|
Başbakanlık (Hazine
Müsteşarlığı)’tan:
SİGORTA
VE REASÜRANS ŞİRKETLERİ İLE EMEKLİLİK ŞİRKETLERİNİN
FİNANSAL
RAPORLAMALARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
ve kapsam
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketlerinin; hesap ve kayıt
düzeninde şeffaflık ve tekdüzenin sağlanması, işlemlerinin kayıt dışında
kalmasının önlenmesi, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak
sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, konsolide ve
konsolide olmayan bazda mali durumları, mali performansları ile yönetimin
etkinliği hakkında bilgileri içeren finansal
tablolarının zamanında ve doğru bir şekilde hazırlanması, raporlanması ve
yayımlanmasına ve belgelerin saklanmasına ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir.
Dayanak
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, 3/6/2007
tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 18 inci maddesi ile 28/3/2001 tarihli ve
4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 11
inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan;
a) Birlik: Türkiye Sigorta ve
Reasürans Şirketleri Birliğini,
b) Kanun: 5684 sayılı
Sigortacılık Kanunu ile 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım
Sistemi Kanununu,
c) Müsteşarlık: Hazine
Müsteşarlığını,
ç) Sigortacılık Gözetim
Sistemi: Şirketlerin uzaktan
gözetimini teminen oluşturulan elektronik veri
transferi sistemini,
d) Şirket: Türkiye'de kurulmuş
sigorta ve reasürans şirketleri ile yabancı ülkelerde kurulmuş sigorta ve
reasürans şirketlerinin Türkiye'deki teşkilatını ve emeklilik şirketlerini,
e) Türkiye Muhasebe Standardı:
Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yürürlüğe konulmuş olan
Türkiye Muhasebe Standartları ve Türkiye Finansal
Raporlama Standartları ile bunlara ilişkin ek ve yorumları
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Faaliyetlerin
Muhasebeleştirilmesi, Finansal Tablolar ve Finansal Raporlar
Faaliyetlerin
muhasebeleştirilmesi
MADDE
4 – (1) Şirket faaliyetlerinin,
ikinci fıkrada belirtilen konularda Müsteşarlıkça çıkarılacak tebliğler
hariç olmak üzere, bu Yönetmelik ile
Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun finansal
tabloların hazırlanma ve sunulma esaslarına ilişkin mevzuat hükümleri
çerçevesinde muhasebeleştirilmesi esastır.
(2) Sigorta sözleşmelerine,
bağlı ortaklık, birlikte kontrol edilen ortaklık ve iştiraklerin muhasebeleştirilmesi
ve konsolide finansal tablolar, kamuya
açıklanacak finansal tablolar ile bunlara ilişkin
açıklama ve dipnotların düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar
Müsteşarlıkça çıkarılacak tebliğler ile belirlenir.
Finansal tablolar
MADDE
5 – (1) Finansal
tablolar; bilanço, gelir tablosu, özsermaye
değişim tablosu, nakit akış tablosu
ile kâr dağıtım tablosundan oluşur. Finansal
tablo dipnot ve açıklamaları ile finansal
tablolarda yer alan bilgilere ilişkin açıklayıcı rapor ve tablolar, finansal tabloların ayrılmaz parçalarıdır. Bilanço ve
gelir tablosu, dipnot, açıklama ve ekleri ile birlikte temel finansal tabloları oluşturur.
Bilanço
MADDE
6 – (1) Bilanço, şirketlerin
belirli bir tarihteki iktisadi ve mali durumunu yansıtan, varlıklarını, borçlarını
ve özsermayelerini, aktif ve pasif hesaplar
şeklinde gerçeğe uygun ve doğru bir biçimde gösteren tablodur. Bilançonun
aktif bölümü paraya dönüşüm çabukluğuna, pasif bölümü ise ödeme çabukluğuna
göre düzenlenir.
(2) Bilanço net değer esasına
göre hazırlanır. Bu nedenle, şirketin aktif ve pasif yapısını düzenleyici
nitelikteki hesaplar ilgili bulundukları kalemlerin altında birer indirim
kalemi olarak gösterilir. Bilançonun aktif ve pasif yapısını yansıtan
hesaplar kendi aralarında mahsup edilemez. Borç bakiyesi veren hesapların
bilançonun aktif bölümünde, alacak bakiyesi veren hesapların pasif
bölümünde yer alması sağlanır.
