Ulaştırma Bakanlığından: HAVA TRAFİK
YÖNETİM HİZMETLERİ İLE BAĞLANTILI EMNİYET OLAYLARININ
RAPOR EDİLMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİNE DAİR
YÖNETMELİK (SHY 65-02) BİRİNCİ
KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye hava sahası ile
hava liman ve meydanlarında uçuş emniyetini etkileyen, hava trafik yönetim
hizmetleri emniyet performansıyla bağlantılı her türlü hava olayının rapor
edilmesi, değerlendirilerek muhtemel risk alanlarının belirlenmesi, olayların
önlenmesi, Türkiye hava sahası dışında Türk tescilli hava araçlarının
karşılaştığı hava olaylarının raporlanması, değerlendirilmesi ve emniyet
artırıcı gerekli önlemlerin alınması için yapılacak olan çalışmalar ile
olayları raporlamanın, rapor eden kişiye herhangi bir suçlama veya sorumluluk
yüklemeyeceğine ilişkin hususları düzenlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, Türkiye hava sahası içerisinde
hava seyrüsefer kontrol hizmeti sağlayan kuruluşu, ATM hizmetleri ile
bağlantılı sivil hava araçlarını, sivil ATS hizmeti sağlanan sivil veya
askeri hava araçlarını, askeri ATS üniteleri tarafından hizmet sağlanan sivil
hava araçlarını, Türkiye hava sahası dışında Türk tescilli hava araçlarını ve
yabancı tescilli uçak işleten Türk havayolu işletmecilerini ve bu hizmetlerle
ilgili kişileri kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, a)
18/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunun 4 ve 22 nci maddeleri
ile 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 41 ve 46
ncı maddelerine dayanılarak, b)
ICAO Şikago Sözleşmesinin 13 üncü eki ile
EUROCONTROL Teşkilatı tarafından yayımlanan ESARR-2 Hava Trafik Yönetimi
Bağlantılı Emniyet Olaylarının Rapor Edilmesi ve Değerlendirilmesi
düzenlemesine paralel olarak, hazırlanmıştır. Tanımlar ve kısaltmalar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında; a)
ACAS: Havada çarpışmayı önleyici, ikincil gözetim radarı transponder
sinyallerine dayanan ve hava aracında yer alan bir sistemi, b)
ACAS raporu: Hava araçlarının ACAS tavsiyesine uygun olarak yaptığı manevra
sonrasında, ilgili ATS ünitesine hava aracı kaptanı tarafından yapılan
raporlama ve/veya bilgilendirmeyi, c)
AIRPROX: Hava araçlarının yakın geçmesini göstermek
için hava trafik olayında kullanılan kod kelimeyi, ç)
ATC: Hava trafik kontrol hizmetini, d)
ATM: Hava trafik yönetimini, e) ATM hizmet personeli: Hava trafik idaresi
hizmetlerini sağlamakla görevli personeli, f)
ATM hizmetlerinin sağlanamaması: Hava trafik hizmet sistemlerinin, hava
trafiğinin emniyetini etkileyecek şekilde, kullanılamaz, performanslarının
yetersiz veya kesintili olması sonucunda meydana gelen olayı, g)
ATM sistem güvenliğinin sağlanamaması : Yangın, duman, taşkın, bomba tehdidi,
patlama ya da sabotaj gibi öngörülemeyen bir büyük
tehlike nedeniyle ATM hizmetlerinin sağlanamaması ya
da kesintiye uğramasını, ğ)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanmasının tümüyle kaybı: ATM
hizmetlerinin sağlanmasının herhangi bir safhada tümüyle kaybolmasını, h)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanmasının ciddi düzeyde kaybı: Hava
aracı operasyonları üzerinde, belirli bir zaman dilimi içinde potansiyel
olarak olumsuz etkisi olan olaylar veya ATM hizmetlerinin, ani gelişen
durumlar nedeniyle sağlanamamasını, ı)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanmasının kısmi düzeyde kaybı: ATM
hizmetlerinin sağlanmasında karşılaşılan beklenmedik ve kısmi kayıpları, i)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak en alt düzeyde sağlanması: ATM
hizmetlerinin en alt düzeyde sağlandığı, ancak muhtemel bir risk düzeyinin
belirlenemediği olayları, j)
ATM hizmetleri üzerinde muhtemel bir etkisi olmayan olaylar: ATM
hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanması üzerinde etkisi olmayan kayıpları
ve arızaları, k)
ATM yönetimi hizmet üniteleri: Hava trafik hizmeti, hava trafik akışı, hava
sahası yönetimi hizmet üniteleri ve bu ünitelere destek amacıyla iletişim,
gözlem ve seyrüsefer alt yapısı sağlamaktan sorumlu üniteleri, l)
ATS: Hava trafik hizmetlerini, m)
