Maliye
Bakanlığından: MERKEZİ
YÖNETİM MUHASEBE YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç,
Kapsam, Dayanak, Tanımlar, Yevmiye Sistemi ve
Defter Kayıtları Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; merkezi yönetim
kapsamındaki kamu idarelerinin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap
verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında
kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin ve işlemlerinin gerçek mahiyetlerine
uygun olarak, sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, malî tablolarının
zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe
ilkeleri çerçevesinde Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinde belirtilen
standartlara uygun, yönetimin ve ilgili diğer kişilerin bilgi ihtiyaçlarını
karşılayacak ve kesin hesabın çıkarılmasına temel olacak; karar, kontrol ve
hesap verme süreçlerinin etkili çalışmasını sağlayacak şekilde hazırlanmasına
ve yayımlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, merkezi yönetim kapsamındaki kamu
idarelerinin muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı
Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 49 uncu maddesi, 13/12/1983 tarihli
ve 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin 11 inci maddesi ve 3/5/2005 tarihli ve 2005/8844 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Genel Yönetim Muhasebe
Yönetmeliği hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a)
Aynı Bütçeli Kamu İdaresi: 50l8 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa
ekli (I) sayılı cetvelde yer alan genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin
tamamını, (II) sayılı cetvelde yer alan özel bütçeli idareler ile (III)
sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve denetleyici kurumların her birini, b)
Bakanlık: Maliye Bakanlığını (Muhasebat Genel Müdürlüğü), c)
Bütçe Geliri: Kapsama dâhil kamu idarelerinin, bütçeleri ve diğer mevzuatta
gelir olarak tanımlanan her türlü işlemi, ç)
Bütçe Gideri: Kapsama dâhil kamu idarelerinin, bütçeleri ve diğer mevzuatta
gider olarak tanımlanan her türlü işlemi, d)
Ekonomik Sınıflandırma: Kapsama dâhil kamu idarelerinin, gelir, gider ve
finansmanının türleri itibarıyla sınıflandırılmasını, e)
Faaliyet Dönemi: Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça malî yılı, f)
Gelir: İlk defa hesaplara alınacak varlıklar ile yeniden değerleme farkları
dışında, öz kaynakta artışa neden olan her türlü işlemi, g)
Genel Bütçe Dışı İdare veya Kuruluş: 50l8 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve
Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde sayılan genel bütçe kapsamındaki
kamu idareleri dışında kalan idare, kurum veya kuruluşları, ğ)
Gider: İlk defa hesaplara alınacak yükümlülükler ile yeniden değerleme
farkları dışında, öz kaynakta azalışa neden olan her türlü işlemi, h)
Hesap Dönemi: Bakanlıkça aksi kararlaştırılmadıkça malî yılı, ı) Kamu İdaresi:
50l8 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I) sayılı cetvelde
sayılan genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri, (II) sayılı cetvelde sayılan
özel bütçeli idareleri ve (III) sayılı cetvelde sayılan düzenleyici ve
denetleyici kurumları, i) Kullanıcı İdare
veya Kuruluş: Hazine Müsteşarlığınca herhangi bir dış finansman kaynağından
sağlanan dış finansman imkânlarını tahsis veya ikraz yoluyla kullanan genel
bütçe kapsamındaki kamu idarelerini veya kapsama dâhil diğer kamu idare,
kurum veya kuruluşları, j) Malî yıl:
Takvim yılını, k) Maliyet Dönemi: Hesap dönemini
geçmemek üzere ilgili kamu idaresince belirlenecek maliyet çıkarma
dönemlerini, l) Muhasebe Birimi:
Kapsama dâhil kamu idarelerine ait, gelirlerin ve alacakların tahsili,
giderlerin ve borçların hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade
edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere
verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması
ve raporlanmasına ilişkin muhasebe hizmetlerinin yapıldığı birimi, m) Muhasebe Yetkilisi:
Muhasebe hizmetlerinin yürütülmesinden
ve muhasebe biriminin yönetiminden sorumlu, usulüne göre atanmış yöneticiyi, n) Ön Ödeme:
İlgili mevzuatında öngörülen hâllerde kesin ödeme öncesi avans verilmesi veya
kredi açılması şeklinde yapılan ödemeyi, o) Öz Kaynak:
Kapsama dâhil kamu idarelerinin, varlıkları ile yabancı kaynakları arasındaki
farkı, ö) Tahakkuk Esası:
Bir ekonomik değerin; yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde,
mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda
muhasebeleştirilmesini, Yevmiye sistemi, muhasebeleştirme belgeleri ve
açılış kayıtları
MADDE 5- (1) Muhasebe işlemleri, yevmiye tarihi ve
müteselsil sıra numarasına göre maddeler hâlinde önce yevmiye defterine
kaydedilir, buradan da usulüne göre büyük defter ve yardımcı hesap
defterlerine sistemli bir şekilde dağıtılır. (2)
Gerçekleşen işlemler muhasebeleştirme belgeleriyle kaydedilir. Belge olmadan
kayıt yapılmaz. Muhasebeleştirme belgelerinin yevmiye tarih ve numarası
sütunlarına, gerçekleşen işlemlerin kayda geçirildikleri tarih ile hesap
döneminin başında “ (3)
Gerçekleşen işlemler, hesaplara ilişkin “Hesabın İşleyişi” maddelerinde
belirtildiği şekilde hesaplara kaydedilir. Hesabın işleyişi bölümlerinde yer
almayan işlemler ise bu Yönetmelikte belirtilen hesapların niteliğine uygun
bir biçimde kaydedilmekle birlikte Bakanlığa bilgi verilir. Bir hesabın
borcuna kaydedilen tutar mutlaka başka bir hesap ya da hesapların alacağına
kaydedilir. Yevmiye defterinde her zaman borç ve alacak eşitliği bulunur. (4) Bütçeden
nakden veya mahsuben yapılan harcamalar ile okul pansiyonları hesabına
ilişkin işlemler “Ödeme Emri Belgesi” (Örnek: 1/A), diğer işlemler ise
“Muhasebe İşlem Fişi” (Örnek: 2) ile muhasebeleştirilir. Hazine Müsteşarlığı
Devlet Borçları Muhasebe Birimince bütçeden nakden veya mahsuben yapılan
harcamalarda muhasebeleştirme belgesi olarak “Ödeme Emri Belgesi” (Örnek:
1/B) kullanılır. (5) Malî yılın başında, bir önceki hesap dönemi
kapanış bilançosu ve dipnotları esas alınarak açılış bilançosu düzenlenir.
Açılış bilançosuna dayanılarak, açılış yevmiyesinin kayıtlarını sağlamak
üzere bilançodaki tutarlar, düzenlenecek “ Kullanılacak defterler ve kayıt düzeni
MADDE 6- (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında aşağıdaki
defterler kullanılır: a) Yevmiye
defteri (Örnek: 3);
kayda geçirilmesi gereken işlemlerin, yevmiye tarih ve müteselsil numara
sırasıyla, maddeler hâlinde düzenli olarak kaydedildiği defterdir. Açılış
kaydı yapıldıktan sonra, günlük işlemler muhasebeleştirme belgelerine
dayanılarak bu deftere kaydedilir. b) Büyük
defter (Örnek: 4);
yevmiye defterinde kayda geçirilmiş olan işlemleri usulüne göre ilgili
hesaplara dağıtan ve tasnifli olarak bu hesaplarda toplayan defterdir.
İşlemler yevmiye tarih ve numara sırasına göre yevmiye defterine
kaydedildikten sonra, aynı yevmiye tarih ve numarası ile her bir hesap için
açılan büyük defterin ilgili sayfalarına tasnifli olarak kaydedilir. c) Kasa defteri (Örnek: 5); büyük
defterin kasa işlemlerine ait bölümünde, yer alan bilgilere ilaveten günlük
kasa sayımına ilişkin bilgiler ile muhasebe yetkilisi ve veznedar tarafından
durumun tespitine ilişkin açıklamaları ihtiva edecek şekilde düzenlendiği
defterdir. ç) Yardımcı
hesap defterleri; hesap
planını oluşturan hesaplara ait bilgilerin ayrıntı bazında kaydına mahsus
olarak tutulan defterlerdir. (2) Kullanılacak defterlerle ilgili
olarak düzenlemeler yapmaya Bakanlık yetkilidir. Kullanılacak alındılar
MADDE
7- (1) Muhasebe birimlerince
yapılacak tahsilat ve veznelere teslim edilen değerler karşılığında aşağıda
belirtilen alındılar kullanılır: a) Alındı belgesi
(Örnek: 6); vergi daireleri dışında kalan muhasebe birimlerince nakden, çekle
veya POS cihazı kullanılarak yapılan her türlü tahsilat, veznelere teslim
edilen tahvil, hisse senedi ve bono gibi menkul kıymet ve varlıklar ve
kıymetli ayniyat, banka teminat ve garanti mektubu ile şahsi kefalete ilişkin
belgeler karşılığında düzenlenir. İki nüsha olarak düzenlenen alındı
belgesinin asıl nüshası para, çek veya diğer değerleri teslim edene verilir.
İkinci nüshası ise veznede muhafaza edilir. Menkul kıymetler, banka teminat
ve garanti mektubu ile şahsi kefalete ilişkin belgeler ilgilisine geri
verildiğinde, teslim alındığında verilmiş olan alındı belgesi geri alınarak muhasebe işlem fişine bağlanır. b) Vergi dairesi alındısı (Örnek: 7);
vergi dairelerinin kendi adlarına veya başka muhasebe birimleri adına
yaptıkları tahsilat karşılığında düzenlenir. Vergi dairesi alındıları; bilgisayar
ortamında iki nüsha, ciltli alındı kullanılması hâlinde üç nüsha olarak
düzenlenir. Alındılar, düzenleyen ve yetkili memur tarafından imzalandıktan
sonra tahsil için tahakkuk belgesi ile birlikte vezneye verilir. Bilgisayar
ortamında düzenlenen alındının aslı, “tahsil edilmiştir”
kaşesi basılarak parayı teslim eden kişiye verilir. Ciltli alındı kullanılması hâlinde, paranın tahsil edilmesinden sonra
alındının “mükellef” ve “dosya” yazılı örnekleri veznedar tarafından
imzalanır ve “tahsil edilmiştir” kaşesi basılır. Alındının “mükellef” yazılı
aslı, parayı teslim eden kişiye, “dosya” yazılı ikinci nüshası ise tahsilat
bordrosunu işleyen memura verilir. Tahsilat başka saymanlık adına yapılmış
ise “dosya” yazılı ikinci nüsha muhasebe işlem fişi ekinde adına tahsilat
yapılan muhasebe birimine gönderilir. Vergi dairesi alındısının düzenlenmesi
sırasında; 1) Borçlunun adı, soyadı ve vergi veya
Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası ile takibe alınan alacaklardan yapılan
tahsilatta, takip numarasının doğru olarak yazılmasına, 2) Borcun türü, vergilendirme dönemi,
vergi kanunlarındaki ödeme süresine göre yılı ve taksidi ile tahakkuk
belgesinin seri ve sıra numarasının belirtilmesine, 3) Posta havalesi ve çeki ile yapılan
ödemeler üzerine düzenlenen vergi dairesi alındılarına "PTT ile
gönderilmiştir", banka çeki ile yapılan tahsilat için düzenlenen
alındılara ise "Çekle tahsil edilmiştir" kaşesinin basılmasına, 4) Başka muhasebe birimleri adına yapılan
tahsilatta, adına tahsilat yapılan muhasebe biriminin kodu ve adının yazılmasına, 5) Haczedilen malların satış bedelinin
alıcı tarafından yatırılması hâlinde, hesap pusulasına dayanılarak takip
masrafları, takip edilen amme alacağı ile bu tutarlar düşüldükten sonra
emanet olarak tahsil edilmesi gereken tutarın ayrı ayrı gösterilmesine, 6) Damga vergisi ile harçların
tahsilinde, yapılan tahsilatın kanunlarında gösterilen tablo veya tarifelere
göre hangi işlemlerle ilgili olduğunun belirtilmesine, dikkat edilir. c) Mahsup alındısı (Örnek: 8); vergi
dairelerinde mükellefler adına emanete alınmış tutarlardan vergi veya diğer
borçlarına mahsubu gerekenler ve mahsuben yapılan diğer tahsilat için
düzenlenir. Vergi daireleri dışındaki muhasebe birimlerince bütçe emanetleri
hesabına alınan paralar ile yüklenici istihkaklarından yapılan vergi, fon,
icra, teminat ve diğer kesintiler karşılığında, hak sahibinin istemesi hâlinde,
mahsup alındısı yerine geçmek üzere muhasebeleştirme belgesinin onaylı bir
nüshası verilir. (2) Muhasebe yetkilisi adına tahsilat
yapmaya yetkili mutemetlerce yapılan tahsilat ve teslim alınan değerler için
ilgisine göre aşağıda belirtilen alındılar kullanılır: a) Trafik para
cezası muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı (Örnek: 9); trafik para cezası tahsil etmeye yetkili muhasebe
yetkilisi mutemetlerince kullanılır. Alındı,
birisi dip koçanı olmak üzere üç nüshalıdır. Bir nüshası parayı yatırana, bir
nüshası ise alındıyı düzenleyen yetkilinin bağlı bulunduğu birime verilir. b) Yurt dışı
muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı (Örnek: 10); yurt dışındaki muhasebe yetkilisi mutemetlerince
yapılan tahsilat ve teslim alınan değerler için kullanılır. Alındı, birisi
dip koçanı olmak üzere iki nüshalı olup bir nüshası para veya değerleri
teslim edene verilir. Bu alındıların dip koçanları mahallinde saklanır. c) Tahsildar
alındısı (Örnek: 11); tahsildar ve icra
memurları tarafından yapılan tahsilat ve teslim alınan değerler için
kullanılır. Alındı, birisi dip koçanı olmak üzere üç nüshalı olup bir nüshası
para veya değerleri teslim edene, diğer nüshası ise ilgili servise verilir.
Tahsildar ve icra memurlarınca aynı bütçeli kamu idaresinin başka muhasebe
birimleri adına yapılan tahsilatta alındının bir nüshası muhasebe işlem fişi
ekinde adına tahsilat yapılan muhasebe birimine gönderilir. ç) Muhasebe
yetkilisi mutemedi alındısı (Örnek: 12); yukarıda
belirtilen mutemet alındıları ile yapılan tahsilat ve teslim alınan değerler
dışındaki muhasebe yetkilisi mutemedi tahsilat ve teslim alma işlemlerinde
kullanılır. Alındı, birisi dip koçanı olmak üzere üç nüshalı olup bir nüshası
parayı teslim edene, diğer nüshası ise alındıyı düzenleyen yetkilinin bağlı bulunduğu
birime verilir. (3) Muhasebe
yetkilisi mutemetlerine, paranın yatırılacağı muhasebe birimi tarafından,
kullanıldıkça kullanılmış olanlar geri alınmak suretiyle yenisi verilmek
üzere, yeterli sayıda muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı cildi verilir. (4) Alındıların şekli, basımı, dağıtımı,
iptali ve kullanılmasına ilişkin esas ve usuller Bakanlıkça belirlenir. İKİNCİ BÖLÜM
Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu İdareleri Muhasebesi
Hesap Planı
Hesap
planı
MADDE
8- (1) Merkezi yönetim kapsamındaki
kamu idarelerine ait hesap planı aşağıdaki ana hesap grupları, hesap grupları
ve hesaplardan oluşur: Aktif
Hesaplar 1-Dönen
Varlıklar 10
Hazır Değerler 100 Kasa Hesabı 101 Alınan Çekler Hesabı 102 Banka Hesabı 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri
Hesabı (-) 104 Proje Özel Hesabı 105 Döviz Hesabı 106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-) 107 Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki
Paralar Hesabı 108 Diğer Hazır Değerler Hesabı 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar
Hesabı 11 Menkul Kıymet ve Varlıklar 110 Hisse Senetleri Hesabı 111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları
Hesabı 112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları
Hesabı 117 Menkul Varlıklar Hesabı 12 Faaliyet Alacakları 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı 122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabı 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı 13 Kurum Alacakları 130 Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar
Hesabı 131 Para Piyasası Nakit İşlemleri
Alacakları Hesabı 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar
Hesabı 137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı 138 Takipteki Kurum Alacakları Karşılığı
Hesabı (-) 139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı 14 Diğer Alacaklar 140 Kişilerden Alacaklar Hesabı 15 Stoklar 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı 152 Mamuller Hesabı 153 Ticari Mallar Hesabı 155 Atölyeler
Hesabı 157 Diğer Stoklar Hesabı 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı
(-) 16 Ön Ödemeler 160 İş Avans ve Kredileri Hesabı 161 Personel Avansları Hesabı 162 Bütçe Dışı Avans ve Krediler Hesabı 164 Akreditifler Hesabı 165 Mahsup Dönemine Aktarılan Avans ve
Krediler Hesabı 166 Proje Özel Hesabından Verilen Avans
ve Akreditifler Hesabı 167 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları
Avans ve Akreditifleri Hesabı 18 Gelecek Aylara Ait Giderler ve
Gelir Tahakkukları 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı 181 Gelir Tahakkukları Hesabı 19 Diğer Dönen Varlıklar 190 Devreden Katma Değer Vergisi Hesabı 191 İndirilecek Katma Değer Vergisi
Hesabı 194 Teyitsiz Doğrudan Dış Proje Kredi
Kullanımları Hesabı 197 Sayım Noksanları Hesabı 198 Diğer Çeşitli Dönen Varlıklar Hesabı 2 Duran Varlıklar 21 Menkul Kıymet ve Varlıklar 217 Menkul Varlıklar Hesabı 22 Faaliyet Alacakları 220 Gelirlerden Alacaklar Hesabı 222 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabı 227 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı 23 Kurum Alacakları 230 Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar
Hesabı 232 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar
Hesabı 239 Diğer Kurum Alacakları Hesabı 24 Malî Duran Varlıklar 240 Malî Kuruluşlara Yatırılan Sermayeler
Hesabı 241 Mal ve Hizmet Üreten Kuruluşlara
Yatırılan Sermayeler Hesabı 242 Döner Sermayeli Kuruluşlara Yatırılan
Sermayeler Hesabı 247 Sermaye Taahhütleri Hesabı (-) 248 Diğer Malî Duran Varlıklar Hesabı 25 Maddi Duran Varlıklar 250 Arazi ve Arsalar Hesabı 251 Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı 252 Binalar Hesabı 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı 254 Taşıtlar Hesabı 255 Demirbaşlar Hesabı 256 Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı 259 Yatırım Avansları Hesabı 26 Maddi Olmayan Duran Varlıklar 260 Haklar Hesabı 263 Araştırma ve Geliştirme Giderleri
Hesabı 264 Özel Maliyetler Hesabı 267 Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar
Hesabı 268 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) 28 Gelecek Yıllara Ait Giderler ve
Gelir Tahakkukları 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı 281 Gelir Tahakkukları Hesabı 29 Diğer Duran Varlıklar 293 Gelecek Yıllar İhtiyacı Stoklar
Hesabı 294 Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi
Duran Varlıklar Hesabı 297 Diğer Çeşitli Duran Varlıklar Hesabı 299 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-) Pasif Hesaplar 3 Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 30 Kısa Vadeli İç Malî Borçlar 302 Para Piyasası Nakit İşlemleri
Borçları Hesabı 303 Kamu İdarelerine Malî Borçlar Hesabı 304 Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı 305 Bonolar Hesabı 309 Kısa Vadeli Diğer İç Malî Borçlar
Hesabı 31 Kısa Vadeli Dış Malî Borçlar 310 Cari Yılda Ödenecek Dış Malî Borçlar
Hesabı 32 Faaliyet Borçları 320 Bütçe Emanetleri Hesabı 322 Bütçeleştirilecek Borçlar Hesabı 323 Bütçeleştirilmiş Borçlar Hesabı 329 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı 33
Emanet Yabancı Kaynaklar 330 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı 332 Okul Pansiyonları Hesabı 333 Emanetler Hesabı 337 Mutemetlikler Cari Hesabı 338 Konsolosluk Cari Hesabı 339 Risk Hesabı 34 Alınan Avanslar 340 Alınan Sipariş Avansları Hesabı 349 Alınan Diğer Avanslar Hesabı 36 Ödenecek Diğer Yükümlülükler 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabı 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri
Hesabı 362 Fonlar veya Diğer Kamu İdareleri
Adına Yapılan Tahsilat Hesabı 363 Kamu İdareleri Payları Hesabı 368 Vadesi Geçmiş, Ertelenmiş veya
Taksitlendirilmiş Vergi ve Diğer Yükümlülükler Hesabı 37 Borç ve Gider Karşılıkları 372 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 379 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları
Hesabı 38 Gelecek Aylara Ait Gelirler ve
Gider Tahakkukları 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı 381 Gider Tahakkukları Hesabı 39 Diğer Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar 391 Hesaplanan Katma Değer Vergisi Hesabı 397 Sayım Fazlaları Hesabı 399 Diğer Çeşitli Kısa Vadeli Yabancı
Kaynaklar Hesabı 4 Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 40 Uzun Vadeli İç Malî Borçlar 403 Kamu İdarelerine Malî Borçlar Hesabı 404 Tahviller Hesabı 409 Uzun Vadeli Diğer İç Malî Borçlar
Hesabı 41 Uzun Vadeli Dış Malî Borçlar 410 Dış Malî Borçlar Hesabı 42 Faaliyet Borçları 429 Diğer Faaliyet Borçları Hesabı 43 Diğer Borçlar 430 Alınan Depozito ve Teminatlar Hesabı 438 Kamuya Olan Ertelenmiş veya Taksitlendirilmiş
Borçlar Hesabı 439 Diğer Çeşitli Borçlar Hesabı 44 Alınan Avanslar 440 Alınan Sipariş Avansları Hesabı 449 Alınan Diğer Avanslar Hesabı 47 Borç ve Gider Karşılıkları 472 Kıdem Tazminatı Karşılığı Hesabı 479 Diğer Borç ve Gider Karşılıkları
Hesabı 48 Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve
Gider Tahakkukları 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı 481 Gider Tahakkukları Hesabı 49 Diğer Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar 499 Diğer Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar
Hesabı 5 Öz Kaynaklar 50 Net Değer 500 Net Değer Hesabı 51 Değer Hareketleri 510 Nakit Hareketleri Hesabı 511 Muhasebe Birimleri Arası İşlemler
Hesabı 512 Proje Özel Hesabından Kullanımlar
Hesabı 513 Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları
Bildirim Hesabı 519 Değer Hareketleri Sonuç Hesabı 52 Yeniden Değerleme Farkları 522 Yeniden Değerleme Farkları Hesabı 54 Yedekler 540 Yasal Yedekler Hesabı 549 Özel Fonlar Hesabı 57 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet
Sonuçları 570 Geçmiş Yıllar Olumlu Faaliyet
Sonuçları Hesabı 58 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet
Sonuçları 580 Geçmiş Yıllar Olumsuz Faaliyet
Sonuçları Hesabı (-) 59 Dönem Faaliyet Sonuçları 590 Dönem Olumlu Faaliyet Sonucu Hesabı 591 Dönem Olumsuz Faaliyet Sonucu Hesabı
(-) 6 Faaliyet Hesapları 60 Gelir Hesapları 600 Gelirler Hesabı 61 İndirim, İade ve İskonto Hesapları 610 İndirim, İade ve İskontolar Hesabı 63 Gider Hesapları 630 Giderler Hesabı 69 Faaliyet Sonuçları 690 Faaliyet Sonuçları Hesabı 7 Maliyet Hesapları 8 Bütçe Hesapları 80 Bütçe Gelir Hesapları 800 Bütçe Gelirleri Hesabı 805 Gelir Yansıtma Hesabı 81 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İade
Hesapları 810 Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler
Hesabı 83 Bütçe Gider Hesapları 830 Bütçe Giderleri Hesabı 831 Ödeneğine Mahsup Edilecek Harcamalar
Hesabı 833 Bütçeden Mahsup Edilecek Ödemeler
Hesabı 834 Geçen Yıl Bütçe Mahsupları Hesabı 835 Gider Yansıtma Hesabı 89 Bütçe Uygulama Sonuçları 895 Bütçe Uygulama Sonuçları Hesabı 9 Nazım Hesaplar 90 Ödenek Hesapları 900 Gönderilecek Bütçe Ödenekleri Hesabı 901 Bütçe Ödenekleri Hesabı 902 Bütçe Ödenek Hareketleri Hesabı 903 Kullanılacak Ödenekler Hesabı 904 Ödenekler Hesabı 905 Ödenekli Giderler Hesabı 906 Mahsup Dönemine Aktarılan
Kullanılacak Ödenekler Hesabı 907 Mahsup Dönemine Aktarılan Ödenekler
Hesabı 91 Nakit Dışı Teminat ve Kişilere Ait
Menkul Kıymet Hesapları 910 Teminat Mektupları Hesabı 911 Teminat Mektupları Emanetleri Hesabı 912 Kişilere Ait Menkul Kıymetler Hesabı 913 Kişilere Ait Menkul Kıymet Emanetleri
Hesabı 92 Taahhüt Hesapları 920 Gider Taahhütleri Hesabı 921 Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabı 93 Verilen Garantiler Hesapları 930 Verilen Garantiler Hesabı 931 Verilen Garantiler Karşılığı Hesabı 94
Değerli Kâğıt ve Özel Tahakkuk Hesapları 940 Değerli Kâğıt Ambarları Hesabı 942 Zimmetle Verilen Değerli Kâğıtlar
Hesabı 944 Yoldaki Değerli Kâğıtlar Hesabı 945 Değerli Kâğıt İşlemleri Hesabı 946 Özel Tahakkuklardan Alacaklar Hesabı 947 Özel Tahakkuklar Hesabı 948 Başka Birimler Adına İzlenen
Alacaklar Hesabı 949 Başka Birimler Adına İzlenen Alacak
Emanetleri Hesabı 95
Dış Borçlanma ile İlgili Hesaplar 950 Kullanılacak Dış Krediler Hesabı 951 Kredi Anlaşmaları Hesabı 954 Risk Hesabı Alacakları Hesabı 955 Risk Hesabı Alacakları Karşılığı
Hesabı 956 Genel Bütçe Dışı İdareler Teyitsiz
Doğrudan Dış Proje Kredi Kullanımları Hesabı 957 Genel Bütçe Dışı İdareler Doğrudan
Dış Proje Kredi Kullanımları Bildirim Hesabı 958 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden
Açılan Akreditifler Hesabı 959 Doğrudan Dış Proje Kredilerinden
Açılan Akreditifler Karşılığı Hesabı (2) İhtiyaç duyulduğunda Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliğine aykırı olmamak üzere, yeni hesaplar açmaya Bakanlık
yetkilidir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Dönen Varlıklara İlişkin Hesap ve İşlemler
1-Dönen varlıklar
MADDE 9- (1)
Dönen varlıklar ana hesap grubu, nakit olarak veznede veya bankada tutulan
değerler ile normal koşullarda en fazla bir yıl veya faaliyet dönemi içinde
paraya çevrilmesi, tüketilmesi veya tahsil edilmesi öngörülen varlık ve
alacak unsurlarını kapsar. (2) Dönen varlıklar ana hesap grubu;
hazır değerler, menkul kıymet ve varlıklar, faaliyet alacakları, kurum
alacakları, diğer alacaklar, stoklar, ön ödemeler, gelecek aylara ait
giderler ve gelir tahakkukları ile diğer dönen varlıklar hesap gruplarından
oluşur. 10 Hazır değerler
MADDE 10- (1) Hazır değerler hesap grubu, nakit olarak veznede
veya bankada bulunan değerler ile istenildiği zaman değer kaybına uğramadan
paraya çevrilme imkânı bulunan varlıkları kapsar. (2) Hazır değerler, niteliklerine göre bu
grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur: 100 Kasa Hesabı 101 Alınan Çekler Hesabı 102 Banka Hesabı 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri
Hesabı (-) 104 Proje Özel Hesabı 105 Döviz Hesabı 106 Döviz Gönderme Emirleri Hesabı (-) 107 Elçilik ve Konsolosluk Nezdindeki
Paralar Hesabı 108 Diğer Hazır Değerler Hesabı 109 Banka Kredi Kartlarından Alacaklar
Hesabı 100 Kasa hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 11- (1)
Kasa hesabı; muhasebe birimi veznelerince, kanuni dolaşım niteliğine sahip
ulusal paraların alınması, verilmesi ve saklanmasına ilişkin işlemlerin
izlenmesi için kullanılır. (2) Muhasebe birimlerine döviz olarak
intikal eden tutarlar bu hesapla ilişkilendirilmez. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
12- (1) Bütün ödemelerin ilgilinin
banka hesabına aktarma suretiyle yapılması esastır. Ancak, ilgililerin
talepleri hâlinde aşağıdaki ödemeler muhasebe birimlerince, kasadan veya çek
düzenlenmek suretiyle bankadan yapılabilir: a) Alındığı gün iade edilen teminat ve
depozito niteliğindeki ödemelerden Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre
bankadan ödenmesi zorunlu olan tutara kadar olan ödemeler, b) Bakanlıkça belirlenen limit dâhilindeki
ön ödemeler ve emanet yabancı kaynaklar hesap grubundaki hesaplardan
yapılacak ödemeler ile elektrik ve su bedeli ödemeleri, c) Er ve erbaşlara yapılacak münferit
ödemeler ile banka şubesi bulunmayan yerlerde kasa limiti dâhilindeki
ödemeler, ç) Bakanlıkça kasadan yapılması
bildirilen diğer ödemeler. (2) Kasadan yapılacak ödemeler konusunda
kapsama dâhil kamu idareleri veya muhasebe birimleri itibarıyla farklı
düzenlemeler yapmaya Bakanlık yetkilidir. (3) Muhasebe birimlerince bir gün içinde
tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler için
Bakanlıkça tespit edilerek duyurulan tutarlar alıkonularak fazlası,
düzenlenecek “Teslimat Müzekkeresi” (Örnek: 13) ile bankaya yatırılır. (4) Teslimat müzekkeresi dört nüshalı
olup, dördüncü nüsha dip koçandır. Teslimat müzekkeresinin ilk üç nüshası
para ile birlikte muhasebe biriminin hesabının bulunduğu bankaya gönderilir.
