Ulaştırma
Bakanlığından: HAVA TRAFİK
KONTROL HİZMETLERİ PERSONELİ LİSANS VE
DERECELENDİRME YÖNETMELİĞİ (SHY 65-01) BİRİNCİ
KISIM Amaç,
Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelik, hava trafiğinin emniyetli,
düzenli ve hızlı akışını temel alan hava trafik kontrol hizmetlerinin
etkinliği, Türkiye hava sahası, hava liman ve meydanlarında çalışmakta olan
sivil hava trafik kontrol hizmetleri personelinin sahip olması gereken sağlık,
eğitim ve uzmanlık şartlarının belirlenmesine, lisans, sertifika ve
derecelerinin verilmesine, muhafaza edilmesine, yenilenmesine, süreli olarak
askıya alınmasına veya süresiz olarak iptal edilmesine ilişkin esasların
düzenlenmesi ve emniyet standartlarının muhafaza edilerek geliştirilmesini
sağlamak amacıyla hazırlanmıştır. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik,
hava trafik kontrol hizmetlerini düzenleyici, hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcı kuruluş ile hava trafik kontrol hizmetlerinde görevli personeli ve
diğer ilgili kişi, kurum ve kuruluşları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, a)
18/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunun 4 ve 22 nci maddeleri
ile 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 41 ve 46
ncı maddelerine dayanılarak, b)
ICAO Şikago Sözleşmesinin 1 inci eki ve EUROCONTROL
Teşkilatı tarafından yayımlanan ESARR-5 Hava Trafik Kontrolörleri Avrupa
Lisanslandırma düzenlemesine paralel olarak, hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen, a)
Aletli meydan kontrol derecesi: Aletli yaklaşma ve kalkış usulleri bulunan ve
yaklaşma kontrol hizmetinin bir yaklaşma kontrol ünitesi ya
da bir saha kontrol merkezi tarafından verildiği hava meydanlarında çalışan
hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi, b)
Asistan hava trafik kontrolörü: Geçerli bir lisansa sahip olan ve derecesi
bulunmayan, bir hava trafik kontrolörü nezaretinde hava trafik kontrol
hizmetlerinin yürütülmesine yardım eden personeli, c)
ATC: Hava trafik kontrol hizmetini, ç)
Değerlendirme: Hava trafik kontrolörlerinin ya da
eğitim sürecinde yer alan bir öğrencinin göstermiş olduğu teorik ve pratik
nitelikleri ölçme yöntemini, d)
Değerlendirme uzmanı: Hava trafik kontrolörlerinin almış oldukları eğitim ve
derece gereklilikleri doğrultusunda gösterdikleri performansla ilgili
değerlendirmeler yapmak üzere, hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından seçilmiş
hava trafik baş kontrolörü veya en az beş yıl hava trafik kontrolörü olarak
çalışmış personeli, e)
Derece: Aşağıda belirtilen, lisansa veya lisansa bağlı belgelere işlenen ve
lisansa ait özel koşulları, ayrıcalıkları ve kısıtlamaları belirten
yetkilendirmeyi, 1)
Görerek Meydan Kontrol Derecesi, 2)
Aletli Meydan Kontrol Derecesi, 3)
Radarsız Yaklaşma Kontrol Derecesi, 4)
Radarlı Yaklaşma Kontrol Derecesi, 5)
Radarsız Saha Kontrol Derecesi, 6)
Radarlı Saha Kontrol Derecesi. f)
Derece onayı: Hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından hava trafik kontrol
lisansına işlenen ve söz konusu derece ile ilgili özel şartları,
ayrıcalıkları ve sınırlamaları belirten yetkilendirmeyi, g)
Eğitim: Hava trafik kontrol hizmetlerinin emniyetli ve uluslararası
standartlara uygun olarak sağlanması için gerekli bilgi ve becerileri kazandırabilmek
amacıyla verilen teorik, pratik ve işbaşı eğitimlerinin bütününü, ğ)
Eğitim sağlayıcı: Eğitim programları Genel Müdürlük tarafından onaylanmış,
hava trafik kontrol eğitimi vermekten sorumlu kuruluşları, h)
Eğitmen: Hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından görevlendirilen, iyi derecede
İngilizce lisan bilgisine haiz hava trafik başkontrolörü
veya en az 5 yıl hava trafik kontrolörü olarak çalışmış, tercihen pedagojik
formasyonu olan, ulusal ya da uluslararası kurumlardan
eğitmen sertifikasına sahip, teorik veya pratik eğitim verme yetkisine haiz
personeli, ı)
Eğitmen onayı: Hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından hava trafik kontrol
lisansına işlenen ve lisans sahibinin iş başı eğitimi verebilme yeterliliğini
belirten yetkilendirmeyi, i)
Ekip şefi: Hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından görevlendirilen, hava trafik başkontrolörü unvanına en az 2 yıl boyunca sahip olup,
ekibin tüm çalışmasından ve yönetiminden sorumlu, mesai saatleri haricinde
hava limanlarında hava trafik müdürüne vekalet eden personeli, j)
Geçerlilik: Bir lisansın, sertifikanın veya derecenin yürürlükte kalabilmesi
için yerine getirilmesi gerekli şartları, k)
Genel hava trafiği: Sivil hava araçları ile ICAO prosedürlerine uygun olarak
sefer düzenleyen devlet hava araçlarının tamamını, l)
Genel Müdürlük: Düzenleyici kuruluş olan Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünü, m)
Görerek meydan kontrol derecesi: Aletli iniş, kalkış usulleri bulunmayan ve
yaklaşma kontrol hizmetinin verilmediği ya da bir
başka hava trafik kontrol ünitesi tarafından da bu hizmetin sağlanmadığı,
sadece görerek şartlardaki trafiklere hizmet veren hava meydanlarında çalışan
hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi, n)
Hava sahası tasarımcısı: Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından istihdam
edilen; hava sahası düzenlemesi, ATS koridor ve aletli alçalma yöntemleri
konusunda uluslararası sertifikaya sahip hava trafik kontrolörü personeli, o)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı: Hava seyrüsefer hizmetlerini sağlamaktan
sorumlu kamu kuruluşu olan DHMİ Genel Müdürlüğü’nü, ö)
Hava trafiği: Uçuşta veya bir meydanın manevra sahası üzerinde hareket eden
hava araçlarının tamamını, p)
Hava trafik kontrol hizmeti: Hava araçlarının manevra sahası üzerinde veya
uçuşun herhangi bir safhasında birbirleriyle ve manialarla çarpışmalarını
önlemek; hızlı ve düzenli hava trafik akışını sağlamak amacıyla verilen
hizmeti, r)
Hava trafik kontrolör lisansı: ICAO Ek-1’de belirtilen gerekli sağlık
şartlarına sahip, hizmet sağlayıcı kuruluşun ünite eğitim ve değerlendirme çalışmalarını
başarıyla tamamlayarak derece almaya hak kazanmış asistan hava trafik
kontrolörlerine verilen belgeyi, s)
Hava trafik baş kontrolörü: 1)
Lisans veriliş tarihi itibariyle en az 10 yıl süre ile hava trafik kontrol
hizmeti veren ünitelerde çalışmış, iyi derecede İngilizce lisan bilgisine
haiz, son 5 yıl boyunca hava trafik kontrol derecelerinden birine aralıksız
sahip olan ve hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yapılacak
sınavda başarılı bulunan, mesleğinde uzmanlaşmış hava trafik kontrolörünü
veya, 2)
İyi derecede İngilizce lisan bilgisine sahip, başarılı çalışmaları ile
temayüz etmiş, merkezde hava trafik kontrolörü olarak en az 3 yıl çalışmış
kişiler arasından, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı seyrüsefer dairesi
başkanlığı hava trafik müdürlüğünce oluşturulan en az üç kişilik komisyon
marifetiyle yapılacak yazılı ve sözlü sınav ile seçilerek seyrüsefer dairesi
başkanlığında görevlendirilen personeli, ş)
Hava trafik kontrolörü: 1)
Hava trafik kontrolör lisansına haiz ve bu lisansa hizmet sağlayıcı kuruluş
tarafından işlenmiş derece veya derecelerin verdiği yetkiler dahilinde
doğrudan hava trafik kontrol hizmeti veren kişiyi veya, 2)
İyi derecede İngilizce lisan bilgisine sahip, başarılı çalışmaları ile
temayüz etmiş, hava trafik kontrolörü olarak en az 5 yıl dereceli çalışmış
kişiler arasından, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı seyrüsefer dairesi
başkanlığı hava trafik müdürlüğünce oluşturulan en az üç kişilik komisyon
tarafından yapılacak yazılı ve sözlü sınav ile seçilerek seyrüsefer dairesi
başkanlığında görevlendirilen personeli, t)
Hizmet sağlayıcı: Sadece meydan kontrol hizmeti vermekle yetkilendirilmiş
sivil kurum veya kuruluşları, u)