(3) Varlıklar gelecekteki
iktisadi faydaların kullanma hakkının şirkete ait olması ve güvenilir bir
şekilde ölçülebilen değer veya maliyetinin bulunması durumunda bilançoda
gösterilir. Tutarları kesin olarak saptanamayan alacaklar için herhangi bir
tahakkuk işlemi yapılamaz. Bu tür alacaklar aktif kalemlere ilişkin
açıklama ve dipnotlarda gösterilir.
(4) Yükümlülükler iktisadi
faydaları içeren kaynakların şirket dışına çıkmasına yol açacak bir edime
sahip olunması ve bu edimin yerine getirilmesi için gerekli tutarın
güvenilir bir şekilde ölçülebilmesi durumunda bilançoda gösterilir.
(5) Tutarı kesin olarak
saptanamayanlar veya ihtilafa konu olanlar da dahil olmak üzere, şirketin
bilinen ve tutarı uygun olarak tahmin edilebilen bütün yabancı kaynakları
tespit ve kayıt edilerek bilançoda gösterilmelidir.
Gelir
tablosu
MADDE
7 – (1) Gelir tablosu, şirketin
belirli bir hesap döneminde elde ettiği tüm hasılat ve gelirler ile
katlandığı tüm maliyet ve giderleri sınıflandırılmış olarak gösteren ve
dönem faaliyet sonuçlarını kâr veya zarar olarak özetleyen tablodur.
(2) Bütün gelir ve giderler,
tahakkuk tarihleri itibarıyla kayda alınır ve tahakkuk ettikleri hesap
dönemine ait gelir tablosunda gösterilir.
(3) Bütün gelir ve giderler,
kaynakları itibarıyla sınıflandırılır, her gelir grubu benzer olduğu gider
grubu ile karşılaştırılır. Bir gelir kalemi, tamamen veya kısmen bir gider
kalemiyle netleştirilmek suretiyle gelir tablosu kapsamından çıkarılamaz.
(4) Gelirler, varlıklardaki
artışa veya yükümlülüklerdeki azalışa bağlı olarak elde edilebilir iktisadi
faydalarda güvenilir bir şekilde ölçülebilen bir artış olduğunda, gelir
tablosunda muhasebeleştirilir. Gelirlerin kayda alınması, varlıklardaki
artış veya yükümlülüklerdeki azalışlarla eş zamanlı olarak
gerçekleştirilir.
(5) Giderler, varlıklardaki
azalış veya yükümlülüklerdeki artışa bağlı olarak elde edilebilir iktisadi
faydalarda güvenilir bir şekilde ölçülebilen bir azalış olduğunda, gelir
tablosunda muhasebeleştirilir. Giderlerin muhasebeleştirilmesi,
yükümlülüklerdeki artış veya varlıklardaki azalışlarla eş zamanlı olarak
gerçekleştirilir.
(6) Gerçekleşmemiş gelir ve
kârlar, gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya
az gösterilemez. Belirli bir dönem veya dönemlerin, gerçeğe uygun faaliyet
sonuçlarını göstermek için, ilgili dönem veya dönemlerin başında veya
sonunda doğru hesap kesimi ve mutabakatı işlemleri yapılmalıdır.
(7) Gelir, gider, kâr ve zarar
kayıtları ile ilgili olarak düzeltme kaydı yapılmasının gerekmesi, ancak,
bu kayıtların önceki dönemlerin finansal
tablolarında düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve nitelikte
olmaması durumunda, yapılan düzeltmeler dönemin gelir tablosunda
gösterilir.
Nakit
akış tablosu
MADDE
8 – (1) Nakit akış tablosu,
belirli bir muhasebe döneminde şirketlerin nakit ve nakit benzeri
varlıklarında meydana gelen değişiklikleri ifade eden nakit akışlarını (nakit
tahsilat ve ödemelerini), kaynakları ve kullanım yerleri bakımından
sigortacılık faaliyetleri, yatırım faaliyetleri ve finansman faaliyetleri
itibarıyla sınıflandırarak gösteren tablodur. Nakit akış tablosu, şirketin
nakit ve nakde eşdeğer varlık yaratma kabiliyetinin, bunların tutarının,
zamanlamasının ve kesinliğinin değerlendirilmesine yönelik finansal bilgileri içerir ve bu tablonun
düzenlenmesinde nakit esası benimsenir.