ATS birimleri: Saha, yaklaşma ya da meydan kontrol
merkezi anlamlarında kullanılan genel bir terimi, n)
ATS hava sahaları: Sınırları belirlenmiş, alfabetik olarak düzenlenmiş
operasyon kuralları ile hava trafik hizmetlerinin tanımlandığı hava
sahalarını, o)
ATS koridor ağı: ATS yollarının bütününü, ö)
Asgari ayırma değerinin ihlali: Hava araçları
arasında tavsiye edilmiş ayırma değerinin muhafaza
edilmemiş olması durumunu, p)
Bakanlık: Ulaştırma Bakanlığını, r)
Çalışmalarında usulleri ve talimatları kullanan ATM hizmet personeli: ATM
hizmetlerinin sağlanması aşamasında, ATC personelinin görevlerinin yerine
getirilmesi esnasında doğrudan ya da dolaylı olarak
kullandığı tüm usul ve talimatları, s)
Ciddi hava olayları: Kaza riski olmamakla birlikte hava aracı
operasyonlarıyla bağlantılı olarak hava araçları veya manialarla yakın geçme olarak ortaya çıkan, emniyet tedbirlerinin garanti
altına alınamadığı olayları, ş)
Çok ciddi hava olayları: Elde mevcut bilgi ve belgelerle kaza riski taşıdığı
tespit edilen olayları, t)
DHMİ: Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünü, u)
Dolaylı etki: Olayın meydana gelmesinde ATM kaynaklı bir olay ‘direkt’ olarak
etken olmadığı halde, potansiyel riski arttıran veya hava aracının
karşılaştığı olaya dolaylı olarak neden olan ATM kaynaklı en az bir olayın
varlığını, ü)
Dolaysız etki: Olayın meydana gelmesinde ATM kaynaklı en az bir olayın "direkt’’
olarak etken olduğu kararına varılmasını, v)
Emniyet üzerinde etkisi belirlenemeyen olaylar: Emniyet üzerinde potansiyel
etkisi bulunmayan veya belirlenemeyen olayları, y)
ESARR-2: Hava trafik yönetimi bağlantılı emniyet olaylarının rapor edilmesi
ve değerlendirilmesine dair düzenlemeyi, z)
EUROCONTROL Teşkilatı: Avrupa Hava Seyrüsefer Emniyeti Teşkilatını, aa) FIR: Uçuş bilgi bölgesini, bb) GAT: ICAO usul ve kurallarına göre düzenlenen tüm
uçuşları, cc) Geliş: Alçalış zirvesinden, pist terk edişe ya da pist üzerinde tamamen durana kadar olan safhayı, çç) Genel havacılık operasyonu: Ticari bir hava
taşımacılığı operasyonu ya da havacılık iş
operasyonları dışında kalan hava aracı operasyonunu, dd) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü, ee) Gizlilik: Hava olayını rapor eden kişi ve hava olayı
ile ilgili üçüncü şahısların kimliğini ortaya çıkarabilecek her türlü şahsi
ve teknik detayların gizli tutularak deşifre olmasının engellenmesini, ff) Olay: Kaza ile sonuçlanmayan, ancak uçuş emniyetini
etkileyen veya etkileme ihtimali bulunan, hava aracı ve kullanılmakta olan
hava seyrüsefer sisteminde yaşanan bir kesinti, eksiklik veya bozukluk ile
hava aracının operasyonu ve hava trafik yönetim hizmetlerinin sağlanması ile
ilgili tüm olayları ve olağandışı durumları, gg) Hava aracı tipi: Hava araçlarının uygun ICAO hava
aracı tanıtıcısı ile ya da ICAO tanıtıcılarının
mevcut olmadığı yerlerde açık lisanla tanımlanmasını, ğğ) Hava aracının ATC müsaadesi dışına çıkması: Bir hava
aracının kontrolü sağlayan ATC ünitesinin veya hava trafik hizmetlerinin
tanımladığı özel koşullara uymaması durumunu, hh) Hava sahası yapısı: Hava trafiğinin özel kullanımı
için hava sahasının yapısını, ıı) Hava sahasına izinsiz giriş: Uygun otorite veya
üniteden ön izin alınarak girilmesi gerekli bir hava sahasına izin alınmadan
girilmesini, ii) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı: Hava seyrüsefer
hizmetlerini sağlamaktan sorumlu kamu kuruluşu olan DHMİ Genel Müdürlüğünü, jj) ICAO: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatını, kk) Kalkış: Kalkış koşusunun başlamasından tırmanış
zirvesine kadar olan safhayı, ll) Kalkış-trafik paterni içine
tırmanış: Tüm yol, tüm manevra, yaklaşma-bekleme, ara yaklaşma, rüzgar
altı/esas bacak, karar yüksekliğinden önce iptal edilen yaklaşma, acil durum
kontrolsüz alçalma ve diğer aşamaları, mm)
Meydan kontrol hizmeti: Meydan trafiği için hava trafik kontrol hizmetini, nn) Önemli hava olayları: Çok ciddi veya ciddi olaylara
yol açabileceği varsayılan ancak, çarpışma risk derecesinin belirlenemediği
olayları, oo) Radar kontrol hizmeti: Radardan alınan bilgilerin