ICAO Ek-1: Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı tarafından yayınlanan
personel lisanslandırılması ile ilgili dokümanı, ü)
ICAO yer gösterge kodu: ICAO Dokümanı 7910’da tanımlanan kurallara göre
belirlenen ve sabit havacılık istasyonuna verilen dört harfli kod grubunu, v)
İşbaşı eğitimi: Gerçek trafik ortamında, yeterli şartlara haiz iş başı
eğitmeni nezaretinde, önceden belirlenmiş program dahilinde yürütülen
eğitimi, y)
İşbaşı eğitmeni: İş başı eğitimi vereceği derece ile ilgili olarak en az 5
yıllık, eğitim vereceği sektör veya pozisyonda en az 2 yıllık mesleki
tecrübeye haiz, tercihen pedagojik eğitim almış hava trafik kontrolörleri
arasından hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından seçilerek bir işbaşı eğitimi
kursunu, başarı ile tamamlayarak gerçek trafikte işbaşı eğitimi vermek üzere
yetkilendirilmiş kişiyi, z)
Lisan onayı: Hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından hava trafik kontrol
lisansına işlenen ve lisans sahibinin dil yeterliliğini belirten
yetkilendirmeyi, aa) Lisans: Bu Yönetmeliğe göre verilen ve onaylanan,
kanuni sahibine içerisinde bulunan derece ve onaylara göre hava trafik
kontrol hizmeti sağlama yetkisi veren belgeyi, bb) Mesleki yeterlilik değerlendirmesi: Uçuş emniyetini
ciddi olarak tehlikeye sokan bir hava olayına veya kazaya yol açan veya
çalıştığı ünite için gerekli bilgi ve tecrübeden yoksun olduğu tespit edilen
hava trafik kontrolörünün mesleki yeterliliğine yönelik eksikliğin
giderilmesi amacıyla, hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından yapılan
değerlendirmeyi, cc) Meydan kontrol
hizmeti: Meydan trafiği için sağlanan hava trafik kontrol hizmetini, çç) Öğrenci hava trafik kontrolörü adayı: 4 yıllık Yüksek
Öğrenim Kurumlarından mezun, 27 yaşından gün almamış, gerekli sağlık
koşullarına haiz, ICAO seviye 4 düzeyinde İngilizce lisan bilgisine sahip
adaylardan, hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından, uluslararası sertifikaya
haiz bilgisayar destekli ‘kontrolör seçme programı’ ile yapılacak
değerlendirme ve mülakat sınavlarını başarıyla tamamlamış, temel ATC kursuna
katılmaya hazır personeli, dd) Öğrenci hava trafik kontrolörü: Eğitim programı Genel
Müdürlük tarafından onaylanmış, hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından
düzenlenen bir temel hava trafik kontrol kursunu veya hava trafik kontrol
eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında hava trafik kontrol eğitimini
başarıyla tamamladığını belgeleyen, canlı trafikte iş başı eğitimine
katılmaya hazır personeli, ee) Öğrenci hava trafik kontrolörü sertifikası: Eğitim
programı Genel Müdürlük tarafından onaylanmış hizmet sağlayıcı kuruluş
tarafından düzenlenen bir temel hava trafik kontrol kursunu veya hava trafik
kontrol eğitimi veren yüksek öğretim kurumlarında hava trafik kontrol
bölümlerini başarıyla bitirdiğini belgeleyen kişilere, canlı trafikte iş başı
eğitimine katılabilmek için verilen sertifikayı, ff) Ön işbaşı eğitimi: Ağırlıklı olarak simulator kolaylıklarından faydalanarak, hizmet sağlayıcı
kuruluş tarafından belirlenen eğitimciler tarafından verilen mahalli esaslı,
pratiğe yönelik, kazanılmış bilgi ve pratiğin gerçek trafik ortamına
başarıyla taşınmasını amaçlayan; ilk defa derece alacak öğrenci hava trafik
kontrolörü lisansına sahip adaylar ile geçerli bir derecesi bulunmayan veya
ilave derece alacak, hava trafik kontrolörü lisansına sahip personelin
iştirak ettiği eğitimi, gg) Planlamacı/Koordinatör hava trafik kontrolörü: Gerçek
trafik ortamında, uygulama kontrolörüne mümkün olduğunca yardımcı olarak
planlamaların yapılması, telefon ve veri eşgüdümünün sağlanması ile uçuş veri
işleme sistemlerinin takibinden sorumlu lisanslı veya dereceli hava trafik
baş kontrolörü ve kontrolörünü, ğğ) Psikotrop maddeler: Tütün
ve kahve hariç olmak üzere alkol, afyonlu maddeler, esrar türevleri,
müsekkinler, uyku ilaçları, kokain, diğer ruhsal uyarıcılar, halüsinojenler, tiner ve benzerlerini, hh) Radarlı saha kontrol derecesi: Sorumluluk sahibi
olduğu kontrollü hava sahası dahilindeki uçaklara radarlı saha kontrol
hizmeti sağlayan hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi, ıı) Radarlı yaklaşma kontrol derecesi: Sorumluluk sahibi
olduğu kontrol sahası dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol sahasını
kullanan diğer uçaklara, radarlı yaklaşma kontrol hizmeti sağlayan hava
trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi, ii) Radarsız saha kontrol derecesi: Sorumluluk sahibi
olduğu kontrollü hava sahası dahilindeki uçaklara radarsız saha kontrol hizmeti
sağlayan Hava Trafik Kontrolörlerinin sahip olması gereken dereceyi, jj) Radarsız yaklaşma kontrol derecesi: Sorumluluk sahibi
olduğu kontrol sahası dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol sahasını
kullanan diğer uçaklara, radarsız yaklaşma kontrol hizmeti sağlayan hava
trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken Radarsız Yaklaşma Kontrol
derecesini, kk) Sağlık onayı: ICAO Ek-1 Sınıf 3 sağlık şartlarını
gösterir belge onayını, ll) Saha kontrol hizmeti: Kontrollü sahalarda, kontrollü
uçuşlara sağlanan hava trafik kontrol hizmetini, mm)
Sektör: Kontrol sahasının veya uçuş bilgi bölgesinin bir parçasını, nn) Sınav uzmanı: Hava trafik baş kontrolörü olan veya en
az 5 yıl hava trafik kontrolörü olarak çalışmış, teorik ve pratik sınav
yapmak üzere hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından seçilmiş
personeli, oo) Stajyer hava trafik kontrolörü: Hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcı tarafından, hava trafik kontrolörü olarak istihdam edilmek
üzere kamu istihdam politikasına uygun olarak yerleştirilen ve temel hava
trafik kontrol mesleki kursunu tamamlamamış, hava trafik kontrolörlüğü
mesleğine hazırlanan personeli, öö) Supervisör hava trafik
kontrolörü: Trafik yoğunluğu ve sektörel iş yüküne
paralel olarak ihtiyaç duyulduğunda üçüncü bir kontrolör olarak çalışma
pozisyonunda planlanan ve ATC operasyonları sırasında sorumlu kontrolör ile
planlama kontrolörünün iş yükünü paylaşan lisanslı ve dereceli tercihen
tecrübeli bir hava trafik baş kontrolörü veya kontrolörünü, pp) Uygulama hava trafik kontrolörü: Planlama kontrolörü
ile eşgüdüm halinde ATC operasyonlarını yerine getiren, radyo - telefon
iletişimini yürüterek sorumluluk sahasındaki uçakların aktif olarak
kontrolünden sorumlu lisanslı veya dereceli hava trafik baş kontrolörü veya
kontrolörünü, rr) Ünite eğitim ve değerlendirme planı: Hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından hazırlanan, bir hava trafik kontrolörünün
düzenli olarak tamamlaması gereken, olağan üstü durumları da içeren teorik ve
pratik eğitim ve değerlendirme planını, ss) Ünite onayı: Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş
tarafından hava trafik kontrol lisansına işlenen ve derecenin geçerli olduğu
ünite, sektör veya çalışma pozisyonlarını belirten yetkilendirmeyi, şş) Ünite şefi: En az 5 yıl ekip şefliği görevinde
bulunmuş, ekiplerin düzenlenmesinden, anlaşma mektuplarının hazırlanmasından,
ünitenin hizmet verimliliği ve bütünlüğünü gözetmekten, personelin sosyal ve
idari işlerinin düzenlenmesinden; hava limanlarında hava trafik müdürlerine,
hava meydanlarında ise meydan müdürlerine karşı sorumlu, hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından görevlendirilen kişiyi, tt) Yaklaşma kontrol hizmeti: İniş, kalkış ve transit kat
eden kontrollü uçuşlara sağlanan hava trafik kontrol hizmetini, uu) Yeterlilik konusunda kuşku: Bir hava aracının
güvenliğini tehlikeye sokan bir olaya veya kazaya karışan, yeterlilik gözlem
sürecinde, derece gereklilikleri ve mesleki açıdan yeterli bulunmayan veya
ilgili ünitenin eğitim ve değerlendirme usullerine uymayan veya ilgili
