|
Karar
Sayısı : 2007/12300
Devlet Planlama Teşkilatı
Müsteşarlığınca hazırlanan ekli “Orta Vadeli Program (2008-2010)”ın kabul edilmesi; Devlet Bakanı ve Başbakan
Yardımcılığının 25/5/2007 tarihli ve 2226 sayılı yazısı üzerine, 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 16 ncı
maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 28/5/2007 tarihinde
kararlaştırılmıştır.
Ahmet Necdet SEZER
CUMHURBAŞKANI
Recep Tayyip ERDOĞAN
Başbakan
A.
GÜL A.
ŞENER M.
A. ŞAHİN B. ATALAY
Dışişleri
Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb. Yrd. Devlet Bak. ve Başb.
Yrd. Devlet Bakanı
A.
BABACAN M.AYDIN N. ÇUBUKÇU K. TÜZMEN
Devlet
Bakanı Devlet
Bakanı Devlet
Bakanı Devlet Bakanı
F.
KASIRGA O.GÜNEŞ O. GÜNEŞ H.ÇELİK
Adalet
Bakanı Milli
Savunma Bakanı V. İçişleri
Bakanı Maliye Bakanı V.
H.
ÇELİK F.
N. ÖZAK R.AKDAĞ F.KASIRGA
Milli
Eğitim Bakanı Bayındırlık
ve İskan Bakanı Sağlık
Bakanı Ulaştırma Bakanı
V.
M.
M. EKER M.
BAŞESGİOĞLU A.
COŞKUN
Tarım ve Köyişleri Bakanı Çalışma
ve Sos. Güv. Bakanı Sanayi ve Ticaret Bakanı
M.H.GÜLER A.
KOÇ O.
PEPE
Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanı Kültür
ve Turizm Bakanı Çevre ve
Orman Bakanı
Kamu mali yönetiminde yapılan reform kapsamında yeni bir politika belgesi
olarak ortaya çıkan Orta Vadeli Programın üçüncüsü hazırlanmış
bulunmaktadır. 2008-2010 dönemini kapsayacak olan bu Program, Dokuzuncu
Kalkınma Planı ile genel ekonomik koşulların gerekleri doğrultusunda
hazırlanmıştır.
Aynı dönemi kapsayan çok yıllı bütçe süreci, bu Programın Bakanlar
Kurulu tarafından kabulüyle başlamış bulunmaktadır.
Çeşitli alanlarda birbirleriyle tutarlı bir amaç, politika ve
öncelikler seti sunan Orta Vadeli Program, makro politikaların yanı sıra,
ülkemizin ihtiyaç duyduğu temel gelişme eksenlerini kapsamaktadır.
Programda, uzun vadeli amaçlara katkıda bulunacak şekilde, üç yıllık
dönemde üzerinde yoğunlaşılacak öncelikler tespit
edilmiştir. Bakanlık ve kurum bütçelerinin hazırlanmasında, idari ve yasal
düzenlemelerin gerçekleştirilmesinde, kurumların karar alma ve uygulama
süreçlerinde Programın amaç ve öncelikleri esas alınacaktır.
Orta Vadeli Program, yıllık uygulama sonuçları, içsel ve dışsal
gelişmeler ile kalkınma planı hedefleri doğrultusunda her yıl
yenilenmektedir. Programda yer alan amaç ve öncelikler bakımından
uygulamanın izlenmesi, değerlendirilmesi ve Bakanlar Kuruluna bilgi
sunulmasından Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı sorumludur.
Orta Vadeli Program, stratejik amaçlar temelinde kamu politikaları
ve uygulamalarını şekillendirecek ve kaynak tahsisini bu çerçevede
yönlendirecektir.
Bundan sonraki süreçte; 5018 sayılı Kanunun 16’ncı maddesi gereğince,
Orta Vadeli Programın ortaya koyduğu temel amaç, öncelik ve makro
hedeflerle tutarlı olmak üzere Orta Vadeli Mali Plan hazırlanacak ve Yüksek
Planlama Kurulu kararıyla yürürlüğe girecektir.
Kuruluşlar, Orta Vadeli Programda yer alan amaç ve öncelikler ile
Orta Vadeli Mali Planda verilecek ödenek teklif tavanlarını esas alarak,
tedbir önerilerini ve bütçe tekliflerini, 5018 sayılı Kanunun 17’nci
maddesi çerçevesinde, hazırlayacaklardır. Kuruluşlarla bütçe müzakereleri
bu doğrultuda yürütülecektir.
Orta Vadeli Programla başlayan program ve bütçe hazırlama süreci,
birbirleriyle uyumlu olmak üzere, nihai politika ve tedbirleri içeren
Yıllık Programın Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilmesi ve mali boyutu
gösteren Bütçe Kanun Tasarısının yasalaşmasıyla sona erecektir.
Orta Vadeli Programın temel amacı, Dokuzuncu Kalkınma Planında
ifadesini bulan “istikrar içinde büyüyen, gelirini daha adil paylaşan,
küresel ölçekte rekabet gücüne sahip, bilgi toplumuna dönüşen, AB’ye üyelik
için uyum sürecini tamamlamış bir Türkiye” vizyonunu esas alarak,
insanımızın yaşam kalitesini artırmaya yönelik bir program ve bütçe süreci
gerçekleştirmektir.
Ekonomik ve siyasi istikrar, gerçekleştirilen reformlar, ülkemizin
genç, eğitimli ve girişimci insan gücü, işleyen piyasa ekonomisi, uluslar
arası rekabete açık sanayisi, doğal ve kültürel değerleri toplumun
refahının yaygınlaşarak artmasına katkıda bulunacaktır.
Programın temel amacına hizmet etmek üzere, ülkemizin beşeri ve
iktisadi varlıkları etkin bir şekilde değerlendirilerek;
§
ekonominin rekabet gücünün artırılması,
§
istihdamın artırılması,
§
beşeri gelişme ve sosyal dayanışmanın güçlendirilmesi,
§
bölgesel gelişmenin sağlanması,
§
kamu hizmetlerinde kalite ve etkinliğin artırılması
yolunda gerekli
çalışmalar yürütülecektir. Bu program döneminde, eğitim başta olmak üzere,
makroekonomik istikrarı ve bütçe dengelerini bozmayacak şekilde, sosyal
politikaların uygulanmasına öncelik verilecektir.
Programın uygulama sürecinde ülkemizin ihtiyaçları ve öncelikleri
esas alınarak oluşturulan “Türkiye’nin AB Müktesabatına
Uyum Programı”nın hayata geçirilmesi sağlanacaktır.
Ekonomide sağlanan güven ve istikrarı korumak,
ekonomik büyümeyi yüksek ve sürdürülebilir kılmak, istihdamı artırmak, cari
açığa sürdürülebilir nitelik kazandırmak, cari açığın sağlam kaynaklarla
finanse edilmesini sağlamak, enflasyon oranını daha da aşağı çekmek ve
yüksek düzeyde faiz dışı fazla vermek Orta Vadeli Programın makroekonomik
öncelikleridir.
i)
Orta Vadeli
Program döneminde ihracat odaklı bir büyüme stratejisi sürdürülecektir.
Kamu kesimi, yapacağı altyapı yatırımları ve yasal düzenlemeler yoluyla
özel sektör yatırım ve üretimini hızlandırıcı bir rol oynayacak ve özel
sektörün yüksek katma değerli üretim yapısına yönelmesini teşvik edecektir.
ii) Ekonomik büyümenin istikrarlı bir yapıya
kavuşmasında emek verimliliğinin yanı sıra toplam faktör verimliliğinin de
artmaya devam etmesi büyük önem arz etmektedir. Bunun için de öncelikle
makroekonomik istikrar, kurumsal altyapının geliştirilmesi ve yatırım
ortamının iyileştirilmesi konularında ilerleme sağlanacaktır. Bu çabalar
ekonominin rekabet gücünün artmasını destekleyecektir.
iii) İstikrarlı bir büyüme için; mali disiplin
korunacak, anti enflasyonist süreci destekleyen para politikasına devam
edilecek ve reform süreci tavizsiz bir şekilde sürdürülecektir.
iv) İstihdam odaklı sürdürülebilir bir büyüme
çerçevesinde, rekabetçi bir ekonomi ve bilgi toplumunun gerektirdiği doğrultuda
nitelikli insan kaynaklarının yetiştirilmesi, istihdam imkanlarının
artırılması, işsizliğin azaltılması ve işgücü piyasasının etkinleştirilmesi
sağlanacaktır.
v) Ekonomide kamu politikalarından kaynaklanabilecek
belirsizlikler azaltılarak özel sektörün geleceğe yönelik uzun vadeli plan
yapabilmesi için elverişli bir ortam oluşturulacaktır.
Makroekonomik istikrarın ve büyüme performansının sürdürülmesi
amacıyla mali disipline devam edilecektir. Bunu gerçekleştirmek üzere mali
kuralları belirleyen yasal düzenlemeler yapılacaktır. Böylece, kamu borç
stokunun milli gelire oranı azaltılacak, yüksek bir faiz dışı fazla
seviyesi tutturulacak ve bütçeye esneklik kazandırılarak kamu harcamaları önceliklendirilecektir. Bu politika, enflasyon oranının
daha da aşağı çekilmesine ve cari açığın kontrol altında tutulmasına da
katkıda bulunacaktır.
a. Kamu Harcama Politikası
Kamu harcamaları, kaynak kısıtı ile
iktisadi ve sosyal getirileri bağlamında potansiyel büyüme üzerindeki
etkileri gözetilerek önceliklendirilecektir. Bu
çerçevede yaratılacak mali alan, Programda yer alan gelişme eksenlerindeki
öncelikler doğrultusunda kullanılacaktır.