hava trafik kontrol hizmetinin sağlanmasında direkt olarak kullanıldığını
belirtmekte kullanılan terimi, öö) Saha kontrol hizmeti: Kontrollü bölgelerdeki
kontrollü uçuşlar için sağlanan hava trafik kontrol hizmetini, pp) Sektorizasyon: Trafiğin
devri amacıyla önceden belirlenmiş ölçütler esas alınarak hava sahasının
yatay ve dikey olarak bölünmesini, rr) SSR: İkincil gözetleme radarını, ss) Taksi: Park yerinden kalkış koşusuna başlayana kadar
olan kalkış taksi ve geliş taksi kavramlarını içine alan safhayı, şş) Tehlikeli saha: İçerisindeki faaliyetlerin hava
aracının uçuşuna belirli zamanlarda tehlike teşkil edebilecek şekilde olduğu,
boyutları tanımlı hava sahasını, tt) Uçuş Kuralları: 1)
Aletli uçuş kuralları: Aletli meteorolojik şartlar altında düzenlenen
uçuşların bağlı olduğu kurallar bütününü, 2)
Görerek uçuş kuralları: Görerek uçuş şartları altında düzenlenen uçuşların
bağlı olduğu kurallar bütününü, uu) Üçüncü şahıslar: Bir hava aracı kazasından veya
olayından uçuş ekibi ve yolcular haricinde etkilenen kişileri, üü) Yaklaşma kontrol hizmeti: Kalkan ve inen kontrollü
uçuşlar için ATC hizmetini, vv) Yasak saha: İçerisinde hava araçlarının uçuşunun
yasaklandığı, boyutları tanımlı hava sahasını, ifade
eder. İKİNCİ
KISIM Genel
Esaslar BİRİNCİ
BÖLÜM Hava Olaylarının Bildirilmesi Uygulama MADDE 5 – (1) Türkiye hava sahası ile bütün hava liman ve
meydanlarında sivil havacılık emniyeti ile ilgili olayların tüm açıklığıyla
rapor edilmesi, gerçek veya potansiyel olarak havacılık ve ATM hizmetlerinin
sağlanmasında emniyeti tehdit eden ve bu Yönetmeliğin ekinde yer alan
(EK-A)’da sınıflandırılmış uçuş emniyeti ve ATM bağlantılı tüm hava
olaylarının rapor edilmesi ve değerlendirilmesi zorunludur. (2)
Sivil havacılık operasyonlarında görev alan şahısların şahit oldukları hava
olaylarıyla ilgili yapacakları gönüllü raporlamalar teşvik edilir. (3)
Olaylara ait bilgiler ATM hizmetlerinin sağlanmasında sivil havacılık ile ilgili
bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (EK-B)’deki sınıflandırmaya uygun şekilde,
gerek görülmesi ve tüm üye ülkelerin bildirim yapması kaydıyla Genel Müdürlük
tarafından yıllık olarak EUROCONTROL Teşkilatına bildirilir. Olayların bildirilmesi MADDE 6 – (1) Hava trafik kontrolörleri, pilotlar, sivil
havacılık işletmecileri, ATM hizmet ünitelerinde çalışan diğer personel ve
hava trafik teknik alt yapısının tesisi, tadilatı, bakım ve onarımını yapan
personel ile seyrüsefer sistemlerinin uçuş kontrolü ile görevli personeli
tarafından, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (EK-A)’da belirtilen tanımlara
uyan tüm olayların rapor edilmesi zorunludur. (2)
Pilotların uçuş esnasında frekanstan veya inişi müteakip telefon vasıtasıyla
ATC ünitelerine ya da sivil havacılık
işletmecilerine ilettikleri sözlü raporlar da, yazılı raporlar gibi işlem
görür. (3)
Ayrıca, üçüncü kişiler tarafından bu Yönetmelik kapsamında rapor edilen tüm
hava olayları işleme alınarak değerlendirilir. Olayların rapor edilmesi MADDE 7 – (1) Hava olayına ilişkin tüm raporlar, ilgili şahıs
veya birimlerce, en kısa sürede ve en seri araçlarla Genel Müdürlüğe ve hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısına iletilir. Bilgi ve belgelerin temini MADDE 8 – (1) Raporu veren veya alan kişi ve kuruluşlar, rapor
verme veya hava trafik yönetim hizmet üniteleri tarafından raporun alınması
işlemlerinin yanı sıra, olayın müteakip soruşturma ve incelenmesine kaynak
teşkil edebilecek her türlü bilgi ve belgenin temin ve muhafazasından ve bu
bilgi ve belgeleri ilgili usuller çerçevesinde Genel Müdürlüğe ve hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısına ulaştırmaktan sorumludur. Sorumluluk MADDE 9 – (1) Sivil havacılık işletmecileri, ATM yönetimi
hizmet üniteleri, hava trafik kontrolörleri, pilotlar veya üçüncü şahıslar,
karışmış oldukları veya tanık oldukları gerçekleşmiş olaylar ile uçuş
emniyetine potansiyel tehlike teşkil edebileceği veya hava trafik yönetim
hizmetlerinde emniyet kabiliyetini azaltabileceği düşünülen tüm olayların