ünitenin eğitim ve değerlendirmeleri sonucunda başarılı olamayan personelin
durumunu, ifade
eder. İKİNCİ
KISIM Genel
Esaslar BİRİNCİ
BÖLÜM Düzenleyici
Kuruluşun Görev ve Sorumlulukları Denetim MADDE 5 – (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmetleri
sağlayıcı kuruluş ve varsa diğer hizmet sağlayıcı kuruluşlar tarafından hava
trafik kontrolörlerinin seçim, eğitim, lisans, derecelendirme ve kayıtların
muhafazası işlemlerinin bu Yönetmelikte yer alan düzenlemelere uygunluğuna
ilişkin gerekli denetimleri tarafsız ve şeffaf bir şekilde yapar. Lisansların verilmesi MADDE 6 – (1) Genel Müdürlük, işbaşı eğitimini başarı ile
tamamlayarak, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından yapılan
değerlendirmeler neticesinde çalışacağı ünite için gerekli çalışma saatlerini
dolduran, ilgili derece veya dereceleri almaya hak kazanmış asistan hava
trafik kontrolörleri için hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından
hazırlanan hava trafik kontrolörü lisansını verir. Derece şartı MADDE 7 – (1) Hava seyrüsefer hizmetleri sağlayıcı kuruluş ve
varsa diğer hizmet sağlayıcı kuruluşlar, istihdam ettikleri hava trafik
kontrolörlerinin mesleklerini icra edebilmeleri için; çalıştıkları ünite,
sektör veya pozisyon için geçerli derecelerden en az birine sahip olmalarını
sağlamaktan Genel Müdürlüğe karşı sorumludur. Temel hava trafik kontrol eğitim
müfredatı MADDE 8 – (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı
tarafından düzenlenen temel ATC kurslarının ve hava trafik kontrol eğitimi
veren yüksek öğrenim kurumlarının eğitim programlarının sürekli olarak
yenilenmesini ve uluslararası standartlara uygun olmasını sağlar ve bunların
uygunluğunu onaylar. Hava trafik kontrol ünite eğitim planı MADDE 9 – (1) Bir hava trafik
kontrolörünün düzenli olarak takip etmesi gereken, olağanüstü durumları da
içeren teorik ve pratik eğitim ve değerlendirme planlarının hazırlanmasına
ilişkin esasların güncellenmesine yönelik eşgüdüm hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcı tarafından yürütülür. Ünite eğitim planları hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcı tarafından hazırlanır ve Genel Müdürlüğe gönderilir. Genel Müdürlük
tarafından ünite eğitim planlarının uygulaması denetime tabi tutulur. Yeterlilik düzeyleri MADDE 10 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava trafik
baş kontrolörünün ve hava trafik kontrolörlerinin mesleki düzey ve
yeterliliklerinin muhafaza edilmesi amacıyla, bu kişilerin düzenli olarak
teste tabi tutulmaları ve test sonuçlarının kayıt altına alınarak muhafaza
edilmesinden Genel Müdürlüğe karşı sorumludur. Değerlendirmelerin denetimi MADDE 11 – (1) Genel Müdürlük, hava trafik kontrolörlerinin
yeterliliklerinin değerlendirilmesi ile ilgili bu Yönetmeliğin 10 uncu
maddesinde belirtilen kayıtların denetimini yapar. Bu denetlemede Genel
Müdürlük tarafından talep edilen her türlü bilgi ve belgenin ibrazı
zorunludur. Sağlık şartı MADDE 12 – (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı
ve diğer hizmet sağlayıcı kuruluşların, doğrudan hava trafik kontrol
hizmetine yönelik görev yürütebilmeleri için; ünite şefi, ekip şefi, başkontrolör, kontrolör ve asistan hava trafik
kontrolörlerinin ICAO Ek-1 Sınıf 3’e uygun geçerli sağlık raporlarına sahip
olmaları şartına yönelik uygulamalarını denetler. (2)
Sağlık raporları ile ilgili itiraz veya çekince ortaya çıkması halinde, hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş veya rapor sahibi kişi tarafından, sağlık
raporunun gözden geçirilmesi veya yenilenmesi için yapılan başvurular, Genel
Müdürlük tarafından ilgili sağlık kuruluşları ile eşgüdüm sağlanarak
sonuçlandırılır. Psikoaktif madde kullanımı MADDE 13 – (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmetleri
sağlayıcı kuruluş ve diğer hizmet sağlayıcı kuruluşun, hava trafik kontrol
ünitelerinde görev yapan tüm hava trafik kontrol personelinin, alkol ve psikoaktif madde kullanımını takip için usuller geliştirmesini
ve ilaç kullanımı konusunda gerekli tavsiyelerde bulunup bulunmadığını
denetler. Fiziki yeterlilik MADDE 14 – (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı
kuruluşun, hava trafik kontrol ünitelerinde görevlendirilmiş bulunan ve
doğrudan hava trafik kontrol hizmetine yönelik görev yürüten; ünite şefi,
ekip şefi, baş kontrolör, kontrolör, asistan ve öğrenci hava trafik
kontrolörlerinin, ICAO Ek-1 Sınıf 3’e göre; zihinsel, ruhsal ve fiziki
yeterliliklerinde azalma olması veya görevlerini emniyetli ve tam olarak
yapmalarını engelleyici alkol ve psikoaktif
maddelerin etkisi altında olduklarının rapor edilmesi durumunda veya kadın
personelin sorunlu hamilelikleri halinde, bu kişilerin hizmete devamını
engelleyici tedbirleri aldırır. Süreli veya süresiz görevden el
çektirme MADDE 15 – (1) Genel Müdürlük, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı
kuruluşun hava trafik kontrol ünitelerinde görevlendirilmiş olup, doğrudan
hava trafik kontrol hizmetine yönelik görev yürüten bir ünite şefi, ekip
şefi, hava trafik baş kontrolörü, hava trafik kontrolörü ve asistan hava
trafik kontrolörünün; ICAO Ek-1 Sınıf 3’e göre; zihinsel, ruhsal ve fiziki
yeterliliklerinde azalma olması, görevini emniyetli ve tam olarak yapmasını
engelleyici alkol ve psikoaktif madde kullanım
alışkanlığının belgelenmesi, mesleki yetersizliğinin tespit edilmesi veya çok
ciddi hava olayına veya kazaya sebebiyet vermesi durumunda; kişinin hizmete
devam ettirilmemesi yönünde tedbirler alınıp alınmadığını denetler. (2)
Bu amaçla kişinin sahip olduğu derece veya dereceler hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcı kuruluş tarafından en az 1 ay en fazla 6 ay olmak koşuluyla süreli
olarak askıya alınır veya süresiz olarak iptal edilir. (3)
Gerekli belgelerin hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş ve diğer hizmet
sağlayıcı tarafından sunulması halinde; kişinin haiz olduğu, öğrenci hava
trafik kontrolörü sertifikası veya hava trafik kontrolörü lisansı Genel
Müdürlük tarafından en az 1 ay en fazla 6 ay olmak koşuluyla süreli olarak
askıya alınır veya süresiz olarak iptal edilir. İKİNCİ
BÖLÜM Hava
Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcı Kuruluşun Görev ve Sorumlulukları Öğrenci hava trafik kontrolörü
sertifikası MADDE 16 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı tarafından
düzenlenen hava trafik kontrol kursunu bitiren hava trafik kontrolörleri ile
hava trafik kontrol eğitimi veren yükseköğretim kurumlarına ait diplomasını
ibraz eden adaylara, işbaşı eğitimcisi gözetiminde, derece ve lisans almak
amacıyla canlı trafik ortamında eğitim yapabilmeleri için hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcı tarafından öğrenci hava trafik kontrolörü sertifikası
verilir. (2)
Canlı trafik ortamında eğitim alacak adayların öğrenci hava trafik kontrolörü
sertifikasının bulunması zorunludur. Hizmet gereklilikleri MADDE 17 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava trafik
kontrol ünitelerinde doğrudan hava trafik kontrol hizmetine yönelik görev
yürüten ünite şefi, ekip şefi, baş kontrolör, kontrolör ve asistan hava
trafik kontrolörlerinin; a)
Sağlanan hava trafik kontrol hizmetine uygun geçerli sertifika, lisans,
derece veya derecelere sahip olmalarından, b)
ICAO Ek-1 Sınıf 3’e uygun geçerli sağlık raporlarının bulunmasından, c)
Mesleki yeterliliklerinin, teorik ve uygulamalı değerlendirmelerle, devamlı
olarak muhafaza edilmesinden, ç)
İlk defa derece alacakların işbaşı eğitimlerinin tamamlanarak, yapılacak
teorik ve uygulamalı değerlendirmelerle, derece almaya hak kazanan adayların
hava trafik kontrolörü lisansı için başvuru yapmalarını sağlamaktan, sorumludur.