Program döneminde harcamalara ilişkin
uygulanacak politikalar şunlardır:
i)
Kamu
idarelerinde mali yönetim, iç kontrol ve iç denetim faaliyetlerinin etkin
bir şekilde uygulanmasına yönelik tedbirler alınacaktır.
ii)
Kurumlar,
bütçe kısıtını dikkate alarak, belirlenen
öncelikler çerçevesinde kaynak tahsisini gözden geçireceklerdir. Bu
kapsamda, önceliğini yitirmiş faaliyetler ve projeler tasfiye edilecektir.
iii)
Kaynak
kullanımında etkililik, verimlilik ve tutumluluğu sağlamak üzere stratejik
planlama ve performans esaslı bütçeleme sistemi
yaygınlaştırılacaktır.
iv)
Kamu
kesiminde ücret ve maaşlar, gelir politikaları çerçevesinde hedeflenen
enflasyon dikkate alınarak belirlenecektir.
v)
Merkezi
yönetim bütçe kanunlarında kamu kesiminde yeni personel istihdamına ilişkin
sınırlamalara yer verilmeye devam edilecektir.
vi)
Ücret
sisteminin sadeleştirilmesini, kamu personelinin mali ve özlük haklarına
ilişkin dengesizlik ve adaletsizliklerin giderilmesini, performansa dayalı
ücret sistemine geçilmesini, mevcut statü
sayısının azaltılmasını esas alacak kapsamlı bir personel reformu hayata
geçirilecektir.
vii)
Sağlık
hizmetlerinin kalitesinden ödün verilmeksizin, ilaç ve tedavi harcamalarını
kontrol altında tutmaya yönelik tedbirler alınmaya devam edilecektir.
viii)
Genel
sağlık sigortası, getireceği mali yüklerin makul düzeyde tutulması
amacıyla, sağlıkta dönüşüm programıyla birlikte uygulanacaktır.
ix)
5510
sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunuyla getirilen
düzenlemelerde tasarruf sağlayıcı tedbirler alınacaktır.
x)
İşsizlik
sigortasından yararlanma koşulları iyileştirilecektir.
xi)
Sosyal
harcamaların toplam kamu harcamaları içindeki payı artırılacaktır.
xii)
Yerel
yönetimlerin harcamalarını finanse etmek amacıyla yapılan tahsislerin
objektif esaslara dayalı ve amaca yönelik kullanımı sağlanacaktır.
xiii)
Yerel
yönetimler personel politikalarını açıklanan norm kadro düzenlemelerine
uygun bir şekilde yürüteceklerdir.
b. Kamu Yatırım Politikası
Kamu yatırımlarının etkinliği artırılacak; yatırımlar, öncelikli
sosyal ihtiyaçları giderecek ve üretken faaliyetleri destekleyecek
nitelikteki altyapıya yönlendirilecek; sektörel,
bölgesel ve AB’ye uyum yönündeki amaçların gerçekleştirilmesinde etkili bir
araç olarak kullanılacaktır. Bu çerçevede;
i)
Kamu
yatırımlarının etkin, verimli ve zamanında gerçekleştirilmesini hedefleyen rasyonalizasyon çalışmalarına devam edilecektir.
ii) Eğitim, sağlık, teknolojik araştırma,
ulaştırma, içme suyu ve e-Devlet yatırımlarına öncelik verilecektir.
iii) Kamu yatırımları bölgesel kalkınma ve
bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılmasında etkili bir araç
olarak kullanılacaktır.
iv) AB’ye üyelik yönünde ortaya konulan
politika ve önceliklerin hayata geçirilmesi için sürdürülen çalışmaların
gerektirdiği yatırımlar hızlandırılacaktır.
v) Kamu altyapı yatırımlarında özel sektör
katılımını artırıcı modeller geliştirilecektir.
vi) Kamu yatırım teklif ve kararları, sorun
analizlerini içeren sektör çalışmalarına ve nitelikli yapılabilirlik etüd ve analizlerine dayandırılacaktır.
c. Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve
Özelleştirme
Kamu iktisadi teşebbüslerinden (KİT) orta vadede
özelleştirilebilecek olanların belirli bir takvim ve strateji çerçevesinde
özelleştirilmesi; ancak, özelleştirilinceye kadar bu teşebbüslerin ve uzun
vadede özelleştirilemeyecek diğer kuruluşların karlılık ve verimlilik
ilkelerine uygun olarak işletilmesi esastır.
i)
KİT’lerde
hesap verebilirliği, şeffaflığı, karar alma süreçlerinde esnekliği
sağlamaya ve KİT’ler üzerindeki müdahaleyi azaltmaya yönelik olarak
başlatılan kurumsal yönetim sistemi projesi tamamlanacaktır.
ii)
Fiyatlandırma
başta olmak üzere KİT’lerin tüm işletmecilik politikaları, genel yatırım ve
finansman kararnamelerinde öngörülen hedeflere ulaşacak şekilde piyasa
şartlarına uygun olarak belirlenecek ve etkin bir şekilde uygulanacaktır.
iii)
KİT’lerde
stok, tedarik, üretim ve pazarlama maliyetlerini düşürerek verimliliği ve
karlılığı artıran ve uluslar arası fiyat değişimlerine duyarlı olan bir
finansman politikası izlenecektir.
iv)
KİT’lerin
atıl durumda bulunan gayri menkullerinin değerlendirilmesinde rayiç bedel
esas alınacaktır.
v)
KİT’lerin,
atıl olmayan gayri menkullerini devretmemesi esastır. Zorunluluk hallerinde devir, ancak, işletmenin
verimliliği, bütünlüğü ve çevre sağlığı gibi hususları olumsuz
etkilemeyecek şekilde gerçekleştirilebilecektir.
vi)
KİT’lerin
zarar eden işletme birimleri, fonksiyonları da dikkate alınarak, tasfiye
edilecektir.
vii)
KİT’lerde
atıl istihdamın azaltılmasına yönelik tedbirlerin uygulanması sürdürülecek,
ancak nitelikli personel ihtiyacının karşılanması için gerekli tedbirler
alınacaktır.
viii)
İmalat
sanayii maliyetleri üzerinde olumsuz baskı
oluşturan enerji girdi fiyatlarının tespitinde sanayi aboneleri lehine bir politika
izlenecektir.
d. Kamu Borçlanma Politikası
i)
Borçlanma
politikasının temel amacı; borçlanmanın vadesi, para ve faiz cinsinden kompozisyonu
ve riskler dikkate alınarak, kamu finansman ihtiyacının en düşük maliyet ve
riskle karşılanmasıdır.
ii)
Nakit
ve borç yönetiminde oluşabilecek likidite risklerinin azaltılması amacıyla,
yeterli düzeyde rezerv tutulması politikasına devam edilecektir.
iii)
Toplam
borçlanma, ağırlıklı olarak Türk Lirası cinsinden ve sabit faizli
enstrümanlarla gerçekleştirilecek, piyasa
koşulları izin verdiği ölçüde borçlanmanın vade yapısı uzatılacaktır.
iv)
2008-2010
döneminde piyasa yapıcılığı sistemi uygulaması, ölçüt senet uygulaması ve
DİBS yatırımcı tabanının geliştirilmesi uygulamalarına devam edilecektir.
e. Kamu Gelir Politikası
Uygulanacak vergi politikalarının
temel amacı; makroekonomik politikalarla uyumlu bir şekilde büyüme ve
istihdamın desteklenmesine, ekonomide kayıtdışılığın
azaltılmasına ve daha basit, adil ve geniş tabanlı bir vergi sisteminin
oluşturulmasına katkıda bulunmaktır. Bu kapsamda;
i)
Piyasa
aktörlerinin uzun vadeli ekonomik kararlar almalarına yardımcı olmak ve
vergilendirmede öngörülebilirliği artırmak amacıyla, vergi politikalarının
uygulanmasında istikrar esas olacaktır.
ii)
Vergi
mevzuatının sadeleştirilmesi ve vergi tabanının genişletilmesine yönelik
çalışmalara devam edilecektir.
iii) Gerek kayıtdışılıkla
etkin mücadele, gerekse yatırımların ve istihdamın desteklenmesine yönelik
politikalar çerçevesinde, kamu finansmanının imkan verdiği ölçüde, işlemler
ile istihdam üzerindeki vergi ve benzeri yüklerin düşürülmesine yönelik
düzenlemeler yapılacaktır.
iv)
Vergileme
alanında Avrupa Birliği mevzuatı ile uyum çalışmalarına devam edilecektir.
v)
Ülkemizin
ticari ilişkileri bulunan ve çifte vergilemeyi önleme anlaşması
imzalanmayan ülkelerle çifte vergilemeyi önleme anlaşmaları imzalanmasına
yönelik çalışmalara devam edilecektir.
Para
politikasının temel amacı, fiyat istikrarını sağlamak ve sürdürülebilir
kılmaktır. Bu amaç doğrultusunda;
i)
2006 yılı başında
uygulamaya konulan enflasyon hedeflemesi rejimi sürdürülecektir.
ii) Uygulanmakta olan rejim çerçevesinde Merkez Bankası
kısa vadeli faiz oranlarını temel politika aracı olarak kullanmaya devam
edecektir.
iii) Merkez Bankası, önümüzdeki dönemde de, enflasyondaki
orta vadeli görünüme odaklanacak ve para politikası kararlarını bu
doğrultuda oluşturacaktır.
iv) Maliye politikasının enflasyon hedeflemesi
rejiminin başarıyla uygulanmasına vereceği desteğin devam etmesi için, mali
disipline uygun hareket edilmesi ve kamu maliyesinin etkinliğini artırmaya
yönelik reformların kesintisiz olarak sürdürülmesi önemini koruyacaktır.
v) Üç ayda bir yayınlanan Enflasyon Raporu para
politikasının temel iletişim aracı olmaya devam edecektir.
vi) Para politikasının hesap verebilirliğini ve
şeffaflığını temin etmek amacıyla, enflasyonun hedeften belirgin olarak
sapması ya da sapma olasılığının ortaya çıkması
halinde, Merkez Bankası hedeften sapmanın nedenlerini ve enflasyonun tekrar
hedefe yakınsaması için alınması gereken önlemleri Hükümete yazılı olarak
bildirecek ve kamuoyuna duyuracaktır. Bu çerçevede Merkez Bankası, hesap
verebilirlik ilkesinin işlerliğini sağlamak için enflasyon hedefinin
etrafında oluşturulan aralığı kamuoyuna açıklamaya devam edecektir.
vii) 2001 yılından beri uygulanmakta olan dalgalı döviz
kuru rejimi önümüzdeki dönemde de sürdürülecektir.
viii) Piyasada döviz likiditesinin belirgin olarak
artması durumunda, Merkez Bankası rezerv biriktirme amaçlı, düzenli döviz
alım ihaleleri yapabilecektir.
ix) Döviz kurlarında aşırı oynaklık görüldüğünde ya da aşırı oynaklığa neden olabilecek gelişmeler
yaşandığında, Merkez Bankası uzun dönemli denge değerini etkileme amacı
olmaksızın döviz piyasasına alım ya da satım
yönünde müdahalede bulunabilecektir.
Cari
işlemler açığının sürdürülebilir bir yapıda gelişmesi ve sağlıklı
kaynaklarla finanse edilmesi esastır. Bu çerçevede;
i)
Geleneksel
ihracat sektörlerinde katma değeri yüksek üretim sağlanmasına yönelik
teşvik ve devlet yardımları uygulamaları etkinleştirilerek sürdürülecektir.
