Maliye Bakanlığından:
Genel Yönetim
Kapsamındaki Kamu İdarelerinDE Uygulanacak Amortisman ve Tükenme Payı Süre,
Yöntem ve Oranlarına İlişkin Genel Tebliğ
(SAYI: 2006–1) 1-
Giriş
(1) Bilindiği üzere, 5018 sayılı Kanunun 49 ve geçici
3 üncü maddeleri gereğince Bakanlığımızca hazırlanarak Bakanlar Kurulu’nun
03/05/2005 tarihli ve 2005/8844 sayılı kararıyla kabul edilen Genel Yönetim
Muhasebe Yönetmeliği 08/06/2005 tarihli ve 25839 sayılı Resmî Gazetede
yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (2) Söz konusu Yönetmeliğin 27
nci maddesinde; “Yönetmelik kapsamına dahil kamu idarelerince muhasebe
sistemine dahil edilen duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım
aşamasındaki sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve
krediler ile sanat eserleri dışındakilerden hangilerinin amortisman ve
tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve usuller ile
uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları duran
varlık çeşitlerine göre Bakanlıkça belirlenir.” hükmü yer almaktadır. (3)
Anılan Yönetmelik hükmü çerçevesinde, genel yönetim kapsamına dahil kamu
idarelerinde muhasebe sistemine dahil edilen duran varlıklardan hangilerinin
amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin esas ve
usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve
oranları duran varlık çeşitlerine göre aşağıdaki gibi belirlenmiştir. 2- Tebliğin kapsamı ve amacı (1) Bu Tebliğ, genel yönetim kapsamındaki kamu
idarelerinin muhasebe sistemine dahil edilen duran varlıklarından
hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı ve bunlara ilişkin
esas ve usuller ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve
oranlarını kapsamaktadır.
3- Amortisman ve tükenme payına tabi duran varlıklar
(1) Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinde muhasebe sistemine
dahil edilen maddi duran varlıklardan; arazi ve arsalar, yapım aşamasındaki
sabit varlıklar, varlıkların elde edilmesi için verilen avans ve krediler ile
sanat eserleri amortismana tabi değildir. (2) Aşağıdaki hesaplarda izlenen duran varlıklar, amortisman ve
tükenme payına tabidir: 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı, 253- Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı, 254- Taşıtlar Hesabı, 255- Demirbaşlar Hesabı, 256- Diğer Maddi Duran Varlıklar Hesabı, 260- Haklar Hesabı, 263- Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı, 264- Özel Maliyetler Hesabı, 267- Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesabı, 271- Arama Giderleri Hesabı, 277- Diğer Özel Tükenmeye Tabi Varlıklar Hesabı, 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabı. 4- Amortisman ve tükenme payına tabi tutulan varlıkların değeri
(1)
Duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerleri maliyet
bedelidir. Maliyet bedeli ise, bir varlığın satın alınması, üretilmesi
veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin
toplamıdır. Ancak, yeniden değerlemeye tabi tutulmuş olan varlıklar için
amortisman ve tükenme payı hesaplamasına esas alınacak değer, yeniden
değerleme sonucu ortaya çıkan değerdir. (2) Bir varlık için yapılan
harcamaların, varlığın niteliğinin ve kullanım şeklinin değiştirilmesi veya
ömrünün uzatılması sonucunu doğurması durumunda amortisman hesaplaması
varlığın yeni değeri üzerinden yapılır. 5- Amortisman ve tükenme payı ayırma yöntemi
(1) Duran varlıklar için amortisman ve tükenme payı
ayrılmasında normal amortisman yöntemi uygulanır. Bu yönteme göre varlıklar
için amortisman ve tükenme payı, varlığın yararlanma süresine göre belirlenen
oranlarda her sene eşit olarak ayrılır. 6- Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları (1) Amortisman ve tükenme payı süresi, duran
varlıkların aktife girdiği yıldan başlar. Bu sürenin yıl olarak hesaplanması
için “ (2)
Genel yönetim kapsamına dahil kamu idarelerinin duran varlıkları için,
varlığın yararlanma süresine göre ekli listede (Ek: 1) belirlenen süre ve
oranlarda her yıl eşit olarak amortisman ve tükenme payı ayrılır. Ancak,
amortismana tabi olup, yangın, deprem, su basması gibi afetler neticesinde
değerini tamamen veya kısmen kaybeden varlıkların amortismana tabi tutulmamış