Birinci nüsha alıkonulduktan sonra, ikinci ve üçüncü nüshalar onaylanarak
alındıyı teşkil eden üçüncü nüsha veznedarla, ikinci nüsha ise izleyen iş
günü banka hesap özet cetveli ile birlikte muhasebe birimine gönderilir.
Bankaya yatırılan kasa fazlası paraların belgesi olan ikinci nüsha,
düzenlenecek muhasebe işlem fişinin birinci nüshasına bağlanır. Alındıyı
teşkil eden üçüncü nüsha ise veznedarca tarih ve sıra numarasına göre bir
dosyada saklanır. Kasa fazlası tutarın, kasa varlığından çıkarılarak teslimat
müzekkeresi ile bankaya yatırıldığı, yatırılma belgesinden veya banka hesap
özet cetvelinden anlaşıldığında ilgili hesaplara kaydedilir. (5) Kasa mevcudunun yapılacak ödemeleri
karşılayamayacağı anlaşıldığı takdirde, o günkü ödemeye yetecek tutarda para,
veznedar adına düzenlenecek çekle bankadan alınarak kasaya konulur ve
veznedar adına alındı belgesi düzenlenir. Hem veznedar adına çek düzenlendiğinde
hem de bankadan alınan para kasaya konulduğunda ilgili hesaplara kayıt
yapılır. Muhasebe yetkilileri de dâhil olmak üzere, veznedarlardan başka
hiçbir kimse bankadan para alamayacağı gibi, muhasebe yetkilileri kefalete
tabi olmadıklarından fiilen tahsilat ve ödeme yapamazlar ve veznedarlara vekâlet
edemezler. (6) Kasaların
kapanması, sayımı ve mevcudunun müşterek muhafaza altına alınmasına ilişkin
işlemler, aşağıda belirtildiği şekilde gerçekleştirilir: a) Kasa, günlük resmî çalışma süresinin bitiminden bir
saat önce kapatılır. Ancak, kapsama dâhil kamu idarelerinin muhasebe
yetkililerinin gerekli gördüğü hâllerde mesai saati bitimine kadar tahsilata
devam edilir. b) Genel bütçe gelirlerinin tahsilatına
ilişkin olarak Bakanlıkça (Gelir İdaresi Başkanlığı) belirtilen saatin
bitimine kadar tahsilata devam edilir. c) Kasa defteri günü gününe işlenerek, o
günkü kasa mevcudunun tamam olup olmadığı veznedar tarafından sayılır ve
defterin “Açıklama” bölümüne “Borç” ve “Alacak” genel toplamları ile kasa
mevcudunu gösteren aradaki fark yazılarak muhasebe yetkilisi ve sorumlu veznedar
tarafından imzalanır. ç) Çeşitli nedenlerle aynı gün paranın
bankaya yatırılmasının mümkün olmaması veya banka veznelerinin kapanmasından
sonra yapılan tahsilat dolayısıyla kasada biriken para, Bakanlıkça tespit
edilip duyurulan tutarı aştığı takdirde, ertesi gün kasa fazlası bankaya
yatırılmak üzere, muhasebe yetkilisi ve sorumlu veznedar tarafından müşterek
muhafaza altına alınır. d) Müşterek muhafaza işlemi, 31/12/2005
tarihli ve 26040 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhasebe Yetkilisi Mutemetlerinin
Görevlendirilmeleri, Yetkileri, Denetimi ve Çalışma Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik hükümlerine göre yapılır. (7) Tahsilat ve ödemelere ait belgeler
veznedar tarafından günlük olarak veya muhasebe yetkilisi tarafından
belirlenen zamanlarda muhasebe servisine verilir. (8) Tahsilat/Tahakkuk Bordrosu (Örnek:
14); muhasebe birimlerince bir gün içinde, nakden tahsil olunan her türlü
gelir ve diğer tahsilat için düzenlenir. Bu bordro, gereğine göre “Tahsilat
Bordrosu” veya “Tahakkuk Bordrosu” olarak aşağıdaki açıklamalara göre
kullanılır; a) Bakanlıkça belirlenen idare veya
muhasebe birimlerinde ve her tahsilat veya tahakkuk işlemi için ayrı bir
muhasebe işlem fişi düzenlendiği durumlarda bu bordro kullanılmaz. b) Bir gün içinde nakden tahsil olunan
her türlü gelir ile diğer tahsilat yardımcı hesaplar itibarıyla tahsilat
bordrosuna kaydedilir. c) Tahsilat bordrosu, bağlı vergi
dairelerinde muhasebe ve gelir servisleri ya da bağlı ve bağımsız vergi
daireleri ile diğer muhasebe birimlerinin normal, takipli, tecilli ve tehirli
alacak tahsilatı itibarıyla ayrı ayrı düzenlenir. Birden fazla veznesi olan
muhasebe birimlerinde her vezne için bu bordrolar ayrı ayrı düzenlenir. Mahsuben
yapılan tahsilat için de ayrı tahsilat bordrosu düzenlenir. Vergi daireleri
adına bankalarca yapılan tahsilat için vergi tahsil alındıları günlük icmal
cetvelleri esas alınarak ayrı tahsilat bordrosu düzenlenir. ç) Vezne sayısı birden fazla olan muhasebe
birimlerinde, tahsilat bordrolarının alındılarla uygunluğu sağlandıktan sonra
günlük tahsilat tutarı, diğer veznedarlarca, muhasebe yetkilisi tarafından
görevlendirilen sorumlu veznedara teslim edilir. d) Bir gün içinde aynı bütçeli kamu
idarelerinin başka muhasebe birimleri adına tahsil edilen tutarlar, kişi
bazında her bir tahsilat için ayrı bir muhasebe işlem fişi düzenlenmek ve
yevmiye numarası verilmek suretiyle hesaplara kaydedilir. Ancak, bir gün içinde
genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin başka muhasebe birimleri adına
tahsil edilen tutarlardan aynı muhasebe birimi adına yapılan vergi ve benzeri
tahsilat bir muhasebe işlem fişi ile hesaplara kaydedilebilir. e) İki nüsha olarak düzenlenen tahsilat
bordrolarının birinci nüshası veznede saklanır, ikinci nüshası ise muhasebe
işlem fişine eklenir. f) Tahakkuk servislerince günlük olarak
düzenlenip tahakkuk kaydının yapılması için muhasebe servisine verilen
tahakkuk bordroları iki nüsha düzenlenir. Birinci nüshası muhasebe işlem
fişine eklenir, ikinci nüshası ilgili tahakkuk servisinde saklanır. Hesabın işleyişi
MADDE
13- (1) Kasa hesabına ilişkin borç
ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Kasaya yatırılan tutarlar bu hesaba
borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir. 2) Kasa ihtiyacı için veznedarca bankadan
çekilip kasaya konulan tutarlar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler
Hesabına alacak kaydedilir. 3) Basımı yapılarak Darphane ve Damga
Matbaası Muhasebe Birimine teslim edilen madeni paralar bir taraftan bu
hesaba borç, 409-Uzun Vadeli Diğer İç Malî Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak
kaydedilir. 4) Kasa sayımı sonucunda fazla çıkan
tutarlar bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Kasadan yapılan ödemeler bu hesaba
alacak, ilgili hesaplara borç kaydedilir. 2) Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe
Birimince, dolaşımdan kaldırılması nedeniyle kasa varlığından ayrılan madeni
paralar bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir. 3) Kasa varlığından bankaya yatırılmak
üzere gönderilen tutarlar bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına
borç kaydedilir. 4) Kasa sayımı sonucunda noksan çıkan
tutarlar bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. 101 Alınan
çekler hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE
14- (1) Alınan çekler hesabı,
muhasebe birimlerinin yapacakları her türlü tahsilat karşılığında muhasebe
birimine hitaben düzenlenmiş banka ve katılım bankalarının çekleri ile
muhasebe yetkilisi mutemetleri tarafından muhasebe birimine teslim edilen
aynı nitelikteki çeklerin izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
15- (1) Muhasebe birimlerinin ve
muhasebe yetkilisi mutemetlerinin yapacakları her türlü tahsilat karşılığında,
muhasebe birimine hitaben düzenlenmiş banka ve katılım bankalarının çekleri
kabul edilir. Alınan çek, sol alt köşesinden sağ üst köşesine çizilen iki
kalın paralel çizgi arasına muhasebe biriminin hesabının bulunduğu bankanın
adı yazılarak, çizgili çek haline getirilir. Bloke edilen çekler hariç olmak
üzere, çeklerin muhasebe birimine verildiği ya da bundan en çok bir gün
önceki tarihte düzenlenmiş olması gerekir. (2) Gümrük işlemlerinden dolayı alınan
çeklerin karşılığının bloke edildiğinin muhatap banka tarafından onaylanmış
olması gerekir. Muhatap banka başka yerde ise bloke işlemi muhasebe biriminin
bulunduğu yerdeki şubesince de yapılabilir. Devlet sermayesiyle kurulmuş veya
sermayesinde Devletin iştiraki bulunan idare ve kurumlar ile genel yönetim kapsamındaki
idarelerin verecekleri çeklerde bloke onayı aranmaz. Hesap sahiplerinin nam
ve hesabına bizzat ilgili banka ya da katılım bankası tarafından
düzenlenerek, muhasebe birimlerine verilmiş olan çekler de blokeli çekler
gibi kabul edilir. Bankalarca bastırılacak çeklerin arkasında; matbu olarak
bloke şerhine yer verilmiş ve bu şerhlerin şube yetkililerince imzalanmış
olması durumunda söz konusu çekler de muhasebe birimlerince blokeli çek
olarak kabul edilir. Bloke şerhinde gösterilen tutarın üzerinde keşide edilen
çekler kabul edilmez. (3) Bu şekilde alınan çekler karşılığında
alındı verilir ve alındının üzerine “Çekle tahsil edilmiştir” kaşesi basılır.
Muhasebe birimlerine veya muhasebe yetkilisi mutemetlerine verilen çekler
düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile tahsil için bankaya gönderilir. Tahsil
için bankaya gönderilen çekler, bu hesabın yardımcı hesaplarına kaydedilerek
izlenir. (4) Karşılıksız çıkan çeklerle ilgili
olarak gerekli hesap düzeltmeleri yapılmakla birlikte, ilgililer hakkında
19/3/1985 tarihli ve 3167 sayılı Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek
Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılması
sağlanır. (5) Çekle yapılacak tahsilatla ilgili
gerekli diğer düzenlemeleri yapmaya Bakanlık yetkilidir. Hesabın işleyişi
MADDE
16- (1) Alınan çekler hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Alınan
çekler bu hesaba borç, ilgili hesap veya hesaplara alacak kaydedilir. 2) Alınan
çeklerden tahsile gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir. 3) Sayım sonucu
fazla çıkan çek tutarları bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak
kaydedilir. b) Alacak 1) Tahsile gönderilen çekler bu hesaba
alacak ve borç kaydedilir. 2) Tahsil edilmek üzere bankaya
gönderilen çeklerden, tahsil işlemi tamamlanarak karşılığı banka hesabına
aktarılan çek tutarları bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir. 3) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerinden tek hazine hesabı sistemi dışında bulunan muhasebe birimlerince
tahsil için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına gönderilen çeklerden, tahsil
edildiği bildirilen çek tutarları bu hesaba alacak, 510-Nakit Hareketleri
Hesabına borç kaydedilir. 4) Bütçe geliri karşılığı alınan
çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca iade edilenler bir taraftan bu
hesaba alacak, 630-Giderler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç; diğer
taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak, yılı içinde 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına, yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler
Hesabına borç kaydedilir. 5) Bütçe geliri dışında yapılan diğer
tahsilat karşılığında alınan çeklerden karşılıksız çıkması nedeniyle bankaca
iade edilenler bu hesaba alacak, ilgili hesap ya da hesaplara borç
kaydedilir. 6) Herhangi bir nedenle ilgilisine iadesi
gereken çekler bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara borç kaydedilir. 7) Sayım sonucu noksan çıkan çek
tutarları bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. 102 Banka hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE
17- (1) Banka hesabı, muhasebe
birimleri adına bankaya yatırılan paralar ve bankaya tahsil için verilen
çeklerden tahsil işlemi tamamlananlar ile muhasebe birimlerince düzenlenen
çek ve gönderme emirlerinden ödendiği veya gönderildiği bildirilen çek ve
gönderme emri tutarlarının izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
18- (1) Muhasebe birimlerince bir
gün içinde tahsil edilen paralardan, ertesi gün kasadan yapılacak ödemeler
için Bakanlıkça tespit edilerek duyurulan tutarlar alıkonularak, fazlası
düzenlenecek teslimat müzekkeresi ile bankaya yatırılır. (2) Bankalarca muhasebe birimleri adına
yapılan diğer tahsilat için, teslimat müzekkeresi düzenlenmez. Bu tür
tutarlar bankadan alınacak hesap özet cetveline göre kayıtlara alınır. (3) Muhasebe birimlerince, hesaplarının
bulunduğu bankalardan nakden yapılacak ödemeler için bu bankaların kendi
çekleri; ödeme yapılacak kişilerin hesaplarına aktarılacak tutarlar ile
bankalarda açtırılacak krediler için “Gönderme Emri” (Örnek: 15) düzenlenir.
Muhasebe birimlerince, bankalar nezdindeki döviz hesabından yapılacak
ödemelerde ise “Döviz Gönderme Emri” (Örnek: 16) kullanılır. (4) Gönderme emri ve döviz gönderme
emrinin elektronik ortamda düzenlenmesi ve ilgili bankaya gönderilmesi
hususunda düzenlemeler yapmaya Bakanlık yetkilidir. (5) Tek hazine hesabı sistemi ve bu
sisteme dâhil muhasebe birimlerince nakit ihtiyacı veya nakit fazlası
işlemleri, 524 üncü maddedeki açıklamalara göre yapılır. (6) Genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinin tek
hazine hesabı sistemi dışındaki muhasebe birimlerince nakit ihtiyacı veya
nakit fazlası hakkında yapılacak işlemler aşağıda açıklanmıştır: a) Muhasebe birimlerine İç Ödemeler
Muhasebe Biriminden nakit ihtiyacı ve muhasebe birimlerinden İç Ödemeler
Muhasebe Birimine nakit fazlası olarak gelen paralar, banka hesap özet cetveli
ile bildirildiğinde hesaba alınır. b) Muhasebe birimlerince İç Ödemeler
Muhasebe Birimine nakit fazlası ya da İç Ödemeler Muhasebe Birimince sözü
edilen muhasebe birimlerine gönderilecek nakit ihtiyacı paralar için gönderme
emri düzenlenir. c) İç Ödemeler Muhasebe Birimince birden
fazla muhasebe birimine nakit ihtiyacı olarak para gönderildiği takdirde,
gönderilecek paranın tamamı için bir gönderme emri düzenlenerek buna hangi
muhasebe birimine ne tutarda para gönderileceğini gösteren bir liste eklenir. (7) Genel bütçe dışında kapsama dâhil aynı bütçeli
kamu idarelerinin muhasebe birimleri arasında nakit ihtiyacı veya nakit
fazlası olarak hesaplarının bulunduğu bankalara gelen paralar, banka hesap
özet cetveli ile bildirildiğinde hesaplara alınır. Muhasebe birimleri
arasında nakit fazlasının aktarılması ya da karşı muhasebe biriminin nakit
ihtiyacının karşılanmasına yönelik para gönderilmesi işlemi gönderme emri
düzenlenmek sureti ile gerçekleştirilir. (8) Muhasebe birimlerinin hesabı bulunan
bankalarca, bir gün içinde muhasebe birimi adına tahsil edilen tutarlar ile
karşılığında onaylanan veya düzenlenen alındıların tarih ve numaralarını;
muhasebe birimi adına ödenen veya gönderilen tutarlar ile bunlara ait çek ve
gönderme emirlerinin tarih ve numaralarını gösteren iki nüsha banka hesap
özet cetveli düzenlenerek ertesi gün muhasebe birimine gönderilir. Banka
hesap özet cetvelinin bir nüshası muhasebe işlem fişine bağlanır, diğer
nüshası ise açılacak bir dosyada muhafaza edilir. Tahsilat ve ödemeleri ayrıntılı
olarak gösteren cetvelin, bankaca, en geç ertesi gün düzenlenerek
onaylandıktan sonra teslimat müzekkeresi ve gönderme emirlerinin ikinci
nüshalarıyla birlikte muhasebe birimine gönderilmesi ve muhasebe birimlerinin
de bu cetveli araması, gecikme ile verildiği takdirde ise durumun genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinde Bakanlığa, kapsama dâhil diğer kamu
idarelerinde üst yöneticiye bildirilmesi gerekir. Hesabın işleyişi
MADDE
19- (1) Banka hesabına ilişkin borç
ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Kasa mevcudundan bankaya yatırıldığı
anlaşılan paralar bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına alacak
kaydedilir. 2) Muhasebe birimlerince çekle tahsil
edilen tutarlardan bankaca tahsil işleminin gerçekleştirildiği bildirilenler
bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak kaydedilir. 3) Muhasebe birimlerinin banka hesabına
yatırılan veya gelen paralar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak
kaydedilir. 4) İç Ödemeler Muhasebe Biriminden, il
nakit ihtiyacı olarak il muhabir bankasına aktarılan paralar, il muhasebe
birimlerince bu hesaba (il hazine cari hesabı) borç, 510-Nakit Hareketleri
Hesabına alacak kaydedilir. 5) İl muhasebe birimlerinin nakit fazlası
tutarları bu hesaba (il hazine cari hesabı) borç ve (muhasebe birimi banka
hesabı) alacak kaydedilir. 6) Tek hazine hesabı sistemine dâhil
muhasebe birimlerine nakit ihtiyacı olarak gelen paralar, alan muhasebe
birimince bu hesaba (muhasebe birimi banka hesabı) borç, 510-Nakit
Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir. 7) Tek hazine hesabı sistemine dâhil
muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalardan nakit fazlası olarak
aktarılan paralar, il muhasebe birimlerince bu hesaba (il hazine cari hesabı)
borç, 510-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir. 8) İl muhasebe birimlerince dönemler
itibarıyla il nakit fazlası olarak İç Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılan
paralar İç Ödemeler Muhasebe Birimince bu hesaba (genel hazine cari hesabı)
borç, 510-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir. 9) Tek hazine hesabı sistemi dışında
kalan muhasebe birimlerine nakit ihtiyacı olarak gönderilen ya da bu muhasebe
birimleri tarafından nakit fazlası olarak aktarılan paralar, alan muhasebe
birimince bu hesaba borç, 510-Nakit Hareketleri Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Banka hesap özet cetvelleri ile
ödendiği veya ilgili hesaplara aktarıldığı bildirilen çek veya gönderme emri
tutarları bu hesaba alacak, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına
borç kaydedilir. 2) Tek hazine hesabı sistemine dâhil
muhasebe birimlerince il hazine cari hesabına gönderilen tutarlar, verilen
çekler ve gönderme emirleri hesabı ile ilgilendirilmeksizin bu hesaba alacak,
510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir. 3) İl muhasebe birimlerince, il nakit
fazlası olarak İç Ödemeler Muhasebe Birimi hesabına aktarılan paralar bu
hesaba (il hazine cari hesabı) alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç
kaydedilir. 4) İl muhasebe birimi banka hesabına, il
muhabir bankasınca nakit ihtiyacı olarak aktarılan paralar bu hesaba (il
hazine cari hesabı) alacak ve (muhasebe birimi banka hesabı) borç kaydedilir. 5) Tek hazine hesabı sistemine dâhil
muhasebe birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalara, il muhabir bankasınca
nakit ihtiyacı olarak aktarılan paralar, il muhasebe birimlerince bu hesaba
(il hazine cari hesabı) alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç
kaydedilir. 103 Verilen çekler ve gönderme
emirleri hesabı (-)
Hesabın
niteliği
MADDE
20- (1) Verilen çekler ve gönderme
emirleri hesabı, muhasebe
birimlerinin hesaplarının bulunduğu bankalardan çekle veya gönderme emri
düzenlemek suretiyle yaptıracakları ödeme ve göndermelerin izlenmesi için
kullanılır. (2) Tek hazine hesabı sistemine dâhil
muhasebe birimleri adına, dönem sonunda bankaca il hazine cari hesabına ya da
genel hazine cari hesabına gönderilen nakit fazlaları için bu hesap
kullanılmaz. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
21- (1) Muhasebe birimlerinin
hesaplarının bulunduğu bankalardan yaptırılacak ödemeler için bu bankaların
kendi çekleri düzenlenir. Çek, muhasebe birimlerince düzenlendikten sonra
dipkoçanı, çeki alana imzalattırılarak ilgiliye verilir. (2) Çeklerin rakam ve yazı ile okunaklı
bir şekilde doldurulması gerekir. Düzenlenen çekin numarası muhasebeleştirme
belgelerinin ilgili sütununa yazılır. (3) Muhasebe birimlerinin banka hesabından,
ilgililerin hesaplarına gönderilecek olan tutarlar ile bankalarda açtırılan
krediler için gönderme emri düzenlenir. (4) Gönderme emri, muhasebe yetkilisince
görevlendirilecek bir memur tarafından günlük olarak, banka yetkililerine
zimmetle teslim edilir. Muhasebe yetkilisi tarafından bu konuda
görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı
olarak bildirilir. Teslim işlemi, muhasebe birimince iki nüsha olarak “Döviz
gönderme emri” ifadesinin üzeri çizilerek düzenlenen “Gönderme Emri/Döviz
Gönderme Emri Teslim Tutanağı”nın (Örnek: 17) banka yetkilisine imzalatılması
suretiyle gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci
nüshası ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha muhasebe biriminde
açılacak ayrı bir dosyada tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, gönderme
emrinin bir nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya
istenilen hesaba aktarılmasından sonra onaylanarak muhasebeleştirme belgesine
bağlanmak üzere banka hesap özet cetveli ile birlikte muhasebe birimine iade
edilir. Hesabın işleyişi
MADDE
22- (1) Verilen çekler ve gönderme
emirleri hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Alacak 1) Muhasebe birimlerince düzenlenen çek
veya gönderme emri tutarları bu hesaba alacak, ilgili hesap veya hesaplara
borç kaydedilir. 2) Tek hazine hesabı sistemi dışında
kalan muhasebe birimlerine, nakit ihtiyacı ya da bu muhasebe birimlerince
nakit fazlası olarak gönderilen paralar, gönderen muhasebe birimince bu
hesaba alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir. 3) Kasa ihtiyacı için veznedar adına
düzenlenen çek tutarları bu hesaba alacak, 108-Diğer Hazır Değerler Hesabına
borç kaydedilir. b) Borç 1) Düzenlenen
çek ve gönderme emirlerinden, bankaca hak sahiplerine ödendiği veya ilgili
hesaplara aktarıldığı banka hesap özet cetveliyle bildirilen paralar bu
hesaba borç, 102-Banka Hesabına alacak kaydedilir. 104 Proje
özel hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 23- (1)
Proje özel hesabı; dış finansman kaynağından, kamu idareleri adına dış proje
kredisi olarak Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen diğer
bankalar nezdinde açılan özel hesaplara aktarılan tutarlar, bu tutarlardan
yapılan giderler, verilen avanslar, açtırılan akreditifler ile avans ve
akreditiflerden nakden geri alınanların ve hesap bakiyesinin değerlemesi
sonucu ortaya çıkan kur farklarının Devlet Borçları Muhasebe Birimi veya
genel bütçe kapsamı dışındaki kullanıcı kamu idareleri muhasebe birimlerince
izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
24- (1) Dış finansman kaynağından,
genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri adına Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası veya uygun görülen bankalar nezdindeki proje özel hesaplarına yapılan
aktarım üzerine Devlet Borçları Muhasebe Birimince bu hesaba ve dış malî
borçlar hesabına kayıt yapılır. (2) Hazine Müsteşarlığı ile yapılan ikraz
anlaşmaları gereği genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idareleri adına Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen bankalar nezdindeki proje özel
hesaplarına dış finansman kaynağından yapılan aktarımlar, kullanıcı idare
muhasebe birimlerince bu hesaba ve kamu idarelerine malî borçlar hesabına
kaydedilir. Söz konusu tutarlara ilişkin olarak, Devlet Borçları Muhasebe
Birimince bu hesapla ilişkilendirilmeksizin kullanıcı idare veya kuruluş
hazineye karşı borçlandırılmak suretiyle dış borç kaydı yapılır. Kullanıcı
idare veya kuruluşların hazineye karşı yükümlülükleri, dış finansman imkânının
dış finansman kaynağı tarafından özel hesaplara aktarıldığı tarihte başlar. (3) Genel bütçe kapsamı dışındaki idare
veya kuruluşlar adına Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya uygun görülen