Bu kapsamda, tasarım, marka, pazarlama ve tanıtım konusundaki mevcut
destekler çeşitlendirilerek geliştirilecektir.
ii)
Ürün
çeşitlendirmesine gidilerek dış pazarda rekabet edebilecek potansiyele
sahip, yüksek katma değerli, sermaye ve bilgi yoğun, yeni teknoloji
özelliği olan ürünlerin geliştirilmesi ve ihracata yönlendirilmesi
amacıyla, uygulanmakta olan destek sistemleri AB ve DTÖ normları
çerçevesinde etkinleştirilecektir.
iii) Dahilde işleme rejimi yeniden düzenlenecektir.
iv) Orta vadede yurt içi üretimin ithalat
bağımlılığının azaltılması amacıyla, sanayide kullanılan ithal ara
girdilerin yurt içinde üretilmesini sağlayacak mekanizmalar
geliştirilecektir.
v)
Gümrük birliği
uyarınca üstlenmekle yükümlü olduğumuz AB’nin teknik mevzuatına uyum süreci
hızlandırılacak; uyumlaştırılan mevzuatın etkin uygulanmasını teminen gerekli idari, teknik ve fiziki altyapı
tamamlanacak; ithalat aşamasında ve piyasa gözetim ve denetimi sırasındaki
kontroller etkinleştirilecektir.
vi) “Türkiye Turizm Stratejisi 2023” çerçevesinde turizm tanıtım çalışmalarına hız
verilecektir. Ayrıca yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, yatırımların
karşılıklı korunmasına ilişkin anlaşmalar ve kredi garanti mekanizmaları
yoluyla desteklenecektir.
i)
Program
döneminde yıllık ortalama yüzde 5,6 oranında ekonomik büyüme
hedeflenmektedir.
ii)
Program
döneminde yıllık ortalamada reel olarak özel
tüketim harcamalarının yüzde 6,4, özel sabit sermaye yatırım harcamalarının
yüzde 7,8, kamu tüketim harcamalarının yüzde 3,7 ve kamu sabit sermaye
yatırım harcamalarının yüzde 0,7 oranında artması öngörülmektedir.
iii)
İstihdam
olanaklarını artırıcı uygulamaların da etkisiyle Program döneminde yaklaşık
1,4 milyon kişiye yeni istihdam yaratılacağı öngörülmektedir.
i)
2007 yılında
yüzde 0,4 olacağı tahmin edilen kamu kesimi fazlasının GSYİH’ya
oranının, 2008 yılında açığa dönüşmesi, daha sonra tekrar fazlaya dönerek 2010
yılında yüzde 2,3’e yükselmesi hedeflenmektedir. Genel devlet dengesinde de
benzer trendin gerçekleşerek, GSYİH’ya oran
olarak, 2007 yılında yüzde 0,2 olan fazlanın 2010 yılında yüzde 2,1’e
yükselmesi öngörülmektedir.
ii)
Program dönemi
boyunca faiz gideri ve özelleştirme geliri hariç kamu kesimi fazlasının GSYİH’ya oranının yüzde 7’ler seviyesinde olması
hedeflenmektedir.
iii)
2007 yılında
yüzde 43,3 olması beklenen genel devlet harcamalarının GSYİH’ya
oranının, faiz giderlerindeki düşüş sonucunda 2010 yılında yüzde 40,6’ya gerilemesi
hedeflenmektedir.
iv)
2007 yılında
yüzde 35 olacağı tahmin edilen genel devlet faiz dışı harcamalarının GSYİH’ya oranının, 2010 yılında da aynı seviyede olması
öngörülmektedir.
v)
2007 yılında
yüzde 43,5 olacağı tahmin edilen genel devlet gelirlerinin GSYİH’ya oranının, 2010 yılında yüzde 42,7 olması
beklenmektedir.
vi)
2007 yılında
yüzde 31,8 olacağı tahmin edilen sosyal güvenlik primleri dahil vergi
yükünün (vergi red ve iadeleri hariç) GSYİH’ya oranının, 2008 yılında bir miktar artmakla
birlikte, dönem sonunda yüzde 31,3’e gerilemesi öngörülmektedir.
vii) Devam eden özelleştirme işlemleri sonucunda KİT
sisteminin faiz dışı fazla içindeki payı önemli ölçüde azalacaktır. 2006
yılında GSYİH’nın yüzde 0,62’si kadar faiz dışı
fazla veren KİT sisteminin, 2010 yılında GSYİH’nın
yüzde 0,22’si kadar faiz dışı fazla vermesi beklenmektedir.
viii) Özelleştirme işlemleri sonucunda kamunun tütün,
elektrik dağıtımı, petrokimya ve telekomünikasyon
alanlarından tamamen çekilmesi; bunun yanı sıra, şeker üretimi ve liman işletmeciliğindeki payının
azalması öngörülmektedir.
ix) Yerel yönetimlerin merkezi yönetim bütçesinden
aldıkları payları artırmaya yönelik tasarının mevcut haliyle yasalaşması durumunda,
merkezi yönetim bütçe harcamaları, 2008 yılında 2,6 milyar YTL, 2009
yılında 4,2 milyar YTL ve 2010 yılında 4,5 milyar YTL daha artacaktır.
x)
Yatırım
programının rasyonalizasyonu çalışmaları
çerçevesinde, 2007 yılında 5,8 yıl olacağı tahmin edilen stokun ortalama
tamamlanma süresinin 2010 yılında 5 yılın altına indirilmesi
hedeflenmektedir.
xi) Kamu net borç stokunun GSYİH’ya
oranında Program dönemi sonunda 2007 yılına göre 11,2 puanlık bir düşüş
hedeflenmektedir.
i)
Program
döneminde dünya ekonomisi ve ticaretinde yaşanan canlılığın ve büyüme
hızının bir miktar yavaşlamakla beraber sürmesi beklenmektedir. Bu
çerçevede, Program dönemi sonunda ihracatın yıllık ortalama yüzde 11,1
oranında artarak 137,5 milyar dolara, ithalatın ise yıllık ortalama yüzde
9,5 oranında artarak 202 milyar dolara ulaşacağı tahmin edilmektedir.
ii)
2008 yılında
19 milyar dolar olarak öngörülen turizm gelirlerinin, 2010 yılında 20,5
milyar dolara çıkacağı tahmin edilmektedir.
iii)
Bu çerçevede
cari işlemler açığının GSYİH’ya oranının orta
vadede yüzde 6’lar civarında seyredeceği öngörülmektedir.
iv)
Program dönemi
boyunca ödemeler dengesi finansman yapısında iyileşme beklenmekte, bu
kapsamda uzun vadeli sermaye girişleri ve doğrudan yabancı yatırımların
payında artış öngörülmektedir.
i)
Enflasyon
hedeflemesi rejimi çerçevesinde “nokta hedef” olarak belirlenen enflasyon
hedefleri, tüketici fiyat endeksinin yıllık yüzde değişimi ile hesaplanan
yıl sonu enflasyon oranı üzerinden tanımlanmakta ve 3 yıllık bir dönem için
açıklanmaktadır. Bu kapsamda, 2007, 2008 ve 2009 yılları için yıl sonu
hedefleri yüzde 4 olarak belirlenirken, 2010 hedefi ise 2007 yılı sonunda
belirlenecek ve ilan edilecektir.
ii)
Enflasyon
hedeflerinin Hükümet ve Merkez Bankası tarafından birlikte belirlenmesi
uygulamasına program döneminde de devam edilecektir.
İş ortamının rekabetçi bir yapıya kavuşturularak
iyileştirilmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i) Finansal araçlar çeşitlendirilecek, başta KOBİ’ler olmak üzere işletmelerin finansmana erişimi
kolaylaştırılacaktır.
ii) İş
ortamının iyileştirilmesine yönelik olarak bürokrasinin azaltılması ve
işlemlerin hızlandırılması konusundaki çalışmalar sürdürülecektir.
iii) Devlet
yardımları sisteminin etkinleştirilmesi ve AB müktesebatıyla uyumlu hale
getirilmesi çalışmaları sürdürülecektir.
iv) İşletmelerde
kurumsal yönetişim ilkeleri doğrultusunda kurumsallaşmanın
yaygınlaştırılması özendirilecek ve böylece finansman imkanlarına daha
uygun şartlarla erişmeleri sağlanacaktır.
v) Fikri
mülkiyet sisteminin etkinliğini sağlamak üzere; kurumsal kapasite
güçlendirilecek, kurumlararası etkin bir
işbirliği ve koordinasyon sağlanacak, toplum düzeyinde yaygın ve yerleşik
bir fikri haklar kültürü oluşturulacaktır.
vi) İşletmelerde
bilgi ve iletişim teknolojileri altyapısı geliştirilecek ve kullanımı
yaygınlaştırılacaktır.
vii) Altyapısı tamamlanmış
arsa ve arazi temin imkanları artırılacaktır.
viii) İşletmelerin
kazanç ve işlemleri ile istihdam üzerindeki vergi ve yüklerin rekabet
gücüne olumsuz etkileri kamu finansman dengeleri gözetilerek
azaltılacaktır.
ıx) Rekabeti
kısıtlayan, engelleyen veya bozan davranışlar ile mücadelede caydırıcı
yaptırımlar uygulanacak, yaptırımların uygulamasında saydamlık sağlanacak
ve rekabet kültürünün geliştirilmesi yönündeki çalışmalara devam
edilecektir.
x) Sanayi bilgi sistemi oluşturulacaktır.
Rekabet gücünün artırılması, ekonomide haksız
rekabetin önlenmesi ve kamu finansmanının sağlıklı bir yapıya
kavuşturulması hedefi doğrultusunda kayıtdışılığın
azaltılması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Kayıtdışılıkla etkin mücadele kapsamında toplumun tüm kesimlerinin desteklediği
bir strateji uygulanacaktır.
ii)
Kayıtdışılığın azaltılması amacıyla başta vergi denetimi olmak üzere kamu
kurum ve kuruluşlarının denetim kapasitesi beşeri ve teknolojik altyapı
yönünden geliştirilecektir.
iii)
Kayıtdışılıkla mücadele kapsamında, ödenmesi gereken verginin doğruluğunu
sağlamaya yönelik olarak vergi sisteminde ürün izleme sistemi, ulusal
marker uygulaması ve benzeri vergi güvenlik müesseselerinin oluşturulmasına
ve etkin şekilde uygulanmasına yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
iv)
Başta
Gelir İdaresi Başkanlığı ve Gümrük Müsteşarlığı olmak üzere ilgili tüm kamu
kurumlarının teknik ve idari altyapısı güçlendirilerek akaryakıt, tütün
mamulleri ve alkollü içkiler öncelikli olmak üzere tüm ithalat kalemleri
bazında kaçakçılıkla etkin bir şekilde mücadele edilecektir.
v)
Kayıtdışı ekonomi ve kayıtdışı istihdamın
azaltılmasına yönelik olarak kamu kurumları arasındaki koordinasyon
artırılacaktır.
vi)
Kayıtdışı işletme, kişi ve çalışanların kayıt altına alınabilmesini teminen kayıtlı sistem güçlendirilecektir.
vii)
Kayıtdışı ekonomiyi ödüllendiren, kamuya olan güveni sarsan, kayıtdışılığı özendiren ve kamu gelirlerinde kayba
neden olan her türlü af ve borç yapılandırılması beklentisinin önüne geçilecektir.
viii)
Kayıtdışılıkla mücadelede toplumsal duyarlılığı artırmak amacıyla toplumun
bilgilendirilmesine yönelik faaliyetler artırılacaktır.