Özsermaye değişim tablosu
MADDE
9 – (1) Özsermaye
değişim tablosu, sermaye kalemlerinin her birinin dönem başı bakiyesini,
dönem içinde söz konusu kalemlerde meydana gelen artışları veya azalışları
ve dönem sonu kalanını ayrı ayrı gösterecek
biçimde düzenlenir. Karşılaştırılabilirliği sağlamak bakımından, cari dönem
hareketlerinin yanı sıra önceki dönem hareketleri ayrı bir bölüm şeklinde
gösterilir.
Kâr
dağıtım tablosu
MADDE
10 – (1) Kâr dağıtım tablosu
şirketlerin dönem kârının dağıtım biçimini gösteren tablodur. Bu tablo
dönem kârından ödenecek vergilerin, ayrılacak yedeklerin ve ortaklara
dağıtılacak kâr paylarının açıkça görülmesi için düzenlenir.
Finansal raporlar
MADDE
11 – (1) Şirketler tarafından bu
Yönetmelik ve ilgili tebliğlerde belirtilen biçim ve içerikte hazırlanan
yıl sonu bilânçosu, yıllık gelir, nakit akış, özsermaye
değişim, kâr dağıtım tabloları, bunların açıklama ve dipnotları ile
bağımsız denetim raporu hesap yılı sonu finansal
raporunu; ara dönem bilânçosu, gelir, nakit akış ve özsermaye
değişim tablosu, bunların açıklama ve dipnotları ve bağımsız denetim raporu
ara dönem finansal raporunu oluşturur.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Finansal
Raporlamadan Sorumluluk, Finansal Raporların
Yetkili
Kişilerce İmzalanması, Sunumu ve Yayımlanması
Yönetim
kurulunun sorumluluğu
MADDE
12 – (1) Yönetim kurulu, bu
Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara uygun olarak faaliyetlerin
muhasebeleştirilmesi, finansal tabloların
hazırlanması, onaylanması, denetlenmesi, yetkili mercilere sunulması ve
yayımlanması dâhil finansal raporlama sistemi ile
ilgili görev, yetki ve sorumlulukları belirlemek, bilgi sistemlerini
yeterli hale getirmek ve uygulamayı gözetmekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğe
bağlı olarak yönetim kurulu, muhasebe ve raporlama sistemiyle ilgili
olarak; temel politikaların belirlenmesi, iş tanımlarının, görev, yetki ve
sorumlulukların iş akış şemasına uygun olarak açık bir şekilde yapılması,
iç ve dış bilgi akış sisteminin yeterli hale getirilmesi, yetki ve
sorumlulukların açık bir şekilde belirlenmesi ve bununla ilgili uygulamanın
gözetilmesi hususlarında gerekli tedbirleri almakla sorumludur.
Finansal raporların yetkili kişilerce imzalanması
MADDE
13 – (1) Şirketlerin genel müdürü,
mali işlerden sorumlu genel müdür yardımcısı, muhasebe veya mali işlerden sorumlu
müdürü tarafından ad, soyad ve unvan belirtilmek
suretiyle, bağımsız denetim raporu hariç olmak üzere, biçimi Müsteşarlıkça
belirlenecek yıl sonu ve ara dönem finansal
tablolar ile bunlara ilişkin açıklama ve dipnotları bu Yönetmelik
hükümlerine ve muhasebe kayıtlarına uygun olduğu belirtilerek imza edilir
ve denetçiler tarafından onaylanır. İlgili branşlarda faaliyet gösteren
sigorta şirketlerinde finansal tablolar ilave
olarak yetkili aktüer tarafından onaylanır.
(2) İmza yükümlülüğü,
Türkiye’de şube açmak suretiyle faaliyette bulunan şirketlerin finansal
tabloları Türkiye’deki yönetim merkezleri tarafından düzenlenir.