Genel Müdürlüğe ve hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısına rapor edilmesinden
sorumludur. Hava trafik olay rapor formu MADDE 10 – (1) Hava olaylarıyla ilgili raporların sunulması ve
kabul edilmesinde bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (EK-C)’deki ICAO hava
trafik olay formu modeli (Form No: SHGM-HSS /2005-001) ve Türk Silahlı
Kuvvetleri birimleri tarafından kullanılan Hava Trafik Olay Formatı formu
kullanılır. Askeri ATS üniteleri ve uçuş ekipleri
tarafından olayların bildirilmesi MADDE 11 – (1) Askeri ATS üniteleri, sivil hava araçlarının
karıştığı olayları yürürlükteki mevzuatlarına göre en kısa sürede Genel
Müdürlüğe bildirir. (2)
Askeri hava araçlarının uçuş ekipleri sivil ATM ünitelerinin yol açtığı hava
olaylarını yürürlükteki mevzuatlarına uygun olarak Genel Müdürlüğe ve hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısına bildirir. (3)
Askeri ATM üniteleri tarafından hizmet verilen sivil hava araçlarının
karıştığı hava olayları ilgili askeri birimler tarafından yürürlükteki
mevzuatlarına göre incelenerek, değerlendirme sonuçları tüm bilgi ve
belgeleriyle birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. (4)
Genel Müdürlük gerektiğinde ivedi inceleme ve değerlendirme amacıyla sesli ve
görüntülü kayıt örnekleri ve ilgili diğer belgelerin gönderilmesi için Hava
Kuvvetleri Komutanlığı Değerlendirme Denetleme Başkanlığına önce telefonla
daha sonra resmi yazı ile başvurur. Kayıtların saklanması MADDE 12 – (1) Olayların soruşturma ve incelenmesine kaynak
teşkil edecek tüm bilgi ve belgeler ilgili ATC ünitesi tarafından, hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısına ilişkin mevzuatta belirlenmiş yöntemlere
uygun olarak, ikinci bir bildirime kadar kayıt altına alınır. Kayıtların devreye verilmesi MADDE 13 – (1) Meydana gelen hava olayıyla ilgili kayıt, bilgi
ve belgeler başka bir kurum ya da kuruluşa veya
üçüncü kişilere Genel Müdürlüğün onayı olmadıkça verilemez. (2)
Konu hakkında olay sonuçlanıncaya kadar sözlü ve yazılı açıklama yapılamaz.
İlgili tüm bilgiler ve kayıtlar, olay sonuçlandırılana kadar muhafaza altında
tutulur, Genel Müdürlüğün onayı ile tekrar devreye verilebilir. İKİNCİ
BÖLÜM Hava Olayı
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonları İnceleme ve değerlendirme komisyonunun
teşkili MADDE 14 – (1) Türkiye hava sahasında meydana gelen sivil ATM
kaynaklı hava olayları, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından
oluşturulan inceleme ve değerlendirme komisyonunca incelenerek
değerlendirilir. (2)
Komisyon olayın niteliğine uygun uzmanlık ve yeterliliğe sahip personelden
oluşturulur. Genel Müdürlüğün gerek görmesi veya hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısı tarafından talep edilmesi halinde, Genel Müdürlükten de yeterli
tecrübe ve uzmanlığa sahip personel komisyona katılır. İnceleme ve değerlendirme komisyonunun
görevleri MADDE 15 – (1) Komisyon, ATM kaynaklı hava olaylarının uçuş
emniyeti ve ATM hizmetlerinin emniyetli biçimde sağlanması üzerindeki
etkilerini belirler, çözüm önerilerini tespit eder ve kendi hizmet alanı ile
ilgili gerekli önlemlerin alınması için öneride bulunur. (2)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, inceleme ve değerlendirme komisyonunun
önerilerini ivedilikle değerlendirir ve kendi hizmet alanı ile ilgili gerekli
tedbirleri derhal alır; Genel Müdürlüğe olayın inceleme ve değerlendirme
sonucunu rapor halinde sunar. (3)
İnceleme ve değerlendirme raporu en geç 30 gün içinde hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısı tarafından Genel Müdürlüğe gönderilir. (4)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından, muhtemel risk alanları ile her
olayın risk derecesi belirlenerek ICAO ve/veya EUROCONTROL tarafından
yayımlanmış olan risk derecesi tablolarına göre olaylar sınıflandırılır,
sonuçlar kayıt altına alınarak Genel Müdürlüğe gönderilir. Ayrıca,
uluslararası değerlendirme çizelgesinde yapılacak değişikliklere göre risk
dereceleri ve sınıflandırma tabloları hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı
tarafından güncellenerek Genel Müdürlüğe gönderilir. Tavsiye ve izleme kurulunun teşkili MADDE 16 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından
gönderilen incelemesi sonuçlandırılmış olaylarla ilgili olarak; olayların
tekrarının önlenmesi, olayların sınıflandırılması, istatistiki
verilerin hazırlanması, analizlerinin değerlendirilmesi ve emniyet kültürünün
en üst düzeyde tutulması için bireysel ve kurumsal uygulamaların tespiti
amacıyla, havacılık sektöründe yer alan kuruluşların katılımıyla Tavsiye ve
İzleme Kurulu oluşturulmuştur. (2)
Genel Müdürlük bu kurulun üç ayı geçmeyen düzenli aralıklarla toplanmasını sağlar. Tavsiye ve izleme kurulunun yapısı MADDE 17 – (1) Tavsiye ve İzleme Kurulu, Genel Müdürlük
temsilcisinin başkanlığında aşağıda yer alan temsilcilerden oluşur. a)
Sivil hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı temsilcisi, b)
Askeri hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı temsilcisi (Gerektiğinde ilgili
Kuvvet Komutanlıkları temsilcisi), c)
Hava trafik eğitimi veren üniversite temsilcisi, ç)
Gerektiğinde pilot, hava trafik kontrolörleri, havayolları ve hava trafik
emniyetiyle ilgili dernek ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri, (2)
Birinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde yer alan kurum ve kuruluşlar,
Genel Müdürlüğe bir asil ve iki yedek üye ismi bildirir. Kurum ve kuruluşlar,
kurulun çalışmalarına isimleri onaylanan en fazla iki temsilci ile
katılabilirler. Kurul sekreteryası Genel Müdürlük
tarafından yürütülür. (3)
Gerekli görmesi halinde Genel Müdürlük, birinci fıkrada yer alanlar dışında,
konusunda uzman kişi ya da kuruluş temsilcilerini
de gözlemci olarak kurul çalışmalarına davet edebilir. Tavsiye ve izleme kurulunun görevleri MADDE 18 – (1) Kurul, inceleme ve değerlendirmeleri tamamlanmış
çok ciddi veya ciddi olayların sonuçlarını değerlendirir ve tekrarının
önlenmesine yönelik genel yaklaşımı belirler. (2)
Kurul tarafından tespit edilip Genel Müdürlük tarafından ilgili kurum ve
kuruluşlara bildirilen alınması gerekli tedbirler ve uygulanması gerekli
yaptırımlar, ivedilikle yerine getirilerek sonucu Genel Müdürlüğe bildirilir.
Genel Müdürlük düzeltici uygulamaların da izlenmesinden sorumludur. (3)
Genel Müdürlük tarafından hazırlanan yıllık özet raporlar Tavsiye ve İzleme
Kurulunun görüşüne sunulur. Tavsiye ve izleme kurulunun yetkileri MADDE 19 – (1) Kurul çalışmalarının yürütülmesinde bağımsız
olup kanunlarla açıkça verilmiş bir yetkiye dayanılmadıkça Kurulun
çalışmalarına müdahale edilemez. (2)
Kurul kararlarının zamanında ve doğru olarak yerine getirilmesi zorunludur. (3)
Kurul tarafından hazırlanan nihai raporlar Genel Müdürlüğe sunulur ve Genel
Müdürün onayının ardından ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilir. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM İnceleme ve
Değerlendirme Süreci Olayların araştırılması ve
değerlendirilmesi MADDE 20 – (1) Hava olayları Komisyon tarafından incelenerek
değerlendirildikten sonra, Genel Müdürlüğe gönderilmek üzere rapor
hazırlanır. Bu rapor ile, olayların uçuş emniyeti ve ATM hizmetlerinin
emniyetli biçimde sağlanması üzerindeki etkileri belirlenir, çözüm önerileri
tespit edilir ve kendi hizmet alanı ile ilgili gerekli ön ve idari tedbirler
derhal alınarak inceleme ve değerlendirme raporu en geç 30 gün içerisinde
Genel Müdürlüğe gönderilir. (2)
Türkiye hava sahası dışında, Türk tescilli hava araçları veya Türk
işletmecilerinin ve uçucu personelin, yabancı ülke hava sahalarında
karşılaştığı hava olayları Genel Müdürlük tarafından incelenip
değerlendirilerek, tekrarının önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınması
sağlanır. (3)
Olayların incelenme ve değerlendirilmesine kaynak teşkil edecek tüm bilgi ve
belgelerle birlikte hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısının hazırlamış olduğu
inceleme ve değerlendirme raporları da dikkate alınarak hazırlanan rapor,
Genel Müdürlük tarafından ilgili kurum ve kuruluşlara en geç 60 gün
içerisinde gönderilir. (4)
Uluslararası kuruluşlar, diğer ülkelerin sivil havacılık kuruluşları, hava