Eğitim planı MADDE 18 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava trafik
kontrol ünitelerinde hava trafik kontrol hizmetlerinin emniyetle sağlanması
için gerekli standartların karşılanabilmesi bakımından, hava trafik
kontrolörlerinin eğitimi konusunda onaylanmış temel eğitim, derece eğitimi ve
ünite eğitim planları ile, operasyonel yeterliliğin
sürekliliğinin sağlanması amacıyla tazeleme ve acil durum eğitim planlarını
hazırlar ve Genel Müdürlüğün onayının ardından yayınlar. Yeterlilik planları MADDE 19 – (1) Derecelerin alınabilmesi için yerine getirilmesi
gereken şartları belirleyen derece gereklilikleri dokümanı, hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından hazırlanarak yayımlanır. (2)
Hizmet sağlayıcı kuruluş, hava trafik kontrol ünitelerinde, doğrudan hava
trafik kontrol hizmetine yönelik görev yürüten, ünite şefi, ekip şefi, baş
kontrolör, kontrolör ve asistan hava trafik kontrolörlerinin; mesleki
yeterliliklerinin ve deneyimlerinin muhafazası için; a)
Hava trafik kontrolörlerinin sahip olduğu derecelere ait ünite, sektör veya
pozisyonda belirli bir zaman diliminde asgari çalışma saatlerini takip
etmekten, b)
Derecelerin alınabilmesi için yerine getirilmesi gereken şartları belirleyen
derece gereklilikleri dokümanına uygun olarak, yeterlilik düzeylerinin
muhafaza edildiğini belgelemek amacıyla, teorik ve uygulamalı olarak
değerlendirmeye tabi tutulmalarını sağlamaktan, c)
Periyodik olarak bilgi tazeleme ve acil durum eğitimlerine alınmalarını
sağlamaktan, ç)
Kesintisiz 180 gün aktif çalışmadan uzak kalan hava trafik kontrol hizmet
personelinin mesleki yeterliliklerinin tekrar kazanılması amacıyla derece
veya sektör eğitimlerine alınmalarını sağlamaktan, sorumludur. Sağlık şartı MADDE 20 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş
doğrudan hava trafik kontrol hizmetine yönelik görevleri yürütebilmeleri
için; ünite şefi, ekip şefi, baş kontrolör, kontrolör, asistan hava trafik
kontrolörlerinin ICAO Ek-1 Sınıf 3’e uygun geçerli sağlık raporlarına sahip
olmalarını sağlar. (2)
Sağlık raporlarının ICAO Ek-1 Sınıf 3’e uygunluğu ile ilgili hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcı kuruluş, Genel Müdürlük, hava trafik kontrol hizmetleri
personeli tarafından bir itiraz veya çekince ileri sürülmesi halinde, raporun
gözden geçirilmesi veya yenilenmesi için, Genel Müdürlüğe başvurur. Yeterlilik değerlendirmesi MADDE 21 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava trafik
kontrolörlerinin yeterlilik değerlendirmelerinin neticelerini, sağlık
raporları ile birlikte derecelerin yenilenmesi ve derecelerin geçerliliğinin
muhafazası amacıyla kayıt altına alır, derecelerin hava trafik kontrol
lisanslarına işlenmesini sağlar. Alkol ve psikoaktif
madde kullanımının denetimi MADDE 22 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava trafik
kontrol ünitelerinde, doğrudan hava trafik kontrol hizmetine yönelik görev
yürüten ünite şefi, ekip şefi, baş kontrolör, kontrolör ve asistan hava
trafik kontrolörlerinin alkol ve psikoaktif madde
kullanıp kullanmadıklarını tespit eder ve kullanılabilecek ilaçlar konusunda
bu kişileri bilgilendirir. Süreli veya süresiz görevden el çektirme
yetkisi MADDE 23 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
hava trafik kontrol ünitelerinde, doğrudan hava trafik kontrol hizmetine
yönelik görev yürüten bir ünite şefi, ekip şefi, hava trafik baş kontrolörü,
hava trafik kontrolörü ve asistan hava trafik kontrolörünün; a)
ICAO Ek-1 Sınıf 3’e göre; zihinsel, ruhsal ve fiziki yeterliliğinde azalma
olması, b)
Görevini emniyetli ve tam olarak yapmasını engelleyici alkol ve psikoaktif madde kullanım alışkanlığının belgelenmesi, c)
Ünite eğitim planlarına riayet etmemesi, çalışma ortamını bozacak ve iş
akışını engelleyecek davranışlarda bulunması, ç)
Mesleki yetersizliğinin tespit edilmesi veya çok ciddi hava olayına veya
kazaya sebebiyet vermesi, durumlarında
kişinin hizmete devamına izin verilmez. (2)
Bu amaçla, kişinin sahip olduğu derece veya dereceler hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcısı tarafından en az 1 ay en fazla 6 ay olmak koşuluyla süreli olarak
askıya alınır ve kişi asistan hava trafik kontrolörü olarak görevlendirilir. (3)
Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerinde sayılan
durumların devamlılık göstermesi veya büyük bir ihmal ya
da görevi kötüye kullanma durumunun tespit edilmesi hallerinde, hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı gerekli belgeler ile Genel Müdürlüğe
başvurarak, kişinin sahip olduğu hava trafik kontrolörü lisansının en az 1 ay
en fazla 6 ay süre ile askıya alınmasını veya süresiz olarak iptal edilmesini
talep eder. İdari kurallara uymama MADDE 24 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, hava trafik
hizmetleri ve hava trafik kontrol hizmetleri personelinin; kuruluş, birim
veya ünitenin etkin hizmete ve hava trafik emniyetini muhafazaya yönelik
idari kurallarına ve görev disiplinine uymaması, sertifika, lisans ve derece
almaktan kaçınması durumlarında 23 üncü madde doğrultusunda mesleki yaptırım
uygular veya yetkili makamlara uygulatır. Komisyon teşkili MADDE 25 – (1) Hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, a)
İlk defa istihdam edilecek hava trafik kontrolör adaylarının, öğrenci hava
trafik kontrolörü sertifikasına sahip kişilerin veya hava trafik kontrolör
lisansına sahip kişilerin bilgisayar destekli değerlendirme ve yazılı ve
sözlü sınav usulleri ile komisyonları belirler, sınavları yürütür. b)
Ünite şefi, ekip şefi, hava trafik baş kontrolörü ve hava trafik kontrolörü,
işbaşı eğitimcisi seçimi ve derece yenileme sınavları için usulleri
belirleyerek komisyonları oluşturur ve sınavları yürütür. c)
Genel Müdürlük tarafından teşkil edilecek hava trafik kontrolörü lisans
komisyonuna üye temin eder. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Hava Trafik
Kontrol Personelinin Görev ve Sorumlulukları Öğrenci hava trafik kontrolörü
sertifikası sahibi personel MADDE 26 – (1) Öğrenci hava trafik kontrolörü, a)
Geçerli bir öğrenci hava trafik kontrolörü sertifikasına ve ICAO Ek-1 Sınıf 3
hükümlerine uygun, geçerli bir sağlık raporuna sahip olmaktan, b)
Hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından belirlenen usuller çerçevesinde, işbaşı
eğitimine başlayacak yeterliliğe sahip olmaktan, ünite yeterlilik
değerlendirme usullerine uymaktan, c)
İşbaşı eğitimi almaya engel olabilecek her türlü sağlık yetersizliğini ünite
yönetimine bildirmekten, ç)
Alkol ve psikoaktif maddelerin etkisinde ise veya
herhangi bir ilaç alıyorsa ve bu ilaçların işbaşı eğitimi alma yeteneği üzerinde
etkisi varsa, bu durumları ünite yönetimine bildirmekten, d)
Emniyetli ve düzenli çalışmasını engelleyen fiziki şartlarında azalma
olduğunda bu durumu yönetime bildirmekten, e)
Kadın personel iş başı eğitimini etkileyecek sorunlu bir hamilelik geçiriyorsa
durumunu yönetime bildirmekten, sorumludur. Lisans sahibi hava trafik kontrol
personelinin sorumlulukları MADDE 27 – (1) Lisans sahibi hava trafik kontrolörü, a)
Lisansında işlenmiş derecelerin ve ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun
geçerli sağlık raporlarının, geçerlilik süresinin dolmamış olmasından, b)
Ünitenin yeterlilik denetleme usullerine uymaktan ve lisansında işlenmiş
derecelerin verdiği yetkilere uygun hizmetleri görebilecek yeterlilikte
olmaktan, c)
Mesleki yeterliliği konusunda kuşku oluşması durumunda, hizmet sağlayıcı
kuruluş tarafından kendisine bildirilen usullere uymaktan, ç)
Hava trafik kontrol hizmeti vermesine engel olabilecek her türlü sağlık
yetersizliğini ünite yönetimine bildirmekten, d)