Finansal raporların sunumu ve yayımı
MADDE
14 – (1) Sigorta ve emeklilik
şirketleri; Mart, Haziran ve Eylül ayları sonu itibarıyla düzenleyecekleri
konsolide olmayan ara dönem finansal raporlarını
bir ay içinde, konsolide olanları ise iki ay içinde Aralık ayı sonu
itibariyle düzenleyecekleri konsolide olmayan yıl sonu finansal
raporlarını iki ay içinde, konsolide olanları ise üç ay içinde Müsteşarlığa
elektronik ortamda ve matbu olarak tevdi etmek zorundadır. Söz konusu finansal raporların denetimden geçmesi
durumunda bu sürelere iki hafta ilave edilir.
(2) Reasürans şirketlerinde bu
maddede belirtilen süreler iki katı olarak uygulanır. Bir yıldan uzun
süreli hayat, sağlık ve ferdi kaza sigorta sözleşmeleri için şirketlerce
gönderilecek finansal tablolara ayrıca yetkili aktüer tarafından onaylanacak matematik karşılıkları ve
hayat sigortaları için sigortalılara dağıtılacak kâr payının özetini
gösteren bir belge de eklenir.
(3) Şirketler yıl sonu finansal raporlarını genel kurullarının onayladığı
tarihten itibaren bir ay içinde yurt çapında dağıtımı yapılan ve son bir
aylık asgari ortalama tirajı Müsteşarlıkça belirlenen günlük iki gazetede
ilan ettirmek ve ilan edilen gazetenin bir nüshası ile birlikte ilan edilen
bilgilerin Müsteşarlığa gönderilen bilgilerle aynı olduğuna ilişkin
beyanlarını ve ayrıca 29/6/1956 tarihli ve 6762 sayılı Türk Ticaret
Kanununun 347 nci maddesi uyarınca teşkil olunan
denetçiler tarafından hazırlanan rapor ile 327 nci
maddesi uyarınca teşkil olunan yönetim kurulu raporunu ilanı müteakip yedi
gün içerisinde Müsteşarlığa ve Birliğe matbu olarak tevdi etmek zorundadır.
Finansal tabloların Mayıs ayı sonuna kadar şirket
genel kurulu tarafından onaylanamaması durumunda; söz konusu bilgi ve
belgeler, genel kurul tarafından onaylama işleminin yapılamamasının
nedenleri ile birlikte, Haziran ayı sonuna kadar Müsteşarlığa ve Birliğe
tevdi edilir.
(4) Türkiye’de teşkilat kurmak
suretiyle faaliyette bulunan şirketlerin, merkezlerinin bilânço, gelir ve
nakit akış tablolarını kurulu bulundukları ülkede yetkili organlarınca
onayladıkları tarihten itibaren Müsteşarlığa elektronik ortamda ve matbu
olarak tevdi etmek zorundadır.
(5) Şirketler, yıl sonu finansal raporlarını üçüncü fıkra kapsamında gazetede
yayımlandığı tarih itibariyle, ara dönem finansal
raporlarını ise Müsteşarlığa tevdi ettikleri tarih itibariyle kendi internet sayfalarında yayımlamak ve en az beş yıl
süreyle kullanıcıların kesintisiz erişimine olanak sağlamak zorundadır.
Birlik şirketlerin bu yükümlülüklerinin yerine getirilip getirilmediğini
takip etmek, aksaklıkların giderilmesini teminen
şirketleri uyarmak ve gerekli durumlarda Müsteşarlığa bilgi vermek
zorundadır.
(6) Finansal
raporların birinci, ikinci ve üçüncü fıkrada belirtilen yetkili mercilere
gönderilmesine ve ilân edilmesine ilişkin olarak arızî hâllerde şirketlere
ek süre vermeye Müsteşarlık yetkilidir.