Rekabetçi ölçeğe ulaşmış, kaynakları yatırıma
yönlendirecek araç çeşitliliğine ve mali derinliğe sahip, uluslar arası
standartlarda düzenlenen ve denetlenen bir finansal
sistemin geliştirilmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Yeni sermaye
piyasası araçları oluşturulacak ve mevcut piyasa ve araçların işlerliği
artırılacaktır.
ii)
Finansal piyasalarda
etkinlik ve rekabet geliştirilecektir.
iii)
Finansal piyasalarda güven
ve istikrar güçlendirilecektir.
iv)
Türev
ürünlerin risk yönetiminde kullanımı teşvik edilecek, ayrıca bu ürünlere
ilişkin risk algılaması artırılacaktır.
v)
Finansal sektörün
düzenleme ve denetimi, uluslar arası standartlara ve AB müktesebatına uygun
olarak geliştirilecek ve yurtdışı denetim otoriteleri ile işbirliği ve bilgi
paylaşımı artırılacaktır.
vi)
Müşterilerin
bilinçlendirilmesi, hak ve menfaatlerinin gözetilmesi ve koruyucu
uygulamaların geliştirilmesi sağlanacaktır.
a. Enerji
Enerji politikalarının temel amacı; artan nüfusun
ve gelişen ekonominin enerji ihtiyacının sürekli, kaliteli ve güvenli bir
şekilde asgari maliyetle karşılanması ve bunun özel sektör yatırımlarının
ağırlığını oluşturduğu, serbest rekabete dayalı şeffaf bir piyasa ortamında
gerçekleştirilmesidir. Bu çerçevede;
i)
Uzun dönemli
enerji arz güvenliğinin sürdürülmesi ve arz-talep projeksiyonlarına göre
orta dönemde oluşması öngörülen elektrik arz açığının önlenmesi amacıyla
gerekli tedbirler alınacaktır.
ii) Elektrikte serbestleşme süreci ve bu kapsamda
dağıtım ve üretim özelleştirmeleri
hızlandırılacaktır.
iii) Enerji verimliliği konusuna öncelik tanınacaktır.
iv) Doğal gaz kullanımı rekabete dayalı olarak
yaygınlaştırılacak, mevsimsel talep değişimleri de dikkate alınarak ulusal
düzeyde doğal gaz arz güvenliği sağlanacaktır.
v) Bölgemizde bulunan enerji (petrol, doğal gaz ve
elektrik) kaynaklarının uluslar arası pazarlara ulaştırılmasında
Türkiye’nin transit güzergahı ve terminal ülke olması için gerekli
çalışmalar sürdürülecektir.
b. Ulaştırma
Ulaştırma sektöründe temel amaç; ülke ekonomisinin
ve sosyal hayatın gereksinimlerine uygun, taşıma türleri arasında dengenin
sağlandığı, çağdaş teknoloji ve uluslar arası kurallarla uyumlu, çevreye
duyarlı, ekonomik, güvenli ve hızlı taşımacılığın yapıldığı bir ulaştırma altyapısının
zamanında oluşturulmasıdır. Ulaştırma alt sektörlerinin birbirlerini
tamamlayıcı nitelikte çalışması ve kombine taşımacılığın yaygınlaştırılması
esastır. Bu çerçevede;
i)
Bölünmüş yol
yapımları tamamlanarak ve standartları yükseltilerek mevcut karayolları
iyileştirilecektir.
ii) Başta karayolları olmak üzere ulaştırmanın tüm modlarında trafik güvenliği artırılacaktır.
iii) Ulusal ulaşım ağlarımızın Trans-Avrupa
ulaştırma ağları ile bütünleşmesi ve AB deniz otoyollarında Türk
limanlarının ana akslar üzerinde yer alması yönündeki çalışmalar
hızlandırılacaktır.
iv) Yük taşımacılığında demiryolu ve denizyoluna
ağırlık verilecektir.
v) Hızlı tren ile yolcu taşımacılığı
yaygınlaştırılacaktır.
vi) Hizmet kalitesini artırmak ve kamu üzerindeki mali
yükünü azaltmak amacıyla, TCDD yeniden yapılandırılacaktır.
vii) Ana limanlar oluşturulacak, limanların kombine
taşımacılık yapılabilen birer lojistik merkezi haline getirilmeleri ve
limanların etkin yönetimi sağlanacaktır.
viii) Bayrak, liman ve kıyı devleti kontrolü
iyileştirilecek; Türk vatandaşlarının, sahip oldukları filo için Türk
Bayrağını tercihi yönünde çalışmalar yapılacaktır.
ix) Trafiğin yoğunlaştığı hava meydanlarında
kapasiteler artırılacak, hava yolu taşımacılığında hizmet standartları
yükseltilecektir.
x)
Trafiği düşük
hava meydanları ile tarifeli hava yolu trafiği gerçekleşmeyen hava
meydanlarında düzenli ve sürekli havayolu hizmeti verilmesini sağlayacak
adımlar atılacaktır.
xi) Ulaştırma altyapısı ihtiyaçlarının karşılanmasında
özel sektör katılımını artıracak modeller geliştirilecektir.
xii) Kentlerde ekonomik ve çevresel açıdan
sürdürülebilir bir ulaşım sisteminin oluşturulabilmesi amacıyla trafik ve
talep yönetimi uygulamalarına öncelik verilecek, toplu taşım sistemi
seçiminde belediyelerin mali yapıları ve uluslar arası kabul görmüş
kriterler göz önüne alınacaktır.
İnsan sağlığını, doğal kaynakları ve estetik
değerleri korumak suretiyle sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda
çevrenin korunması ve kentsel altyapı ihtiyacının giderilmesi temel
amaçtır. Bu çerçevede;
i)
AB
müktesebatına uyum kapsamında oluşturulan çevre mevzuatının uygulanmasına
yönelik yönetim ve denetim kapasitesi geliştirilecektir.
ii) Ülkemizin sahip olduğu biyolojik çeşitliliğin ve
genetik kaynakların korunması, geliştirilmesi ve ekonomik değer
kazandırılmasına yönelik çalışmalar hızlandırılacaktır.
iii) Sera gazı azaltımı ve
iklim değişikliğinin olası etkilerinin bertarafına
yönelik tedbirler alınacaktır.
iv) Ülkemizde su yönetiminden sorumlu bir idari yapı
oluşturulacaktır.
v) Kentsel altyapı ana planı ve finansman stratejisi
hazırlanacaktır.
vi) Katı atık bertarafında
düzenli depolama yöntemi tercih edilecek ve katı atık yönetiminde etkinlik
sağlanacaktır.
vii) Çevre korumaya yönelik kentsel altyapı
hizmetlerinin planlanması, projelendirilmesi, gerçekleştirilmesi ve
işletilmesinde belediyelerin kapasiteleri geliştirilecektir.
Bilim ve teknoloji politikasının temel amacı, bilim
ve teknolojide yetkinleşmek ve bu yetkinliği ekonomik ve sosyal faydaya
dönüştürmek üzere özellikle özel sektörün yenilik yeteneğini artırmaktır.
Bu çerçevede;
i)
Bilim ve
teknoloji alanında kurumlar arası işbirliğini ve özel kesimin sistem
içindeki etkinliğini artıran ulusal yenilik sistemi oluşturulacaktır.
ii)
Özel kesimin
Ar-Ge kapasitesi ve talebini artırması
desteklenecektir.
iii) Özel kesim ile üniversiteler ve araştırma kurumları
arasındaki işbirliğini geliştirmeye yönelik destekler artırılacak ve
etkinleştirilecektir. Üniversite ve araştırma kurumlarında Ar-Ge çalışmalarının artırılması ve piyasa talebi
doğrultusunda yönlendirilmesi sağlanacaktır.
iv)
Araştırmacı
insan gücü kaynağı nitelik ve nicelik yönünden geliştirilecek ve özel
sektörde araştırmacı istihdamı teşvik edilecektir.
v)
Kamu
kurumlarındaki sorun ve ihtiyaçların Ar-Ge
yoluyla giderilmesine yönelik destekler sağlanacak ve kamu tedarik sistemi
Ar-Ge çalışmalarını ve yerli teknoloji
geliştirilmesini teşvik eden bir yapıya kavuşturulacaktır.
vi)
Savunma sanayiinin yurt dışı bağımlılığını azaltmaya yönelik
Ar-Ge destekleri artırılacak, savunma sektörü
için geliştirilen teknolojilerin diğer sektörlere, üniversitelere,
araştırma kuruluşlarına ve KOBİ’lere aktarılması
sağlanacaktır.
vii)
AB başta olmak
üzere Ar-Ge alanında yetkinleşmiş ülkeler ve bu
alanda faaliyet gösteren uluslar arası kuruluşlarla işbirliği
artırılacaktır.
viii)
Bilim,
teknoloji ve yenilik alanlarında toplumsal farkındalık
artırılacaktır.
ix)
Teknoloji
transfer merkezlerinin kurulmasına yönelik çalışmalar başlatılacaktır.
x)
Bilim ve
teknoloji alanında uygulanan politikaların ve destek mekanizmalarının
izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik bir sistem kurulacaktır.
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygın ve etkin
kullanılmasıyla bilgi toplumuna dönüşüm sürecinin hızlandırılması ve bu
yolla ülkemizin refah düzeyinin artırılmasına katkı sağlanması temel
amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Elektronik
haberleşme sektöründe alternatif altyapı ve hizmetlerin sunumuna önem
verilerek sektör daha rekabetçi hale getirilecektir.
ii) Sektörde etkin rekabet ortamının tesis edilmesi
amacıyla ihtiyaç duyulan hukuki düzenlemeler yapılacak, mevcut
düzenlemelerin ise zamanında ve etkin bir biçimde uygulanması sağlanacaktır.
iii) Başta geniş bant erişim olmak üzere, toplumun tüm
kesimlerinin bilgi ve iletişim teknolojilerine erişim imkanlarının
artırılması sağlanacaktır.
iv) Posta sektörü sürat, kalite, güvenilirlik ve
erişilebilirlik esasları ve AB düzenlemeleri paralelinde rekabetçi bir
anlayışla yeniden yapılandırılacaktır.
v) Kamu hizmeti yayıncılığı, teknolojideki gelişmeler
de dikkate alınarak geliştirilecek, toplumun farklı kesimlerinin
ihtiyaçlarını karşılayacak bir içerik ve sağlıklı bir mali yapıya kavuşturulacaktır.
Tarım sektöründe, gıda güvencesinin ve güvenliğinin
sağlanması ile doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gözetilerek,
örgütlü ve rekabet gücü yüksek bir yapının oluşturulması temel amaçtır.