Kadın personel sorunlu bir hamilelik geçiriyorsa durumunu ünite yönetimine
bildirmekten, e)
Alkol ve psikoaktif maddelerin etkisinde ise veya
herhangi bir ilaç alıyorsa ve bu ilaçların gördüğü hizmet üzerinde etkisi
varsa, bu durumları ünite yönetimine bildirmekten, f)
Hizmet teknik altyapısına ilişkin her türlü teknik aksaklık ve hava olayını
uygun formlar vasıtasıyla rapor etmekten, sorumludur. ÜÇÜNCÜ
KISIM Başvuru,
Aranılan Nitelikler, Sınavlar ve Sağlık Şartları BİRİNCİ
BÖLÜM Başvuru Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından
hava trafik kontrolör adaylarının seçiminde esas alınacak ölçütler MADDE 28 – (1) Temel hava trafik kontrol eğitimine başlayacak
adayların aşağıdaki niteliklere sahip olması zorunludur. a)
T.C. vatandaşı olmak, b)
27 yaşından gün almamış olmak, c)
4 yıllık yüksek okul mezunu olmak, ç)
ICAO Ek- 1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli bir sağlık raporu almak, d)
Güvenlik soruşturması ile hava trafik kontrolörlüğü yapmaya uygun olduğunu
belgelemek, e)
Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek yaptırımlara çevrilmiş
aşağıda sayılan suçlar dışında tecil edilmiş hükümler hariç olmak üzere, 6
aydan fazla hapis veya affa uğramış olsalar bile Devletin güvenliğine karşı
suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, devlet sırlarına
karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, yağma,
dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas gibi yüz
kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya ihaleye fesat
karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı
değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı ve haksız mal edinme
suçlarından hükümlü bulunmamak, f)
Genel yetenek testleri (dikkat, algılama, zihinsel matematik, üç boyutlu
düşünme) ve kişilik değerlendirme (motivasyon, karar verme, stres
değerlendirme) yöntemlerini içeren bilgisayar destekli, uluslararası
standartlara sahip kontrolör seçme programı ve bu maddenin 1 inci fıkrasının
(g) bendinde yer alan hususların tespitine yönelik sınavda başarılı olmak, g)
Hava/yer ve yer/yer sesli iletişiminde Türkçe ve İngilizce dillerinde, yanlış
anlamalara ve aksamalara yol açabilecek belirgin bir aksan veya lehçe, dilde
pelteklik, gizli kekemelik ve aşırı heyecan sahibi olmamak, ğ)
Başvuru sırasında, İngilizce dilinde KPDS sınavından en az 70 veya TOEFL
sınavından en az 193 veya IELTS sınavının her bölümünden en az 6,5 veya FCE
sınavından en az A veya CAE sınavından en az C veya CPE sınavından en az C
düzeyinde puan aldığını belgelemek. (2)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş, gerektiğinde ICAO veya EUROCONTROL
kaynaklı testleri kullanarak yeterlilik değerlendirmesi yapabilir. Bu
değerlendirmede başarılı sayılmak için 100 üzerinden 70 puan alınması
zorunludur. İKİNCİ
BÖLÜM Hava Trafik
Kontrolörlerinde Aranan Nitelikler ve Sağlık Şartları Öğrenci hava trafik kontrolörü
sertifikasına ilişkin eğitim ve sağlık şartları MADDE 29 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
öğrenci hava trafik kontrolörü sertifikası verilmeden önce, bu Yönetmeliğin
28 inci maddesinde belirtilen ölçütlere uygun olarak seçilmiş kişilerin; a)
ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli bir sağlık raporuna sahip olması, b)
Genel Müdürlük tarafından onaylanmış hava trafik kontrolör eğitim programı
çerçevesinde eğitim veren yükseköğretim kurumlarında bu Yönetmeliğin ekinde
yer alan (Ek-2)’deki temel hava trafik kontrol eğitimi aşamasını veya hava
seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından düzenlenen temel ATC kursunu başarı
ile tamamladığını belgelemesi, zorunludur.
Hava trafik kontrolörü lisansına ilişkin
sağlık şartları MADDE 30 – (1) Bu Yönetmeliğin 29 uncu maddesinde belirtilen
ölçütlere uygun olarak öğrenci hava trafik kontrolörü sertifikası verilmiş
kişilere hava trafik kontrolörü lisansı verilebilmesi için ilgilinin, a)
21 yaşını doldurmuş, 30 yaşından gün almamış olması, b)
ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli sağlık raporuna sahip olması, c)
Emniyet, güvenlik ve kriz yönetimi konularını da içeren işbaşı eğitimi ile
yapılacak ünite, sektör veya pozisyon değerlendirmelerini başarı ile
tamamlamış olması, ç)
Lisans Komisyonu tarafından yapılan lisans sınavından 100 puan üzerinden en
az 70 puan alması, zorunludur. Hava trafik kontrolörü derecesine ilişkin
sağlık şartları MADDE 31 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
lisans sahibi bir hava trafik kontrolörüne derece verilebilmesi için
ilgilinin, a)
ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli bir sağlık kurulu raporuna sahip
olması, b)
Geçerli bir hava trafik kontrolör lisansına sahip olması, c)
Hava trafik kontrolörünün çalışacağı ünite derecesi ile ilgili ünite
eğitimini ve değerlendirmeleri başarı ile tamamlamış olması, ç)
Teori ve uygulamalı olarak iki aşamalı yapılan derece yenileme sınavlarının
her birinden 100 puan üzerinden en az 70 puan alarak her iki sınavda da
başarılı olması, zorunludur. İşbaşı eğitimciliği şartları MADDE 32 – (1) Bir hava trafik kontrolörünün, Hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından işbaşı eğitimcisi olarak yetkilendirilebilmesi
için ilgilinin, a)
ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli bir sağlık raporuna sahip olması, b)
İşbaşı eğitimi vereceği derece ile ilgili olarak en az 5 yıllık mesleki
tecrübesinin bulunması, c)
Eğitim vereceği sektör veya pozisyonda en az 2 yıllık mesleki tecrübesinin
bulunması, ç)
Ulusal ya da uluslararası kurumlardan hava trafik
kontrol işbaşı eğitimcisi sertifikası almış olması, zorunludur. Hava trafik baş kontrolörlüğü şartları MADDE 33 – (1) Bir hava trafik kontrolörünün hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından, hava trafik baş kontrolörü olarak atanabilmesi
için ilgilinin; a)
ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun, geçerli sağlık raporuna sahip olması, b)
Lisans tarihi itibariyle en az 10 yıl hava trafik kontrol hizmeti veren
birimlerde çalışmış olması, c)
Son 5 yıl boyunca, görerek meydan kontrol derecesi hariç, hava trafik kontrol
derecelerinden en az birine aralıksız sahip olması, son 3 yıllık derece sınav
ortalamasının en az 80 puan olması, ç)
ICAO seviye 4 veya üzerinde İngilizce lisan bilgisine sahip olması, d)
Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcısı Seyrüsefer Dairesi Başkanlığı Hava Trafik
Müdürlüğünce oluşturulan en az 3 kişilik komisyon tarafından yapılacak,
İngilizce ağırlıklı yazılı ve sözlü mesleki sınavların her birinden 100
üzerinden en az 80 puan alarak her iki sınavda da başarılı olması, zorunludur. (2)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı seyrüsefer dairesi başkanlığında görevli
hava trafik kontrolörlerinin baş kontrolörlük kadrosuna atanma teklifleri
Seyrüsefer Dairesi Başkanınca yapılır ve atama işlemleri Personel ve İdari
İşler Dairesi Başkanlığınca yürütülür. Merkezde görev yapacak hava trafik
kontrolörlüğü şartları MADDE 34 – (1) Bir hava trafik kontrolörünün, hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından, seyrüsefer dairesi merkez hava trafik müdürlüğünde
görevlendirilebilmesi için ilgilinin, a)
Saha kontrol veya yaklaşma kontrol ünitelerinde en az 5 yıl süreyle dereceli
olarak ve tercihen radar derecesi ile hava trafik kontrolörü olarak çalışmış
olması, b)
Son 3 yıllık derece sınavları ortalamasının en az 80 puan olması, c)
ICAO seviye 4 veya üzerinde İngilizce lisan bilgisine sahip olması, ç)
Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcısı Seyrüsefer Dairesi Başkanlığı Hava Trafik
Müdürlüğünce oluşturulan en az 3 kişilik komisyon marifetiyle yapılacak
İngilizce mesleki yazılı ve sözlü sınavların her birinden 100 üzerinden en az