yolu şirketleri veya uçuş ekiplerince olayların sonuçlarına yönelik olarak
yeniden değerlendirmeyi gerektirecek bir talep bulunması ve talebin Genel
Müdürlük tarafından uygun bulunması durumunda, hava olayı Genel Müdürlük ve
ilgili tarafların temsilcilerinden oluşan bir komisyon tarafından yeniden
incelenebilir. (5)
Genel Müdürlük, muhtemel risk alanları ile ICAO Teşkilatı ve EUROCONTROL
Teşkilatı tarafından yayımlanmış olan risk derecesi tablolarına göre hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından risk derecesi sınıflandırılarak
kayıt altına alınan olayları kontrol eder ve kayıt altına alır. (6)
Genel Müdürlük, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan (EK-B)’deki sınıflandırmaya
uygun şekilde hazırlanan yıllık özet raporlarını Tavsiye ve İzleme Kurulunun
görüşüne sunduktan sonra ilgili uluslararası örgütlere bildirir. Personel görevlendirilmesi MADDE 21 – (1) Genel Müdürlük tarafından hava olayları ile
ilgili olarak yerinde incelemelerde bulunmak üzere görevlendirilen personele
çalışmaları sırasında ilgili kişi, kurum ve kuruluşlar tarafından gerekli
işbirliği sağlanmak zorundadır. Risk derecelerinin belirlenmesi MADDE 22 – (1) Hava olaylarına aşağıda belirtilen iki farklı
risk derecesi sınıflandırma programı uygulanır. a)
Hava aracı operasyonlarına göre risk derece sınıflandırmaları: 1)
Çok ciddi hava olayları, 2)
Ciddi hava olayları, 3)
Önemli hava olayları, 4)
Emniyet üzerinde etkisi belirlenemeyen olaylar, 5)
Etkisi belirlenemeyen olaylar. b)
ATM sistemlerinin ve hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanması üzerindeki
etkilerine göre risk derece sınıflandırmaları: 1)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanmasının tümüyle kaybı, 2)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanmasının ciddi düzeyde kaybı, 3)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak sağlanmasının kısmi düzeyde kaybı, 4)
ATM hizmetlerinin emniyetli olarak en alt düzeyde sağlanması, 5)
ATM hizmetleri üzerinde muhtemel bir etkisi olmayan olaylar, 6)
Etkisi belirlenemeyen olaylar. ÜÇÜNCÜ
KISIM Çeşitli ve
Son Hükümler Teknik düzenlemeler MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelikte yer almayan ve istisnai özellik
arz eden teknik konular ile bu Yönetmelikte belirtilen konularda ICAO ve Eurocontrol tarafından yapılan değişikliklere ilişkin düzenlemeler
Genel Müdürlük tarafından yapılır. Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 24 – (1) 25/4/2001 tarihli ve 24383 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Uçuş Emniyetini Etkileyen Hadiselerin Bildirilmesi ve
Değerlendirilmesine Dair Yönetmelik (SHY 65-02) yürürlükten kaldırılmıştır. Yürürlük MADDE 25 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 26 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık Genel
Müdürü yürütür. EK - A RAPOR
EDİLMESİ ZORUNLU ATM BAĞLANTILI OLAYLAR Bu ek;
rapor edilmesi ve değerlendirilmesi zorunlu ATM bağlantılı hava olayları ile
kayıt altına alınacak olayların temelinde yer alan bilgileri de içermektedir. A-1 Rapor edilecek ve sonuçlandırılacak
ATM bağlantılı hava olayları: Aşağıda belirtilen kategorilerdeki ATM
bağlantılı emniyet olayları rapor edilerek değerlendirilecektir. Ancak, bu
kategoriler dışında kalan muhtemel bir risk taşıyan veya emniyeti azaltacağı
düşünülen olaylar da rapor edilebilir. A-1.1 Yakın geçme:
Pozisyonları itibari ile birbirlerine çok yakın oldukları değerlendirilen
hava araçları, diğer araçlar, insan ya da
manialarla olan olaylar; a)
Asgari ayırma değerinin ihlali, b)
Yetersiz ayırma, c)
Manialarla yakın geçme, ç)
Kaçındırma gerektiren pist ihlalleri olarak
sınıflandırılır. A-1.2 Potansiyel çarpışma veya yakın geçme: Herhangi bir çarpışma veya yakın geçme ile sonuçlanmayan, ancak potansiyel olarak bir
çarpışma veya yakın geçmeye neden olabileceği
değerlendirilen olaylar; a)
Kaçındırma hareketi gerektirmeyen pist ihlalleri, b)
Hava araçlarının izinsiz pist ihlalleri, c)
Hava aracının ATC müsaadesi dışına çıkması, ç)
Hava aracının uygulanması gereken ATM usul ve düzenlemelerine uymaması, 1.