Bu çerçevede;
i)
Tarımsal destekler,
Tarım Stratejisi Belgesi (2006-2010) ile 5488 sayılı Tarım Kanunu
çerçevesinde, alan ve ürün temelinde farklılaştırılarak üretimde etkinliğin
sağlanması hedefine yönelik olarak yeniden düzenlenecektir.
ii) Tarım politikalarının yürütülmesine ilişkin istatistiki veriler nitelik ve nicelik olarak
iyileştirilecek ve bilgi altyapısı geliştirilecektir.
iii) Tarım ve gıda işletmelerinin modernizasyon
çabaları, bitki ve hayvan sağlığı ile gıda güvenliğinin sağlanması
başta olmak üzere, belirlenecek öncelikler çerçevesinde desteklenecektir.
iv) Tarım sektörüne yönelik finansal
hizmetler çeşitlendirilecek ve yaygınlaştırılacaktır.
v) Tarımsal ürün ihracatında rekabet gücünün
artırılması amacıyla, ihracat desteklerinde katma değeri yüksek, markalı ve
nihai tüketiciye yönelik ürünlere ağırlık verilecektir.
vi) Üreticilerin, rekabet gücünü doğrudan artırıcı
yönde verimliliği ve pazarlama imkanlarını geliştirmek üzere örgütlenmeleri
sağlanacaktır.
vii) Bitkisel üretimde ekolojik koşullara uygun
çeşitlerin belirlenmesi ve yeni tarım tekniklerinin uygulanması sağlanacak,
bitki hastalık ve zararlılarıyla etkin ve entegre mücadele yöntemleri esas
alınacaktır.
viii) Hayvancılıkta, ıslah, hastalık ve zararlılarla
mücadele ve kaliteli yem bitkileri üretiminin artırılmasına yönelik alınan
tedbirler sürdürülecektir.
ix) Balıkçılık sektöründe kaynak yönetimine ilişkin
sistemin esasları belirlenecek, stok değerlendirme konusunda kurumsal
kapasite geliştirilecek ve çevre dostu yetiştiricilik
yaygınlaştırılacaktır.
x)
Eğitim ve
yayım hizmetlerinin güçlendirilmiş üretici örgütleri tarafından
yürütülmesine ağırlık verilecek ve mevcut kamu faaliyetleri
iyileştirilecektir.
xi) Toprak ve su kaynaklarının etkin kullanılmasına
yönelik yöntem ve araçlara öncelik verilecektir.
xii) Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile tarım
arazilerinin miras yoluyla parçalanması sorunu önlenecek ve arazi
toplulaştırma çalışmaları hızlandırılacaktır.
xiii) Sulama sektöründe proje stokunun
rasyonelleştirilmesine ilişkin çalışmalara devam edilecek ve sulama
yatırımlarının yaygınlaştırılmasına ivme kazandırmak amacıyla alternatif
finansman modelleri uygulamaya geçirilecektir.
xiv) Ormanlar, sürdürülebilir yönetim anlayışı dahilinde
korunacak ve işletilecek; ağaçlandırma, rehabilitasyon ve kent ormancılığı
geliştirilecek; ekosistem ağırlıklı eğitim ve tanıtım faaliyetleri
yoğunlaştırılacaktır.
xv) İklim
değişikliğinin tarım sektörüne muhtemel etkilerinin azaltılmasına yönelik
tedbirler alınacaktır.
a. Sanayi
İmalat sanayiinde ihracata
dönük bir yapı içerisinde yüksek katma değerli mal üretiminin artırılması
temel amaçtır. Madencilikte ise hammadde arz güvenliğinin geliştirilmesi,
madenlerin yurt içinde işlenerek katma değerinin artırılması yoluyla ülke
ekonomisine katkının geliştirilmesi esastır. Bu çerçevede;
i)
Orta ve yüksek
teknoloji sektörleri başta olmak üzere sanayi ihracatının artırılmasına
yönelik çabalara devam edilecektir.
ii) İthalatta haksız rekabetin önlenmesine yönelik
çalışmalar sürdürülecektir.
iii) İşletmelerin belirlenmiş sanayi bölgelerinde
kurulması ve mevcutların bu alanlara taşınması özendirilecek, işletmeler
arasında işbirliği faaliyetlerine önem verilecektir.
iv)
Orta ve yüksek teknoloji seviyesindeki otomotiv, beyaz eşya, makine
ve elektronik sektörlerinde Türkiye’nin üretim merkezi olmasına
çalışılacaktır.
v) KOBİ’lerin ve girişimcilerin rekabet gücünü artırmak üzere,
verimliliğin artırılması, iş kurma ve geliştirme faaliyetleri
desteklenecektir.
vi) Akreditasyon, uygunluk değerlendirme ve piyasa gözetim
sistemleri etkinleştirilecek ve belgelendirme faaliyetleri
desteklenecektir.
vii) Geleneksel sektörlerde uluslar arası rekabete uyum
sağlayacak yapıya dönüşüm desteklenecektir.
viii) Sanayide orta ve uzun vadeli perspektifi oluşturmak
üzere kamu ve özel sektör işbirliği ile genel ve sektörel
politika belgeleri oluşturulacaktır.
ix) Savunma sanayiinde Ar-Ge’ye dayalı tedariki ve yurtiçi teknoloji ve kabiliyet
edinimini esas alan bir sistem ve mevzuat oluşturulacaktır.
x)
Madencilikte
sanayi ve enerji hammaddeleri aramalarına ağırlık verilecek, madencilik
ürünleri yurt içinde işlenerek katma değer artırılacaktır.
xi) Madencilik sektöründe hukuki ve kurumsal
düzenlemeler tamamlanacaktır.
b. Hizmetler
Ekonomideki ağırlığı giderek artan ve ekonominin
itici gücü olan hizmetler alanında rekabet ortamı geliştirilmesi ve hizmet
ihracatının artırılması temel amaçtır.
Turizm
Turizm sektöründe, küreselleşmenin ortaya koyduğu
dinamikleri barındıran, ülkeye daha çok turist gelmesinin yanı sıra hizmet
kalitesini artırmaya çalışan, pazarlama kanallarını çeşitlendirerek üst
gelir gruplarını hedef alan, doğal sermayeyi koruyan ve sürdürülebilir
kılan, ülkemiz turizminin karşılaştırmalı rekabet üstünlüğüne uygun turizm
çeşitlerini ön plana çıkaran bir yapının oluşturulması temel amaçtır. Bu
çerçevede;
i)
Turizm
yatırımları çeşitlendirilecek, gelişmiş ve yoğun kullanıma konu olan
yörelerden diğer alanlara kaydırılarak turizm faaliyetlerinin tüm yıla
yayılması sağlanacaktır.
ii) Sektörle ilgili tüm yatırımlar, doğal, tarihsel,
sosyal ve kültürel çevreyi koruyucu ve geliştirici bir yaklaşım içinde ele
alınacaktır.
iii) Türk turizminin uluslar arası turizm pazarından
azami pay alabilmesi amacıyla yeterli talep yaratılacaktır.
iv) İstanbul kentinin kültürel, sosyal ve doğal
zenginlikleri, sürdürülebilir turizm gelişmesi çerçevesinde değerlendirilecektir.
İnşaat, Mühendislik-Mimarlık, Teknik Müşavirlik ve
Müteahhitlik Hizmetleri
Sektörde temel amaç; hizmet kalitesini, beşeri ve
fiziki sermayeyi geliştirmek ve böylece ülkenin ekonomik ve sosyal
gereksinimlerine uygun, çağdaş teknoloji ve uluslar arası kurallarla
uyumlu, çevreye duyarlı bir şekilde sektördeki katma değeri, döviz
girdisini ve istihdamı artırmaktır. Bu çerçevede;
i)
Firmaların finansmana erişimi kolaylaştırılacaktır.
ii) Sektörde istihdam edilen işgücü kalitesi
artırılacaktır.
iii) Teknik müşavirlik ve müteahhitlik hizmetlerinin uluslar
arası standartlara uygun kalitede ve güvenli olarak verilmesi
sağlanacaktır.
Bilgi Teknolojileri Hizmetleri
Ülkemiz bilgi teknolojileri sektörünün, yazılım ve
hizmetler alanında bölgesel bir oyuncu olarak konumlandırılması temel
amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Bilgi
teknolojileri hizmetleri sektörünün rekabet gücü artırılacaktır.
ii) Bilgi teknolojileri hizmetleri sektöründe kalite
düzeyi artırılacak ve sektör ihracata yönlendirilecektir.
iii)
Sektörün gelişimini destekleyecek hukuki ve kurumsal düzenlemeler
tamamlanacaktır.
Ticaret Hizmetleri
Ekonominin bütününü etkileyen ticaret hizmetleri
sektöründe rekabetçi bir ortamda verimlilik artışının sağlanması esastır.
Bu çerçevede;
i)
Toptan ve
perakende sektöründe; rekabeti ve tüketiciyi koruyan, bağlantılı diğer
sektörlerde üretimi destekleyen, kayıtdışılığı
önleyen, verimlilik ve kaliteyi artıran, hijyen kurallarına uyumu ve sektörün
kendi içindeki kesimler arasında dengeli gelişmesini sağlayacak bir
yapılanma gerçekleştirilecektir.
ii) Yüksek standartlara sahip güvenilir, ucuz ve hızlı
ulaşım sistemleri ile fiziki mal akışının temini yönünde lojistik ve
kombine taşımacılık faaliyetlerinin geliştirilmesi, bürokratik işlemlerin
basitleştirilerek tek noktadan çözümlenmesi sağlanacaktır.
iii) Ürün ihtisas borsalarının ve vadeli işlem
borsalarının geliştirilmesi ve bunu destekleyen lisanslı depoculuk
sisteminin kurulmasının yanında kurumsal ve işleyiş sıkıntılarının
çözümlenmesine yönelik çalışmalar sürdürülecektir.
İstihdam odaklı
sürdürülebilir bir büyüme çerçevesinde rekabetçi bir ekonomi ve bilgi
toplumunun gerektirdiği nitelikli insan kaynaklarının yetiştirilmesi,
istihdam imkanlarının geliştirilmesi ve işsizliğin azaltılması temel amaçtır.
Bu çerçevede;
i)
Yeni istihdam
olanaklarının geliştirilmesini, düzgün işlerin çoğaltılmasını ve kayıtdışı istihdamın azaltılmasını sağlayacak şekilde
istihdam üzerindeki yükler aktüeryal dengeler de
gözetilerek kademeli bir şekilde azaltılacaktır.
ii) Esneklik ile güvence arasındaki denge sağlanarak,
işgücü piyasası daha esnek ve hareketli bir yapıya kavuşturulacaktır.
iii) İşletmelerin ve çalışanların değişime uyum sağlama
kapasiteleri artırılacaktır.
iv) Sosyal diyalog kültürü yaygınlaştırılarak sosyal
diyalog mekanizmaları güçlendirilecektir.
v) İşgücü piyasasında zorluklarla karşılaşan kadınlar,
gençler, uzun süreli işsizler, özürlüler ve eski hükümlüler için fırsat
eşitliği sağlanacaktır.
Eğitimin işgücü talebine olan duyarlılığının
artırılması amacıyla yaşam boyu eğitim stratejisi dikkate alınarak
ekonominin talep ettiği alanlarda insangücü
yetiştirilmesi ve eğitimin daha esnek bir yapıya kavuşturulması temel
amaçtır. Bu çerçevede;
i)
İş dünyasının
talep ettiği nitelikteki işgücünün yetiştirilmesi amacıyla eğitim ile
işgücü arasındaki işbirliğini güçlendirecek mekanizmalar oluşturulacaktır.
ii) Yaşam boyu eğitim stratejisi hazırlanacaktır.
iii) Bilgi toplumuna dönüşüm süreci ile bölgesel, ulusal
ve uluslar arası gelişme ve ihtiyaçlar göz önünde tutularak yükseköğretim
kurumlarının birim ve programları güncellenecektir.
iv) Nitelikli işgücü yetiştirmeye yönelik faaliyetlerin
finansmanına özel sektörün katılımı artırılacaktır.
Kamu istihdam hizmetlerini, iş yaratma ve işgücünün
eğitimini içeren ve işgücünün özellikle de dezavantajlı grupların
istihdamını, niteliklerini ve kazancını artırmayı amaçlayan aktif işgücü
politikalarının işgücü piyasasının ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilmesi
ve bu kapsamda sunulan hizmetlerin kalitesinin yükseltilmesi temel amaçtır.
Bu çerçevede;
i)
Aktif işgücü programları, işgücü piyasası
ihtiyaç analizleri doğrultusunda etkin biçimde uygulanacak ve
yaygınlaştırılacaktır.
ii)
Aktif işgücü politikalarının uygulanmasına
ayrılan kaynaklar artırılacaktır.
iii)
İŞKUR’un ve İl
Müdürlüklerinin nitelikli personel eksikliği ve fiziki ortam
yetersizlikleri giderilecektir.
iv)
İstihdam yaratmayı amaçlayan mikro ölçekteki
projeler desteklenecektir.