80 puan alarak her iki sınavda da başarılı olması, zorunludur. Merkezde görev yapacak hava
trafik baş kontrolörlüğü şartları MADDE 35 – (1) Bir hava trafik kontrolörünün, hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından,
seyrüsefer dairesi merkez hava trafik müdürlüğünde hava trafik baş
kontrolörü olarak görevlendirilebilmesi için ilgilinin, a)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı seyrüsefer dairesi başkanlığı, hava trafik
müdürlüğünde hava trafik kontrolörü olarak en az 3 yıl çalışmış olması, b)
Hava Seyrüsefer Hizmet Sağlayıcısı Seyrüsefer Dairesi Başkanlığı Hava Trafik
Müdürlüğünce oluşturulan en az 3 kişilik komisyon marifetiyle yapılacak
İngilizce mesleki yazılı ve sözlü sınavların her birinden 100 üzerinden en az
80 puan alarak her iki sınavda da başarılı olması, zorunludur. Hava trafik kontrol eğitmenliği şartları MADDE 36 – (1) Bir hava trafik kontrolörü veya baş kontrolörü
veya en az 5 yıl hava trafik kontrolörü olarak çalışmış, tercihen pedagojik
formasyonu olan ve eğitmen sertifikasına sahip personel, hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından teorik ve pratik eğitimler için hava trafik
kontrol eğitmeni olarak görevlendirilebilir. (2)
Yükseköğretim kurumlarının hava trafik kontrol bölümlerinde temel teori ve
laboratuar derslerini yürüten öğretim görevlileri de hava trafik kontrol
eğitmeni olarak görevlendirilebilir. DÖRDÜNCÜ
KISIM Komisyonlar
ve Sınavlar Hava trafik kontrolör lisans komisyonu MADDE 37 – (1) Hava trafik kontrolörü lisans sınavını yapmak
amacıyla, Ulaştırma Bakanının onayı ile biri başkan olmak üzere en çok beş
üyeden oluşan lisans sınav komisyonu kurulur. (2)
Genel Müdürlük komisyon başkanını kendi gönderdiği temsilciler arasından
atar. (3)
Bu Komisyonda çalışmak üzere Genel Müdürlük, en az 15 yıllık hava trafik
kontrolör lisansına sahip en çok iki; hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı,
hava trafik müdürü veya hava trafik baş kontrolörü olarak görev yapan en çok
iki; hava trafik kontrol hizmeti veren yüksek öğretim kurumu, öğretim üyesi
olarak görev yapan bir üye belirler. (4)
Komisyon üye tamsayısı ile toplanır. Komisyonda oylama ile karar alınması
gereken hallerde çekimser oy kullanılamaz, oyların eşit olması durumunda
başkanın oy verdiği taraf çoğunluk sayılır. Hava trafik kontrolörü derece yenileme
sınav komisyonu MADDE 38 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
hava limanlarında en az üç, hava meydanlarında en az bir üyeden oluşan hava
trafik kontrolörü derece yenileme sınav komisyonu kurulur. (2)
Komisyon üyeleri hava trafik müdürü, merkezde görev yapan hava trafik
kontrolörü ve hava trafik baş kontrolörü ile ünite şefi, ekip şefi, hava
trafik baş kontrolörü veya en az 5 yıl tecrübeye sahip hava trafik
kontrolörleri arasından seçilir. (3)
Genel Müdürlük gerek görmesi halinde; 37 nci
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen nitelikleri taşıyan personelini, derece
yenileme sınav komisyonlarına üye olarak atayabilir. Hava trafik baş kontrolörü sınav
komisyonu MADDE 39 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından,
seyrüsefer dairesi başkanı veya başkan yardımcısı ile merkez hava trafik
müdürü ve merkezde görev yapan hava baş kontrolörlerinden seçilen en az üç
üye ile hava trafik baş kontrolörü sınav komisyonu oluşturulur. Merkezde görev yapacak hava trafik
kontrolörü sınav komisyonu MADDE 40 – (1) Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı, seyrüsefer
dairesi başkanı veya başkan yardımcısı ile merkez hava trafik müdürü ve
merkez hava trafik baş kontrolörlerinden en az üç üye ile merkezde görev
yapacak hava trafik kontrolörü sınav komisyonu oluşturulur. Lisans sınav hakkı MADDE 41 – (1) Hava trafik kontrolörü lisans sınavlarında
başarısızlık halinde, başvuru sahibinin bir sonraki lisans sınavı en geç 4 ay
içerisinde yapılır. Lisans sınavında toplam üç defa başarısız olanlar veya 30
yaşından gün almış olanlar, hava trafik kontrolör lisansı alma hakkını
kaybederler. Dereceler MADDE 42 – (1) Görerek meydan kontrol derecesi; aletli iniş,
kalkış usulleri bulunmayan ve yaklaşma kontrol hizmetinin verilmediği ve bir
başka hava trafik kontrol ünitesi tarafından da bu hizmetin sağlanmadığı,
sadece görerek şartlardaki trafiklere hizmet veren hava meydanlarında çalışan
hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu dereceye
başvuru için ilgili ünitede en az 2 ay veya en az 150 saat çalışmanın
tamamlanması gerekir. (2)
Aletli meydan kontrol derecesi; aletli yaklaşma ve kalkış usulleri bulunan ve
yaklaşma kontrol hizmetinin bir yaklaşma kontrol ünitesi ya
da bir saha kontrol merkezi tarafından verildiği hava meydanlarında çalışan
hava trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu dereceye
başvuru için ilgili ünitede, en az 3 ay veya en az 200 saat çalışmanın
tamamlanması gerekir. (3)
Radarsız yaklaşma kontrol derecesi; sorumluluk sahibi olduğu kontrol sahası
dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol sahasını kullanan diğer
uçaklara, radarsız yaklaşma kontrol hizmeti sağlayan hava trafik
kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu dereceye başvuru için
ilgili ünitede, en az 6 ay veya en az 350 saat çalışmanın tamamlanması
gerekir. (4)
Radarlı yaklaşma kontrol derecesi; sorumluluk sahibi olduğu kontrol sahası
dahilinde, inen ve kalkan uçaklar ile kontrol sahasını kullanan diğer
uçaklara, radarlı yaklaşma kontrol hizmeti sağlayan hava trafik
kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu dereceye başvuru için
ilgili ünitede, en az 6 ay veya en az 450 saat çalışmanın tamamlanması
gerekir. (5)
Radarsız saha kontrol derecesi; sorumluluk sahibi olduğu kontrollü hava
sahaları dahilindeki uçaklara radarsız saha kontrol hizmeti sağlayan hava
trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu dereceye başvuru
için ilgili ünitede, en az 6 ay veya en az 450 saat çalışmanın tamamlanması
gerekir. (6)
Radarlı saha kontrol derecesi; sorumluluk sahibi olduğu kontrollü hava
sahaları dahilindeki uçaklara radarlı saha kontrol hizmeti sağlayan hava
trafik kontrolörlerinin sahip olması gereken derecedir. Bu dereceye başvuru
için, ilgili ünitede en az 7 ay veya en az 500 saat çalışmanın tamamlanması
gerekir. İlk defa derece alınması hali MADDE 43 – (1) Öğrenci hava trafik kontrolörü lisansı ile
gerekli hizmet içi eğitimi ve derece gereklilikleri dokümanına uygun olarak,
bu Yönetmeliğin 42 nci maddesinde belirtilen
yeterli çalışma sürelerini dolduran asistan hava trafik kontrolörleri; a)
Hava trafik kontrolörü lisans sınavına girmek üzere, hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcı kuruluş tarafından Genel Müdürlüğe bildirilerek, lisans komisyonu
tarafından sınavlarının yapılması talep edilir. b)
Belgelenmiş hukuken kabul edilebilir mazereti olmaksızın yapılacak 3 lisans
veya lisansın alınmasını takiben yapılacak 3 derece sınavına girmeyen veya bu
sınavlarda toplam üç defa başarısız olanlar, hava trafik kontrolörü lisansı
alma hakkını süresiz kaybeder ve kişinin öğrenci hava trafik kontrolörü
sertifikası da iptal edilir. c)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı dışında meydan kontrol hizmeti veren diğer
sivil hizmet sağlayıcı kuruluşlar tarafından istihdam edilen personelin ilk
derece sınavları ve takip eden derece yenileme sınavları Genel Müdürlük ve
hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından oluşturulan üç kişilik komisyon
tarafından yapılır. Sınav komisyonlarına Genel Müdürlük ve hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısının atayacağı üyelerin nitelikleri, bu Yönetmeliğin 37 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile 38 inci maddesinin