Hava aracının yayınlanmış usul ve düzenlemeler ile ATM yöntemlerine uymaması, 2.
Hava sahası ihlali, 3.
Taşınması ve çalıştırılması zorunlu hava aracı ekipman ve uygulamalarına
riayet edilmemesi, olarak
sınıflandırılır. A-1.3 ATM bağlantılı diğer olaylar: a)
Hava trafik yönetimi hizmetlerinin sağlanamaması, 1.
Hava trafik hizmetlerinin sağlanamaması, 2.
Hava sahası yönetim hizmetlerinin sağlanamaması, 3.
Hava trafik akış idaresi hizmetlerinin sağlanamaması, b)
ATS muhabere kaybı, c)
Radar hizmetlerinin kaybı, ç)
Bilgi işleme ve dağıtım hizmetlerinin kaybı, d)
Seyrüsefer yardımcı cihazlarının fonksiyon kaybı, e)
ATM sistem güvenliğinin kaybolması, olarak
sınıflandırılır. A-1.3.1 ATM bağlantılı diğer olaylar
ile ilgili örnekler aşağıda belirtilmiştir: 1.
Hava trafik kontrol, ATIS, meteoroloji hizmetleri, seyrüsefer veritabanı,
haritalar, grafikler, çartlar ve manuellerde yanlış, yetersiz ya
da yanıltıcı bilgi verilmesi, 2.
Belirlenen mania müsaadelerinin daha altında bir ayırma
sağlanması, 3.
Basınç referans bilgisinin yanlış verilmesi, 4.
Önemli mesajların yanlış gönderilmesi, alınması veya açıklanması, 5.
Asgari ayırma değerlerinin ihlali, 6.
Hava sahasının izinsiz ihlali, 7.
Radyo haberleşmesine kanunsuz girişte bulunulması, 8.
Hava seyrüsefer hizmetlerinin yer ve uydu sistemlerinde yaşanan arızalar, 9.
Önemli ATC/ATM aksaklıkları veya meydan altyapısındaki önemli eksiklikler, 10.
Meydan hareket sahasının hava aracı, araç, hayvan veya yabancı maddeler
tarafından tehlike yaratacak şekilde ihlal edilmesi, 11.
Meydan hareket sahası üzerindeki maniaların tehlike yaratacak şekilde yanlış
veya yetersiz işaretlenmesi, 12.
Meydan ışıklandırmasının arızalanması, bozulması veya olmaması. A-2 Olaylarla ilgili toplanması ve
muhafazası zorunlu bilgiler A-2.1 Aşağıdaki listede yer alan
bilgiler, kaza veya olayın türüne bağlı olarak toplanarak kayıt altına
alınacaktır. a)
Olay ile ilgili hava aracı sayısı, b)
Olay ile ilgili araç sayısı, c)
Olay ile ilgili kişi sayısı, ç)
Olay ile ilgili hayvan sayısı, d)
ATS ünitesi/üniteleri, e)
Olay tarihi, f)
Üçüncü kişilerin sayısı. A-2.2 Olay ile ilgili hava araçlarına ve
ATM hizmetine ilişkin kayıt altına alınacak bilgiler a)
Hava aracı tipi, b)
Uçuş tipi (Ticari Hava Taşımacılığı/Genel uçuş operasyonları), c)
Operasyon Tipi (Genel Hava Trafiği/Operasyonel Hava
Trafiği), ç)
ATM hizmetinin düzeyi, d)
ATM hizmet türü, e)
Hava sahası ve sınıfı, f)
Diğer hava sahaları (Tahditli/yasak/tehlikeli), g)
Rapor tipi (AIRPROX, ACAS raporu vb.), ğ)
Gözetim uyarı sistem ikazları (ACAS), h)
Sesli ve görüntülü ortam kayıtları, ı)
Yazılı kayıtlar, i)
Yazılı olmak kaydıyla; bireysel rapor, görüş veya birim görüşleri. A-3 Kayıt altına alınacak değerlendirme
sonuçları: Olayların değerlendirme sonuçları ile ilgili olarak aşağıda
belirtilen bilgiler kayıt altına alınacaktır. A-3.1 Olayların değerlendirmeleri,
olayların oluş sıklığı düzeylerini de belirleyecektir. A-3.2 Olayların
araştırma/değerlendirmeleri, ATM sistemlerinin yer elementlerinden
kaynaklanan hata düzeylerini belirlemelidir. Bu
düzeyler; -Doğrudan, -Dolaylı, -ATM
katkısı olmayan şeklinde sınıflandırılmalıdır. A-3.3 Olay değerlendirmeleri;