Düşünme, algılama
ve problem çözme yeteneği gelişmiş, yeni fikirlere açık, özgüven ve
sorumluluk duygusuna sahip, Atatürk ilkelerine bağlı, demokratik değerleri
benimsemiş, milli kültürü özümsemiş, farklı kültürleri yorumlayabilen bilgi
toplumu insanını yetiştirmek eğitim politikasının temel amacıdır. Bu
çerçevede;
i)
Eğitimde
kalite, verimlilik ve rekabeti artırmaya yönelik olarak idari yapı yeniden
düzenlenecektir.
ii) Eğitim müfredatı gözden geçirilerek gerekli
güncellemelere devam edilecek, ihtiyaç duyulan alanlarda hizmetiçi eğitim faaliyetleri yapılacak ve
ortaöğretimde program türünü esas alan bir yapıya geçilecektir.
iii) İlk ve orta öğretimde etkin bir yönlendirme sistemi
kurulacaktır.
iv) Eğitimin tüm kademelerinde donanım ihtiyacı
karşılanacak, fiziki altyapı geliştirilecektir.
v) İhtiyaç duyulan alanlarda ve bölgelerde öğretmen ve
öğretim elemanı sayısı artırılacaktır.
vi) Eğitimde bilgi teknolojilerinin kullanımı
yaygınlaştırılacak ve etkin hale getirilecektir.
vii) Her kademede eğitime erişimin önündeki engeller
kaldırılacak; bölgesel ve cinsiyet farklılıkları giderilecektir.
viii) Eğitimin her kademesinde alternatif finansman
modelleri geliştirilecektir.
ix) Başta şiddet olmak üzere eğitim kurumlarında
disiplin sorunlarının giderilmesine ve yurttaşlık bilinci gelişmiş bireyler
yetiştirilmesine yönelik önlemler alınacaktır.
Sağlık
politikasının temel amacı vatandaşların ekonomik ve sosyal hayata sağlıklı
bireyler olarak katılımını sağlamak ve yaşam kalitelerini yükseltmeye
katkıda bulunmaktır. Bu çerçevede;
i)
Başta koruyucu
sağlık ve ana-çocuk sağlığı hizmetleri olmak üzere birinci basamak sağlık
hizmetleri güçlendirilerek yaygınlaştırılacaktır.
ii)
Birinci
basamak sağlık hizmetleri başta olmak üzere sağlık hizmetlerine erişim
olanakları iyileştirilecektir.
iii)
İhtiyaç
duyulan alanlarda sağlık personeli yetiştirilmesi sağlanacaktır.
iv)
Akılcı ilaç
kullanımı ilkesi etkin hale getirilecektir
v)
Sağlık
Bakanlığı yeniden yapılandırılarak, düzenleme, planlama ve denetleme rolü
güçlendirilecektir.
vi)
Sağlık hizmeti
sunumunda hasta hakları ve hasta memnuniyeti esas alınacaktır.
vii)
Hizmet
kalitesini artırmak amacıyla, hastane yönetimleri idari ve mali açıdan
özerk bir yapıya kavuşturulacak; sağlık kurumlarının akreditasyonuna
ilişkin bir sistem
geliştirilecektir.
viii)
Ulusal Sağlık
Bilgi Sistemi etkin hale getirilecektir.
Yoksulluk ve sosyal
dışlanma riski altında bulunan birey
ve grupların ekonomik ve sosyal hayata aktif katılımlarının artırılması ve
yaşam kalitelerinin yükseltilerek toplumsal
bütünleşmenin sağlanması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Gelirin
yoksullar lehine yeniden dağıtımının iyileştirilmesi için transfer
politikaları etkili hale getirilecektir.
ii) Eğitim, sağlık, istihdam, sosyal güvenlik gibi
temel hizmetler, dezavantajlı gruplar için daha erişilebilir ve eşit olarak
yararlanılabilir hale getirilecektir.
iii) Yoksulluğun azaltılmasına yönelik hizmetler,
yoksulların durumuna göre çeşitlendirilerek yoksulluk kültürünün oluşmasını
önleyici nitelikte olacaktır. Tarımdaki yapısal değişimin ortaya çıkardığı
yoksul kesim için tarım dışı alanlarda gelir artırıcı ve girişimciliği
özendirici faaliyetler desteklenecektir.
iv) Kente göç eden vasıfsız ve yoksul kesimlerin
istihdam edilebilirliklerini artırarak toplumla bütünleşmelerini sağlayacak
aktif istihdam politikaları geliştirilecektir.
v) Kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımlarını
artırmak için mesleki eğitim imkanları geliştirilerek istihdam edilebilirlikleri
artırılacaktır.
vi) Kadına yönelik şiddetin önlenmesi amacıyla gerekli
önlemler alınacaktır.
vii) Çocuk yetiştirme, yaşlı ve engelli bireylerin
bakımı konularında ihtiyaç duyan ailelere eğitim verilecektir.
viii) Zor koşullar altında yaşayan çocukların durumlarını
iyileştirecek ve çocuk işçiliğini önleyecek çalışmalar
etkinleştirilecektir.
ix) Özürlüler için sosyal ve fiziki çevre şartları
iyileştirilecek, özürlülerin istihdamına yönelik mesleki ve özel eğitim
imkanları ile danışmanlık hizmetleri geliştirilecektir.
x)
Yaşlılara
yönelik olarak evde bakım hizmeti desteklenecek, kurumsal bakım
hizmetlerinin ise nitelik ve niceliği artırılacaktır.
xi) Hüküm giymiş olanların topluma kazandırılmalarına
yönelik hizmetler etkinleştirilecektir.
Sosyal güvenlik
sistemini oluşturan sosyal sigortalar ile sosyal hizmetler ve yardımların,
nüfusun tümünü kapsayan, toplumun değişen ihtiyaçlarını karşılayabilen,
mali sürdürülebilirliğe ve etkin denetim mekanizmasına sahip, kaliteli hizmet
sunan bir yapıya kavuşturulması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Sosyal sigorta
sistemi, kayıtdışılık önlenerek çalışan nüfusun
tümünü kapsayacak şekilde yaygınlaştırılacaktır.
ii) Sosyal sigorta sisteminin mali sürdürülebilirliği aktüeryal dengeler gözetilerek sağlanacaktır.
iii) Sosyal sigorta sisteminin bilgi işlem altyapısında
tam otomasyona geçilerek, hak kaybını ve mükerrer
yararlanmayı önleyen etkili, erişilebilir ve sürdürülebilir hizmet sunan
bir yapı oluşturulacaktır.
iv) Sosyal hizmetler ve yardımlardan yararlanacak
kişilerin belirlenmesi amacıyla ortak bir veri tabanı oluşturularak, nesnel
ölçütlerle işleyen bir tespit mekanizması kurulacak ve sistemdeki
kuruluşlar arasında iletişim ve işbirliği sağlanacaktır.
v) Korunmaya muhtaç çocuklar için alternatif bakım
modelleri desteklenecek, kurumsal bakım hizmeti gerektiren durumlarda
iyileştirici tedbirler alınacaktır.
vi) Sosyal hizmetler ve yardımlar alanında nitelikli
personel eksikliği giderilecek ve mevcut personelin niteliği
artırılacaktır.
vii) Yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının
sosyal hizmetler ve yardımlar alanındaki faaliyetleri özendirilecektir.
Toplumsal değişim
sürecinde kültürel zenginlik ve çeşitliliğimizin korunması, geliştirilmesi
ve gelecek kuşaklara aktarılması, ihtiyacını duyduğumuz değer ve
davranışlarla zenginleştirilerek geçmişten geleceğe taşınmakta olan
kültürel birikimimizi ve onun tarafından biçimlenmiş olan kimliğimizi,
özgüvenli bir şekilde çağımızın değerleriyle bütünleştirebilecek bireylerin
yetiştirilmesi ve ortak kültürel değerlerimiz etrafında ve
farklılıklara saygı çerçevesinde tüm bireylerin hoşgörü, uzlaşma kültürü ve
toplumsal dayanışma içerisinde yaşaması temel amaçtır.
i)
Yurt içi ve
dışı kültür mirasımızın envanterinin çıkarılması, bu mirasın korunması ve
restorasyonuna yönelik çalışmalar planlı bir şekilde sürdürülecek, bu
konuda eğitim yoluyla kamuoyu bilincinin artırılması sağlanacaktır.
ii) Toplumun her kesiminin kültürel faaliyetlere kolay
erişimi ve eşit yararlanması amacıyla gerekli tedbirler alınacaktır.
iii) Görsel, işitsel ve sahne sanatlarının gelişimi ve
desteklenmesi için mekansal ve mali desteği de içerecek şekilde uygun
ortamlar hazırlanacaktır.
iv)
Kültür turizminin geliştirilmesi ve
yaygınlaştırılması çalışmaları bağlamında, otantik özellikleri korunarak
turizme açılan yöresel örneklerin çoğaltılması desteklenecektir.
v)
Maddi kültür
ürünleri ihraç ürünlerine dönüştürülerek turizm sektörü ile bağlantı içinde
değerlendirilecek, ihracatı zorlaştıran engeller giderilecektir.
vi)
Sinema ve
belgesel film gibi kültürel ürünlerin üretimi teşvik edilerek kültür
sektörünün milli gelir ve ihracat içindeki payı artırılacaktır.
vii)
Kültürel
kimliğimizi korumak, geliştirmek ve tanıtmak için etkin politikalar üretmek
ve ilgili kurumlar arasında gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla ilgili
bakanlığın görev ve sorumlulukları yeniden düzenlenecektir.
viii) Türkçe’nin geliştirilmesi, doğru ve etkin kullanımı
sağlanacaktır.
ix)
Kültürün
“hayat tarzımızı belirleyen değerler bütünü” olarak ele alınarak, kültürümüzün güçlü
yanlarının desteklenmesi sağlanacaktır.
x)
Yoğun göç,
hızlı ve çarpık kentleşme neticesinde ortaya çıkan sosyokültürel uyum
sorunlarını azaltıcı önlemler alınacaktır.
xi) Toplumumuzda dayanışma, uzlaşı
ve hoşgörü kültürünü besleyen toplumsal kurum ve kaynakların tespiti ile bu
kültürü zayıflatan etkenlerin ortaya çıkarılmasına yönelik sosyal
araştırmalara öncelik verilecektir.
xii)
Gençlerin aileleriyle ve toplumla
iletişimlerini daha sağlıklı hale getirecek, özgüvenlerini geliştirecek,
yaşadıkları topluma aidiyet duygularını, duyarlılıklarını ve karar alma
süreçlerine katılımlarını artıracak tedbirler alınacaktır.
xiii)
Kamu
politikaları oluşturulmasında demokratik katılımı, saydamlığı sağlamak ve
toplumsal iletişimi geliştirmek için STK’ların
karar alma süreçlerine katılımını sağlayacak mekanizmalar oluşturulmasına
yönelik çalışmalar yapılacaktır.