bankalardaki özel hesaplara, ikraz anlaşmaları ile devredilen tutarlar
dışındaki dış proje kredisi aktarımları kullanıcı idare veya kuruluş muhasebe
birimince bu hesaba ve dış malî borçlar hesabına kaydedilir. (4) Dış finansman kaynağıyla yapılan
anlaşma gereği özel hesaplara yapılan aktarım tutarları, aktarım tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplara kaydedilir. (5) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerince proje özel hesabından yapılan kullanımların Devlet Borçları
Muhasebe Birimince muhasebeleştirilmesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
ay sonu döviz satış kuru esas alınır. Kapsama dâhil diğer kamu idarelerince
proje özel hesabından yapılan kullanımların kullanıcı idare muhasebe
birimince muhasebeleştirilmesinde işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası döviz satış kuru esas alınır. (6) Dış proje kredilerinin genel bütçe
kapsamı dışındaki kullanıcı idarelerce, kullanımından önce 11/7/2002 tarihli
ve 24812 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Proje Kredilerinin Dış Borç
Kaydı, Bütçeleştirilmesi ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Esas ve Usuller
Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre bütçeleştirilme işleminin yapılması
zorunludur. Hesabın
işleyişi
MADDE
25- (1) Proje özel hesabına ilişkin
borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Dış proje kredisi olarak genel bütçe
kapsamındaki kamu idareleri adına, özel hesaplara yapılan aktarmalar, aktarma
tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden,
Devlet Borçları Muhasebe Birimince bir taraftan bu hesaba borç, 410-Dış Malî Borçlar
Hesabına alacak; diğer taraftan 951-Kredi Anlaşmaları Hesabına borç,
950-Kullanılacak Dış Krediler Hesabına alacak kaydedilir. 2) Hazine Müsteşarlığınca ikraz
anlaşmalarıyla devredilen dış proje kredilerinden genel bütçe kapsamı
dışındaki kamu idareleri adına, özel hesaplara yapılan aktarmalar, aktarma
tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden,
kullanıcı idare muhasebe birimince bu hesaba borç, 303-Kamu İdarelerine Malî
Borçlar Hesabı veya 403-Kamu İdarelerine Malî Borçlar Hesabına alacak
kaydedilir. 3) Genel bütçe kapsamı dışındaki kamu
idareleri tarafından bizzat temin edilen dış proje kredilerinden idare adına,
özel hesaplara yapılan aktarmalar, aktarma tarihindeki Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, kullanıcı idare muhasebe birimince
bu hesaba borç, 410-Dış Malî Borçlar Hesabına alacak kaydedilir. 4) Genel bütçe kapsamındaki kullanıcı
idarelerin gerçekleştirdiği kullanımlardan ödeneğine dayanılarak verilen
avans ve çekilen akreditifler dâhil proje özel hesabına yapılan iadeler, iade
tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
Devlet Borçları Muhasebe Birimince bu hesaba borç, 512-Proje Özel Hesabından
Kullanımlar Hesabına alacak kaydedilir. 5) Genel bütçe kapsamı dışındaki
kullanıcı idarelerin gerçekleştirdiği kullanımlardan ödeneğine dayanılarak
verilen avans ve çekilen akreditifler dâhil proje özel hesabına yapılan
iadeler, iade tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden kullanıcı idare muhasebe birimince bu hesaba, avans veya
akreditifin iade tarihinde esas alınan döviz kuru ile verildiği veya açıldığı
tarihteki döviz kuru arasında oluşan olumsuz fark tutarı 630-Giderler
Hesabına borç, avans veya akreditifin, iade tarihinde esas alınan döviz kuru
ile verildiği veya açıldığı tarihteki döviz kuru arasında oluşan olumlu fark
tutarı 600-Gelirler Hesabına, avansın verildiği veya akreditifin açıldığı
tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
166-Proje Özel Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler hesabı veya ilgili
diğer hesaplara alacak kaydedilir. 6) Özel hesaplardaki dövizlerin ay
sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerince yapılan proje özel hesabı kullanımlarına
ilişkin banka bilgisi Devlet Borçları Muhasebe Birimine geldiğinde, toplam
kullanım tutarı ödeneğine dayanılarak verilen avanslar ve çekilen
akreditifler dâhil ait olduğu ay sonu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden Devlet Borçları Muhasebe Birimince bu hesaba alacak, 512-Proje
Özel Hesabından Kullanımlar Hesabına borç kaydedilir. 2) Genel bütçe
kapsamı dışındaki kamu idarelerince yapılan proje özel hesabı kullanımları,
kullanıcı idare muhasebe birimince bir taraftan bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabı veya varlığa dönüştürülecek bir kullanım ise ilgili
varlık hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak,
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 3) Genel bütçe kapsamı dışındaki kamu
idarelerince proje özel hesabından avans verilmesi veya akreditif açılması
şeklinde yapılan kullanımlar, muhasebeleştirme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 166-Proje Özel
Hesabından Verilen Avans ve Akreditifler Hesabına borç kaydedilir. 4) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerince özel hesaptan dış finansman kaynağına iade edilen tutarlar, iade
tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, Devlet
Borçları Muhasebe Birimince bu hesaba alacak, 410-Dış Malî Borçlar Hesabına
borç kaydedilir. 5) Hazine Müsteşarlığı ile yapılan ikraz
anlaşmaları çerçevesinde bu hesaba kaydedilen tutarlardan, genel bütçe
kapsamı dışındaki kamu idarelerince dış finansman kaynağına iade edilen
tutarlar, iade tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden kullanıcı idare muhasebe birimince bu hesaba alacak, 303-Kamu
İdarelerine Malî Borçlar Hesabı veya 403-Kamu İdarelerine Malî Borçlar
Hesabına borç kaydedilir. 6) Hazine Müsteşarlığı ile yapılan ikraz
anlaşmaları dışında bu hesaba kaydedilen tutarlardan, genel bütçe kapsamı
dışındaki kamu idarelerince dış finansman kaynağına iade edilen tutarlar,
iade tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden, kullanıcı idare muhasebe birimince bu hesaba alacak, ilgisine göre
310-Cari Yılda Ödenecek Dış Malî Borçlar Hesabı veya 410-Dış Malî Borçlar
Hesabına borç kaydedilir. 7) Proje özel hesabında yer alan
tutarlardan Hazine Müsteşarlığınca kendi hesaplarına aktarılarak yapılan
kullanım tutarları aktarım tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, 105-Döviz Hesabı veya ilgili
diğer hesaplara borç kaydedilir. 8) Özel hesaplardaki dövizlerin ay
sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas alınarak
yapılacak değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 105 Döviz hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE
26- (1) Döviz hesabı, muhasebe
birimi veznelerince tahsil edilen veya muhasebe birimlerinin banka
hesaplarına intikal eden konvertibl döviz tutarları ile bunlardan yapılan
ödeme, iade ve göndermelerin izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
27- (1)
Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri muhasebe birimlerine hazine malı
olarak teslim edilen ya da kişi malı olarak teslim edildiği hâlde sonradan
hazine malı olan konvertibl yabancı paralarla, mevzuatı gereği döviz
cinsinden tahsili gereken hazine malı yabancı paralardan konvertibl olanlar
Dış Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılır. (2) Konvertibl olmayan hazine malı
yabancı paralar döviz hesabı yerine dönen varlıklar ana hesap grubundaki
menkul varlıklar hesabına kaydedilir. (3) Döviz hesabına ilişkin diğer işlemler
aşağıda gösterilmiştir: a) Hazine malı veya kamu idaresine ait
olarak muhasebe birimlerine teslim edilen konvertibl yabancı paralarla,
mevzuatı gereği bütçeye gelir kaydedilmek üzere döviz cinsinden tahsil edilen
konvertibl yabancı paralar, tahsil edildiği veya teslim alındığı günkü Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak
bütçeye gelir kaydedilir. b) Muhasebe birimlerince kişilere ait
olarak teslim alınan konvertibl yabancı paralar işlem tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak
ilgili hesaplara kaydedilir. c) Muhasebe birimlerince, mevzuatı gereği
ihale teminatı olarak kabul edilen konvertibl yabancı paralar alındığı
tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu
hesaba kaydedilerek emanete alınır. Teminat olarak teslim edilen kişi malı
dövizlerden herhangi bir nedenle gelir kaydedilmesi gerekenler kayıtlı
değerleri üzerinden, Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyetini sürdüren
muhasebe birimlerinde işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak bütçeye
gelir kaydedilir. ç) Kişilere ait olduğu hâlde sonradan
kamu idaresine ait olan konvertibl yabancı paralar kayıtlı değerleri
üzerinden, Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyetini sürdüren muhasebe
birimlerinde işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden ilgili hesaplardan çıkarılır ve işlem tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alınarak
bütçeye gelir kaydedilir. d) Yurt içinde döviz cinsinden ihraç
olunan iç borçlanma senetleri karşılığı tahsil edilen dövizler ile para
piyasası nakit işlemlerinde döviz cinsinden yapılan borçlanmalara ilişkin
tutarlar; 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç
Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak
belirlenen borçlanma şartlarına göre Hazine Müsteşarlığınca tespit edilen kur
veya Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden kaydedilir. e) Tahsil edilen kamu idaresine ait
dövizler ve genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe birimleri
için Bakanlıkça belirlenen tutarı aşan kişilere ait dövizler, muhasebe birimi
hesabının bulunduğu banka şubesi nezdinde açtırılacak döviz tevdiat hesabına
gün sonlarında yatırılır. Muhasebe birimlerince bir gün içinde tahsil edilen
dövizlerden bankaya yatırılması gerekenler düzenlenecek teslimat müzekkeresi
ile bankaya gönderilir. f) Muhasebe yetkilisi mutemetlerince; 1) İlgili mevzuatına ve Bakanlıkça
yapılan düzenlemelere göre, döviz cinsinden tahsil edilen tutarlar için ayrı
muhasebe yetkilisi mutemetleri kasa defteri tutulur. 2) Tahsil edilen tutarlar, tahsil
edildikleri tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru esas
alınmak suretiyle ve gelir türleri itibarıyla muhasebe yetkilisi mutemetleri
kasa defterine ayrı ayrı kaydedilir. Ayrıca, “Kimden tahsil edildiği”
sütununda isimden hemen sonra parantez içerisinde döviz cinsinden tutarı
belirtilir. 3) Döviz cinsinden yapılan tahsilata
ilişkin belge ve kayıtlar ulusal para birimi cinsinden düzenlenmekle
birlikte, tahsilat tutarı ulusal para birimine çevrilmeksizin döviz olarak
muhasebe biriminin banka hesabına aktarılır. Bu husus muhasebe yetkilileri
tarafından kontrol edilir. 4) Muhasebe biriminin bulunduğu yer
dışında, muhasebe birimine bağlı olarak görev yapan muhasebe yetkilisi
mutemetlerince tahsil edilen dövizler; genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerin muhasebe birimleri için bulunulan yerdeki Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası veya Türkiye Cumhuriyet Ziraat Bankası şubeleri, kapsama dâhil
diğer kamu idarelerinin muhasebe birimleri için ilgili kamu idaresince belirlenen
banka şubeleri aracılığıyla muhasebe biriminin döviz tevdiat hesabına
aktarılır. Mutemet hesabının muhasebe yetkilisine verilmesinde, aktarılan
döviz karşılığında alınan banka dekontunda gösterilen kur ve döviz tutarı
esas alınır. g) Konvertibl dövizlere ilişkin olarak,
Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyet gösteren muhasebe birimlerinde gün
sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
değerleme yapılır. Bunların dışındaki genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerin muhasebe birimlerinde Bakanlıkça aksi bildirilmedikçe değerleme
yapılmaz. Kapsama dâhil diğer kamu idarelerinin muhasebe birimlerinde ise
kuruma ait konvertibl dövizler, gün sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemeye tabi tutulur. (4) Genel bütçe
kapsamındaki idarelerin muhasebe birimi hesaplarında toplanan dövizler,
aşağıda açıklanan esaslara göre Dış Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilir: a) Döviz hesabına kaydedilen hazine malı
döviz tutarları; haftalık dönemler itibarıyla topluca Cuma günleri, Cuma günü
tatile rastladığında bir önceki iş günü ve her durumda malî yılın son iş
günü; her bir döviz cinsi için ayrı ayrı düzenlenecek muhasebe işlem fişi ile
dövizin cinsi ve tutarı belirtilerek döviz gönderme emri düzenlenmek suretiyle
Dış Ödemeler Muhasebe Birimine aktarılır ve muhasebe işlem fişinin bir
nüshası Dış Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilir. b) Dövizlerin gönderilmesinde kayıtlı
değerleri esas alınır ve gönderme emrinin tarih ve numarası ile gönderilen
paraların döviz cinsinden tutarları ve döviz kuru muhasebe işlem fişine
ayrıca yazılır. c) Tahsil edilen dövizlerin Dış Ödemeler
Muhasebe Birimine aktarılmasında, Bakanlıkça gerek görülmesi hâlinde muhasebe
birimleri itibarıyla farklı dönemler tespit edilebilir. (5) Dış Ödemeler Muhasebe Birimince,
genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerin muhasebe birimlerinden gönderilen
dövizlerle ilgili muhasebe işlem fişleri alındığında, gelen dövizler fişlerde
gösterilen değer üzerinden kayıtlara alınır ve göndermeyle ilgili fişin aslı
geldiğinde banka dekontunda gösterilen döviz tutarı da dikkate alınarak,
yapılan kaydın doğruluğu ayrıca kontrol edilir. Hesabın
işleyişi
MADDE
28- (1) Döviz hesabına ilişkin borç
ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Kamu idaresine ait olarak muhasebe
birimlerine teslim edilen konvertibl dövizlerle, mevzuatı gereği bütçeye
gelir kaydedilmek üzere döviz cinsinden tahsil edilen tutarlar, teslim
alındığı veya tahsil edildiği günkü Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına
alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak kaydedilir. 2) Muhasebe biriminin banka hesabına
muhasebe birimi adına intikal eden dövizlerden gelir kaydedilmesi gereken
tutarlar teslim tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak;
diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak kaydedilir. 3) Kişilere ait olarak teslim alınan veya
muhasebe biriminin banka hesabına intikal eden dövizlerden gelir
kaydedilmeyecek döviz tutarları teslim tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 330-Alınan Depozito ve
Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak
kaydedilir. 4) Kişilere ait olarak teslim alındığı hâlde
sonradan kamu idaresi adına gelir kaydedilecek olan dövizler kayıtlı
değerleri üzerinden, Hazine Müsteşarlığı bünyesinde faaliyetini sürdüren
muhasebe birimlerinde işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bir taraftan 330-Alınan Depozito ve Teminatlar
Hesabı veya 333-Emanetler Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba
alacak; diğer taraftan işlem tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir. Gelirler hesabına kaydedilen tutarlar aynı zamanda 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 5) Yurt içinde döviz cinsinden ihraç
olunan iç borçlanma senetleri karşılığı tahsil edilen dövizler ile para
piyasası nakit işlemlerinde döviz cinsinden yapılan borçlanmalara ilişkin
tutarlar Hazine Müsteşarlığınca tespit edilen kur veya Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç, 302-Para Piyasası
Nakit İşlemleri Borçları Hesabı veya 305-Bonolar Hesabı ya da 404-Tahviller
Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. 6) Genel bütçe kamu muhasebe
birimlerinden gelen dövizler Dış Ödemeler Muhasebe Birimince, muhasebe işlem
fişindeki kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç, 511-Muhasebe Birimleri
Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir. 7) Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Biriminin
banka hesabına muhasebe birimi adına intikal eden dövizler işlem tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden, bu hesaba borç; söz
konusu dövizlerden konsolosluklardan getirtilmiş olanlar 107-Elçilik ve
Konsolosluk Nezrindeki Paralar Hesabına, diğerleri ilgili hesaplara alacak
kaydedilir. 8) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındaki
müşterek fon hesabından döviz olarak hazineye aktarılan tutarlar aktarma
tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bir
taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak; diğer taraftan 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 9) Dış kredi geri ödemelerinden çeşitli
nedenlerle hazineye iadesi gereken döviz tutarları bir taraftan iade tarihindeki
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba borç,
anapara ödemelerine ilişkin olanlar ilgili dış borç hesabı veya ilgili diğer
hesaplara, faiz giderlerine ilişkin olanlar ise 600-Gelirler Hesabına alacak;
diğer taraftan faiz giderlerine ilişkin olan tutarlar 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 10) Yurt dışında ihraç olunan dış
borçlanma senetleri karşılığı dövizler, bir taraftan hesaplara aktarıldığı
tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu
hesaba, varsa masraf olarak kesinti yapılmış olan tutar 630-Giderler Hesabına
borç, tamamı 410-Dış Malî Borçlar Hesabına alacak; diğer taraftan masraf
olarak kesinti yapılmış olan tutar 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç,
835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 11) Risk hesabına döviz cinsinden yapılan
ödemeler, tahsilat tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden bu hesaba borç, 339-Risk Hesabına alacak kaydedilir. 12) Bankadan gelen hesap özetinden,
muhasebe birimleri veznelerinden bankaya gönderilen dövizlerin döviz tevdiat
hesabına yattığı anlaşıldığı takdirde tutarı bu hesaba borç, 108-Diğer Hazır
Değerler Hesabına alacak kaydedilir. 13) Sayım sonucunda fazla çıkan döviz
tutarları sayım tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak
kaydedilir. 14) Hazine Müsteşarlığı bünyesinde
faaliyet gösteren muhasebe birimlerince gün sonlarında, bu hesaba ilişkin
yardımcı hesap kayıtlarından elde edilen bilgilere göre tespit edilecek
konvertibl yabancı paralar mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba
borç, risk hesabına ait olanlar 339-Risk Hesabına, emanet niteliğinde olanlar
ilgili hesaba, diğerleri ise 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 15) Genel bütçe kapsamı dışındaki kamu
idarelerine ait muhasebe birimlerince gün sonlarında bu hesaba ilişkin
yardımcı hesap kayıtlarından elde edilen bilgilere göre kamu idaresine ait
konvertibl yabancı paralar mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba
borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Muhasebe birimleri veznelerinden
bankaya yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarları bu hesaba alacak,
108-Diğer Hazır Değerler Hesabına borç kaydedilir. 2) Muhasebe birimlerince düzenlenen döviz
gönderme emirlerinden, bankaca ödendiği ya da gönderildiği bildirilen
tutarlar bu hesaba alacak, 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına borç
kaydedilir. 3) Muhasebe birimleri veznelerinde
bulunan emanet niteliğindeki dövizlerden ilgilisine iade edilen tutarlar,
kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 330-Alınan Depozito ve
Teminatlar Hesabı, 333-Emanetler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç
kaydedilir. 4) Sayım sonucunda noksan çıkan döviz
tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları
Hesabına borç kaydedilir. 5) Hazine Müsteşarlığı bünyesinde
faaliyet gösteren muhasebe birimlerince gün sonlarında bu hesaba ilişkin
yardımcı hesap kayıtlarından elde edilen bilgilere göre tespit edilecek
konvertibl yabancı paralar mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz
satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba
alacak, risk hesabına ait olanlar 339-Risk Hesabına, emanet niteliğinde
olanlar ilgili hesaba, diğerleri ise 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 6) Genel bütçe kapsamı dışındaki kamu idarelerine
ait muhasebe birimlerince gün sonlarında bu hesaba ilişkin yardımcı hesap
kayıtlarından elde edilen bilgilere göre kamu idaresine ait konvertibl
yabancı paralar mevcudunun Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 106 Döviz gönderme emirleri hesabı (-)
Hesabın
niteliği
MADDE
29- (1) Döviz gönderme emirleri
hesabı, muhasebe birimlerinin nezdinde döviz hesabı bulunan bankalardaki
döviz hesaplarından yapacakları ödeme ve göndermeler için düzenledikleri
döviz gönderme emirleri ile bunlardan bankaca ödendiği veya gönderildiği
bildirilenlerin izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
30- (1) Muhasebe biriminin, nezdinde
döviz hesabı bulunan bankalardaki döviz hesaplarından ilgililere ödenecek
veya hesaben gönderilecek olan döviz tutarları için döviz gönderme emri
düzenlenir. (2) Döviz hesabında yer alan tutarlardan
ulusal para birimine çevrilmesine ilişkin bankaya verilen talimatlar
hesaplara kaydedilmeden önce, Hazine Müsteşarlığı muhasebe birimleri
dışındaki genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin muhasebe birimlerince
söz konusu dövizlerin günlük değerlemesi yapılıp varsa oluşan kur farkları
muhasebeleştirilir. (3) Döviz gönderme emri, muhasebe
yetkilisi tarafından görevlendirilecek bir memur tarafından banka
yetkililerine zimmetle teslim edilir. Muhasebe yetkilisi tarafından bu konuda
görevlendirilecek memurun adı, soyadı ve imza örneği daha önce bankaya yazılı
olarak bildirilir. Teslim işlemi, muhasebe birimince iki nüsha olarak
“Gönderme emri” ifadesinin üzeri çizilerek düzenlenen “Gönderme emri/Döviz
gönderme emri teslim tutanağı”nın banka yetkilisine imzalatılması suretiyle
gerçekleştirilir. Tutanağın ilk nüshası bankada alıkonulur, ikinci nüshası
ise görevli memura geri verilir ve bu nüsha muhasebe biriminde açılacak ayrı
bir dosyada tarih sırasına göre saklanır. Bankaca, döviz gönderme emrinin bir
nüshası alıkonulup, bir nüshası paranın gönderilmesi veya istenilen hesaba
aktarılmasından sonra onaylanarak döviz hesabına ilişkin banka hesap özet
cetveli ile birlikte muhasebe birimine iade edilir. Hesabın
işleyişi
MADDE
31- (1) Döviz gönderme emirleri
hesabına ilişkin alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Alacak 1) Muhasebe birimlerince, bankalardaki
döviz hesaplarından yapılacak ödeme ve göndermeler için düzenlenen döviz
gönderme emri tutarları gönderme tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç
kaydedilir. 2) Döviz hesabında yer alan tutarlardan
ulusal para birimine çevrilmesine ilişkin bankaya verilen talimatlar, Hazine
Müsteşarlığı muhasebe birimleri dışındaki genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerinin muhasebe birimlerince söz konusu dövizlerin günlük değerlemesi
yapılıp varsa oluşan kur farkları muhasebeleştirildikten sonra Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu hesaba alacak, döviz
alış kuru üzerinden ulusal para birimine çevrilen tutarlar 102-Banka Hesabına,