olayların meydana geliş aşamalarını, nedenlerini ve çözüm önerilerini
içerecek ve önleyici tedbirlerin alınmasını sağlamaya yardımcı olacak şekilde
yapılacaktır. A-3.3.1 Olayların sonuçlarıyla ilgili
ATM kaynaklı nedenler aşağıda belirtilen kategorilerde sınıflandırılacaktır. -ATM
hizmet personeli kategorisinde; -Fiziksel,
psikolojik, psikososyal, -Çalışma
ortamı, -İş
yükü, -Hava
trafik kontrol yöntemleri, -Diğer
ATM hizmet yöntemleri, -Mühendislik
ve bakım yöntemleri, dikkate
alınacaktır. -ATM
hizmet üniteleri arasındaki ilişkiler dikkate alınacaktır. -ATM
hizmet alt yapısı/kolaylıklar/teknik sistemler; -Donanım
ve yazılım, -Sistemler
ve cihazlar arası entegrasyon, -Havaalanı
alt yapısı ve çevresel faktörler, dikkate
alınacaktır. -Hava
sahası yapısı kategorisinde; -ATS
koridorlarının yapısı, -Kapasite,
-Sektorizasyon, -ATS
hava sahalarına ilişkin diğer faktörler, dikkate
alınacaktır. -Kurumsal
yapı ve yönetim politikaları kategorisinde; -Mevcut
çalışma düzeni, -Emniyet
yönetim sistemi, -Kurumsal
düzenlemeler, -Yönetim
ve personel politikası, dikkate
alınacaktır. -Düzenleyici
aktiviteler kategorisinde; -Düzenlemeler
ve onay süreçleri dikkate alınacaktır. EK - B Yıllık Özet
Raporlarının Asgari İçerikleri Üyesi
bulunduğumuz uluslararası bir örgüte; diğer üye ülkelerin de tamamının
bildirmesi durumunda ve gerekli görülmesi halinde; yakın geçme
vb. olaylara ilişkin yıllık raporlar aşağıda belirtilen konuları içerir
biçimde verilmelidir. B-1
Ülkenin yıllık toplam trafik sayısı, toplam hareketler ve uçuş saatleri
belirtilmelidir. B-2
Ülkede bir yılda meydana gelen toplam olayların sayısı; oluş sıklığı, uçuşun
aşaması, uçuşun tipi, operasyon ve hava sahası sınıflandırması ölçütlerine
göre sınıflanacak olup, ATM’nin dolaylı ya da
doğrudan katkısının olup olmadığı her bir durumda belirtilmelidir. B-3
Ülkede meydana gelen toplam olayların sayısı; oluş sıklığı, uçuşun aşaması,
uçuşun tipi, operasyon ve hava sahası sınıflandırması ölçütlerine göre
sınıflandırılacaktır. Her bir durumda ATM hizmet bütününün dolaylı ya da doğrudan katkısının olup olmadığı belirtilmelidir. Olaylar
aşağıda belirtilen kategorilere göre sınıflandırılmalıdır. -Asgari
ayırma değerinin ihlali -Yetersiz
ayırma -Manialarla
yakın geçme, -Kaçındırma
gerektirmeyen pist ihlalleri, -ATC
müsaadesinden sapma, -Hava
aracının uygulanan ATM düzenlemesinden sapma, -Hava
aracının yayınlanmış ATM yöntemlerinden sapması, -Hava sahası ihlali, -Uygulanması zorunlu ATM bağlantılı ekipman
ve uygulamalardan sapma. B-4 ATM bağlantılı olayların toplam
sayısı oluş sıklıklarına göre sınıflanmalıdır. Bu olaylar aşağıda belirtilen
kategorilerle ele alınmalıdır. -ATM
hizmetlerinin sağlanamaması: -Hava
trafik hizmetlerinin kısmen veya tamamen sağlanamaması, -Hava
sahası yönetim hizmetlerinin kısmen veya tamamen sağlanamaması, -Hava
trafik akış yönetimi hizmetlerinin kısmen veya tamamen sağlanamaması, -Muhabere
kaybı, -Radar
fonksiyonlarının kısmen veya tamamen kaybı, -Bilgi
işleme ve dağıtım fonksiyonlarının kısmen veya tamamen kaybı, -Seyrüsefer
yardımcıları fonksiyonunun kısmen veya tamamen kaybı, -ATM
sistem güvenliğinin kısmen veya tamamen kaybı. EK - C
|
||||||