ikinci fıkrasının ilgili hükümlerine göre belirlenir. Derecelerin geçerlilik süresi,
yenilenmesi ve istisnalar MADDE 44 – (1) Derecelerin geçerlilik süresi azami 1 yıl olup,
hava seyrüsefer hizmet sağlayıcı kuruluş tarafından, lüzumu halinde en fazla
120 gün uzatılabilir. ICAO Ek-1 Sınıf 3’e uygun olarak alınacak sağlık
raporları 2 yıl süreyle geçerlidir; fakat 50 yaşını dolduran hava trafik
kontrol hizmeti personeli sağlık kurulu raporlarını her yıl yenilemek
zorundadır. (2)
Mesleki yeterliliğinde azalma görülen veya gerçek çarpışma riski taşıyan
ciddi bir hava olayına veya hava aracı kazasına neden olan hava trafik
kontrolörü veya baş kontrolörünün derece veya dereceleri hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından en az 1 ay en fazla 6 ay süreyle geri alınır.
Gerekli görüldüğü takdirde lisansın geçici veya daimi olarak geri alınması
için Genel Müdürlüğe başvurulur. Genel Müdürlük gerekli gördüğü takdirde
ilave tedbirler alır. (3)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından yapılan eğitim ve hava trafik
hizmetleri ile ilgili diğer geçici görevlendirmeler dışında, kesintisiz
olarak 180 günden fazla aktif hava trafik kontrol hizmetinden uzak kalan hava
trafik kontrolörlerinin dereceleri iptal edilir ve yeniden ünite eğitimine,
devamında da derece yenileme sınavına alınırlar. (4)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından yapılan eğitim ve hava trafik
hizmetleri ile ilgili diğer geçici görevlendirmeler dışında kesintisiz olarak
4 yıldan fazla aktif hava trafik kontrol hizmetinden uzak kalan kişilerin
ünite eğitimine ve devamında derece yenileme sınavına alınabilmesi için uygun
yöntemlerle derece veya derecelerin temel gerekliliklerini en azından teorik
olarak karşılamaya devam edip etmediği tespit edilir. (5)
Hava trafik kontrolörleri ve baş kontrolörlerinin lisan yeterlilikleri
düzenli olarak, ICAO lisan yeterlilik tablosunun 4 üncü seviyesinde lisan
yeterliliğinde olanlar için her üç yılda bir, 5 inci seviyesinde lisan
yeterliliğinde olanlar için her altı yılda bir olacak şekilde
değerlendirilir. 6 ncı seviyede lisan yeterliliğine
sahip olanlar bu değerlendirmeden muaftır. (6)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından, bir kamu hizmeti olarak hava
trafik kontrol hizmetinin kesintisiz sürdürülebilmesi için, bir hava meydanı
hava trafik kontrol ünitesine, bir başka hava meydanı hava trafik kontrol
ünitesinden geçici görevlendirme yapılması gerektiğinde, görevlendirilecek
personelden geçici görev mahalli için geçerli derece şartı aranmaz. Bununla
birlikte geçici görevlendirilecek personelin; a)
Meydan kontrol derecesi gereken ünitelerde; meydan, yaklaşma veya saha
kontrol derecelerinden en az birine, b)
Yaklaşma kontrol derecesi gereken ünitelerde; yaklaşma veya saha kontrol
derecelerinden en az birine, c)
Saha kontrol derecesi gereken ünitelerde; saha kontrol derecesine, sahip
olması zorunludur. (7)
Genel Müdürlük ve hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı hava seyrüsefer dairesi
başkanlığında görevli hava trafik kontrolörleri veya hava trafik baş
kontrolörleri ile buralarda geçici görevlendirilen, hava trafik kontrolörleri
ve baş kontrolörlerinin sahip olduğu dereceler, sağlık raporu aranmaksızın,
görev süreleri boyunca geçerli olarak kabul edilir. (8)
Hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısı tarafından, hava trafik akış idaresi, slot koordinasyon, sivil-asker koordinasyon ve eğitim
ünitelerinde görevlendirilen hava trafik kontrolörleri ve baş kontrolörleri
sağlık raporu almaksızın sahip oldukları derece ve görev alanlarına ilişkin
yıllık yazılı sınava girerler. Ancak, sağlık raporu almadıkça, bu personelin
gerçek trafikte hava trafik kontrol hizmeti vermesine izin verilmez. (9)
Hava trafik kontrolörü lisansına sahip olup, herhangi bir derecesi bulunmayan
veya dereceleri geçerliliğini kaybeden veya geri alınan asistan hava trafik
kontrolörleri, işbaşı veya ünite eğitim programlarını ve gerekli çalışma
sürelerini tamamlayarak, mümkün olan en kısa sürede derece sınavlarına
gireceklerdir. Belgelenmiş hukuken kabul edilebilir mazereti olmaksızın,
birbirini takip eden 3 derece sınavına girmeyen veya birbirini takip eden 3
derece yenileme sınavında başarısız olan personelin hava trafik kontrolör
lisansı, hava seyrüsefer hizmet sağlayıcısının talebi ile Genel Müdürlük
tarafından daimi olarak iptal edilir. (10)
İşbaşı eğitimcisi onayının geçerlilik süresi azami 36 aydır. Hava seyrüsefer
hizmet sağlayıcısı tarafından görev ve sorumluluğunu yerine getirmediği
tespit edilen işbaşı eğitimcisinin sahip olduğu işbaşı eğitimcisi unvanı 3
aydan az olmamak kaydıyla süreli veya daimi olarak iptal edilir. (11)
Dereceler verildikleri ünite, sektör veya pozisyonda geçerlidir. Ünite, hava
limanı veya meydan değişikliğine yol açan bir tayin durumunda sahip olunan
derece veya dereceler geçerliliğini kaybeder. (12)
Radar derece sınavına başvuracak olan personelde ilgili radarsız dereceye
sahip olma şartı aranır. Sınavlarda kopya çekilmesi MADDE 45 – (1) Her türlü sınav veya değerlendirme sürecinde,
kopya çekenlerin durumu, komisyon tarafından tutanakla tespit edilerek, sınav
veya değerlendirmeler iptal edilir. Personel hakkında idari yaptırım
uygulanarak, hava trafik kontrolörlerinin veya baş kontrolörlerinin mesleki
unvanları en çok 3 ay süre ile geri alınır. BEŞİNCİ
KISIM Çeşitli ve
Son Hükümler Teknik düzenlemeler MADDE 46 – (1) Bu Yönetmelikte bulunmayan ve istisnai durum arz
eden teknik konular, uluslararası standartlardaki gelişmeler dikkate alınarak
Genel Müdürlük tarafından düzenlenir. Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 47 – (1) 6/9/1995 tarihli ve 22396 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Hava Trafik Kontrolörü Lisans Yönetmeliği (SHY 65-01) yürürlükten
kaldırılmıştır. Şahsi başvurular GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren bir yıl içerisinde, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte eğitim
programı Genel Müdürlük tarafından onaylanmış hava seyrüsefer hizmet
sağlayıcı kuruluş veya hava trafik kontrol eğitimi veren yükseköğrenim
kurumlarının temel hava trafik kontrol eğitimlerini başarıyla tamamlamış
olduğunu belgeleyen kişi, 40 yaşından gün almamış olmak kaydıyla ve aşağıda
belirtilen şartları yerine getirmek koşuluyla düzenlenecek lisans sınavına
girebilir. a)
ICAO Ek-1 Sınıf 3 hükümlerine uygun geçerli sağlık raporuna sahip olmak, b)
Başvuruyu şahsen Genel Müdürlüğe yapmak, c)
Sabıka kayıt belgesine sahip olmak, (2)
Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen şartlara sahip personel, en çok 3
lisans sınavına girebilir. Yapılacak 3 sınavda da başarısız olan başvuru
sahibi lisans sınavına girme hakkını kaybeder. Kazanılmış haklar GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce
hava trafik kontrol hizmetleri personeli için tarif edilen pozisyonlarda
çalışanların kazanılmış hakları saklıdır. Yürürlük MADDE 48 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 49 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sivil Havacılık Genel
Müdürü yürütür. EK - 1 Hava Trafik Kontrolör Lisansı Bu
Yönetmeliğe uygun olarak düzenlenen lisansın ayrıntıları aşağıda belirlenmiştir. Lisansta
yer alan bilgiler Lisanslarda
aşağıda belirlenen bilgiler yer almalıdır: a)
Lisansı veren ülke / kurum ismi, b)
Lisans Numarası, c)
Lisans sahibinin adı-soyadı, ç)
Lisans sahibinin doğum tarihi, d)
Lisans sahibinin doğum yeri, e)
Lisans sahibinin imzası, f)
Lisans sahibinin sahip olduğu dereceler, g)
Lisans sahibinin lisansa uygun ayrıcalıkları kullanabilmesi için gerekli olan
onaylar ve geçerlilik süreleri: a.