satış kuru ile alış kuru arasında ortaya çıkan olumsuz fark 630-Giderler
Hesabına borç kaydedilir. 3) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerinin muhasebe birimlerince, Dış Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilen
konvertibl yabancı paralar, gönderen muhasebe birimince kayıtlı değerleri
üzerinden bu hesaba alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına
borç kaydedilir. 4) Muhasebe birimlerinin bankalarda
açtırdıkları döviz tevdiat hesaplarında yer alan kişilere ait konvertibl
yabancı paralardan yapılan iadeler kayıtlı değerleri üzerinden, Hazine
Müsteşarlığı bünyesinde faaliyet gösteren muhasebe birimlerince işlem
tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden bu
hesaba alacak, ilgili hesaba borç kaydedilir. b) Borç 1) Düzenlenen döviz gönderme emirlerinden, bankaca,
ödendiği veya ilgili hesaba aktarıldığı bildirilen tutarlar bu hesaba borç,
105-Döviz Hesabına alacak kaydedilir. 107 Elçilik ve konsolosluk nezdindeki paralar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE
32- (1) Elçilik ve konsolosluk
nezdindeki paralar hesabı, Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Biriminin elçilik ve
konsolosluklar nezdindeki paraları ile bu paralardan yapılan ödeme ve
göndermelerin izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE 33- (1) Elçilik ve konsolosluk nezdindeki paralar hesabı
kullanılarak yapılan ödemeler ile merkezden gönderilen avans işlemlerine
ilişkin esas ve usuller aşağıda gösterilmiştir: a) Elçilik ve konsolosluklarca Dışişleri
Bakanlığı Muhasebe Birimi adına tahsil edilen değerli kâğıt satış bedelleri,
bütçe geliri ve emanet tahsilatı ile diğer tahsilat karşılığında yurt dışı
muhasebe yetkilisi mutemedi alındısı düzenlenir. b) Dışişleri Bakanlığının yabancı
ülkelerde tahakkuk eden aylıklar hariç bütçe giderleri ve mahalli
hizmetlilerin ücretleri, harcama yetkilisi mutemedi olarak görevlendirilmiş
olan memurlara gönderilen avanslarla veya açılacak kredilerle ödenir. c) Dışişleri Bakanlığı merkez memurları
ile yabancı ülkelerde bulunan memurların aylıkları ve merkezin çeşitli gider
ve gelirleri, doğrudan Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Birimince ödenir veya
tahsil edilir. ç) Bu görevlerden dolayı elçilik ve
konsolosluklar; tahsilat açısından “Muhasebe yetkilisi mutemetliği”, gider
açısından elçiler ve konsoloslar veya bu işle görevlendirilmiş olan memurlar
“Harcama yetkilisi mutemedi” sayılırlar. (2) Elçilik ve konsolosluklarca yapılan
tahsilat ve ödemeler ile merkezden gönderilen avanslar için, aşağıda
belirtilen defterler tutulur ve cetveller düzenlenir: a) Konsolosluklar kasa defteri (Örnek: 18);
konsolosluklarca tahsil edilen, ödenen, geri verilen veya muhasebe birimine
gönderilen mahalli paraların kaydedildiği defterdir. Defter, aşağıdaki
açıklamalara göre düzenlenir: 1) Defterin sol sayfasına tahsil edilen
veya muhasebe biriminden alınan paralar, sağ sayfasına da ödenen, geri
verilen veya muhasebe birimine gönderilen paralar yazılır. Geçici olarak
mahalli bankalara yatırılan paralar bu deftere kaydedilmez. Bunlar bankadan
alınan cüzdan üzerinden izlenir. Bankada bulunan paralar kasa mevcudu içerisinde
sayılır. 2) Defterin “Tahsilat” sayfasındaki
sütunlardan, “Harç tahsilatı ve değerli kâğıt satış hasılatı” sütununa;
konsolosluklar gelir defterinin “Günlük toplam” tutarı bir kalemde yazılır ve
söz konusu defterin o güne ait başlangıç ve bitiş sıra numaraları “Verilen
belgenin veya alındının numarası” sütununa kaydedilir. 3) Defterin “Tahsilat” sayfasındaki
sütunlardan, “Diğer tahsilat” sütununa; harç tahsilatı, değerli kâğıt satış
hasılatı, emanet tahsilatı ve merkezden alınan avanslar dışında yapılan her
türlü tahsilat, “Emanet tahsilatı” sütununa; konsolosluklarca yapılan her
türlü emanet tahsilatı, “Alınan avanslar” sütununa; muhasebe biriminden
gönderilerek kasada veya bankada saklanan avans tutarları, “Toplam” sütununa;
yukarıda belirtilen sütunların yatay toplamı, mahalli para cinsinden
kaydedilir. 4) Defterin “Ödemeler” sayfasındaki
sütunlardan, “Hasılattan muhasebe birimine gönderilen” sütununa, Dışişleri
Bakanlığı Muhasebe Birimine gönderilmek üzere mahalli bankalara teslim
edilen, fahri konsolosluk keseneğine verilen tutarlar ile mahalli bankalara
yapılan komisyon, ücret ve benzeri ödemeler, “Diğer tahsilattan muhasebe
birimine gönderilen” sütununa,; Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Birimine
gönderilmek üzere mahalli bankaya teslim edilen tutarlar, “Emanet ödemeleri”
sütununa, emanet olarak alınan paralardan geri verilen tutarlar ile diğer
tahsilat olarak hasılata aktarılması muhasebe birimince bildirilen paralar,
“Avanstan yapılan ödemeler” sütununa; alınan avanstan harcanan tutarlar,
“Toplam” sütununa ödenen veya gönderilen paraların toplamı, mahalli para
cinsinden kaydedilir. 5) Harç tahsilatı ve değerli kâğıt satış
hasılatı ile diğer tahsilattan mahalli giderlere ödenmesine muhasebe
birimince izin verilen tutarlar, defterin ödemeler sayfasında “Hasılattan
muhasebe birimine gönderilen” veya “Diğer tahsilattan muhasebe birimine
gönderilen” sütunlarına ve tahsilat sayfasında “Alınan avanslar” sütununa yazılır. 6) Alınan avanslardan artan tutarlar,
defterin ödemeler sayfasına yazılarak muhasebe birimine gönderilir. Muhasebe
birimine gönderilmesine imkân veya lüzum bulunmayan hâllerde bu paralar,
muhasebe birimince daha sonra gönderilecek avanslardan tutulmak veya
aylıklardan kesilmek suretiyle mahsup edileceğinden, bu şekilde işlem
yapıldığı takdirde; aylıktan kesilmiş ise defterin sağ sayfasında “Avanstan
yapılan ödemeler” sütununa yazılarak ilgilisine verilir. Gönderilen avanstan
tutulmuş ise avansın tamamı sol sayfadaki “Alınan avanslar” sütununa ve
tutulan tutar ise sağ sayfadaki “Avanstan yapılan ödemeler” sütununa
kaydedilir. 7) Defterdeki sütunların günlük
toplamları alınmak suretiyle malî yıl başından sonuna kadar devam ettirilir. 8) Malî yıl sonunda, defterin “Tahsilat”
sayfasında kayıtlı tutardan “Ödemeler” sayfasındaki tutarlar düşülerek aradaki
fark, ertesi malî yıl için tutulan defterin “tahsilat” sayfasına sütun
başlıklarına göre aktarılır. b) Konsolosluklar gelir defteri (Örnek:
19); konsolosluklarca yapılan harç tahsilatı ile değerli kâğıt satış
bedellerinin kaydedildiği defterdir. Defter, aşağıdaki açıklamalara göre
düzenlenir: 1) Defterin “Sıra numarası” başlıklı
sütununa, bu deftere kaydı gereken işlemler için malî yıl başında birden
başlamak üzere verilen sıra numarası yazılır. İşlemin yapıldığı tarih,
ilgilinin adı-soyadı ve uyruğu, işlemin çeşidi, 2/7/1964 tarihli ve 492
sayılı Harçlar Kanunu gereğince Bakanlıkça belirlenen tarife sayısı ve yurt
dışı muhasebe yetkilisi mutemedi alındısının numarası, sütun başlıklarına
göre sırasıyla yazılır. 2) Tahsil olunan harç tutarı mahalli para
cinsinden yazıldıktan sonra, kullanılan pasaport ve diğer değerli kâğıt
adetleri, bunların çeşitlerine göre ilgili sütunlara ve bedelleri mahalli
para cinsinden “Alınan değerli kâğıtlar bedeli” başlığı altındaki sütunlara
kaydedilir. 3) “Alınan harç tutarı” ve “Alınan
değerli kâğıtlar bedeli” sütunlarının toplamları, “İşlem toplamı” başlıklı
sütunlara yine mahalli para cinsinden kaydedilir. 4) İşlem toplamı başlığı altındaki
sütunların günlük toplamı bir kalemde “Günlük toplam” başlığı altındaki
sütuna yazılır. 5) Defterdeki “Tutar” ve “Adet”
sütunlarının ay sonlarında toplamları alınarak, bu rakamın altına “Geçen
aylar toplamı” yazılmak suretiyle ilgili ay sonu itibarıyla genel toplam
gösterilir. c) Elçilik ve konsolosluklar harcamalar
defteri (Örnek: 20); elçilik ve konsolosluklarca alınan avanslarla bu
avanslardan yapılan harcamaların kaydedildiği defterdir. Bu defter, bütçe
tertibi itibarıyla sayfalara ayrılmak suretiyle tutulur. Defter, aşağıdaki
açıklamalara göre düzenlenir: 1) Mahalli para olarak alınan avanslar
“Alınan avanslar” tablosundaki; bunlardan yapılan harcamalar ise “Yapılan
harcamalar” tablosundaki “Mahalli para” sütunlarına yazılır. 2) Alınan avans yabancı para cinsinden
ise defterin birinci tablosunda “Yabancı para” sütununa yazılır. Harcamalar
mahalli para üzerinden yapılacağından, defterin ikinci tablosunda “Mahalli
para” sütununa yazılır. Ay sonlarında yabancı para harcamaları toplamı ilgili
kura göre bir kalemde ikinci tablodaki “Yabancı para” sütununa kaydedilir. 3) Alınan avanslardan nakden geri
gönderilen, aylıklardan veya gönderilen avanslardan kesilen tutarlar, yeni
yıla ait ise yeni yıl defterinde, eski yıla ait ise eski yıl defterinde
birinci tablodan düşülür. ç) Değerli kâğıtlar defteri (Örnek: 21);
muhasebe birimi tarafından konsolosluklara gönderilen değerli kâğıtların
kaydedildiği defterdir. Defter, aşağıdaki açıklamalara göre düzenlenir: 1) Karşılıklı iki sayfası tek sayfa hâlinde
düzenlenen bu defter, her sayfası yatay olarak “Giren” ve “Çıkan” olmak üzere
iki tabloya ayrılmıştır. Giren tablosuna, alınan; çıkan tablosuna ise verilen
veya gönderilen değerli kâğıtlar kaydedilir. 2) Deftere değerli kâğıtların çeşitleri
ve adetleri, değer itibarıyla büyüğünden başlayarak sütun başlıklarına göre
sıra ile yazılır. Adetlerinin yatay toplamları ile bunların toplam değerleri
toplam sütununa kaydedilir. 3) Seri numarası taşıyan değerli kâğıtların
başlangıç ve bitiş numaraları, defterin “giren” ve “çıkan” tablolarının
ilgili açıklama kısımlarında gösterilir. 4) Yıl sonunda her bir değerin “Giren”
tablosu toplamından, “Çıkan” tablosu toplamı düşülerek mevcutlar, ertesi yıl
için tutulacak defterin “Giren” tablosuna “.... yılından devredilen” olarak
bölümler itibarıyla ayrıntılarıyla aktarılır. d) Emanetler defteri (Örnek: 22);
konsolosluklarca emanet olarak alınan ve iade edilen paraların çeşitlerine
göre bölümlere ayrılmak suretiyle kaydedildiği defterdir. Defter, aşağıdaki
açıklamalara göre düzenlenir: 1) Defterin, alacak sayfasına emanet
olarak nakden veya mahsuben yapılan tahsilat; borç sayfasına ise bu
tutarlardan ilgili kişi veya dairelere ödenen, gönderilen veya başka
hesaplara aktarılan tutarlar sütun başlıklarına göre kaydedilir. 2) Geri verilen, gönderilen veya mahsup
olunan tutarlara ilişkin borç sayfası sıra numarası, defterin alacak
sayfasındaki “Borç sayfası sıra numarası” sütununa, alacak sayfası sıra
numarası ise borç sayfasındaki “Alacak sayfası sıra numarası” sütununa
yazılır. 3) Defterin alacak ve borç sayfaları
toplamı malî yıl sonuna kadar devam ettirilir. 4) Malî yıl sonunda, defterin her
bölümünün alacak sayfası “Geri verilen veya mahsup olunan paraların
ayrıntısı” sütunu toplamının, borç sayfası “Verilen veya gönderilen tutarlar”
sütunu toplamlarına eşitliği sağlanarak, yıl sonuna kadar tamamen veya kısmen
geri verilmemiş olan paralar, ertesi malî yıl için tutulacak deftere
bölümlere göre ayrıntılı olarak aktarılır. 5) Malî yıl sonu itibarıyla devir olunan
tutarlar toplamının, konsolosluklar kasa defterindeki tahsilat sayfası
“Emanet tahsilatı” sütunu artığı olarak ertesi malî yıla devredilen tutara
uygun olması gerekir. e) Menkul kıymetler defteri (Örnek: 23);
konsolosluklara teslim edilen, menkul kıymetler, sütun başlıklarına göre
kaydedildiği defterdir. Hazine malı ve kişi malı kıymetler için ayrı ayrı
defter tutulur. Menkul kıymetler defterinde kayıtlı hazine malı menkul
kıymetler, aylık dönemler itibarıyla muhasebe birimine bildirilir. Söz konusu
menkul kıymetler, muhasebe biriminden alınacak talimata göre işleme tabi
tutulur. Defter, aşağıdaki açıklamalara göre düzenlenir: 1) Defterin borç sayfasına, elçilik veya
konsolosluğa teslim edilen menkul kıymetler, alacak sayfasına ise bunlardan
ilgilisine geri verilen, başka bir yere gönderilen veya paraya çevrilenler
sütun başlıklarına göre kaydedilir. 2) Teslim alınan kıymetler defterin borç
sayfasına, hesaplara alındığı malî yılın son iki rakamı ile bu rakamlardan
sonra gelen ve malî yılbaşında birden başlamak üzere verilen rakamlardan
oluşan sıra numarası verilerek kaydedilir. Bu sıra numaraları, değerlerin
tamamı hesaplardan çıkarılıncaya kadar kullanılır. Alacak sayfasına ise
ilgilisine geri verilen, muhasebe birimine gönderilen veya paraya çevrilen
menkul kıymetler, her malî yıl başında birden başlamak üzere verilen sıra
numarasına göre kaydedilir. 3) Defterin giriş ve çıkış kayıtları
arasında bağlantı kurmak için borç sayfası sıra numarası, alacak sayfasındaki
ilgili sütuna; alacak sayfasındaki sıra numarası ise borç sayfasındaki ilgili
sütuna yazılır. 4) Defterin borç ve alacak sayfaları
“Toplam” sütunlarının her ay sonu toplamı alınarak bu ay toplamı bulunur. Bu
tutarın altına, ocak ayında önceki yıldan, diğer aylarda ise önceki aydan
gelen genel toplam, “Geçen aylar toplamı” olarak yazıldıktan sonra her iki
tutar toplamı “Genel toplam” olarak yazılır. 5) Malî yıl sonunda, defterin borç
sayfasındaki kıymetlerden kaydı kapanmamış olanlar yeni malî yıl içinde
tutulan defterlere aynı sıra numarası ile aktarılır. f) Alındı kayıt defteri (Örnek: 24);
muhasebe birimi tarafından elçilik ve konsolosluklara gönderilen yurt dışı
muhasebe yetkilisi mutemedi alındılarının kaydedildiği defterdir. Bu defterde
kayıtlı alındılar, kullanacak olan görevlilere imza karşılığında verilir. g) Konsolosluk hasılat cetveli (Örnek:
25); dört sayfadan oluşur ve her ay sonunda örneğindeki açıklamalara göre üç
nüsha olarak düzenlenir. Cetvelin iki nüshası, izleyen ayın on beşine kadar
muhasebe birimine gönderilir. ğ) Konsolosluklar hasılatı döküm cetveli
(Örnek: 26); Dışişleri Bakanlığı Muhasebe Birimince, elçilik ve
konsolosluklardan gelen konsolosluk hasılat cetvelinin “Harç ve değerli kâğıt
hasılatı” tablosunda yer alan tahsilat ile aynı cetvelin “Diğer tahsilat”
tablosunda yer alıp bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarların kaydedildiği
cetveldir. Cetvel, aşağıdaki açıklamalara göre düzenlenir: 1) Konsolosluk hasılat cetvelinin “Harç
ve değerli kâğıt hasılatı” tablosunda yer alan tahsilat ile aynı cetvelin
“Diğer tahsilat” tablosunda yer alıp bütçeye gelir kaydedilmesi gereken
tutarların tamamının cibayet kuruna göre ulusal para birimine çevrildikten
sonra bu cetvelin “Muhasebe birimi” tablosuna çeşitleri itibarıyla aktarılır. 2) Bütün elçilik ve konsoloslukların
hasılat cetveli aynı işleme tabi tutulduktan sonra, “Muhasebe birimi”
tablosundaki tutarlar, gelir türleri ve konsolosluklar itibarıyla bu cetvele
aktarılır. Konsolosluklar hasılatı döküm cetveli ve hasılat cetvelinin birer
örneği muhasebe işlem fişine bağlanarak elçilik ve konsolosluk nezdindeki
paralar hesabına borç, bütçe gelirleri hesabına alacak kaydedilir. 3) Konsolosluk hasılat cetvelinin “Diğer
tahsilat” tablosunda yer alan tutarlardan Dışişleri Bakanlığı Muhasebe
Birimi, başka muhasebe birimleri, kişi, kurum veya kuruluşlar adına tahsil
edilenler elçilik ve konsolosluk nezdindeki paralar hesabına borç, ilgili
hesaplara alacak kaydedilir. (3) Elçilik ve konsolosluklarca
düzenlenecek defter ve cetvellerin yurt dışı teşkilatı bulunan diğer kamu
idarelerinde kullanılmasına Bakanlık yetkilidir. Hesabın
işleyişi
MADDE 34- (1) Elçilik ve konsolosluk nezdindeki paralar
hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Muhasebe birimince, elçilik ve
konsolosluklara gönderilen paralar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve
Gönderme Emirleri Hesabı veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabına alacak
kaydedilir. 2) Elçilik ve konsolosluklardan dönemler
itibarıyla ve her hâlde yıl sonunda alınan hasılat cetvelinin “muhasebe
birimi” tablosunun toplamı, cibayet kuru üzerinden bir taraftan bu hesaba
borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına
borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 3) Elçilik ve konsolosluklardan dönemler
itibarıyla ve her hâlde yıl sonunda alınan hasılat cetvelinin “diğer
tahsilat” tablosunda yer alan tutarlardan bütçeye gelir kaydedilmesi gereken
tutarların dışında kalanlar, cibayet kuru üzerinden bu hesaba borç,
333-Emanetler Hesabı veya 140-Kişilerden Alacaklar Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara
alacak kaydedilir. 4) Elçilik ve konsolosluklardan dönemler
itibarıyla ve her hâlde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle, muhasebe
birimince nakit fazlası olan elçilik ve konsolosluk hasılatından, nakit
ihtiyacı olan elçilik ve konsolosluğa gönderilmesi talimatı verilen
tutarlardan gönderildiği bildirilenler, en son değerleme yapılan kur
üzerinden alan elçilik ve konsolosluk adına bu hesaba borç, gönderen elçilik
ve konsolosluk adına bu hesaba alacak kaydedilir. 5) Elçilik ve konsolosluklara verilen ön
ödemelerden iade edildiği bildirilenler, verildiği tarihteki kur üzerinden bu
hesaba borç, 160-İş Avans ve Kredileri Hesabına alacak kaydedilir. 6) Malî yıl sonunda yardımcı hesap
defterleri kayıtlarına göre her konsolosluğa ait hesapta bulunan mahalli para
artıklarının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Elçilik ve konsolosluklardan dönemler
itibarıyla ve her hâlde yıl sonunda alınan hesap belgelerine göre, elçilik ve
konsolosluklarca yapılan bütçe gideri ve avans ödemeleri bu yönde talimat
verildiği tarihteki kur üzerinden bu hesaba alacak, 338-Konsolosluk Cari
Hesabına borç kaydedilir. 2) Bankadan gelen dekontlara göre,
muhasebe birimince, elçilik ve konsolosluklara gönderilen paralar nedeniyle,
mahalli bankalar veya muhabir bankalarca masraf ve komisyon olarak tutulan
tutarlar bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer
taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına
borç kaydedilir. 3) Elçilik ve konsolosluklardan dönemler
itibarıyla ve her hâlde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle iade edildiği
veya ödendiği bildirilen emanetler bu hesaba alacak, ilgili emanet hesabına
borç kaydedilir. 4) Elçilik ve konsolosluklardan dönemler
itibarıyla ve her hâlde yıl sonunda alınan hesap belgeleriyle, muhasebe
birimince nakit fazlası olan elçilik ve konsolosluk hasılatından, nakit
ihtiyacı olan elçilik ve konsolosluğa gönderilmesi talimatı verilen
tutarlardan gönderildiği bildirilenler, en son değerleme yapılan kur
üzerinden gönderen elçilik ve konsolosluk adına bu hesaba alacak, alan
elçilik ve konsolosluk adına bu hesaba borç kaydedilir. 5) Malî yıl sonunda yardımcı hesap
defterleri kayıtlarına göre, her konsolosluğa ait hesapta bulunan mahalli
para artıklarının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru
üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 108 Diğer hazır değerler hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE
35- (1) Diğer hazır değerler hesabı,
hazır değerler hesap grubunda sayılan hesaplar içerisinde tanımlanmayan ve
niteliği itibarıyla bu grupta izlenmesi gereken diğer hazır değerler için
kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
36- (1) Kasa ihtiyacı için veznedar
adına düzenlenen çekler ile bunlardan tahsil edilip, kasa varlığına dâhil
edilenler bu hesaba kaydedilir. (2) Kasa fazlası paraların bankaya
gönderilmesi ve bu tutarların bankaca tahsil edildiğinin anlaşılması üzerine
bu hesap kullanılır. (3)
Tahsil edilen kamu idaresine ait dövizler ve Bakanlıkça belirlenen tutarı
aşan kişilere ait dövizler, muhasebe biriminin hesabının bulunduğu banka
şubesi nezdinde açtırılacak döviz tevdiat hesabına gün sonlarında yatırılır.
Dövizler teslimat müzekkeresi ile vezneden çıkarıldığı ve söz konusu tutarın
bankaya yatırıldığının anlaşılması hâlinde bu hesaba kaydedilir. (4) Dolaşımdan kaldırılması nedeniyle
değiştirilmesi gereken madeni paraların Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe
Birimine teslim edilmesi hâlinde, bunların karşılığı olarak dolaşımda bulunan
paralardan verilir. Gerek bankalarca teslim edilerek kasaya girişi yapılan,
gerekse çeşitli nedenlerle kasada toplanan dolaşımdan kaldırılan madeni
paralar bu hesaba kaydedilir ve döner sermayeye devredilerek hesaplardan
çıkarılır. (5) Niteliği itibarıyla bu grupta
izlenmesi gereken diğer hazır değerler bu hesaba kaydedilir. Hesabın
işleyişi
MADDE
37- (1) Diğer hazır değerler hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Kasa varlığından bankaya yatırılmak
üzere gönderilen tutarlar bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabına alacak
kaydedilir. 2) Bankadaki döviz tevdiat hesabına
yatırılmak üzere gönderilen döviz tutarları bu hesaba borç, 105-Döviz
Hesabına alacak kaydedilir. 3) Kasa
ihtiyacı için veznedar adına düzenlenen çek tutarları bu hesaba borç,
103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabına alacak kaydedilir. 4) Dolaşımdan çekilmesi nedeniyle
Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimine gelen madeni paralar, itibari
kıymetleri üzerinden bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya ilgili diğer
hesaplara alacak kaydedilir. 5) Muhasebe birimlerince alınan diğer
hazır değerler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Kasa ihtiyacı için veznedar tarafından
bankadan tahsil edilen çek tutarları kasa varlığına dâhil edildiğinde bu
hesaba alacak, 100-Kasa Hesabına borç kaydedilir. 2) Kasa varlığından bankaya yatırılmak
üzere gönderilen tutarlardan, bankaya yatırıldığı anlaşılanlar bu hesaba
alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir. 3) Bankaya yatırılmak üzere gönderilen
döviz tutarlarından, bankaya yatırıldığı anlaşılanlar bu hesaba alacak,
105-Döviz Hesabına borç kaydedilir. 4) Diğer hazır değerler hesabında kayıtlı
dolaşımdan kaldırılan madeni paralar, Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe
Birimince, döner sermayeye verildikçe itibari kıymetleri üzerinden bir
taraftan bu hesaba alacak; 409-Uzun Vadeli Diğer İç Malî Borçlar Hesabına
borç, diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri
Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, döner sermayeden tahsil edilen satış
tutarları bir taraftan 100-Kasa Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç,
600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 5) Verilen veya elden çıkarılan diğer hazır değerler
kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, ilgili hesaplara borç
kaydedilir. 109
Banka kredi kartlarından alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 38- (1) Banka kredi kartlarından alacaklar hesabı, muhasebe birimince banka
kredi kartlarıyla yapılan tahsilat ve bunlara ilişkin olarak yapılan mahsup
ve iade işlemlerinin izlenmesi için kullanılır. (2) Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlara
ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir. Hesabın
işleyişi
MADDE 39- (1) Banka kredi kartlarından
alacaklar hesabına ilişkin borç ve
alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar bu hesaba
borç, 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir.