Bölgesel gelişme
politikalarında temel amaç; bölgelerin verimliliğini yükseltmek suretiyle,
ulusal kalkınmaya, rekabet gücüne ve istihdama katkıyı artırarak ekonomik
gelişme ve sosyal refahı ülke geneline dengeli bir şekilde yaymaktır.
i.
Ulusal ölçekte
bölgesel ve mekansal gelişme çerçevesi oluşturulacak, kalkınma ajansları
ile işbirliği içinde bölgesel gelişme stratejileri ve planları
hazırlanacak, alt ölçekli plan ve stratejilerin kapsamı ile ilke ve
standartları belirlenecektir.
ii.
Bölgesel plan
ve programlar uygulanabilir nitelikte hazırlanacak, mevcut entegre bölgesel
gelişme planları uygulanabilir programlara dönüştürülecek, bunlarla tutarlı
bir kaynak tahsisi sağlanacak, izleme ve değerlendirme mekanizmaları
oluşturulacaktır.
iii.
Bölgesel ve sektörel öncelikleri dikkate alan, seçici ve mekansal
odaklı devlet yardımları sistemi ile uygulamanın izlenmesi ve sonuçlarının
değerlendirilmesi için gerekli mekanizmalar oluşturulacaktır.
iv.
Bölgeler arası
göç eğilimleri analiz edilerek, bu eğilimleri bölgesel merkez olarak tespit
edilen kentlere yönlendirici strateji ve politikalar geliştirilecektir.
v.
Yoğun göç
baskısı altında olan kentlerin göçten kaynaklanan temel sorunları tespit
edilerek en çok etkilenen alanlarda sosyal uyuma yönelik çalışmalarla
birlikte fiziki ve sosyal altyapı iyileştirilecektir.
i.
Özellikle az
gelişmiş bölgelerde yerel düzeyde uzmanlaşmayı destekleyecek şekilde beşeri
kaynaklar ve sosyal sermaye geliştirilecek, bölgesel potansiyelleri ve
işgücü piyasası özelliklerini dikkate alan işgücü eğitimi ve girişimcilik
programları uygulanacaktır.
ii.
Üniversite-sanayi
işbirliğine ve yerel uzmanlaşmaya dayalı üretimi desteklemek üzere uygun
bölgelerde sektörel organize sanayi bölgeleri
uygulaması yapılacaktır.
iii.
Bölgelerin iş
ve yatırım imkanlarının ulusal ve uluslar arası düzeyde etkili bir şekilde
tanıtımı sağlanarak bölgelere sermaye girişi hızlandırılacaktır.
iv.
Yerel
kümelenme alanlarını destekleyici, kümedeki aktörler arasında işbirliğini
artırıcı ve kümenin dünya piyasaları ile entegrasyonunu sağlamaya yönelik
mekanizmaların oluşumu özendirilecektir.
i.
Kalkınma
ajansları başta olmak üzere yerel düzeyde kurumsal yapılar oluşturulacak,
mevcut yapıların kapasite geliştirme çalışmalarına devam edilecek, merkezi
ve yerel kurumlar arasındaki işbölümü etkinleştirilecektir.
ii.
Yerel ve
merkezi kuruluşlar arasında fiziki planlamayla ilgili görev ve yetkiler
belirgin bir şekilde tanımlanacak ve etkin bir denetim mekanizması kurulacaktır.
i.
Kırsal
kalkınma planı tamamlanarak Planın gerektirdiği kurumsal yapılar
geliştirilecektir.
ii.
Tarımdan
ayrılan işgücü ve orman köylüsünün çok amaçlı turizm ve rekreasyon, el
sanatları, tarıma dayalı sanayi ve diğer alternatif üretim faaliyetlerinde
yöresinde istihdam edilmesine yönelik
önlemler alınacaktır.
iii.
Kırsal kesimin
bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) konusundaki farkındalığı
artırılacak, bu teknolojilere erişim ve kullanım konusunda gerekli altyapı
ve rehberlik mekanizmaları geliştirilecektir.
iv.
Yerel düzeyde
aktörler arası işbirliğini geliştiren, kalkınma girişimlerini tabandan
tavana yaklaşımla güçlendiren, katılımı ve maliyet paylaşımını esas alan
projelere öncelik verilecektir.
v.
Kırsal kesimde
kamu yatırımları ve hizmetlerinin sunumunda, ilçe merkezleri, belediyeler
ve konumları itibarıyla çevresindeki yerleşim birimlerine hizmet verme ve
gelişme potansiyeli olan merkezi yerleşmelere öncelik verilerek, bu
yerleşmelerin altyapıları iyileştirilecektir.
vi.
Kırsal
yerleşim planlamasının esas ve kriterleri, kırsal alanın özelliklerine ve
kırsal toplumun ihtiyaçlarına göre belirlenecektir.
vii.
Doğal afet,
kamulaştırma ve terör gibi zorunlu nedenlerle yaşadıkları yerlerden ayrılan
vatandaşlara, kendi istekleri doğrultusunda, eski veya yeni yerleşim
yerlerinde sürdürülebilir yaşam koşullarının oluşturulması için gerekli
tedbirler alınacaktır.
Kamu kurum ve
kuruluşlarının asli görevlerini yerine getirebilmeleri için görev ve
yetkileriyle teşkilat yapıları arasında uyum sağlanması, işlevi kalmamış
birimlerin kapatılması, hizmet gereklerinin zorunlu kıldığı durumlar
dışında yeni birimler oluşturulmaması, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik
Şartında getirilen ilkeler dikkate alınarak merkezi yönetimden mahalli
idarelere yetki ve görev aktarılması, yerel yönetimlerin sundukları
hizmetler için ülke çapında asgari hizmet standartlarının belirlenmesi ve
bunlara uyumun denetlenmesi temel amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Kamu
hizmetlerinin daha etkin ve etkili sunulmasını sağlamak amacıyla kamu kurum
ve kuruluşları arasında mevcut olan görev ve yetki karmaşası ile
belirsizlikler giderilecek, tüm kurum ve kuruluşların asli görevlerini
yerine getirecekleri bir kurumsal yapıya kavuşturulması sağlanacaktır.
ii) Yerel yönetimlerin sundukları hizmetler için ülke
çapında asgari hizmet standartları belirlenecek; standartlara uygunluk
denetimi merkezi idare tarafından yapılacaktır.
iii) Genel İdari Usul Kanunu Tasarısı üzerindeki
çalışmalar sonuçlandırılacaktır.
Politika oluşturma sürecinin
rasyonelleştirilmesini ve politikaların veriye ve bilgiye dayandırılmasını
sağlamak amacıyla nitel ve nicel veri yönetimi geliştirilecektir. Gerek
politika oluşturma gerekse maliyetlendirme süreçlerinde sayısal, kurgusal
ve analitik yöntemlerden yararlanılacaktır.
Kamu idarelerinin
uygulayacakları politikaların maliyeti, etkilediği kesimler ve fırsat
maliyeti göz önüne alınarak, bütçenin, uygulanacak politikaların maliyetini
ve kamu idarelerinin performansını gösterecek bir yapıya kavuşturulması
sağlanacaktır.
Kamu idarelerinde
yönetim kararlarının stratejik planlara dayanan orta ve uzun vadeli bakış
açısı ile şekillendirilmesi sağlanacaktır.
i.
Kamu mali yönetimi reformu çerçevesinde yürütülen kuruluş düzeyinde
stratejik planlama ve performansa dayalı bütçeleme
çalışmaları programlı bir şekilde yaygınlaştırılacaktır.
ii.
Stratejik
planlar ve performans programları çerçevesinde ölçme, izleme ve
değerlendirme süreçleri geliştirilecektir.
iii.
Kamu
idarelerinde mevcut idari ve beşeri kapasite, nitelik ve nicelik olarak
stratejik yönetim anlayışı doğrultusunda geliştirilecek, yönetim kültürünün
yeni yapıya uyarlanmasına dönük programlar düzenlenecektir.
Kamu kurum ve
kuruluşlarında etkili bir insan kaynakları planlamasının yapılması, hizmet
gereklerine uygun sayı ve nitelikte personel istihdamı, kamu personel rejimi
reformunun gerçekleştirilmesi ve norm kadro uygulamasının
yaygınlaştırılması temel amaçtır.
i)
Kamu
personelinin kurum ve kuruluşlar arasında nitelik ve nicelik açılarından
dengeli dağılımını sağlamak ve personelin yetkinliğini artırmak amaçlarıyla
gerekli önlemler alınacaktır.
ii) Kamu kurum ve kuruluşlarında bilgi ve iletişim
teknolojileri ve e-Devlet projelerinin etkin yönetimine ilişkin eğitim
programları oluşturulacak ve bu projelerde görev alan personelin
yetkinliklerinin artırılması sağlanacaktır.
Kamu hizmetlerinde
kalite, hız ve etkinliğin önemli bir aracı olan e-Devlete ilişkin
altyapıların oluşturulması temel amaçtır. Bu kapsamda, kamuya ait BİT
yatırım proje ve uygulamalarının bütüncül bir yaklaşımla yürütülmesi,
kurumlar arası koordinasyon ve elektronik ortamlarda güvenli bilgi
paylaşımının sağlanması, iyi yönetişim ilkelerinin benimsendiği kamu
yönetimi yaklaşımının desteklenmesi esas olacaktır. Bu çerçevede;
i)
e-Devlet hizmetlerinin sunumunda; vatandaş ve iş
dünyasının ihtiyaçları, yaşam ve iş süreçleri temel alınacak, kamu iş
süreçleri iyileştirilecektir.
ii)
Kamu kurumlarının elektronik ortamlarda birlikte
çalışabilirliği sağlanarak, tek kapıdan, kesintisiz, güvenli ve çoklu
ortamlardan erişilebilir nitelikte, bütünleşik hizmet sunumu sağlanacaktır.
iii)
Kamu hizmetleri sunumunda bilgi ve iletişim
teknolojileri etkin şekilde kullanılarak ve kaynak kullanımında etkinlik
artırılarak, kamu cari giderlerinde tasarruf sağlanacak, kamu gelirleri artırılacaktır.
iv)
e-Devlet hizmetlerinin sunumunda bilgi güvenliğinin
sağlanması ve kişisel bilgilerin mahremiyetinin korunması için gerekli
tedbirler alınacaktır.
v)
e-Devlet hizmetleri kullanımının yaygınlaşması için
gerekli tedbirler alınacaktır.
Yargılamanın
işleyişinde ve temel unsurlarında hizmet kalitesini artırıcı çabalar
sürdürülecek; hukukun üstünlüğü ve hukuk devleti gerekleri çerçevesinde
yargılama sürecinin hızlı, adil, güvenli ve isabetli şekilde işlemesini
sağlayacak hukuksal ve kurumsal düzenlemeler yapılacaktır. Yargının iş
yükünü azaltmak amacıyla alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin
geliştirilmesi, hakim, savcı ve diğer yardımcı adalet personeli sayısının
artırılması, adli hizmet birimlerinin teknik ve fiziki altyapı
eksikliklerinin giderilmesi ve adli hizmetlerin elektronik ortama
taşınmasının sağlanması temel amaçtır. Bu çerçevede;
i)
Adalet hizmetlerinin daha adil, hızlı, güvenli ve isabetli şekilde
sunulması sağlanacaktır.
ii)
Yargı mensuplarının mesleki ahlak ve davranış kurallarını uluslar
arası ölçütlere göre belirleyecek yasal düzenlemeler gerçekleştirilecektir.