kısmı, üst yöneticinin uygun görüşü üzerine amortisman uygulanmak suretiyle
giderleştirilecektir. (3) Çeşitli nedenlerle kullanılma olanaklarını
yitiren maddi duran varlıklardan 294- Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi
Duran Varlıklar Hesabında izlenmesine karar verilen amortismana tabi maddi
duran varlıklar, amortismana tabi
tutulmamış kısmı kadar amortisman uygulanmak suretiyle yıl sonunda
giderleştirilir. 7- 2006
yılı sonunda amortisman ve tükenme payı uygulaması (1) Genel bütçe
kapsamındaki kamu idarelerinde amortismana tabi tüm duran varlıklar için 2006
mali yılı dönem sonu işlemleri sırasında yüzde 100 oranında amortisman
uygulaması yapılacaktır. (2) Kapsama
dahil diğer kamu idarelerinden amortismana tabi varlıkların yararlanma
sürelerinin başlangıcını yardımcı hesaplar itibarıyla; a) Kayıtlı her
bir varlık için ayrı ayrı tespit edebilenler, 2006 mali yılı dönem sonu
işlemleri sırasında ekli listede
belirtilen amortisman ve tükenme payı süre ve oranlarını kullanarak
amortisman ve tükenme payı ayırma işlemi yapabilir veya yüzde 100 oranını
uygulayarak maddi duran varlıklarının
tamamını amortismana ve tükenme payına tabi tutabilirler. b) Kayıtlı her bir varlık
için ayrı ayrı tespit edemeyenler, 2006 mali yılı dönem sonu işlemleri
sırasında yüzde 100 oranını uygulayarak maddi duran varlıklarının tamamını
amortisman ve tükenme payına tabi tutacaklardır. (3) Daha önceki faaliyet dönemlerinde hesaplara
kaydedilmekle birlikte, henüz hiç amortisman uygulaması yapılmayan amortismana tabi varlıklar için, birinci ve
ikinci fıkra hükümleri çerçevesinde 2006 mali yılı dönem sonu işlemleri
sırasında geçmiş dönemleri de kapsayan amortisman ve tükenme payı uygulaması
yapılacaktır. Bu çerçevede, 2006 mali yılı için ayrılan amortisman ve tükenme
payı 630- Giderler Hesabına kaydedilecek, geçmiş dönemler için ayrılan
amortisman ve tükenme payı ise giderler hesabıyla ilişkilendirilmeden 500-Net
Değer Hesabına kaydedilecektir. (4) Kapsama dahil idarelerden
01/01/2006 tarihinden önceki dönemlerde duran varlıkları için amortisman ve
tükenme payı uygulaması yapanlar, uyguladıkları süre ve yöntemlerine varlık
tamamen amorti edilinceye kadar devam edebileceklerdir. 8-
Amortisman ve tükenme payının muhasebeleştirilmesi (1) Amortisman ve tükenme payları,
dönem sonunda endirekt yönteme göre muhasebeleştirilir. Bu yönteme göre, varlığın
aktif değerinde bir değişme olmamakta, buna karşın hesaplanan amortisman,
630- Giderler Hesabı karşısında pasif karakterli ayrı bir karşılık hesabında
tutulmaktadır. Bu karşılık hesapları, hesap grupları itibariyle aşağıdaki
hesaplardan oluşur: 257- Birikmiş Amortismanlar Hesabı 268- Birikmiş Amortismanlar Hesabı 278- Birikmiş Tükenme Payları Hesabı 299- Birikmiş Amortismanlar Hesabı (2) Amortisman ve tükenme payının
muhasebeleştirilmesine ilişkin örnekler aşağıda gösterilmiştir: a) Normal amortisman uygulaması; 1) Özel bütçeli bir idarenin 2006 yılında kayıt altına
aldığı 100.000.- YTL bedelli kamyonu bulunmaktadır. 2006 yılında yararlanmaya
başlanılan ve ekli listeye göre yüzde 10 oranında amortismana tabi söz konusu
kamyon için dönem sonunda hesaplanacak amortisman tutarı aşağıdaki şekilde
kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 10.000.- 257- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı 10.000.- ----------------------------- / --------------------------------------- 2) Özel
bütçeli bir idare 2006 yılında 2.000.- YTL değerinde bilgisayar yazılımı
almıştır. Ekli listeye göre yüzde 20 oranında amortismana tabi söz konusu
bilgisayar yazılımı için dönem sonunda hesaplanacak amortisman tutarı, aşağıdaki
şekilde kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 400.- 268- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı 400.- ----------------------------- / --------------------------------------- 3) Bir
belediye 2006 yılında 6.000.- YTL değerinde lisans alımı yapmıştır. Ekli
listeye göre yüzde 100 oranında amortismana tabi söz konusu lisans için dönem
sonunda hesaplanacak amortisman tutarı aşağıdaki şekilde kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 6.000.- 268- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı 6.000.- ----------------------------- /