Ayrıca, bütçe gelirlerini ilgilendiren tahsilat tutarları 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar
nedeniyle muhasebe biriminin banka hesabına aktarılan tutarlar bu hesaba
alacak, 102-Banka Hesabına borç kaydedilir. 2) Banka kredi kartlarıyla yapılan tahsilatlar
nedeniyle doğrudan İç Ödemeler Muhasebe Biriminin hesaplarına aktarılan
tutarlar bu hesaba alacak, 510-Nakit Hareketleri Hesabına borç kaydedilir. 3) Banka kredi kartlarıyla yapılan
tahsilatlardan iptal edilenlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili
hesaplara borç kaydedilir. 11 Menkul kıymet ve varlıklar
MADDE 40- (1) Menkul
kıymet ve varlıklar hesap grubu; kamu idarelerince geçici olarak elde tutulan
hisse senetleri, kamu ve özel kesim tahvil, senet ve bonoları, yatırım fonları,
altın, gümüş ve benzeri kıymetli madenler ile antika niteliğindeki eşya, para
ve pul gibi diğer çeşitli menkul kıymet ve varlıkların izlenmesi için
kullanılır. (2) Menkul kıymet ve varlıklar,
niteliklerine göre bu grup içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur: 110 Hisse Senetleri Hesabı 111 Özel Kesim Tahvil, Senet ve Bonoları
Hesabı 112 Kamu Kesimi Tahvil, Senet ve Bonoları
Hesabı 117 Menkul Varlıklar Hesabı Hesap
grubuna ilişkin işlemler
MADDE
41- (1) Menkul kıymet ve varlıklar;
kamu idarelerine ait olarak muhasebe birimlerine, mahkeme ve diğer daire veya
kişilerce teslim edilen ya da kamu idaresi alacaklarına karşılık olarak
alınan özel ve kamu kesimi tahvil, hisse senedi ve bonosu, yabancı tahvil ve
hisse senetleri ile konvertibl olmayan yabancı paralar, kamu idarelerinin
kasa veya veznelerinde saklanması gereken her türlü kıymetli madenden
yapılmış eşya ve antik değeri olan eşyalar ile her türlü antika para ve
pullardan oluşur. (2) Kamu idarelerine veya doğrudan
muhasebe birimlerine teslim edilen ve kıymeti bilinmeyen menkul kıymet ve
varlıklardan muhasebe birimlerince muhafaza edilmesi gerekenler, ilgili
mevzuatına göre kıymet takdiri yapıldıktan sonra kaydedilir. (3) Yukarıda sayılanlar dışında kalan
genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerine ait menkul kıymet ve varlıklar,
16/5/1984 tarihli ve 3007 sayılı Gümrük Mevzuatına Göre Tasfiye Edilecek Eşya
Hakkında Döner Sermaye Kanununun 7 nci maddesine göre işleme tabi tutulur. (4) Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe
Birimi ile İç Ödemeler Muhasebe Birimine intikal eden menkul kıymet ve
varlıklar, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki menkul varlıklar hesabına
kaydedilir. (5) Menkul kıymet ve varlıkların
alınması, saklanması veya verilmesi işlemleri aşağıdaki açıklamalara göre
yapılır: a) Menkul kıymet ve varlıklar, muhasebe
birimlerince teslim alındığında alındı belgesi düzenlenerek birinci nüshası
menkul kıymeti teslim edene verilir. Alındı belgesinde, menkul kıymetin
cinsi, adedi, numarası, varsa ayarı, kupon adedi ve tutarı gibi nitelikleri ayrıntılı
olarak gösterilir. b) Menkul kıymet ve varlıklar,
veznedarlarca üzerlerinde yardımcı hesap defteri sıra numarası taşıyan torba
veya zarflar içerisinde kasada veya vezne odasında uygun bir bölümde
saklanır. c) Menkul kıymet ve varlıklar teslim
alındığında nominal değeri üzerinden, paraya çevrildiğinde, başka bir
muhasebe birimine gönderildiğinde veya kişi malı haline geldiğinde kayıtlı
değeri üzerinden muhasebe işlem fişi düzenlenerek hesaplara kaydedilir.
Menkul kıymetlerin edinilmesi sırasında ödenen komisyon ve benzeri giderler
ilgili menkul kıymet ve varlık hesaplarıyla ilişkilendirilmeden giderler
hesabına kaydedilmek suretiyle muhasebeleştirilir. ç) Kapsama dâhil kamu idarelerince
borçlanma amacıyla çıkarılan tahvil, senet ve bonolar ile bunlardan geri
ödenenler bu grupta yer alan hesaplarla ilişkilendirilmez. d) Kamu idarelerine
ait olarak muhasebe birimlerine teslim edilen yabancı paralardan konvertibl
olmayanların hesaplara kaydı, işlem tarihinde hesaplarda yer verilen en düşük
tutar üzerinden ihtiva ettikleri kupür değerleri ile yapılır. Konvertibl
olmayan yabancı paraların başka muhasebe birimlerine gönderilmesi ya da
sahiplerine iadesine karar verilmesi hâlinde gönderme ve iade işlemine
ilişkin kayıtlar da kayda esas bedeli üzerinden yapılır. e) Muhasebe birimlerince teslim alınan
tahvil veya bonoların, teslim tarihinde üzerlerinde bulunması gereken vadesi
gelmemiş kuponlarının tamam olup olmadığı kontrol edilir. Kuponlar noksan
olduğu takdirde bu noksanlık verilen alındı belgesi ve defter kayıtlarında
belirtilir. (6) Muhasebe birimlerine teslim edilen
menkul varlıkların, muhasebe birimlerinden müzelere gönderilmesi durumunda,
göndermeler menkul varlıklar hesabının yardımcı hesaplarında izlenir. Menkul
varlığın gönderildiği yerden alındı bilgisinin gelmesi ile birlikte söz
konusu menkul varlık, hesaplardan çıkarılır. (7) Genel bütçe kapsamındaki kamu idareleri muhasebe
birimlerine, tahvil, senet ve bonolar dışında hazine malı olarak teslim
edilen veya kişilere ait olarak teslim edildiği hâlde sonradan hazine malı
olan menkul varlıklar, muhasebe birimlerine teslimini izleyen günden başlamak
üzere en geç bir ay içinde Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimine;
konvertibl olmayan yabancı paralar ise haftalık dönemler itibarıyla Cuma
günleri İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilir. (8) Hazine malı tahvil, senet ve bonolar
mahallindeki bankalar aracılığıyla paraya çevrilir. Mahallinde paraya
çevrilemeyenler ise muhasebe birimine teslimini izleyen günden başlamak
üzere, en geç bir ay içinde İç Ödemeler Muhasebe Birimine gönderilir. (9) Bakanlıkça, gerek görülmesi hâlinde,
muhasebe birimlerine teslim edilen menkul varlıkların İç Ödemeler Muhasebe
Birimine veya Darphane ve Damga Matbaası Muhasebe Birimine aktarılmasında
muhasebe birimleri itibarıyla farklı dönemler tespit edilebilir. 110 Hisse senetleri hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 42- (1) Hisse senetleri hesabı, geçici olarak elde
tutulan hisse senetlerinin izlenmesi için kullanılır. Hesabın işleyişi
MADDE 43- (1) Hisse senetleri hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Alacaklara karşılık olarak intikal
eden hisse senetleri bir taraftan nominal değerleri ile bu hesaba borç,
ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bütçe ile ilişkilendirilmesi gereken
tutarlar 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak kaydedilir. 2) Kişi, kurum ve kuruluşlardan bedelsiz
olarak intikal eden hisse senetleri bir taraftan nominal değerleri ile bu
hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 3) Kişilere ait olarak teslim alınıp
nazım hesaplarda izlenen hisse senetlerinden kamu idaresi adına kaydedilmesi
gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden nazım hesaplardan çıkarılarak bu
hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 4) Aynı bütçeli kamu idaresinin başka
muhasebe birimlerinden alınan hisse senetleri bu hesaba borç, 511-Muhasebe
Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir. 5) Sayım sonucunda fazla çıkan hisse
senetleri nominal değerleri üzerinden bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları
Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Hisse senetlerinin herhangi bir
şekilde elden çıkarılması hâlinde, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba,
elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler
Hesabına alacak, elden çıkarma bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı
ya da ilgili diğer hesaplara, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri
arasındaki olumsuz fark ve bu işlem dolayısıyla ödenen komisyon ve benzeri
giderler 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan elden çıkarma bedeli
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir. Ayrıca, komisyon ve benzeri giderler 830-Bütçe Giderleri Hesabına
borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 2) Aynı bütçeli kamu idaresinin başka bir
muhasebe birimine gönderilen hisse senetleri bu hesaba alacak, 511-Muhasebe
Birimleri Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir. 3) Kamu idareleri adına kayıtlı hisse
senetlerinden, daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar kayıtlı değerleri
üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer
taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir. 4) Sayım sonucunda noksan çıkan hisse
senetleri kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları
Hesabına borç kaydedilir. 111 Özel kesim tahvil, senet ve bonoları hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 44- (1) Özel kesim tahvil, senet ve bonoları hesabı, özel
sektör tarafından çıkarılan ve muhasebe birimine intikal eden tahvil, senet
ve bonoların izlenmesi için kullanılır. Hesabın işleyişi
MADDE 45- (1) Özel kesim tahvil, senet ve bonoları hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Alacaklara karşılık olarak intikal
eden özel kesim tahvil, senet ve bonoları bir taraftan nominal değerleri ile
bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bütçe ile
ilişkilendirilmesi gereken tutarlar 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç,
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 2) Kişi, kurum ve kuruluşlardan bedelsiz
olarak intikal eden özel kesim tahvil, senet ve bonoları bir taraftan nominal
değerleri ile bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 3) Kişilere ait olarak teslim alınıp
nazım hesaplarda izlenen özel kesim tahvil, senet ve bonolarından kamu
idaresi adına kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden nazım
hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 4) Aynı bütçeli kamu idaresinin başka
muhasebe birimlerinden alınan özel kesim tahvil, senet ve bonoları bu hesaba
borç, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir. 5) Sayım sonucunda fazla çıkan özel kesim
tahvil, senet ve bonoları nominal değerleri üzerinden bu hesaba borç,
397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Özel kesim tahvil, senet ve
bonolarının herhangi bir şekilde elden çıkarılması hâlinde, bir taraftan
kayıtlı değeri bu hesaba, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki
olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, elden çıkarma bedeli 100-Kasa
Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, elden çıkarma
bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark ve bu işlem dolayısıyla ödenen
komisyon ve benzeri giderler 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan elden
çıkarma bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, komisyon ve benzeri giderler 830-Bütçe
Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 2) Aynı bütçeli kamu idaresinin başka bir
muhasebe birimine gönderilen özel kesim tahvil, senet ve bonoları bu hesaba
alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir. 3) Kamu idareleri adına kayıtlı özel
kesim tahvil, senet ve bonolarından, daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar
kayıtlı değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve alacak
kaydedilir. 4) Sayım sonucunda noksan çıkan özel
kesim tahvil, senet ve bonoları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak,
197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. 112 Kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları hesabı
Hesabın niteliği
MADDE
46- (1)
Kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları hesabı, diğer kamu idarelerince
çıkarılan ve muhasebe birimine intikal eden tahvil, senet ve bonoların
izlenmesi için kullanılır. Hesabın işleyişi
MADDE 47- (1) Kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Alacaklara karşılık olarak intikal
eden kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları bir taraftan nominal değerleri ile
bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan bütçe ile
ilişkilendirilmesi gereken tutarlar 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç,
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 2) Kişi, kurum ve kuruluşlardan bedelsiz
olarak intikal eden kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları bir taraftan
nominal değerleri ile bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak
kaydedilir. 3) Kişilere ait olarak teslim alınıp
nazım hesaplarda izlenen kamu kesimi tahvil, senet ve bonolarından kamu
idaresi adına kaydedilmesi gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden nazım
hesaplardan çıkarılarak bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir. 4) Aynı bütçeli kamu idaresinin başka
muhasebe birimlerinden alınan kamu kesimi tahvil, senet ve bonoları bu hesaba
borç, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir. 5) Sayım sonucunda fazla çıkan kamu
kesimi tahvil, senet ve bonoları nominal değerleri üzerinden bu hesaba borç,
397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Kamu kesimi tahvil, senet ve
bonolarının herhangi bir şekilde elden çıkarılması hâlinde, bir taraftan
kayıtlı değeri bu hesaba, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki
olumlu fark 600-Gelirler Hesabına alacak, elden çıkarma bedeli 100-Kasa
Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara, elden çıkarma
bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz fark ve bu işlem dolayısıyla
ödenen komisyon ve benzeri giderler 630-Giderler Hesabına borç; diğer
taraftan elden çıkarma bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, komisyon ve benzeri giderler
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir. 2) Aynı bütçeli kamu idaresinin başka bir
muhasebe birimine gönderilen kamu kesimi tahvil, senet ve bonolar bu hesaba
alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına borç kaydedilir. 3) Kamu idareleri adına kayıtlı kamu
kesimi tahvil, senet ve bonolarından, daha sonra kişi malı olduğu
anlaşılanlar kayıtlı değerleri üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan ilgili nazım hesaplara borç ve
alacak kaydedilir. 4) Sayım sonucunda noksan çıkan kamu
kesimi tahvil, senet ve bonoları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak,
197-Sayım Noksanları Hesabına borç kaydedilir. 117 Menkul varlıklar hesabı
Hesabın niteliği
MADDE
48- (1) Menkul varlıklar hesabı; her
ne şekilde olursa olsun kamu idarelerine ait olarak muhasebe birimlerine
intikal eden altın, gümüş, pırlanta ve benzeri kıymetli madenler, antika
niteliğindeki eşya, para, pul gibi menkul varlıklar ve konvertibl olmayan
yabancı paralar ile diğer çeşitli menkul kıymet ve varlıkların izlenmesi için
kullanılır. Hesabın
işleyişi
MADDE
49- (1) Menkul varlıklar hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Kamu idarelerine ait olarak muhasebe
birimlerine intikal eden menkul varlıklar bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir. 2) Kişilere ait olarak teslim alınıp
nazım hesaplarda izlenen menkul varlıklardan, sonradan kamu idarelerine ait
olduğu anlaşılanlar kayıtlı değerleri üzerinden nazım hesaplardan çıkarılarak
rayiç değerleri üzerinden bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir. 3) Aynı bütçeli kamu idaresinin başka
muhasebe birimlerinden alınan kamu idaresine ait menkul varlıklar bu hesaba
borç, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir. 4) Sayım sonucunda fazla çıkan menkul
varlıklar tutarı bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak
kaydedilir. 5) Menkul varlıklardan müzeye
gönderilenler bu hesaba borç ve alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerinin muhasebe birimlerinde kayıtlı menkul varlıklardan Darphane ve
Damga Matbaası Muhasebe Birimi veya İç Ödemeler Muhasebe Birimine
gönderilenler bu hesaba alacak, 511-Muhasebe Birimleri Arası İşlemler
Hesabına borç kaydedilir. 2) Kamu idarelerine ait olarak teslim
alınan menkul varlıklardan daha sonra kişi malı olduğu anlaşılanlar bir
taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan ilgili
nazım hesaplara borç ve alacak kaydedilir. 3) Genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerinin muhasebe birimlerinde kayıtlı menkul varlıklardan Bakanlıkça
müzelere gönderilmesi bildirilenlerden gönderilenler bu hesaba alacak ve borç
kaydedilir. Gönderildiği yerden alındı bilgisinin gelmesi üzerine, bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 4) Menkul varlıkların herhangi bir
şekilde elden çıkarılması hâlinde, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesaba,
elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler
Hesabına alacak, elden çıkarma bedeli 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı
ya da ilgili diğer hesaplara, elden çıkarma bedeli ile kayıtlı değeri
arasındaki olumsuz fark 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan elden
çıkarma bedeli 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç kaydedilir. 5) Sayım sonucunda noksan çıkan menkul
varlık tutarları, kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım
Noksanları Hesabına borç kaydedilir. 12 Faaliyet alacakları
MADDE
50- (1) Faaliyet alacakları hesap grubu; kamu idarelerince
gelir olarak tahakkuk ettirilen ve faaliyet dönemi içinde tahsili öngörülen
her türlü vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, alınan bağış ve
yardımlar, diğer gelirler ile sermaye gelirlerinden kaynaklanan alacakların
ve verilen depozito ve teminatların izlenmesi için kullanılır. (2) Faaliyet alacakları, niteliklerine göre bu grup
içinde açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur: 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı 121 Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı 122 Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabı 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı 127 Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı 120 Gelirlerden alacaklar hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 51- (1) Gelirlerden alacaklar hesabı;
mevzuatı gereğince gelir olarak tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs
ve mülkiyet gelirleri, alınan bağış ve yardımlar ile diğer gelirler, duran
varlıklar ana hesap grubu içindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı
tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ile bunlardan
yapılan tahsilat veya terkinlerin izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
52- (1) Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin tahakkuk
işlemleri aşağıda açıklandığı şekilde yapılır: a) İlgili servislerce tahakkuk bordroları
ile ya da tahakkuk fişleri ile muhasebe servisine bildirilen gelirlerden
alacak tutarları, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle ilgili hesaplara
alınarak tahakkuk kayıtları yapılır. b) Gelirlerden alacaklara ait tahakkuklar
aynı gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir. c) Faaliyet dönemi içinde tahsili gereken
tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde tahsili
gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan gelirlerden
alacaklar hesabına kaydedilerek izlenir. ç) Duran varlıklar ana hesap grubunda yer
alan gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem sonlarında
vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır. d) Nitelikleri itibarıyla tahakkuku
tahsiline bağlı bütçe geliri olarak yapılan tahsilatlar, bu hesapla
ilişkilendirilmez. (2) Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacakların terkinine ilişkin düzeltme fişleri muhasebe servisine
gönderildiğinde, her bir düzeltme fişine veya düzeltme fişlerinin ekli olduğu
günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle giderler
hesabına kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır. Hesabın
işleyişi
MADDE
53- (1) Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Vergi dairelerinde vergilendirme bölümünden,
diğer muhasebe birimlerinde ise ilgili servislerinden verilen gelir tahakkuku
tutarları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 2) Bankaca, karşılığı olmadığı için iade
edilen çek tutarlarından bu hesabı ilgilendirenler bir taraftan bu hesaba
borç, 101-Alınan Çekler Hesabına alacak; diğer taraftan yılı içinde 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına, yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve
İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 3) Tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi
gerektiği takdirde, iade edilecek tutar bir taraftan bu hesaba borç, ilgili
hesaba alacak; diğer taraftan 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına
borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 4) Tecil ve tehiri kaldırılan alacaklardan
bu hesabı ilgilendiren tutarlar bu hesaba borç, vadesine göre 122-Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. 5) Yanlışlıkla takibe alınmış olan
alacaklar bu hesaba borç, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına alacak
kaydedilir. 6) Bütçe gelirleri hesabına kaydedilmiş
tutarlardan başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla bu
hesaba alacak kaydedilen tutarlar düzeltme işlemini teminen bir taraftan bu
hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan yılı içinde 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına, yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve
İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 7) Duran varlıklar ana hesap grubu
içerisindeki gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet
dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç,
220-Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacaklardan, nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarları bir taraftan bu
hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer
hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 2) Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı
kamu idarelerinin asli
faaliyetlerinden kaynaklanan mal veya hizmet satışlarından
yapılan iskonto ve diğer indirimler ile iade edilen mal veya hizmetin satış
bedeli, bir taraftan bu hesaba alacak, 610-İndirim, İade ve İskontolar
Hesabına borç; diğer taraftan iade edilen mallar maliyet bedeli üzerinden
600-Gelirler Hesabına alacak, 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabına borç
kaydedilir. 3) Kamu idarelerinin asli faaliyetlerinden kaynaklanan mal
veya hizmet satışlarından yapılan iskonto ve diğer indirimler ile iade edilen
mal veya hizmetin satış bedeli,dışında bu hesapta kayıtlı alacaklardan
yapılan terkin ve indirim tutarları, bir taraftan bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan iade edilen mallar maliyet bedeli
üzerinden 600-Gelirler Hesabına alacak, 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabına
borç kaydedilir. 4) Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı
alacaklardan tecil ve tehir edilenler bu hesaba alacak, vadesine göre
122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 5) Gelirlerden alacaklar hesabında kayıtlı
tutarlardan ilgili servislerce, takibe sevk edilen alacak tutarları bu hesaba
alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 121
Gelirlerden takipli alacaklar hesabı
Hesabın niteliği
MADDE
54- (1) Gelirlerden takipli alacaklar hesabı; mevzuatı gereğince
tahakkuk ettirilen vergi gelirleri, teşebbüs ve mülkiyet gelirleri, diğer
gelirler ve sermaye gelirlerinden ortaya çıkan alacaklardan takibe alınan
tutarlar ile bunlardan yapılan tahsilat, tecil ve terkinlerin izlenmesi için
kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
55- (1)
Gelirlerden takipli alacaklar hesabına
ilişkin takibe alma işlemleri aşağıdaki açıklamalara göre yapılır: a) İlgili servislerce muhasebe servisine
bildirilen takibe alınmış olan alacakların takip kayıtları, düzenlenecek
muhasebe işlem fişi ile ilgili hesaplara kaydedilerek yapılır. b) İlgili servislerce takibe alma işlemi
gün sonuna kadar muhasebe servisine bildirilir. c) Yanlışlıkla takibe alınan alacaklar,
muhasebe servisine bildirildiğinde ilgili hesaplara kaydedilerek takip
kaydından düşülür. (2) Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan,
terkin edilenlere ilişkin olarak düzenlenen düzeltme fişleri muhasebe
servisine gönderildiğinde, her bir düzeltme fişine veya düzeltme fişlerinin
ekli olduğu günlük icmal listesine göre düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle
giderler hesabına kaydedilerek terkin edilen tutarlar kayıtlardan çıkarılır. Hesabın
işleyişi
MADDE 56- (1) Gelirlerden takipli alacaklar
hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Takibe alınan alacaklar bu hesaba
borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar
Hesabı, 127-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve
Tehirli Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. 2) Bankaca, karşılığı olmadığı için iade
edilen çek tutarlarından gelirlerden takipli alacaklar hesabını
ilgilendirenler, bir taraftan bu hesaba borç, 101-Alınan Çekler Hesabına
alacak; diğer taraftan yılı içinde 800-Bütçe Gelirleri Hesabına, yılı
geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç,
805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 3) Tahakkuktan fazla tahsilatın iadesi
gerektiği takdirde, iade edilecek tutarlardan bu hesabı ilgilendirenler, bir
taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan 810-Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına
alacak kaydedilir. 4) Bütçe gelirleri hesabına kaydedilmiş
tutarlardan başka bir hesaba alacak kaydedilmesi gerekirken, yanlışlıkla bu
hesaba alacak kaydedilen tutarlar, düzeltme işlemini teminen; bir taraftan bu
hesaba borç, ilgili hesaba alacak; diğer taraftan yılı içinde 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına, yılı geçtikten sonra 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve
İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan,
nakden veya mahsuben yapılan tahsilat tutarları bir taraftan bu hesaba
alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara
borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç kaydedilir. 2) Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan
yapılan terkin ve indirimler bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir. 3) Gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan,
tecil ve tehir edilen tutarlar bu hesaba alacak, vadesine göre 122-Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli
Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 122 Gelirlerden tecilli ve
tehirli alacaklar hesabı
Hesabın niteliği
MADDE
57- (1) Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabı; gelirlerden
alacaklar veya gelirlerden takipli alacaklar ya da diğer faaliyet alacakları
hesaplarında kayıtlı tutarlardan mevzuatı gereğince, içinde bulunulan
faaliyet dönemi sonunu geçmeyen bir süreyle tecil veya tehir edilen tutarlar
ile duran varlıklar ana hesap grubu içindeki gelirlerden tecilli ve tehirli
alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan, dönem sonunda tecil ve tehir süresi
bir yılın altına inen tutarlar ve bunlardan tahsil edilen, tecil veya tehiri
kaldırılanların izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
58- (1) Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına
ilişkin tecil ve tecilin kaldırılması işlemleri aşağıdaki açıklamalara göre
yapılır: a) Mevzuatı gereğince yapılan tecil ve
tecilleri kaldırma işlemlerini izlemek ve bunlara ilişkin muhasebe
kayıtlarının yapılmasını sağlamak amacıyla, muhasebe bölümünde servisler
itibarıyla ayrı ayrı “Tecil Defteri” (Örnek: 27) düzenlenir. Tecil defteri;
önce genel bölüme, genel bölümden geriye kalan kısım da vergi ve gelir türlerine
göre alt bölümlere ayrılarak tutulur. b) İlgili servislerden gönderilen tecil
fişi ve tecili kaldırma yazıları, tecil defterinin önce genel bölümüne, daha
sonra da vergi ve gelir türleri itibarıyla ilgili alt bölümlere, cilt ve sıra
numaraları birbirini izleyecek şekilde kaydedilir. Bu kayıt sırasında tecil
fişi ve tecili kaldırma yazılarından; takipsiz alacakları ilgilendirenler
takipsiz bölüme; takipli alacakları ilgilendirenler takipli bölüme
kaydedilir. c) Tecil fişi ve tecili kaldırma