Bireyin, kurumların
ve mülkiyetin güvenliğini gözeten bir asayiş hizmeti sunumunun yanında iç
güvenlik hizmetinin; mali suçlar,
yasa dışı göç ve iltica hareketleri, insan ticareti, uyuşturucu
kullanımı ve kaçakçılığı, organize suçlar ve terörizmle mücadele
eksenlerinde odaklanmasına ağırlık verilecektir. Bu amaca yönelik
olmak üzere;
i)
Güvenlik
hizmetinin sunumunda, suçun oluşmadan önlenebilmesi ve delilden sanığa
ulaşılması yaklaşımı benimsenecek, toplum destekli ve birey odaklı bir
asayiş hizmeti sunumu sağlanacaktır.
ii) Organize ve mali suçlar, terörizm ve terörizmin
finansmanıyla etkin bir şekilde mücadele edilecektir.
iii) Yasa dışı göç ve iltica hareketleri, insan ticareti
ve kaçakçılığı, uyuşturucu madde ticareti ve kullanımıyla etkin bir şekilde
mücadele edilecektir.
Afet yönetimi,
merkezi ve yerel düzeyde yeterli, etkin ve bütüncül kurumsal, idari ve
yasal bir yapıya kavuşturulacaktır.
i)
Afet yönetimi
ile ilgili kurumların çakışan yetki ve sorumlulukları giderilecek, mevcut
yasa ve yönetmelikler gözden geçirilerek gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
ii) Güvenli kentlerin yaratılabilmesi amacıyla zarar
azaltma ve risk yönetimi konuları açısından imar ve yapı mevzuatı yeniden
düzenlenecektir.
iii) Zorunlu Deprem Sigortası bütün ülke, afet türleri
ve yapılar kapsanacak şekilde geliştirilecektir.
|
|
|
|
|
|
Ek
Tablo: 1- Temel Ekonomik
Büyüklükler
|
|
|
|
|
2008
|
2009
|
2010
|
|
BÜYÜME VE İSTİHDAM
|
|
|
|
|
GSYİH (Milyar YTL, Cari Fiy.)
|
719,9
|
791,4
|
869,9
|
|
GSYİH (Milyar Dolar,
Cari Fiy.)
|
482,7
|
527,2
|
571,2
|
|
Kişi Başına Milli Gelir
(GSYİH, $)
|
6.456
|
6.969
|
7.466
|
|
GSYİH Büyümesi (1)
|
5,5
|
5,7
|
5,7
|
|
Toplam Tüketim (1)
|
5,2
|
6,2
|
6,6
|
|
Kamu
|
4,9
|
2,1
|
4,1
|
|
Özel
|
5,3
|
6,9
|
6,9
|
|
Toplam Sabit Sermaye
Yatırımı (1)
|
7,2
|
6,0
|
5,7
|
|
Kamu
|
-0,9
|
0,5
|
2,5
|
|
Özel
|
9,5
|
7,5
|
6,5
|
|
Toplam Nihai Yurtiçi
Talep
|
5,7
|
6,2
|
6,4
|
|
Toplam Yurtiçi Talep
|
5,2
|
6,1
|
6,3
|
|
Nüfus (Yıl Ortası,
Milyon Kişi)
|
74,8
|
75,6
|
76,5
|
|
İşgücüne Katılma Oranı
(%)
|
48,5
|
48,8
|
49,3
|
|
İstihdam Düzeyi (Milyon
Kişi)
|
23,1
|
23,6
|
24,1
|
|
İşsizlik Oranı (%)
|
9,6
|
9,5
|
9,5
|
|
DIŞ TİCARET
|
|
|
|
|
İhracat (FOB) (Milyar
Dolar)
|
112,4
|
124,2
|
137,5
|
|
İthalat (CIF) (Milyar
Dolar)
|
168,4
|
184,1
|
202,2
|
|
Dış Ticaret Dengesi
(Milyar Dolar)
|
-56,0
|
-59,9
|
-64,7
|
|
İhracat / İthalat (%)
|
66,7
|
67,5
|
68,0
|
|
Dış Ticaret Hacmi /
GSYİH (%)
|
58,2
|
58,5
|
59,5
|
|
Turizm Gelirleri (Milyar
Dolar)
|
19,1
|
19,8
|
20,5
|
|
Cari İşlemler Dengesi
(Milyar Dolar)
|
-31,0
|
-32,9
|
-35,4
|
|
Cari İşlemler Dengesi /
GSYİH (%)
|
-6,4
|
-6,3
|
-6,2
|
|
Ham Petrol Fiyatı ($/w)
|
57,6
|
54,7
|
51,7
|
|
Ham Petrol İthalatı (
Milyar Dolar)
|
10,9
|
10,7
|
10,5
|
|
FİYATLAR (Yüzde
Değişme)
|
|
|
|
|
TÜFE Yıl Sonu(2)
|
4,0
|
4,0
|
--
|
|
(1) Reel
fiyatlarla yüzde değişimi göstermektedir.
|
|
(2) 2008 ve 2009 yılları
için enflasyon hedefleri Hükümet ve Merkez Bankası tarafından
belirlenmiştir. 2010 yılı hedefi
önümüzdeki dönemde belirlenecektir.
|
|
|
|
|
|
|
Ek
Tablo: 2 - Kamu Finansmanına İlişkin Büyüklükler (1)
|
|
|
|
|
|
(GSYİH'ya Oran, %)
|
|
|
2008
|
2009
|
2010
|
|
KAMU KESİMİ GENEL
DENGESİ (KKGD) (2)
|
-0,53
|
1,85
|
2,26
|
|
Genel Devlet
|
-0,79
|
1,59
|
2,08
|
|
Merkezi Yönetim Bütçesi (3)
|
-2,59
|
-0,83
|
-0,20
|
|
Mahalli İdareler
|
0,14
|
0,11
|
0,12
|
|
Bütçe Dışı Fonlar
|
0,59
|
1,26
|
1,12
|
|
İşsizlik Sigortası Fonu
|
0,91
|
0,89
|
0,87
|
|
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
|
0,00
|
0,00
|
0,00
|
|
Genel Sağlık Sigortası
|
0,00
|
0,00
|
0,00
|
|
Döner Sermayeli Kuruluşlar
|
0,16
|
0,16
|
0,17
|
|
KİT (Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar dahil)
|
0,26
|
0,26
|
0,18
|
|
FAİZ GİDERLERİ VE
ÖZELLEŞTİRME GELİRLERİ HARİÇ KKGD
|
7,00
|
6,94
|
7,01
|
|
Genel Devlet
|
6,63
|
6,57
|
6,73
|
|
Merkezi Yönetim Bütçesi (3)
|
5,10
|
5,00
|
5,24
|
|
Mahalli İdareler
|
0,30
|
0,26
|
0,28
|
|
Bütçe Dışı Fonlar
|
0,16
|
0,25
|
0,18
|
|
İşsizlik Sigortası Fonu
|
0,91
|
0,89
|
0,87
|
|
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
|
0,00
|
0,00
|
0,00
|
|
Genel Sağlık Sigortası
|
0,00
|
0,00
|
0,00
|
|
Döner Sermayeli Kuruluşlar
|
0,16
|
0,16
|
0,17
|
|
KİT (Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar dahil)
|
0,37
|
0,37
|
0,27
|
|
Merkezi Yönetim Bütçe
Gelirleri (3)
|
28,88
|
28,08
|
27,26
|
|
Merkezi Yönetim Bütçe
Harcamaları (3)
|
31,47
|
28,91
|
27,45
|
|
Sosyal Güvenlik
Primleri Hariç Vergi Yükü (Red ve İadeler
Hariç)
|
24,81
|
24,23
|
23,97
|
|
Sosyal Güvenlik
Primleri Dahil Vergi Yükü (Red ve İadeler
Hariç)
|
32,21
|
31,60
|
31,30
|
|
Kamu Net Borç Stoku
|
39,40
|
35,10
|
30,60
|
|
|
|
|
|
|
|
(GSYİH'ya Oran, %)
|
|
Kamu kaynağının, ilk
elde eden kuruluş bütçesinde gelir; nihai olarak harcayan kuruluş
bütçesinde gider
|
|
olarak yazılması
durumunda oluşan ve KİT'leri kapsamayan Genel Devlet Dengesinde, toplam
denge
|
|
rakamı değişmemekte,
ancak bütçe türleri itibarıyla açık (veya fazla) değişmektedir.
|
|
|
|
2008
|
2009
|
2010
|
|
GENEL DEVLET DENGESİ
(GDD) (2)
|
-0,79
|
1,59
|
2,08
|
|
Merkezi Yönetim Bütçesi (3)
|
0,56
|
2,18
|
2,64
|
|
Mahalli İdareler
|
-0,25
|
-0,30
|
-0,25
|
|
Bütçe Dışı Fonlar
|
0,46
|
1,12
|
0,98
|
|
İşsizlik Sigortası Fonu
|
0,91
|
0,89
|
0,87
|
|
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
|
-1,86
|
-1,90
|
-1,90
|
|
Genel Sağlık Sigortası
|
-1,03
|
-0,83
|
-0,69
|
|
Döner Sermayeli Kuruluşlar
|
0,42
|
0,43
|
0,43
|
|
FAİZ GİDERLERİ VE
ÖZELLEŞTİRME GELİRLERİ HARİÇ GDD
|
6,63
|
6,57
|
6,73
|
|
Merkezi Yönetim Bütçesi (3)
|
8,26
|
8,02
|
8,08
|
|
Mahalli İdareler
|
-0,09
|
-0,14
|
-0,10
|
|
Bütçe Dışı Fonlar
|
0,03
|
0,11
|
0,05
|
|
İşsizlik Sigortası Fonu
|
0,91
|
0,89
|
0,87
|
|
Sosyal Güvenlik Kuruluşları
|
-1,86
|
-1,90
|
-1,90
|
|
Genel Sağlık Sigortası
|
-1,03
|
-0,83
|
-0,69
|
|
Döner Sermayeli Kuruluşlar
|
0,42
|
0,43
|
0,43
|
|
Genel Devlet
Gelirleri
|
43,94
|
43,65
|
42,66
|
|
Özelleştirme Hariç Genel Devlet Gelirleri
|
42,97
|
42,14
|
41,73
|
|
Genel Devlet
Harcamaları
|
44,74
|
42,06
|
40,58
|
|
Faiz Giderleri Hariç Genel Devlet Harcamaları
|
36,33
|
35,57
|
34,99
|
|
Merkezi Yönetim Bütçe
Gelirleri (3)
|
25,95
|
25,20
|
24,41
|
|
Merkezi Yönetim Bütçe
Harcamaları (3)
|
25,39
|
23,02
|
21,77
|
|
(1) (-) işareti açığı
göstermektedir.
|
|
|
|
|
(2) Gelir - gider
farkını göstermektedir.
|
|
|
|
|
(3) Düzenleyici ve
denetleyici kurumlar, bütçe tekliflerini Eylül ayı sonuna kadar doğrudan
TBMM'ye
|
|
|
gönderdiklerinden, bu
kurumların bütçe büyüklükleri tahmini olarak kullanılmıştır.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|