Dereceler, derece onayları, lisan onayları, eğitimci onayları ve ünite
onayları, b.
İlk verildikleri tarihler, c.
Bitim tarihleri, ğ)
Lisansın veriliş tarihi, h)
Lisansı veren otoritenin mühürlü onayı, Dereceler,
sağlık raporu ile birlikte geçerlilik kazanmakta olup; sağlık raporunun hangi
tarihte, nereden alındığı, raporda yer alan kısıtlamalar ile hangi tarihe
kadar geçerli olacağına dair bilgiler de lisanslarda yer almalıdır. Malzeme Birinci
kalite kâğıt kullanılmalı ve 1 inci paragrafta belirtilen bilgiler açık ve
okunaklı bir şekilde görünmelidir. Renk Hava
Trafik Kontrolör Lisansı sarı renklidir. EK - 2 Eğitim I. KISIM Başlangıç Eğitimi Hava
trafik kontrolörleri için başlangıç eğitimi olan temel hava trafik kontrolör
eğitimi Eurocontrol Teşkilatının Hava Trafik Kontrolörleri
İçin Başlangıç Eğitimi - Genel Çekirdek İçerik Rehber Dokümanı doğrultusunda
hazırlanan eğitim müfredatına göre verilir. Amacı, stajyer hava trafik
kontrolörlerine temel bilgi ve becerileri kazandırmak ve hava trafik kontrol
ünitesindeki işbaşı eğitimine hazırlamaktır. Eğitim teknik konuların
verildiği teorik ve simulator eğitimlerini de
içeren pratik derslerden oluşur. Eğitim süreleri onaylanmış temel eğitim
planlarında belirlenir. Temel
eğitim konuları havacılık hukuku, sivil/asker işbirliği prosedürlerini de
içeren hava trafik yönetimi, meteoroloji, seyrüsefer, hava araçları ve uçuş
prensipleri, insan faktörü, cihaz ve sistemler, emniyet ve emniyet kültürü,
emniyet yönetim sistemleri, olağanüstü/acil durumlar ve radyo telefon freyzyolojisini de içeren lisan bilgisi gibi ana
başlıkları kapsar. Emniyet
ile ilgili konuların altı çizilerek, adayları hava trafik hizmetlerinin
farklı tipleri için hazırlayacak şekilde öğretilir. Öğrenci, eğitim
sonrasında elde ettiği bilgi birikimi ve beceriler ile kompleks ve yoğun hava
trafiğini kontrol edebilmek için gerekli yeterliliğe sahip olacaktır.
Başlangıç eğitiminden sonra adayın yeterliliği, uygun sınavlar ile veya
eğitim boyunca devam eden bir değerlendirme sistemi ile değerlendirilecektir.
II. KISIM Ünite eğitimi Ünite
eğitim planları bir iş başı eğitmeni gözetiminde ünite prosedürlerinin yerel
alana uygulanması için gerekli yöntem ve zamanlamayı detaylandırır.
Onaylanmış plan, çalışma düzenlemeleri ile ilerleme değerlendirmeleri ve
sınavları da içeren yeterlilik değerlendirme sisteminin bütün elemanlarını ve
ünite eğitiminin süresini belirler. Değerlendirmeler
onaylanmış eğitmenler tarafından tarafsız olarak, uygun sınavlar veya sürekli
değerlendirme sistemi ile yapılacaktır. III. KISIM Devamlılık eğitimi Hava
trafik kontrolörlerinin bilgi düzeyini artırmak ve/veya kontrolörleri yeni
teknolojilere hazırlamak amacıyla verilen eğitimdir. Devamlılık eğitimi;
tazeleme, acil/olağanüstü durumlar ve dönüştürme eğitimlerini kapsayacak
şekilde teorik ve simülasyonları da içeren pratik derslerden oluşur. Bu
amaçla, gerekli zamanlama, personel planlaması ve usulleri detaylandıran
ünite yeterlilik planları oluşturulur ve bu planlar tercihen üç yılda bir
gözden geçirilerek onaylanır. Devamlılık
eğitiminin süresi, ünitede çalışmakta olan hava trafik kontrolörlerinin
işlevsel ihtiyaçlarına uygun biçimde özellikle usuller, kurallar ve
teçhizatlardaki değişiklikler çerçevesinde belirlenecektir. Hava trafik
kontrolörlerinin yeterliliği, her yıl yapılan sınavlarla değerlendirilir. IV. KISIM Mesleki Gelişim Eğitimleri Hava
Trafik Kontrolörleri arasından belirli niteliklere sahip personelin
uzmanlaşmasına yönelik olarak verilen eğitimdir. İş-başı eğitimcisi, hava
sahası tasarımcısı, değerlendirme uzmanı ve eğitmenler için verilen eğitimler
bu kapsamda değerlendirilir. EK - 3 EK - 3/A Lisan Yeterliliği Yeni
lisans alacakların ve lisans sahiplerinin radyo – telefon haberleşmesinde
kullanılan İngilizce’yi asgari olarak bu ekte yer alan ICAO Lisan Yeterlilik
Tablosundaki "operasyonel seviye"
düzeyinde bilmesi gerekir. Lisan yeterlilik tablosu sadece freyzyoloji kullanımını değil, aynı zamanda freyzyoloji dışında kullanılacak lisan bilgisini de
sınıflandırır. Yeni
lisans alacakların ve lisans sahiplerinin; (1)
Telefon veya radyo-telefon üzerinden karşılıklı olarak ve doğrudan yüz yüze
etkin iletişim sağlama, (2)
Genel, belirli bir konu veya iş ile ilgili konular üzerinde doğru ve net bir
şekilde iletişim sağlama, (3)
Genel veya iş ile ilgili konularda uygun haberleşme stratejilerini kullanma,
yanlış anlamaları fark ederek çözümleme ve mesajların doğru iletilmesini
sağlama, (4)
Alışılagelmiş haller dışında karşılaşılan karışık veya beklenmeyen olaylar
ile zorlukların yaşanması durumunda doğru iletişim sağlama, (5)
Havacılık camiasının anlayabileceği bir lehçe veya aksan kullanma, şartlarını
karşılaması gerekir. |
||||||
|
EK - 3/B ICAO LİSAN YETERLİLİK SKALASI
|