yazılarının işlenmesinden sonra defterin genel bölümünden alınan sıra
numarası ilgili alt bölümlere, alt bölümlerdeki sıra numarası ise genel
bölüme ilinti numarası olarak yazılır. ç) Tecil defterinin genel bölümü ile
vergi ve gelir türlerine ilişkin bölümlerinin ayrı ayrı toplamları alınır. Bu
toplamlardan, tecil bölümü “Takipsiz” ve “Takipli” sütun toplamlarının
gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabının borç toplamına; tecili
kaldırma bölümü “Takipsiz” ve “Takipli” sütun toplamlarının ise aynı hesabın
alacak toplamına eşit olması gerekir. d) Faaliyet dönemi ile sınırlı olarak
tecil ve tehir edilen veya bunlardan tecil ve tehiri kaldırılan tutarlar bu
hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini aşan süreyle tecil ve tehir edilen
veya bunlardan tecil ve tehiri kaldırılan tutarlar ise duran varlıklar ana
hesap grubunda yer alan gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına
kaydedilerek izlenir. e) Duran varlıklar ana hesap grubunda yer
alan gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan,
dönem sonlarında tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır. (2) Gelirlerden tecilli ve tehirli
alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan terkin edilenlere ilişkin belgeler
muhasebe servisine gönderildiğinde, düzenlenecek muhasebe işlem fişiyle
giderler hesabına kaydedilerek kayıtlardan çıkarılır. Hesabın
işleyişi
MADDE
59- (1) Gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Gelirlerden alacaklar hesabı veya
gelirlerden takipli alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan içinde bulunulan
faaliyet dönemini geçmeyen bir süre ile tecil ve tehir edilen tutarlar bu
hesaba borç, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli
Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. 2) Gelirlerden tecilli ve tehirli
alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen tecil faizi
tutarı bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 3) Duran varlıklar ana hesap grubu
içindeki gelirlerden tecilli ve tehirli alacaklar hesabında kayıtlı
tutarlardan dönem sonunda tecil süresi bir yılın altına inenler bu hesaba
borç, 222-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına alacak
kaydedilir. b) Alacak 1) Gelirlerden tecilli ve tehirli
alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan tecil vadesinde nakden veya mahsuben
yapılan tahsilat tutarları bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı
veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir. 2) Gelirlerden tecilli ve tehirli
alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan, tecil ve tehiri kaldırılanlar bu
hesaba alacak, 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya 121-Gelirlerden Takipli
Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 126 Verilen depozito ve teminatlar hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 60- (1) Verilen depozito ve teminatlar hesabı, kamu
idarelerince bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da
diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idarelerine veya kişilere
verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için
kullanılır. Hesabın
işleyişi MADDE
61- (1) Verilen depozito ve teminatlar hesabına ilişkin borç
ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Bütçedeki
ödeneğine dayanılarak verilen depozito
ve teminatlar bir taraftan bu hesaba borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen
Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer
taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına
alacak kaydedilir. 2) Verilen diğer depozito ve teminatlar bu hesaba borç,
100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı ya da
ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Bütçeye
gider kaydı suretiyle verilen depozito ve teminatlardan geri alınanlar veya mahsup edilenler bir taraftan bu
hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer
hesaplara borç; diğer taraftan geri alınan tutarlar 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 2) Verilen depozito ve teminatlar hesabında kayıtlı
diğer tutarlardan geri alınanlar veya mahsup edilenler bu hesaba alacak,
100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç
kaydedilir. 127 Diğer
faaliyet alacakları hesabı
Hesabın niteliği MADDE 62- (1) Diğer
faaliyet alacakları hesabı, kamu idarelerine ait maddi duran varlıkların
taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar ile yukarıdaki hesapların
kapsamına girmeyen diğer çeşitli faaliyet alacaklarının izlenmesi için
kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
63- (1)
Maddi duran varlıkların taksitli satılması durumunda ortaya çıkan alacaklar
ile diğer faaliyet alacaklarından faaliyet dönemi içinde tahsili gereken
tutarlar bu hesaba, içinde bulunulan dönemi takip eden dönemlerde tahsili
gereken tutarlar ise duran varlıklar ana hesap grubunda yer alan diğer
faaliyet alacakları hesabına kaydedilerek izlenir. (2) Duran varlıklar ana hesap grubunda
yer alan diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan, dönem sonlarında
vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba aktarılır. Hesabın
işleyişi MADDE
64- (1) Diğer faaliyet alacakları hesabına ilişkin borç ve
alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Maddi duran varlıkların taksitli
satılması durumunda; bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlardan faaliyet
dönemi içinde tahsili gerekenler bu hesaba, faaliyet dönemini takip eden
dönemlerde tahsili gerekenler 227-Diğer Faaliyet Alacakları Hesabına, satış
bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz fark ve mevzuatı gereğince diğer
kamu idarelerine ayrılması gereken paylar 630-Giderler Hesabına, ayrılmış
olan birikmiş amortisman tutarları 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına,
yeniden değerleme artış farkı 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına borç,
maddi duran varlığın kayıtlı değeri ilgili maddi duran varlık hesabına, satış
bedeli ile net değeri arasındaki olumlu fark 600-Gelirler Hesabına, yeniden
değerleme azalış farkı 522-Yeniden Değerleme Farkları Hesabına alacak kaydedilir. 2) Diğer faaliyet alacakları bu hesaba
borç, 600-Gelirler Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. 3) Duran varlıklar ana hesap grubu
içerisindeki diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet
dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 227-Diğer
Faaliyet Alacakları Hesabına alacak kaydedilir. 4) Diğer faaliyet alacakları hesabında
kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarı bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Taksitle satılan maddi duran varlık
satış bedelinden yapılan tahsilattan bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutar
bu hesaba, mevzuatı gereği diğer kamu idareleri için ayrılması gereken paylar
363-Kamu İdareleri Payları Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak,
tahsilat tutarı 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer
hesaplara borç; ayrıca bu hesaba kaydedilen tutar 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 2) Diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı
diğer faaliyet alacaklarından nakden veya mahsuben tahsil edilen tutarlar bir
taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili
diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 3) Diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı
tutarlardan yapılan terkin ve indirimler bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç kaydedilir. 4) Diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı
alacaklardan tecil ve tehir edilenler bu hesaba alacak, vadesine göre
122-Gelirlerden Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabı veya 222-Gelirlerden
Tecilli ve Tehirli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 5) Diğer faaliyet alacakları hesabında kayıtlı
tutarlardan, ilgili servislerce takibe sevk edilen alacak tutarları bu hesaba
alacak, 121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 13 Kurum alacakları
MADDE
65- (1) Kurum alacakları hesap grubu; kamu idarelerine, hane
halkına, yabancı devlet veya uluslararası kuruluşlara verilen borçlardan,
yapılan borçlanmalardan ikraz anlaşmaları ile diğer kamu idarelerine
kullandırılan tutarlardan, diğer kamu idarelerine ait borçların
üstlenilmesinden ve benzeri işlemlerden kaynaklanan ve faaliyet dönemi içinde
tahsili öngörülen alacakların izlenmesi için kullanılır. (2) Kurum alacakları, niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur: 130 Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar
Hesabı 131 Para Piyasası Nakit İşlemleri
Alacakları Hesabı 132 Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar
Hesabı 137 Takipteki Kurum Alacakları Hesabı 138 Takipteki Kurum Alacakları Karşılığı
Hesabı (-) 139 Diğer Kurum Alacakları Hesabı 130 Dış
borcun ikrazından doğan alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 66- (1) Dış borcun ikrazından doğan
alacaklar hesabı; Devlet nam ve hesabına dış finansman kaynaklarından
sağlanıp vadesi faaliyet dönemiyle sınırlı olmak üzere, dış borcun ikrazı
suretiyle genel bütçe dışı idare veya kuruluşlara kullandırılan tutarlardan
doğan alacaklar, hazine garantileri kapsamında 1/1/2003 tarihinden önce
Hazine Müsteşarlığınca üstlenilen tutarlardan kaynaklanan hazine alacakları dolayısıyla
bu hesaba kaydedilen tutarlar, anaparaya eklenen faiz, masraf ve kur
farkları, alacağın borçlusu ve döviz cinsi değiştirilen tutarlar ile alacağı
etkileyen diğer işlemler sonucu oluşan tutarlar, duran varlıklar ana hesap
grubu içindeki dış borcun ikrazından doğan alacaklar hesabında kayıtlı olan
tutarlardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inenler ile bu alacaklara
karşılık nakden veya mahsuben yapılan tahsilatlar, terkin veya tecil edilen
tutarlar ve terkin veya tecilin iptalinden doğan tutarların izlenmesi için
kullanılır. Hesaba ilişkin işlemler
MADDE 67- (1) Dış
borcun ikrazından doğan alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan vadesinde
tahsil edilemeyenler, takipteki kurum alacakları hesabına aktarılarak takibe
alınır. (2) Yıl sonlarında, bu hesapta kayıtlı tutarlarla ilgili
olarak hesaplanan ve takip eden yılda tahsil edilebilir duruma gelecek olan
işlemiş faiz geliri alacakları, dönen varlıklar ana hesap grubu içindeki
gelir tahakkukları hesabına kaydedilir. (3) Dış borcun ikrazı suretiyle kullandırılan kredilerle
ilgili olarak nakden veya mahsuben tahsil edilen faiz, masraf ve cezalar bu
hesapla ilişkilendirilmeden doğrudan bütçeye gelir kaydedilir. (4) Hazine alacaklarının takip ve tahsili 18/10/2005
tarihli ve 25970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Alacaklarının
Yönetimi, Takip ve Tahsiline Dair Yönetmelik hükümlerine göre
gerçekleştirilir. (5) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar hesabı, sadece
Hazine Müsteşarlığına bağlı muhasebe birimlerinde kullanılır. Hesabın
işleyişi
MADDE 68- (1) Dış borcun ikrazından doğan
alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Genel bütçe dışı idare veya
kuruluşlardan olan alacaklardan bu hesaba kaydı gereken vadesi faaliyet
dönemiyle sınırlı alacaklar bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak
kaydedilir. 2) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlara ilişkin olarak işlemiş faizlerden alacağın aslına
ilave edilen ve faaliyet döneminde tahsili gerekenler bu hesaba borç, faiz
alacağının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş
yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. 3) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı yabancı para cinsinden alacaklara ait bakiyelerin ay sonu Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda
oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir. 4) Duran varlıklar ana hesap grubundaki
dış borcun ikrazından doğan alacaklar hesabında kayıtlı tutarlardan dönem
sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar bu hesaba borç, 230-Dış Borcun
İkrazından Doğan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı alacaklara karşılık tahsil edilen anapara ve anaparaya
eklenmiş faiz tutarı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faiz tutarının
içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıllara
ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tahsilatın tamamı
102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç; tahsil edilen faiz
gelirlerinin tamamı 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç kaydedilir. 2) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan kanunların verdiği yetkiye dayanılarak
silinenler ve varsa anaparaya eklenmiş olan faiz toplamı bir taraftan bu
hesaba, anaparaya eklenmemiş olan faizin, içinde bulunulan yıla ait olan
kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 630-Giderler Hesabına borç; diğer
taraftan giderler hesabına kaydedilen tutar aynı zamanda 835-Gider Yansıtma
Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 3) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlara ilişkin dış borçlardan, ilgili dış finansman
kaynağı tarafından bağış veya hibe haline dönüştürülenler bu hesaba, işlemiş
faiz alacağının, içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına,
geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak,
tamamı 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. Söz konusu tutar aynı zamanda
600-Gelirler Hesabına alacak, dış borcun anaparası 310-Cari Yılda Ödenecek
Dış Malî Borçlar Hesabına, işlemiş faiz borcunun, içinde bulunulan yıla ait
olan kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 381-Gider
Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir. 4) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet dönemini aşan bir süreyle ertelenenler
ile varsa anaparaya eklenmiş olan faizi bu hesaba, anaparaya eklenmemiş olan
işlemiş faiz alacağının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler
Hesabına, geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına
alacak, tamamı 230-Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabına borç
kaydedilir. 5) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler ile varsa
anaparaya eklenmiş olan faizi bu hesaba, herhangi bir şekilde anaparaya
eklenmemiş olan işlemiş faiz alacaklarının içinde bulunulan yıla ait olan
kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına
borç kaydedilir. 6) Dış borcun ikrazından doğan alacaklar
hesabında kayıtlı yabancı para cinsinden alacaklara ait bakiyelerin ay sonu Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda
oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir. 131 Para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE
69- (1) Para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı, kısa
vadeli nakit fazlasını değerlendirmek üzere azami otuz gün vadeli borç
vermelerden doğan alacakların izlenmesi için kullanılır. (2) Bu işlemlerden elde edilen faiz gelirleri bu hesapla
ilişkilendirilmeden doğrudan bütçeye gelir kaydedilir. (3) Hazine alacaklarının takip ve tahsili 18/10/2005
tarihli ve 25970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Alacaklarının
Yönetimi, Takip ve Tahsiline Dair Yönetmelik hükümlerine göre
gerçekleştirilir. (4) Para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı,
sadece Hazine Müsteşarlığına bağlı muhasebe birimlerinde kullanılır. Hesabın
işleyişi
MADDE 70- (1) Para piyasası nakit işlemleri
alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Kısa vadeli nakit fazlasının
değerlendirilmesi amacıyla yapılan azami otuz gün süreli borç verme
işlemlerinden kaynaklanan alacaklar bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve
Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak kaydedilir. 2) Para piyasası nakit işlemleri
alacakları hesabında kayıtlı döviz cinsinden alacakların her tahsil
tarihinde, tahsile esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur
artışı farkları ile ay sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Para piyasası nakit işlemleri
alacakları hesabında kayıtlı alacaklardan tahsil edilen anapara tutarı bu
hesaba, faiz tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler
Hesabına, geçmiş yıla ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına
alacak, tamamı 102-Banka Hesabı veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
Tahsil edilen faiz gelirinin tamamı 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 2) Para piyasası nakit işlemleri
alacakları hesabında kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler bu
hesaba, işlemiş faiz alacağı 600-Gelirler Hesabı veya 181-Gelir Tahakkukları
Hesabına alacak, tamamı 137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilir. 3) Para piyasası nakit işlemleri
alacakları hesabında kayıtlı döviz cinsinden alacakların her tahsil
tarihinde, tahsile esas olan kur üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları ile ay sonunda Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu
oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir. 132 Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE 71- (1) Kurumca verilen borçlardan
alacaklar hesabı; yılı bütçe kanunu veya ilgili mevzuatına dayanılarak vadesi
faaliyet dönemiyle sınırlı olmak üzere, nakit olarak veya özel tertip iç
borçlanma senedi ihracı suretiyle ikrazen verilen borçlardan kaynaklanan
alacaklar, anaparaya eklenen faiz, masraf ve kur farkları, ikraz anlaşmasına
dayanmayan teşvik uygulamaları çerçevesinde verilen krediler, duran varlıklar
ana hesap grubu içindeki kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında
kayıtlı alacaklardan dönem sonunda vadesi bir yılın altına inmiş olanlar,
alacağın borçlusu ve döviz cinsi değiştirilen tutarlar, alacağı etkileyen
diğer işlemler sonucu oluşan tutarlar ile bu alacaklara karşılık nakden veya
mahsuben yapılan tahsilatlar, terkin veya tecil edilen tutarlar ve terkin
veya tecilin iptalinden doğan tutarların izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
72- (1) Mevzuatı gereği ikraz anlaşmalarıyla yapılan borç
verme işlemleri ile teşvik amaçlı kredi verilmesi işlemleri bütçedeki
ödeneğine dayanılarak gerçekleştirilir. Bunlardan yapılan anapara ve faiz
tahsilatları bütçeye gelir kaydedilir. İkraz anlaşmaları gereği özel tertip
iç borçlanma senedi ihracı yoluyla yapılan borç verme işlemleri ise bütçeleştirilmeden
gerçekleştirilir ve anapara tahsilatı bütçe ile ilişkilendirilmez. İkrazen
verilen özel tertip iç borçlanma senetlerinden kaynaklanan hazine
alacaklarının ilgili mevzuat çerçevesinde silinmesi hâlinde bu tutarlar yılı
bütçesindeki ödeneğine dayanılarak bütçeye gider olarak kaydedilir. (2) Özel tertip iç borçlanma senedi
karşılığı olmayan kurumca verilen borçlardan doğan alacaklara ilişkin olarak
hesaplanan işlemiş faizlerden alacağın aslına ilave edilenler bütçe
ödenekleriyle ilişkilendirilmek suretiyle hesaplara kaydedilir. Ancak,
alacağın aslına ilave edilen faizlerden yılı bütçe olanaklarıyla karşılanma
imkânı olmadığı anlaşılan tutarlar, ödeneği temin edildiğinde bütçe ve ödenek
hesapları ile ilişkilendirilmek üzere hesaplara alınır. Bütçe ödenekleriyle
ilişkilendirilmeden hesaplara alınan tutarlardan ödeneği temin edilenler,
ödeneğinin temin edildiği yılın bütçesine gider kaydedilir. (3) Kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı
alacaklardan, vadesinde tahsil edilemeyenler takipteki kurum alacakları
hesabına aktarılarak takibe alınır. (4) Yıl sonlarında bu hesapta kayıtlı alacaklara ilişkin
olarak ikraz anlaşmaları ve teşvik mevzuatı çerçevesinde hesaplanan ve takip
eden yılda tahsili gereken işlemiş faizler, dönen varlıklar ana hesap grubu
içindeki gelir tahakkukları hesabına kaydedilir. (5) Hazine alacaklarının takip ve tahsili 18/10/2005
tarihli ve 25970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Alacaklarının
Yönetimi, Takip ve Tahsiline Dair Yönetmelik hükümlerine göre gerçekleştirilir. Hesabın
işleyişi
MADDE 73- (1) Kurumca verilen borçlardan
alacaklar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Bütçedeki ödeneğine dayanılarak
yapılan ve vadesi faaliyet dönemiyle sınırlı olan borç verme işlemlerinden
doğan alacaklar bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme
Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe
Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 2) İlgili kanunlar çerçevesinde, özel
tertip iç borçlanma senedi ihraç edilmesi suretiyle vadesi faaliyet dönemiyle
sınırlı olmak üzere ikrazen verilen tutarlar bu hesaba borç, 305-Bonolar
Hesabı veya 404-Tahviller Hesabına alacak kaydedilir. 3) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı, ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetlerinden
kaynaklanan alacaklara ilişkin olarak yapılan kupon ödemeleri ve kuponsuz
senetler için vade sonu faiz ödemelerinden alacağın aslına ilave edilmesi ve
faaliyet döneminde tahsili gereken tutarlar, ödeme tarihinde bu hesaba borç,
faiz tutarının, ödemenin yapıldığı yıla ait kısmı 600-Gelirler Hesabına,
geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak
kaydedilir. Aynı zamanda söz konusu faiz giderinin içinde bulunulan yıla ait
olan kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 381-Gider
Tahakkukları Hesabına borç, 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı
veya 106-Döviz Gönderme Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak
kaydedilir. Faiz giderinin tamamı, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç,
835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 4) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı özel tertip iç borçlanma senedi karşılığı olmayan
alacaklara ilişkin olarak hesaplanan işlemiş faizlerden, alacağın aslına
ilave edilen ve faaliyet döneminde tahsili gerekenler bu hesaba borç, faiz
tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş
yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, ödeneği temin edildiğinde söz konusu tutar 830-Bütçe Giderleri
Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 5) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senedi karşılığı
alacaklardan, vadesi faaliyet dönemi ile sınırlı olarak senet değişimi
yapılanlara ilişkin işlemiş faiz tutarı bu hesaba borç, söz konusu faiz
tutarının içinde bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş
yıllara ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
Geri alınan ikrazen verilmiş özel tertip iç borçlanma senedinin anapara
tutarı 305-Bonolar Hesabı veya 304-Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı ya da
404-Tahviller Hesabına, işlemiş faiz giderinin içinde bulunulan yıla ait olan
kısmı 630-Giderler Hesabına, geçmiş yıllara ait olan kısmı ise 381-Gider
Tahakkukları Hesabına borç, anapara ve faiz karşılığı ihraç edilen özel
tertip iç borçlanma senedi tutarı 305-Bonolar Hesabı veya 404-Tahviller
Hesabına alacak kaydedilir. Faiz giderinin tamamı 830-Bütçe Giderleri
Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 6) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı alacaklardan; ikrazen özel tertip iç borçlanma senedi
karşılığı olanların düzenlenecek ikraz anlaşmalarıyla faaliyet dönemi ile
sınırlı olarak ertelenmesi hâlinde, anapara ve işlemiş faiz tutarı toplamı bu
hesaba borç; anapara tutarı ile varsa anaparaya eklenmiş olan faiz toplamı bu
hesaba, anaparaya eklenmemiş faiz gelirinin içinde bulunulan döneme ait olan
kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş dönemlere ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir. 7) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilmiş
olanların, düzenlenecek ikraz anlaşmalarıyla veya teşvik mevzuatı
çerçevesinde faaliyet dönemi ile sınırlı olarak ertelenmesi hâlinde, anapara
ve işlemiş faiz tutarı toplamı bu hesaba borç, anapara tutarı ile varsa
anaparaya eklenmiş olan faiz toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş faiz
gelirinin içinde bulunulan döneme ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına,
geçmiş dönemlere ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak
kaydedilir. Ayrıca, ödeneği temin edildiğinde söz konusu faiz tutarı,
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir. 8) Dönem sonunda, duran varlıklar ana
hesap grubundaki kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabında kayıtlı
tutarlardan vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 232-Kurumca
Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına alacak kaydedilir. 9) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, kupon ödeme
tarihlerinde Hazine Müsteşarlığınca belirlenen kur üzerinden değerlemesi ile
ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
değerlemesi sonucunda oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Bütçedeki ödeneğine dayanılarak
verilen borçların anapara ve faizleri karşılığı yapılan tahsilat, bir
taraftan 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara
borç, anapara ve anaparaya eklenmiş faiz tutarı bu hesaba, anaparaya
eklenmemiş faiz tutarının içinde bulunulan döneme ait olan kısmı 600-Gelirler
Hesabına, geçmiş dönemlere ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına
alacak; diğer taraftan tahsilatın tamamı 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak,
805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 2) İlgili kanunlar
çerçevesinde ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetlerinden
kaynaklanan alacakların vadesinde nakden tahsil edilmesi hâlinde, bir
taraftan anapara ve anaparaya eklenmiş faiz tutarı bu hesaba, anaparaya
eklenmemiş faiz tutarının içinde bulunulan döneme ait olan kısmı 600-Gelirler
Hesabı, geçmiş dönemlere ait olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına
alacak, tamamı 102-Banka Hesabı veya 105-Döviz Hesabı ya da ilgili diğer
hesaplara borç; diğer taraftan faiz gelirinin tamamı 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 3) İlgili kanunlar
çerçevesinde ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetlerinden
kaynaklanan alacakların vadesinde kurum ve kuruluşların görev zararı
alacaklarına mahsup edilmesi hâlinde, bir taraftan anapara ve anaparaya
eklenmiş faiz tutarı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş faiz tutarının içinde
bulunulan döneme ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş dönemlere ait
olan kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, anapara ve faiz tutarı
630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan faiz tutarının tamamı 800-Bütçe
Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir.
Ayrıca, ödeneği temin edildiğinde anapara ve faiz tutarı 835-Gider Yansıtma
Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 4) İlgili kanunlar
çerçevesinde ikrazen verilen özel tertip iç borçlanma senetlerinden
kaynaklanan alacakların vadesinde kurum ve kuruluşların ödenmemiş sermayesine
mahsubu hâlinde, bir taraftan anapara ve anaparaya eklenmiş faiz tutarı bu
hesaba, anaparaya eklenmemiş faiz tutarının içinde bulunulan döneme ait olan
kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş dönemlere ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak, anapara ve faiz tutarı ilgili malî duran varlık
hesabına borç; diğer taraftan faiz tutarının tamamı 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca, ödeneği
temin edildiğinde anapara ve faiz tutarı 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak,
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 5) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan, herhangi bir nedenle tenzil veya terkini
gereken tutarlar 630-Giderler Hesabına borç, anapara tutarı ve varsa
anaparaya eklenmiş faiz toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş faizlerin
içinde bulunulan döneme ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş
dönemlere ait olan kısmı 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak kaydedilir.