--------------------------------------- b) Yüzde 100 amortisman
uygulaması; 1) Özel
bütçeli bir idarenin 2006 ve öncesi yıllarda edindiği ve yararlanma süresinin
başlangıcını ayrı ayrı tespit edemediği hesaplarında kayıtlı büro makineleri
toplamı 300.000.- YTL dir. Söz konusu büro makineleri için yüzde 100
amortisman oranı uygulanmasını benimsemiş olan kamu idaresinin dönem sonunda
hesaplayacağı amortisman tutarı aşağıdaki şekilde kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 300.000.- 257- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı 300.000.- ----------------------------- /
--------------------------------------- 2)
Genel bütçe kapsamındaki bir idarenin il müdürlüğünün muhasebe işlemlerinin
yürütüldüğü Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünde kayıtlı atölye makinelerinin
değeri toplam 205.000.- YTL dir. Dönem sonunda yüzde 100 oranında
hesaplanacak amortisman tutarı aşağıdaki şekilde kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 205.000.- 257- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı 205.000.- ----------------------------- / -------------------------------------- c) Daha önceki faaliyet
dönemlerinde kayıtlara alındığı halde henüz amortisman uygulaması yapılmamış
olan duran varlıklar için amortisman uygulaması; 1) Özel
bütçeli bir idarede 2004 yılında kayıtlara alınan ve aynı yıl yararlanılmaya
başlanılan 200.000.- YTL değerindeki bina için herhangi bir amortisman
uygulaması yapılmamıştır. Ekli listeye göre yüzde 2 oranında amortismana tabi
söz konusu bina için dönem sonunda hesaplanacak amortisman tutarı aşağıdaki
şekilde kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 4.000.- 500- Net Değer Hesabı 8.000.- 257- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı
12.000.- ----------------------------- /
--------------------------------------- ç) Varlığın yeni değeri
üzerinden amortisman uygulaması; 1) Özel
bütçeli bir idare 2006 yılında 2.500.000.- YTL bedelle bir hizmet binası
edinmiş, aynı yıl varlığın niteliğinin ve kullanım şeklinin değiştirilmesi
veya ömrünün uzatılması sonucunu doğuracak 500.000.- YTL tutarında bir
harcama yapmıştır. Toplam kayıtlı değeri 3.000.000.-YTL olan ve ekli listeye
göre yüzde 2 oranında amortismana tabi söz konusu hizmet binası için dönem
sonunda hesaplanacak amortisman tutarı aşağıdaki şekilde kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 60.000.- 257- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı 60.000.- ----------------------------- /
--------------------------------------- d) Elden çıkarılacak
stoklar ve maddi duran varlıklar hesabında izlenen amortismana tabi duran
varlıklar için amortisman uygulaması; 1)
Tesis, makine ve cihazlar hesabında kayıtlı bir inşaat makinesi kullanılma olanağını yitirdiğinden, 294-
Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabında izlenmesine
karar verilmiştir. Makinenin kayıtlı değeri 240.000.- YTL, birikmiş
amortismanı ise 40.000.- YTL dir. Söz konusu makine için dönem sonunda
hesaplanacak amortisman tutarı aşağıdaki şekilde kaydedilecektir. ----------------------------- /
--------------------------------------- 630- Giderler Hesabı 200.000.- 299- Birikmiş
Amortismanlar Hesabı 200.000.- ----------------------------- / --------------------------------------- 9- Amortismana tabi duran varlıkların deftere
kaydedilmesi (1) Amortismana tabi her bir
varlık deftere kaydedilir. 251- Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı, 252-
Binalar Hesabı ve 254- Taşıtlar Hesabında izlenen amortismana tabi duran
varlıklar, “Duran Varlıklar Amortisman ve Yeniden Değerleme Defterine” (Ek:
2) kaydedilir. Bu deftere kaydedilen amortismana tabi varlıkların her biri
için defterin ayrı bir sayfası kullanılır. Varlığa ilişkin tüm işlemler bu
deftere kaydedilir. (2) 251- Yeraltı ve Yerüstü
Düzenleri Hesabı, 252- Binalar Hesabı ve 254- Taşıtlar Hesabı dışındaki
hesaplarda izlenen amortismana tabi duran varlıklar, “Duran Varlıklar
Amortisman Defterine” (Ek: 3) kaydedilir. Her yıl için düzenlenen bu deftere,
varlıklar satır bazında kaydedilir. 10- Yürürlük
(1) Bu Tebliğ yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Tebliğ olunur. Ekleri
İçin Tıklayınız |
||||||