmiştir.
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||