Ayrıca, ödeneği temin edildiğinde anapara ve faiz tutarı 835-Gider Yansıtma
Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 6) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı alacaklardan ikrazen özel tertip iç borçlanma senedi
karşılığı olanların, senetlerin iade edilmesi şeklinde tahsil edilmesi
durumunda, senedin anapara tutarı ve varsa anaparaya eklenmiş faiz toplamı bu
hesaba, anaparaya eklenmemiş faizleri 181-Gelir Tahakkukları Hesabı veya
600-Gelirler Hesabına alacak; senedin anapara tutarı ilgisine göre
305-Bonolar Hesabı veya 304-Cari Yılda Ödenecek Tahviller Hesabı ya da
404-Tahviller Hesabına, senedin işlemiş faiz borcu tutarı ise ilgisine göre
630-Giderler Hesabı veya 381-Gider Tahakkukları Hesabına borç kaydedilir. 7) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı tutarlardan bütçedeki ödeneğine dayanılarak verilmiş
olanların, düzenlenecek ikraz anlaşmaları ile faaliyet dönemini aşan bir
süreyle ertelenmesi hâlinde, anapara tutarı ve varsa anaparaya eklenmiş faizi
bu hesaba, anaparaya eklenmemiş faizin içinde bulunulan döneme ait olan kısmı
600-Gelirler Hesabına, geçmiş dönemlere ait olan kısmı ise 181-Gelir
Tahakkukları Hesabına alacak, anapara ve işlemiş faiz tutarı toplamı
232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. Ayrıca,
ödeneği temin edildiğinde söz konusu faiz tutarı 835-Gider Yansıtma Hesabına
alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 8) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı alacaklardan ikrazen özel tertip iç borçlanma senedi
karşılığı olanların, düzenlenecek ikraz anlaşmaları ile faaliyet dönemini
aşan bir süreyle ertelenmesi hâlinde, anapara tutarı ve varsa anaparaya
eklenmiş faiz toplamı bu hesaba, anaparaya eklenmemiş faizin içinde bulunulan
döneme ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş dönemlere ait olan kısmı
ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, anapara ve işlemiş faiz tutarı
toplamı 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 9) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler ile varsa
anaparaya eklenmiş faiz tutarı bu hesaba, herhangi bir şekilde anaparaya
eklenmemiş işlemiş faiz alacakları ilgisine göre 181-Gelir Tahakkukları
Hesabı veya 600-Gelirler Hesabına alacak, tamamı 137-Takipteki Kurum
Alacakları Hesabına borç kaydedilir. 10) Kurumca verilen borçlardan alacaklar
hesabında kayıtlı döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, kupon ödeme
tarihlerinde Hazine Müsteşarlığınca belirlenen kur üzerinden değerlemesi ile
ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden
değerlemesi sonucunda oluşan kur azalışı farkları bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 137
Takipteki kurum alacakları hesabı
Hesabın
niteliği
MADDE
74- (1) Takipteki kurum alacakları hesabı; dış borcun
ikrazından doğan alacaklar hesabı, para piyasası nakit işlemleri alacakları
hesabı, kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabı ve diğer kurum alacakları
hesabında kayıtlı tutarlardan vadesinde tahsil edilemeyenler ile bu tutarlara
ilişkin olarak hesaplanan faiz alacaklarından, anaparaya ilave edilmemiş
olanların takibe alınarak izlenmesi için kullanılır. Hesaba
ilişkin işlemler
MADDE
75- (1) Dönen varlıklar ana hesap grubu içinde yer alan dış borcun ikrazından doğan
alacaklar hesabı, para piyasası nakit işlemleri alacakları hesabı,
kurumca verilen borçlardan alacaklar hesabı veya diğer kurum alacakları
hesabında kayıtlı tutarlardan vade sonunda tahsil edilemeyenler ile çeşitli
nedenlerle muaccel hale gelen kısa ve/veya uzun vadeli kurum alacaklarının
anapara tutarları ve bu tutarlara ilişkin olarak hesaplanan işlemiş faiz
alacakları bu hesaba aktarılarak takibe alınır. (2) Yıl sonlarında, bu hesapta yer alan tutarlar için
hesaplanan işlemiş faiz alacakları bu hesapta izlenir. (3) Hazine alacaklarının takip ve tahsili 18/10/2005
tarihli ve 25970 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hazine Alacaklarının
Yönetimi, Takip ve Tahsiline Dair Yönetmelik hükümlerine göre
gerçekleştirilir. Hesabın
işleyişi
MADDE 76- (1) Takipteki
kurum alacakları hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıdaki gibidir: a) Borç 1) Dönen varlıklar ana hesap grubu
içindeki kurum alacaklarından vadesinde tahsil edilemeyen tutarlar ile
bunlara ilişkin işlemiş faiz geliri alacakları toplamı bu hesaba borç;
anaparaya eklenmemiş olan işlemiş faiz alacağı ilgisine göre 181-Gelir
Tahakkukları Hesabı veya 600-Gelirler Hesabına, kalanı ilgisine göre 130-Dış
Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı, 131-Para Piyasası Nakit İşlemleri
Alacakları Hesabı, 132-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı veya
139-Diğer Kurum Alacakları Hesabına alacak kaydedilir. 2) Duran varlıklar ana hesap grubu
içindeki kurum alacaklarından çeşitli nedenlerle muaccel hale gelen tutarlar
ile bunlara ilişkin işlemiş faiz geliri alacakları toplamı bu hesaba borç;
anaparaya eklenmemiş olan işlemiş faiz alacağı ilgisine göre 181-Gelir
Tahakkukları Hesabı veya 281-Gelir Tahakkukları Hesabı ya da 600-Gelirler
Hesabına, kalanı ilgisine göre 230-Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar
Hesabı veya 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabı ya da 239-Diğer
Kurum Alacakları Hesabına alacak kaydedilir. 3) Takipteki kurum alacakları hesabında yer
alan tutarlarla ilgili olarak yıl sonlarında veya tahsilat durumunda tahsil
tarihinde hesap edilen işlemiş faiz tutarı bu hesaba borç, 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir. 4) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur
artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
olan ve tahsilinde anaparası bütçe ile ilişkilendirilmeyen tutarlardan tahsil
edilenlerin anapara ve faiz tutarı bu hesaba alacak; tamamı 102-Banka Hesabı
veya 105-Döviz Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Faiz
tutarı aynı zamanda 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç kaydedilir. 2) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
olan ve tahsilinde anapara ve faiz toplamı bütçeye gelir kaydedilmesi gereken
tutarlardan tahsil edilenler bir taraftan bu hesaba alacak, 102-Banka Hesabı
veya 105-Döviz Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir. 3) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
dış borcun ikrazından doğan alacaklar veya diğer kurum alacaklarından,
kanunların verdiği yetkiye dayanılarak faaliyet dönemini aşan bir süreyle
ertelenenlerin anaparası ile işlemiş faiz alacağı bu hesaba alacak, tamamı
ilgisine göre 230-Dış Borcun İkrazından Doğan Alacaklar Hesabı veya 239-Diğer
Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilir. 4) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
kurumca verilen borçlardan alacaklardan bütçedeki ödeneğine dayanılarak
verilmiş olanların, kanunların verdiği yetkiye dayanılarak faaliyet dönemini
aşan bir süreyle ertelenmesi hâlinde, anapara tutarı ile işlemiş faiz tutarı
toplamı bu hesaba alacak, 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına
borç kaydedilir. Ayrıca, ödeneği temin edildiğinde söz konusu faiz tutarı
835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç
kaydedilir. 5) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
alacaklardan ikrazen özel tertip iç borçlanma senedi karşılığı olanların,
kanunların verdiği yetkiye dayanılarak faaliyet dönemini aşan bir süreyle
ertelenmesi hâlinde, anapara tutarı ile işlemiş faiz tutarı toplamı bu hesaba
alacak, 232-Kurumca Verilen Borçlardan Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 6) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
tutarlardan kanunların verdiği yetkiye dayanılarak bütçe hesapları ile
ilişkilendirilmek suretiyle silinenler bir taraftan bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan, 835-Gider Yansıtma Hesabına
alacak 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 7) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
tutarlardan kanunların verdiği yetkiye dayanılarak bütçe hesapları ile
ilişkilendirilmeksizin silinenler bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına
borç kaydedilir. 8) Takipteki kurum alacakları hesabında kayıtlı
döviz cinsi ve dövize endeksli tutarların, ay sonlarında Türkiye Cumhuriyet
Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucunda oluşan kur
azalışı farkları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 138
Takipteki kurum alacakları karşılığı hesabı (-)
Hesabın
niteliği MADDE
77- (1) Takipteki kurum alacakları karşılığı hesabı,
takipteki kurum alacakları için ayrılan karşılıkların izlenmesi için
kullanılır. Hesabın
işleyişi MADDE
78- (1) Takipteki kurum alacakları karşılığı hesabına ilişkin
alacak ve borç kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Alacak 1) Takipteki kurum alacakları için ayrılan karşılık
tutarları bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. b) Borç 1) Karşılık ayrılmış takipteki kurum
alacaklardan tahsili imkânsız hale gelenler bir taraftan bu hesaba borç,
137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına alacak kaydedilir. 2) Karşılık ayrılmış takipteki kurum
alacağına karşılık yapılan tahsilat tutarları bir taraftan bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan tahsilatın şekline göre ilgili
hesaplara borç, 137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına alacak kaydedilir. 139
Diğer kurum alacakları hesabı
Hesabın
niteliği MADDE
79- (1) Diğer kurum alacakları hesabı, yukarıdaki hesaplar
kapsamına girmeyen diğer kurum alacaklarının izlenmesi için kullanılır. Hesabın
işleyişi MADDE
80- (1) Diğer kurum alacakları hesabına ilişkin borç ve
alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Diğer kurum alacaklarından vadesi
faaliyet dönemiyle sınırlı alacak tutarları bu hesaba borç, ilgili hesaplara
alacak kaydedilir. 2) Duran varlıklar ana hesap grubu
içerisindeki diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı tutarlardan faaliyet
dönemi sonunda vadesi bir yılın altına inenler bu hesaba borç, 239-Diğer
Kurum Alacakları Hesabına alacak kaydedilir. 3) Diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı
döviz cinsinden alacakların her tahsil tarihinde, tahsile esas olan kur
üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur artışı farkları ile ay sonunda Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden değerlemesi sonucu
oluşan kur artışı farkları bu hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir. b) Alacak 1) Diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı
alacaklardan tahsil edilen anapara tutarı bu hesaba, faiz tutarının içinde
bulunulan yıla ait olan kısmı 600-Gelirler Hesabına, geçmiş yıla ait olan
kısmı ise 181-Gelir Tahakkukları Hesabına alacak, tamamı 102-Banka Hesabı
veya ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir. Tahsil edilen faiz gelirinin
tamamı 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir. 2) Diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı
alacaklardan vadesinde tahsil edilemeyenler bu hesaba, işlemiş faiz alacağı
ilgisine göre 600-Gelirler Hesabı veya 181-Gelir Tahakkukları Hesabına
alacak, tamamı 137-Takipteki Kurum Alacakları Hesabına borç kaydedilir. 3) Diğer kurum alacakları hesabında kayıtlı
döviz cinsinden alacakların her tahsil tarihinde, tahsile esas olan kur
üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur
azalışı farkları ile ay sonunda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz satış
kuru üzerinden değerlemesi sonucu oluşan kur azalışı farkları bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 14 Diğer alacaklar
MADDE 81- (1) Diğer alacaklar hesap grubu, faaliyet alacakları ve
kurum alacakları dışında kalan alacakların izlenmesi için kullanılır. (2) Diğer alacaklar, niteliğine göre bu grup içinde
açılacak 140-Kişilerden Alacaklar Hesabından oluşur. 140 Kişilerden alacaklar hesabı
Hesabın niteliği MADDE 82- (1) Kişilerden
alacaklar hesabı, kamu idarelerinin faaliyet alacakları ve kurum alacakları
dışında kalan ve kamu idarelerince tespit edilen kamu zararından doğan
alacaklar ile diğer alacakların izlenmesi için kullanılır. Hesaba ilişkin işlemler MADDE 83- (1)
Kişilerden alacaklar hesabına alınarak takibi gereken alacaklar; kontrol,
denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda ortaya çıkar. (2) Kişilerden
alacaklar hesabına kayıt yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe
sınıflandırmasında yer alan kurumsal kodlar da kullanılır. (3) Kişilerden alacaklar hesabına; düzenleyici ve
denetleyici kurumların kendi özel düzenlemeleri saklı kalmak üzere, 27/9/2006
tarihli ve 2006/11058 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen kamu zararları ile
diğer mevzuat çerçevesinde ortaya çıkan ve aşağıda sayılan alacak tutarları
kaydedilir: a) 14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 13 üncü maddesi uyarınca
27/6/1983 tarihli ve 83/6510 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe
konulan Devlete ve Kişilere Memurlarca Verilen Zararların Nevi ve
Miktarlarının Tespiti, Takibi, Amirlerinin Sorumlulukları, Yapılacak Diğer
İşlemler Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre alınması gereken tutarlar. b) Mecburi
hizmet kaydı ile çeşitli okullarda okutturulan veya staj için gönderilen
memur, öğretmen, öğrenci ve benzerlerinden başarılı olamayan veya herhangi
bir şekilde akdi ihlal edenlerden alınması gereken tutarlar. c) 1/7/1976
tarihli ve 2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk
Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri gereğince, ödenen
aylıklardan yersiz ödendiği anlaşılarak geri alınması gereken tutarlar. ç)
Veznedarların muhafazası altında bulunan para, menkul kıymet ve değerli kâğıtlardan
noksan çıkan veya zimmete geçirilen tutarlardan bu hesaba kaydedilmesine
karar verilenler. d) Bütçe
giderleri hesabı dışındaki diğer hesaplara borç veya alacak kaydı suretiyle
verildiği, alındığı veya gönderildiği hâlde çalınan, zayi olan, fazla veya
yersiz verilen veya noksan çıkan tutarlar. e) Bütçe içi
veya bütçe dışı olarak verilen veya gönderilen ön ödemelerden süresinde
mahsup edilmeyen veya zimmete geçirilen tutarlar. f) Tahsildar,
veznedar veya bu işlerle görevlendirilmiş bulunan memur ve mutemetler tarafından
alındı veya diğer resmî belgeler karşılığında tahsil edildikten sonra zimmete
geçirilen veya kaybedilen tutarlar. g) Bakanlıkça
bu hesaba kaydedilmesi bildirilen tutarlar. ğ) Hesapta
kayıtlı tutarlar için tahakkuk ettirilecek faizler. (4)
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarlar, Kamu Zararlarının Tahsiline
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri ve aşağıdaki
açıklamalara göre takip ve tahsil edilir: a) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı alacakların tahsili muhasebe birimlerince
yapılır. b) Muhasebe
birimlerince, kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen alacakların her biri
için ayrı bir tahsilat izleme dosyası açılır. Bu dosyalara, alacağın
hesaplara alındığı malî yıl ile bu rakamlardan sonra gelmek üzere malî yıl
başında “ c) Kişilerden
alacaklar hesabına alınan tutarlar için (b) bendinde belirtildiği şekilde
verilen alacak sıra numaraları, alacağın tamamı tahsil edilinceye kadar
kullanılır. Bu alacaklar için tahakkuk ettirilerek faiz bölümüne kaydedilen
tutarlara da alacağın aslına ait alacak sıra numarası verilir ve faiz
tutarlarının tahsili de aynı dosyadan izlenir. ç) Aynı
bütçeli kamu idarelerince, kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı tutarların
borçlularının başka bir yerde olduğu anlaşıldığında, alacak tutarı bir yazı
ile borçlunun bulunduğu yerdeki aynı idarenin birimine bildirilir. Borçlunun
bulunduğu yerdeki idare, tahsilatın yapılması için alacak tutarını, bağlı
bulunduğu muhasebe birimine bildirir. (5) Kamu
idarelerince muhasebe birimlerine bildirilen Sayıştay ilamlarına ait
tutarların kaydı ve tahsili aşağıdaki açıklamalara göre yapılır: a) Sayıştayca
tazmin hükmedilen paralara ait ilamlar kamu idaresince muhasebe birimlerine
gönderildiğinde; muhasebe birimlerince ilamda yazılı tutarlardan kısmen veya
tamamen daha önceden kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmiş tutarlar
bulunduğu takdirde, tahsil edilip edilmediğine bakılmaksızın bu paraların
hesaplara alınış kaydına ilişkin yevmiye tarih ve numarası ile tutarlarını
gösteren bir liste düzenlenerek kamu idaresine gönderilir. İlam tutarından listedeki
tutar düşüldükten sonra arta kalan tutarlar yevmiye ve yardımcı hesap
defterlerine kaydedilir. Daha önce hesaplara alınan ve listede gösterilen
alacakların yardımcı hesap defteri kayıtlarında; ilamın tarihi, numarası,
yılı ve adına tazmin hükmolunan sorumluların kimlikleri belirtilir. İlam
kesinleşinceye kadar, sorumlulardan icraya müracaat edilmeksizin tahsilat
yapılır. b) Sayıştayca
temyiz, yargılamanın iadesi veya karar düzeltilmesi yoluyla alacaklardan bir
kısmının veya tamamının kaldırılmasına karar verildiği takdirde, buna ait
kararlar da kamu idaresince muhasebe birimlerine gönderildiğinde kaldırılan
tutar hesaplardan çıkartılır. c) Muhasebe
birimlerince, Sayıştay ilamına dayanılarak kişilerden alacaklar hesabına
kaydedilmiş bulunan alacaklarla ilgili olarak, bir ay içinde nakden veya
mahsuben yapılan tahsilat ile terkin, tenzil ve kaldırma işlemlerini gösteren
üç nüsha “Alacak Bilgi Fişi” (Örnek:
28) düzenlenir. Ay sonlarında birer nüshası ilgili kamu idaresine,
genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde ise ayrıca Bakanlığa gönderilir.
Alacak bilgi fişleri, her yılın ilamı için ayrı ayrı düzenlenir. Bir ay içinde,
herhangi bir yılın ilamı kapsamındaki alacakların durumunda tahsil, terkin,
tenzil ve kaldırma gibi nedenlerle bir değişiklik yoksa o yılın ilamı ile
ilgili o ay için fiş düzenlenmez. ç) Tebliğ
olunan ilamların kayda geçirilmesi sırasında, daha önce kişilerden alacaklar
hesabına kaydedilmesinden dolayı ilam toplamından düşülecek paralardan,
tahsil edilmiş tutarlar varsa bunlar için de ayrı bir alacak bilgi fişi
düzenlenerek, ilamın kayda geçirildiğini bildiren yazı ile birlikte
gönderilir. (6)
Kanunlarında tahsil şekli hakkında özel hükümler bulunan alacaklar bu
hükümlere göre takip ve tahsil edilir. (7) Muhasebe
birimlerince kişilerden alacaklar hesabına kaydedilmesi gereken ve üçüncü
fıkrada çeşitleri sayılan tutarlardan; a) Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre belirlenenler, anılan Yönetmelikte belirtilen tarihten, b) Bütçe
giderleri hesabı dışındaki hesaplardan fazla ve yersiz ödemeler, geri isteme
iradesinin borçluya ulaştığı tarihten, c) Harcama
yetkilisi mutemetlerine verilen avanslardan bu hesaba aktarılanlar, ön
ödemenin mahsup veya iade edilmesi gerektiği tarihten, ç) Geçici ve
sürekli görev yolluğu avanslarından bu hesaba aktarılanlar, 10/2/1954 tarihli
ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 59 ncu maddesinde belirtilen tarihlerden, d) Sözleşmeye
dayanan alacaklar, kanun veya taahhütnamelerinde başka bir süre
öngörülmemişse sözleşmenin ihlal edildiği tarihten, e) Taksitli
alacaklar, ödenmeyen taksidin vadesinin geldiği tarihten, f) Bakanlıkça
kişilerden alacaklar hesabına kaydettirilerek izlenmesi istenen paralar, özel
kanunlarında bir hüküm yoksa ve Bakanlıkça da bir tarih belirtilmemişse kayda
geçirildiği tarihten, itibaren
faize tabidir. (8) Harcama
yetkilisi mutemetlerine verilen avansları süresinde mahsup etmeyenlerden,
21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümleri uyarınca gecikme zammı alınır. (9) Sürekli
ve geçici görev yolluğu avanslarını süresinde mahsup veya iade etmeyenler ile
taahhütnamelerinde ayrıca bir faiz oranı belirtilmeyen borçlulardan genel
hükümlere göre faiz alınır. (10)
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların zamanaşımının başlangıcı,
süresi, kesilmesi ve durması aşağıda açıklanmıştır: a) Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre belirlenen alacaklar hakkında anılan Yönetmelikte belirtilen
hükümlere göre işlem yapılır. b) 6183
sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilmesi
gereken alacaklar, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı
başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar.
Zamanaşımı, söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde kesilir. Zamanaşımının
kesildiği durumlarda, kesilmenin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı
başından itibaren zamanaşımı yeniden işlemeye başlar. Zamanaşımının bir bozma
kararı ile kesilmesi hâlinde, zamanaşımı başlangıcı yeni vade gününün
rastladığı; alacağın teminata bağlanması veya icranın adlî makamlarca
durdurulması hâllerinde, teminatın kalktığı ve durma süresinin sona erdiği
tarihin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılının ilk günüdür. Ayrıca
söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde zamanaşımı durur. Bu durum ortadan
kalktığında zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam eder. c) 22/4/1926
tarihli ve 818 sayılı Borçlar Kanununa göre tahsil edilmesi gereken
alacaklar, haksız suretle mal ediniminden dolayı açılacak dava, zarar görenin
verdiğini geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve
her hâlde bu hakkın doğduğu tarihten başlayarak 10 yıl geçmekle zamanaşımına
uğrar. Zamanaşımı söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde kesilir. Zamanaşımının
kesildiği durumlarda, kesilme tarihinden itibaren yeni bir zamanaşımı süresi
işlemeye başlar. Ayrıca söz konusu Kanunda belirtilen hâllerde zamanaşımı
durur. Bu durum ortadan kalktığında zamanaşımı, kaldığı yerden işlemeye devam
eder. ç) Özel kanunlarındaki
hükümlere tabi olan alacaklar, kanunlarında belirtilen özel hükümlere göre
takip ve tahsil edilir. d) Yukarıda
açıklanan esaslara göre vezne, mutemet, tahsildar ve ambar açıklarında açığın
meydana geldiği, bu tarihin bilinmediği durumlarda olayın tespit edildiği,
yersiz ödemelerde dairesinin bildirmesi üzerine muhasebe biriminin öğrendiği,
öğrenim giderleri gibi sözleşmeye bağlı alacaklarda taahhüdün bozulduğu,
harcama yetkilisi mutemedi avanslarından doğan alacaklarda ilgili kanunda
belirtilen mahsup süresinin bittiği, yolluk avanslarından doğan alacaklarda
6245 sayılı Harcırah Kanununda belirtilen mahsup sürelerinin dolduğu tarih
zamanaşımının başlangıcıdır. e) Taşınır
hesaplarının denetimi sonucunda görülen açıklarda, fiil cezai nitelikte değilse
zamanaşımının başlangıcı, düzenlenen raporun ilgili Bakanlığa verildiği tarihtir. f) Hesaplarda
kayıtlı alacakların zamanaşımının başlangıcı, süresi, kesilmesi ve durması
hususlarında tereddüde düşülmesi hâlinde, genel bütçe kapsamındaki kamu
idarelerinde Bakanlığa, kapsama dâhil diğer kamu idarelerinde ise yetkili
hukuk birimine başvurulması gerekir. g) Borç aslı
zamanaşımına uğramış olan alacakların faizleri de zamanaşımına uğrar. ğ)
Zamanaşımına uğramış olsa dahi borçlular tarafından rızaen yapılan ödemeler
kabul edilir. (11)
Kişilerden alacaklar hesabında kayıtlı alacakların terkin ve af işlemleri
aşağıda açıklanmıştır: a) Kamu
Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
hükümlerine göre belirlenen alacaklar hakkında, anılan Yönetmelikte
belirtilen esaslara göre işlem yapılır. b) Af
kanunları kapsamına girenlerin terkin işlemleri, ilgili af kanunu hükümlerine
göre gerçekleştirilir. c)
Alacakların af veya terkini, ilgili kanunlarındaki hükümlere göre
idarelerince düzenlenecek “Kişilerden Alacaklar Terkin Talepnamesi” (Örnek:
29) ile genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde Bakanlıktan, kapsama dâhil
diğer idarelerde üst yöneticiden istenir. ç) Zorunlu
veya mücbir sebeplerle takip ve tahsil imkânı kalmayan kamu alacaklarından
merkezi yönetim bütçe kanununda gösterilen tutara kadar olanların kayıtlardan
çıkarılmasına, genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde Maliye Bakanı,
kapsama dâhil diğer kamu idarelerinde üst yöneticiler yetkilidir. Bu tutarı
aşan kamu alacaklarından silinmesi öngörülenler merkezi yönetim bütçe
kanununa ekli cetvelde gösterilir. d) Zorunlu
veya mücbir sebeplerle takip ve tahsil imkânı kalmayan kişilerden
alacakların, 5018 sayılı Kamu Malî
Yönetimi ve Kontrol Kanununun 79 uncu maddesi uyarınca terkin
edilebilmesi için düzenlenecek terkin talepnamesine; 1) İlgisine
göre sorumlu, ahiz veya mirası kabul eden mirasçıların bilinen adreslerine
posta, mahalli zabıta veya jandarma vasıtasıyla yaptırılan tebligat ve
kovuşturmaya ilişkin belgeler, 2) Mal
varlığının tespiti amacıyla tapu ve/veya vergi dairesinden yapılacak
araştırmaya ilişkin belgeler ile adres veya mal varlığının tespiti amacıyla
Sosyal Güvenlik Kurumu nezdinde yapılacak araştırmaya ilişkin belgeler, 3) Yukarıda
belirtilen araştırmalar sonucu öldüğü tespit edilen sorumlu veya ahizin
mirasçılarının bulunmadığına dair vukuatlı nüfus kaydı belgesi ve mal varlığı
bırakmadığına ilişkin belge, 4)
Mirasçıları tarafından mirası reddedilenler için mirasın reddedildiğini
kanıtlayan belge, borcunu ödeyemeyecek durumda olan sorumlu, ahiz veya
mirasçılara ait usulüne göre alınmış aciz belgesi, 5) Kamu
idarelerine ait olup, mahkemeye veya icraya intikal etmiş bir alacağın
terkininde, 8/1/1943 tarihli ve 4353 sayılı Maliye Vekâleti Baş Hukuk
Müşavirliğinin ve Muhakemat Umum Müdürlüğünün Vazifelerine, Devlet
Davalarının Takibi Usullerine ve Merkez ve Vilayetler Kadrolarında Bazı
Değişiklikler Yapılmasına Dair Kanun hükümlerine göre yetkili merci
tarafından verilen takipten vazgeçme onayı, bağlanır. e) İhalenin
feshi ve istihkak iddialarına ilişkin olanlar dışındaki icra mahkemesi
kararları Yargıtay tarafından onaylanmış olsa dahi bunlara dayanılarak
alacağın terkini yoluna gidilemez. Bu tür alacaklar için mahkemeye
başvurulması gerekir. Mahkemeye başvurmada hazine için yarar görülmediği
takdirde, 4353 sayılı Kanun gereğince alınacak vazgeçme kararı ile terkini
istenilebilir. Bu takdirde, icra tetkik mercii ve Yargıtay icra ve iflas
dairesi kararları ile mahkemeye başvurmadan vazgeçme kararının tasdikli
örnekleri terkin talepnamesine bağlanır. f) Bu
belgelerin dışında terkin talepnamesine gerektiğinde bağlanacak diğer
belgeler Bakanlıkça belirlenir. g) Alacağın
tahsili için açılan davada kamu idaresi aleyhine karar verildiği ve Yargıtay
tarafından da onanmak suretiyle hüküm kesinleştiği veya kamu idaresi için bir
yarar görülmediğinden temyizden yetkili mercinin onayı alınarak vazgeçildiği hâllerde,
Yargıtay ilâmı veya temyizden vazgeçme onayı ile buna ilişkin aleyhteki
mahkeme kararı, hukuk birimince strateji geliştirme birimi veya ilgili taşra
birimine gönderilir. Bu birimlerce de, söz konusu belgelerin onaylı birer
örnekleri ilgili muhasebe birimine intikal ettirilerek alacağın kayıtlardan
çıkarılması sağlanır. (12) Yabancı
para cinsinden alacaklar, sözleşmelerinde “aynen” tahsil edileceğine dair
hükümlerin yer alması hâlinde aynen veya vade ya da fiili ödeme tarihindeki Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden ulusal para olarak;
sözleşmelerinde böyle bir hüküm yok ise alacağın vade veya fiili ödeme
tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden
ulusal para olarak tahsil edilir. Hesabının işleyişi
MADDE 84- (1) Kişilerden alacaklar hesabına
ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Bütçe
giderleri hesabına borç kaydedilmek suretiyle fazla ve yersiz verildiği,
gerek yılı içinde, gerekse yılı geçtikten sonra tespit edilenler; Sayıştay, adlî,
idarî ve askerî mahkemelerce tazmin hükmedilenler ile zamanaşımına uğratılan
alacaklardan dolayı Sayıştay tarafından sorumluları adına tazmin hükmedilen
tutarlar bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 2) Aylık ve
ücretlerden fazla ve yersiz kesilerek ilgili sosyal güvenlik kurumuna
gönderilen paraların tamamı bu hesaba borç; kamu idaresi payını teşkil eden
tutar ile genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinde noksan kesilen gelir
vergisi tutarı, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler
Hesabına, kapsama dâhil diğer kamu idarelerinde noksan kesilen gelir vergisi
tutarı 360-Ödenecek Vergi ve Fonlar Hesabına, kişiye ödenmesi gereken tutar
ise 333-Emanetler Hesabına alacak kaydedilir. 3) Taşınırın
çalınmasından, kaybedilmesinden, kanunsuz veya yersiz harcanmasından doğan
zararlara ait olmak üzere dairelerce bildirilen tutarlar ile Sayıştay, adlî, idarî
ve askerî mahkemelerce hüküm altına alınan tutarlar bu hesaba borç,
tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler Hesabına alacak
kaydedilir. 4) Sayım sonucu, noksanlığı tespit edilip sayım
noksanları hesabına alınan tutarlardan bu hesaba kaydedilmesi gerekenler
sorumluları adına rayiç değeri ile bu hesaba, kayıtlı tutarı ile rayiç bedeli
arasındaki olumsuz fark tutarı 630-Giderler Hesabına borç; kayıtlı değeri
197-Sayım Noksanları Hesabına, kayıtlı değeri ile rayiç bedeli arasındaki
olumlu fark tutarı tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere 600-Gelirler
Hesabına alacak kaydedilir. 5) Avans ve
kredi hesaplarında kayıtlı tutarlardan süresi içinde mahsup edilmeyen
tutarlarla, avans alan şahsın zimmetine geçirdiği tutarlar bu hesaba borç,
ilgili avans ve kredi hesaplarına alacak kaydedilir. 6) Değerli kâğıt
ambarlarının sayımı sonucunda noksan çıkan tutarlar ile değerli kâğıt satmaya
yetkili memurlar tarafından zimmete geçirilen değerli kâğıtlar bir taraftan
sorumluları adına bu hesaba borç, tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. Diğer taraftan değerli kâğıtlarla
ilgili nazım hesaplardan çıkarılır. 7) Kurum
gelirlerini tahsil etmeye yetkili bulunan memurların tahakkuklu
tahsilatlardan zimmetlerine geçirdikleri tutarlar, bir taraftan sorumluları
adına bu hesaba borç, ilgisine göre 120-Gelirlerden Alacaklar Hesabı veya
121-Gelirlerden Takipli Alacaklar Hesabı ya da 122-Gelirlerden Tecilli ve
Tehirli Alacaklar Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma Hesabına
borç 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 8) Emanet
niteliğindeki hesaplarda herhangi bir şahıs veya daire adına kayıtlı bulunan
tutarlardan, fazla verilenler ile söz konusu hesaplardan karşılığı olmaksızın
yapılan ödemeler bu hesaba borç, ilgili emanet hesabına alacak kaydedilir. 9) Yılı içinde
bütçeden fazla veya yersiz ödendiğinin anlaşılması üzerine, genel bütçe
kapsamındaki idarelerde için Bakanlık, kapsama dâhil diğer idarelerde için
üst yönetici tarafından tahakkukun iptali nedeniyle ödeneğine iade edilmesi
gerektiği bildirilen tutarlar bir taraftan bu hesaba borç, 630-Giderler
Hesabına veya ilgili varlık hesabına alacak; diğer taraftan 835-Gider
Yansıtma Hesabına borç, 830-Bütçe Giderleri Hesabına alacak kaydedilir. Söz
konusu tutarlar aynı zamanda 903-Kullanılacak Ödenekler Hesabına borç,
905-Ödenekli Giderler Hesabına alacak kaydedilir. Ödeneğine iade işlemine
ilişkin Bakanlık veya üst yöneticiden talimat gelmeden önce bu tür tutarların
140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç, 600-Gelirler Hesabı veya ilgili
varlık hesabına alacak kaydı yapılmış olduğu takdirde, bu işlem ters kayıtla
kapatılır. 10) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı alacak tutarından yapılan fazla tahsilattan bütçeye
gelir kaydedilmeyenler bu hesaba borç, ilgili hesaba alacak kaydedilir. 11) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı alacak tutarından yapılan fazla tahsilattan
bütçeye gelir kaydedilenler bir taraftan bu hesaba borç, ilgili hesaba
alacak; diğer taraftan 810-Bütçe Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç,
805-Gelir Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir. 12) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan takipsizlik nedeniyle zamanaşımına
uğratıldığı Sayıştay ilamı veya idarî makamlarca karar altına alınan
tutarlar, zamanaşımına uğratan sorumluları borçlandırmak ve eski borç
kayıtlarını kapatmak üzere bu hesaba borç ve alacak kaydedilir. 13) Geçici
kabulü yapılarak yapılmakta olan yatırımlar hesabından ilgili maddi duran
varlık hesabına aktarılan işlere ilişkin olarak, yapılan kesin kabul işlemi
sırasında yükleniciden alacaklı olunduğunun tespiti durumunda, alacak tutarı
tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmek üzere bu hesaba borç, ilgili maddi duran
varlık hesabına alacak kaydedilir. 14) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı alacaklar için tahakkuk ettirilen faiz tutarı bu
hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Kişilerden
alacaklar hesabında kayıtlı alacaklardan nakden veya mahsuben tahsil edilen
tutarlar bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili
diğer hesaplara borç; tahsilinde bütçeye gelir kaydedilmesi gereken tutarlar
800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç
kaydedilir. 2) Yönetim
dönemi hesabına ait Sayıştay tarafından tebliğ edilen ilam içerisinde daha
önce kişilerden alacaklar hesabına alınarak takipsizlik nedeniyle
zamanaşımına uğratılmış paraların bulunduğu anlaşıldığı takdirde bu tutarlar,
zamanaşımına uğratan sorumluları borçlandırmak ve eski borç kayıtlarını kapatmak
üzere bu hesaba alacak ve borç kaydedilir. 3) Fazla veya
yersiz ödenmesinden dolayı muhasebe birimlerince doğrudan kişilerden
alacaklar hesabına alınan ana para veya faiz tutarlarından, kısmen veya
tamamen yersiz veya yanlışlıkla alındığı anlaşılanlar, kayıtlardan çıkarılmak
üzere bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına veya ilgili diğer hesaplara
borç kaydedilir. 4) Herhangi
bir hesaba alacak kaydı suretiyle kişilerden alacaklar hesabına kaydedilen
tutarların tamamının veya bir kısmının bu hesaba yersiz kaydedildiği
anlaşıldığı takdirde, yersiz kaydedilen tutar bu hesaba alacak, ilgili hesaba
borç kaydedilir. 5) Herhangi
bir kanun veya kararla bu hesapta kayıtlı alacaklardan kısmen veya tamamen
silinmesi gerekenler bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 15 Stoklar
MADDE 85- (1) Stoklar hesap grubu; kamu idarelerince satılmak,
üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen
ilk madde ve malzeme, yarı mamul, mamul, ticari mal, artık ve hurda gibi
faaliyet dönemi içinde kullanılacak veya paraya çevrilecek varlıkların
izlenmesi için kullanılır. (2) Stoklar, niteliklerine göre bu grup içinde
açılacak aşağıdaki hesaplardan oluşur: 150 İlk Madde ve Malzeme Hesabı 151 Yarı Mamuller-Üretim Hesabı 152 Mamuller Hesabı 153 Ticari Mallar Hesabı 155 Atölyeler Hesabı 157 Diğer Stoklar Hesabı 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı (-) Hesap grubuna ilişkin işlemler
MADDE 86- (1) Stoklar hakkında, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi
ve Kontrol Kanununun 44 ve 45 inci maddelerinde belirtilen yönetmeliğin
ilgili hükümlerine ve aşağıdaki açıklamalara göre işlem yapılır: (2) Stoklar, maliyet bedeliyle hesaplara alınır.
Maliyet bedeline, stokların elde edilmesi ve depolanacağı yere kadar
getirilmesi için faiz hariç yapılan her türlü giderler ilave edilir. Bağış
veya hibe olarak edinilen stoklar varsa bilinen değeri, yoksa ilgili
mevzuatına göre değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeri üzerinden
hesaplara alınır. Stoklar, kullanıldıklarında veya tüketildiklerinde giderler
hesabına kaydedilerek ilgili hesaplardan çıkarılır. (3) Satın alma suretiyle edinilen stokların giriş
işlemleri için düzenlenen taşınır işlem fişlerinin bir nüshası ödeme emri
belgesi ekinde muhasebe birimine gönderilir. Diğer şekillerde edinilen
stokların girişleri için düzenlenen taşınır işlem fişlerinin birer
nüshasının, düzenleme tarihini takip eden on gün içinde ve her durumda malî
yıl sona ermeden önce muhasebe birimine gönderilmesi ve muhasebeleştirilmesi
zorunludur. (4) Stokların çıkışı ve muhtelif harcama birimlerinin
ambarları arasındaki devir işlemleri, ilgili harcama birimince düzenlenen
taşınır işlem fişleri ile muhasebe birimine bildirilir ve hesaplara
kaydedilir. Ancak, “150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı”nda izlenen tüketim malzemelerinden kullanılmış
olanların, muhasebeleştirme işlemleri kullanıma ilişkin taşınır işlem fişleri
yerine genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerde üç aylık dönemler itibarıyla,
diğer idarelerde ise üç ayı geçmemek üzere üst yöneticiler tarafından
belirlenen sürede taşınır işlem fişlerindeki çıkışları gösteren onaylı bir
liste ile en geç ilgili dönemin son iş günü mesai bitimine kadar
muhasebeleştirilmesi zorunludur. (5) Stokların çıkış kayıtları, ambarlara
girişlerindeki öncelik sırası dikkate alınarak “ilk giren-ilk çıkar” esasına
göre ve giriş bedelleri üzerinden yapılır. (6) Kamu idarelerince üretilen mamullerin kendi
tüketimlerinde kullanılması hâlinde, rayiç bedelleri üzerinden bütçelerine
gelir ve gider kaydedilir. (7) Kırılma, bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak
veya tüketilemeyecek hale gelen stoklar, diğer stoklar hesabına aktarılır.
Stokların miktar ve değerlerinde, kaybolma, çalınma, yanma, kırılma, bozulma
gibi nedenlerle ortaya çıkan eksilmeler ilgili harcama biriminin mal
sorumlusu ve harcama yetkilisince muhasebe birimine bildirilir. Bunun üzerine
muhasebe birimlerince kayıtlar güncellenir. (8) Stoklar hesap grubunda yer alan hesaplara kayıt
yapılırken yardımcı hesap kodları ile birlikte bütçe sınıflandırmasında yer
alan kurumsal, fonksiyonel ve finansman kodları da kullanılır. (9) Aynı
bütçeli kamu idaresinin harcama birimleri arasındaki stok aktarmaları,
muhasebe işlem fişi düzenlenmek suretiyle muhasebe kaydı ile yapılır. Aynı
muhasebe birimine bağlı harcama birimleri arasındaki stok aktarmaları ilgili
stok hesabına borç ve alacak, başka muhasebe birimlerine bağlı harcama
birimleri arasındaki stok aktarmaları, muhasebe birimleri arası işlemler
hesabına kaydedilmek suretiyle yapılır. 150 İlk madde ve malzeme hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 87- (1) İlk madde ve malzeme hesabı; kamu idarelerince
üretimde veya diğer faaliyetlerde kullanılmak ya da tüketilmek üzere edinilen
tüketim malzemeleri ile hammadde, yardımcı madde, ambalaj malzemesi ve diğer
malzemelerin izlenmesi için kullanılır. Hesabın işleyişi
MADDE 88- (1) İlk madde ve malzeme hesabına ilişkin borç ve
alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Bütçeye gider kaydıyla edinilen ilk madde ve
malzeme tutarları, bir taraftan bu hesaba borç, 103-Verilen Çekler ve
Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak
kaydedilir. 2) Bağış ve yardım şeklinde bedelsiz olarak edinilen
ilk madde ve malzemeler tespit edilen değerleri üzerinden bir taraftan bu
hesaba borç, 600-Gelirler Hesabına alacak; diğer taraftan 805-Gelir Yansıtma
Hesabına borç, 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak kaydedilir. 3) İlk madde ve malzeme hesabında kayıtlı stoklardan aynı
muhasebe birimine bağlı kamu idarelerinin birbirleri veya harcama birimleri
arasında bedelsiz olarak devredilenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba
borç ve alacak kaydedilir. 4) İlk madde ve malzeme hesabında kayıtlı stoklardan
aynı bütçe kapsamındaki farklı muhasebe birimlerine bağlı kamu idarelerinin
birbirleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, devir alan muhasebe
birimlerince kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba borç ve 511-Muhasebe
Birimleri Arası İşlemler Hesabına alacak kaydedilir. 5) Kamu
idarelerinin asli faaliyetleri çerçevesinde satılan mallardan iade
edilen tutarlar, bir taraftan satış bedeli üzerinden 610-İndirim, İade ve
İskontolar Hesabına borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme
Emirleri Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 810-Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına
alacak kaydedilir. Aynı zamanda maliyet bedeli üzerinden bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 6) Yukarıdaki (5) numaralı alt bentte belirtilenler
dışında satılan mallardan iade edilen tutarlar, bir taraftan 630-Giderler
Hesabına borç, 100-Kasa Hesabı veya 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri
Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 810-Bütçe
Gelirlerinden Ret ve İadeler Hesabına borç, 805-Gelir Yansıtma Hesabına
alacak kaydedilir. Aynı zamanda maliyet bedeli üzerinden bu hesaba borç,
600-Gelirler Hesabına alacak kaydedilir. 7) Sayım sonucunda fazla çıkan ilk madde ve
malzemeler bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Kullanılan veya tüketilen ilk madde ve malzeme
tutarları, belirlenen dönem sonlarında kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba
alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 2) Yapılmakta olan yatırımlara ilişkin olarak
kullanıma verilen ilk madde ve malzeme tutarları bu hesaba alacak,
258-Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına borç kaydedilir. 3) Üretime verilen ilk madde ve malzeme tutarları bu
hesaba alacak, ilgili stok ya da maliyet hesaplarına borç kaydedilir. 4) Satış suretiyle elden çıkarılan ilk madde ve
malzemeler bir taraftan kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan satış bedeli 600-Gelirler Hesabına
alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara
borç kaydedilir. Satış bedeli aynı zamanda 800-Bütçe Gelirleri Hesabına
alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 5) Bağış ve yardım şeklinde edinilen ilk madde ve
malzeme tutarlarından kullanılmadığı veya amaç dışı kullanıldığı için geri
istenilenler, kayıtlı değeri üzerinden bir taraftan bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak,
830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. 6) Kişisel kusurlardan dolayı yok olma, kırılma,
bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek
hale gelen ilk madde ve malzemelerden, kayıtlardan çıkarılması gerekenler,
bir taraftan kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç; diğer taraftan rayiç değeri üzerinden 600-Gelirler Hesabına
alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 7) Kişisel kusurlardan dolayı kırılma, bozulma veya
eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen ilk
madde ve malzemelerden hurdaya ayrılması gerekenler, bir taraftan kayıtlı
değerleri üzerinden bu hesaba alacak, hurda hâlindeki değeri 157-Diğer
Stoklar Hesabına, kayıtlı değeri ile hurda hâlindeki değeri arasındaki fark
630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan rayiç değeri ile hurda hâlindeki
değeri arasındaki fark 600-Gelirler Hesabına alacak, 140-Kişilerden Alacaklar
Hesabına borç kaydedilir. 8) Kişisel kusur olmaksızın yok olma, kırılma,
bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek
hale gelen ilk madde ve malzemelerden kayıtlardan çıkarılması gerekenler
kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç
kaydedilir. 9) Kişisel kusur olmaksızın kırılma, bozulma veya
eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen ilk
madde ve malzemelerden hurdaya ayrılması gerekenler, kayıtlı değerleri
üzerinden bu hesaba alacak, hurda hâlindeki değeri üzerinden 157-Diğer
Stoklar Hesabına, kayıtlı değeri ile hurda hâlindeki değeri arasındaki fark
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 10) Satın alınan ilk madde ve malzemelerden yapılan
iade tutarları bir taraftan bu hesaba alacak, 100-Kasa Hesabı veya 102-Banka
Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri
Hesabına alacak, 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 11) İlk madde ve malzeme hesabında kayıtlı stoklardan
aynı muhasebe birimine bağlı kamu idarelerinin birbirleri veya harcama
birimleri arasında bedelsiz olarak devredilenler, kayıtlı değerleri üzerinden
bu hesaba borç ve alacak kaydedilir. 12) İlk madde ve malzeme hesabında kayıtlı stoklardan
genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince genel bütçe dışı idare veya
kuruluşlara, kapsama dâhil diğer kamu idarelerince diğer idare ve kuruluşlara
bedelsiz olarak devredilenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 13) Sayım sonucunda noksan çıkan ilk madde ve
malzemeler kayıtlı değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları
Hesabına borç kaydedilir. 151 Yarı mamuller- üretim hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 89- (1) Yarı mamuller-üretim hesabı, henüz mamul hale
gelmemiş ancak ilk madde ve malzeme ile işçilik ve genel üretim giderlerinden
belli oranlarda pay almış üretim aşamasındaki mamullerin izlenmesi için
kullanılır. (2) Yarı mamuller-üretim hesabı, üretim yapan kamu
idarelerinde ilgili stok ya da maliyet hesapları ana hesap grubundaki gider
hesapları ile birlikte kullanılır. Hesabın işleyişi
MADDE 90- (1) Yarı mamuller-üretim hesabına ilişkin borç ve
alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Maliyet hesaplarını kullanmayan kamu idarelerinde
yarı mamul üretimiyle ilgili olarak kullanılan stoklar ile işçilik ve diğer
giderler tutarı bu hesaba borç, 150-İlk Madde ve Malzeme Hesabı veya ilgili
diğer hesaplara alacak kaydedilir. 2) Maliyet hesaplarını kullanan kamu idarelerinde
maliyet dönemi sonlarında yarı mamul üretimiyle ilgili olarak maliyet
hesapları ana hesap grubundaki ilgili gider hesaplarının borcunda toplanan
giderler bu hesaba borç, ilgili hesaplara alacak kaydedilir. 3) Yapılan sayım sonucunda tespit edilen fazlalıklar
bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Üretimi tamamlanan yarı mamuller maliyet bedeli
üzerinden bu hesaba alacak, 152-Mamuller Hesabına borç kaydedilir. 2) Satış suretiyle elden çıkarılan yarı mamuller, bir
taraftan kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına
borç; diğer taraftan satış bedeli 600-Gelirler Hesabına alacak, 100-Kasa
Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
Satış bedeli aynı zamanda 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 3) Kişisel kusurlardan dolayı yok olma, kırılma, bozulma veya eskime
gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen yarı mamullerden, kayıtlardan çıkarılması gerekenler, bir
taraftan kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına
borç; diğer taraftan rayiç değeri üzerinden 600-Gelirler Hesabına alacak,
140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 4) Kişisel kusurlardan dolayı kırılma, bozulma veya
eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen yarı
mamullerden hurdaya ayrılması gerekenler, bir taraftan kayıtlı değerleri üzerinden
bu hesaba alacak, hurda hâlindeki değeri 157-Diğer Stoklar Hesabına, kayıtlı
değeri ile hurda hâlindeki değeri arasındaki fark 630-Giderler Hesabına borç;
diğer taraftan rayiç değeri ile hurda hâlindeki değeri arasındaki fark
600-Gelirler Hesabına alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç
kaydedilir. 5) Kişisel kusur olmaksızın yok olma, kırılma, bozulma
veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen
yarı mamullerden kayıtlardan çıkarılması gerekenler kayıtlı değerleri
üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 6) Kişisel kusur olmaksızın kırılma, bozulma veya
eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen ilk
madde ve malzemelerden hurdaya ayrılması gerekenler, kayıtlı değerleri
üzerinden bu hesaba alacak, hurda hâlindeki değeri üzerinden 157-Diğer
Stoklar Hesabına, kayıtlı değeri ile hurda hâlindeki değeri arasındaki fark
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 7) Yarı mamuller-üretim hesabında kayıtlı stoklardan
genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerince genel bütçe dışı idare veya
kuruluşlara, kapsama dâhil diğer kamu idarelerince diğer idare ve kuruluşlara
bedelsiz olarak devredilenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak,
630-Giderler Hesabına borç kaydedilir. 8) Sayım sonucunda noksan çıkan yarı mamuller kayıtlı
değeri üzerinden bu hesaba alacak, 197-Sayım Noksanları Hesabına borç
kaydedilir. 9) Dönem sonunda bu hesabın borç kalanı, devam eden
üretimi ifade ettiğinden maliyet hesaplarını kullanan kamu idarelerince takip
eden dönemin başında tekrar üretime verilmek üzere bu hesaba alacak, maliyet
hesapları ana hesap grubunda açılmış olan ilgili gider hesaplarına borç
kaydedilir. 152 Mamuller hesabı
Hesabın niteliği
MADDE 91- (1) Mamuller hesabı, üretim çalışmaları sonunda elde
edilen ve satışa hazır hale gelmiş bulunan mamullerin izlenmesi için
kullanılır. Hesabın işleyişi
MADDE 92- (1) Mamuller hesabına ilişkin borç ve alacak
kayıtları aşağıda gösterilmiştir: a) Borç 1) Üretimi tamamlanan yarı mamuller maliyet bedelleri
ile bu hesaba borç, 151-Yarı Mamuller-Üretim Hesabına alacak kaydedilir. 2) Maliyet dönemi sonlarında yarı mamul hesabına
alınmadan doğrudan mamule dönüştürülen giderler bu hesaba borç, maliyet
hesapları ana hesap grubundaki ilgili hesaplara alacak kaydedilir. 3) Yapılan sayım sonucunda tespit edilen fazlalıklar
bu hesaba borç, 397-Sayım Fazlaları Hesabına alacak kaydedilir. b) Alacak 1) Satış suretiyle elden çıkarılan mamuller, bir
taraftan kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına
borç; diğer taraftan satış bedeli 600-Gelirler Hesabına alacak, 100-Kasa
Hesabı veya 102-Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesaplara borç kaydedilir.
Satış bedeli aynı zamanda 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 2) Mamuller hesabında kayıtlı mamullerden kamu
idaresince faaliyetlerinde kullanılanlar, bir taraftan kayıtlı bedeli ile bu
hesaba, kayıtlı bedel ile rayiç bedel arasındaki olumlu fark tutarı
600-Gelirler Hesabına alacak, rayiç bedel üzerinden 630-Giderler Hesabı veya
ilgili varlık hesabına borç; diğer taraftan rayiç bedel üzerinden 835-Gider
Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedilir. Aynı
zamanda rayiç bedel üzerinden 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805-Gelir
Yansıtma Hesabına borç kaydedilir. 3) Kişisel kusurlardan dolayı yok olma, kırılma,
bozulma veya eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek
hale gelen mamul tutarlarından, kayıtlardan çıkarılması gerekenler kayıtlı
değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; rayiç
değeri üzerinden 600-Gelirler Hesabına alacak, 140-Kişilerden Alacaklar
Hesabına borç kaydedilir. 4) Kişisel kusurlardan dolayı kırılma, bozulma veya
eskime gibi nedenlerle kullanılamayacak veya tüketilemeyecek hale gelen mamul
tutarlarından hurdaya ayrılması gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu
hesaba alacak, hurda hâlindeki değeri 157-Diğer Stoklar Hesabına, kayıtlı
değeri ile hurda hâlindeki değeri arasındaki fark 630-Giderler Hesabına borç;
rayiç değeri ile hurda hâlindeki değeri arasındaki fark 600-Gelirler Hesabına
alacak, 140-Kişilerden Alacaklar Hesabına borç kaydedilir. 5) Kişisel kusur olmaksızın yok olma, kırılma,
bozulma, eskime veya artık gibi nedenlerle kullanılamayacak veya
tüketilemeyecek hale gelen mamul tutarlarından, kayıtlardan çıkarılması
gerekenler, kayıtlı değerleri üzerinden bu hesaba alacak, 630-Giderler
Hesabına borç kaydedilir. | ||||||