Finansal tabloların yeniden yayımlanması
MADDE
15 – (1) Şirketlerin yayımladıkları finansal
tablolarda; aktif toplamının yüzde 5’i, hesap kalemlerinin yüzde 20’si veya
dipnotların yüzde 20’si tutarında hata bulunması veya dipnotların
yayımlanmaması veya şirket vergi sonrası kâr ya
da zarar tutarının özsermayeleri yüzde 1 fazla ya da az gösterecek şekilde düzenlenmiş olması
hallerinde, finansal tabloların düzeltilmiş şekli
yayımlatılma gerekçesi ile birlikte, durumun Müsteşarlık tarafından ilgili
şirkete tebliğini takip eden on gün içerisinde daha önceki ilanın yapıldığı
gazetelerde şirketçe yayımlatılır ve ilan edilen gazetenin bir nüshası
ilanı müteakip yedi gün içerisinde Müsteşarlığa gönderilir. Yanlış
düzenlenen ancak üzerinden bir veya daha fazla hesap yılı geçmiş olan finansal tabloların düzeltilmiş şekli ile
yayımlatılmamasına Müsteşarlık karar verebilir.
(2) Müsteşarlık yukarıdaki
fıkrada yer alan hata ve yanlışlara ilişkin oranların altında kalan
durumlarda şirketi uyarır. Ancak, bu hataların Müsteşarlığın uyarısından
sonra tekrar etmesi ya da kamuoyunu veya
Müsteşarlığı aldatmaya yönelik kasıt olduğunun tespit edilmesi halinde,
Müsteşarlık yukarıdaki fıkradaki oranları ve süreleri dikkate almadan
kamuoyunu yanıltan tüm finansal tabloların
yeniden yayımlatılmasını şirketten
isteyebilir.
(3) Yeniden yayımlatılması
istenen finansal tabloların Müsteşarlıkça verilen
süre içerisinde Şirket tarafından tekrar yayımlattırılmaması halinde, söz
konusu tablolar Birlik tarafından resen yayımlatılır ve masrafı şirketten
tahsil edilir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Çeşitli
ve Son Hükümler
Gözetim
MADDE
16 – (1) Şirketler, finansal raporlar dışında usul ve esasları
Müsteşarlıkça belirlenecek tablo,
rapor ve cetvelleri ile hesap özetlerini ihtiva eden gözetim raporlarını
Müsteşarlıkça belirlenen esaslar ve süreler çerçevesinde Sigortacılık
Gözetim Sistemi kapsamında veya matbu olarak Müsteşarlığa tevdi etmek
zorundadırlar.
(2) Gözetim raporlarının
usulüne uygun olarak veya zamanında gönderilmemesi durumunda Müsteşarlık,
şirketlerin muhasebe ve bilgi işlem birimlerinde yeni eleman ve donanım
temini de dahil olmak üzere gerekli düzenlemelerin veya iyileştirmelerin
yapılmasını talep edebilir. Söz konusu düzenlemenin veya iyileştirmenin
yapılmaması ya da yeterli olmaması durumunda
şirketlerin bilgi işlem ve veri tabanı alt yapısının gözetim ve denetim
için yeterli olmadığı kabul edilir.
Tekdüzen
hesap planı ve izahnamesi
MADDE
17 – (1) Şirketler tarafından
uygulanacak sigortacılık tekdüzen hesap planı ve izahnamesi
Müsteşarlıkça düzenlenir.
Belgelerin
saklanması
MADDE
18 – (1) Şirketlerin,
sigortalılarından ve resmi ya da özel kurum ve kuruluşlardan
aldıkları mektup, telgraf, elektronik posta mesajı, ilam ve tebligatlar ile
diğer yazıları, faaliyetleri ile ilgili belgelerin asıllarını veya mümkün
olmadığı hâllerde sıhhatlerinden şüpheye mahal vermeyecek kopyalarını ve
sigortalılarına ve Resmî ya da özel kurum ve
kuruluşlara yazdıkları yazıların makine ile alınmış, tarih ve numara sırası
verilerek düzenlenecek suretlerini istenildiğinde ibraz edilebilecek
şekilde nezdlerinde on yıl süreyle saklamaları
zorunludur.
(2) Birinci fıkrada belirtilen
belgelerin, oluşturulacak evrak kayıt sisteminde tarih, numara ve konusu
belirtilmek suretiyle kaydının tutulması zorunludur. Şirketler, diğer
kanunlar ile getirilen sınırlamalar saklı kalmak kaydıyla, yasal defterler
dışındaki belgeleri, Müsteşarlıkça yapılacak denetimlerde veya istenmesi
halinde ibraz edilebilecek şekilde mikrofilm, mikrofiş
olarak veya elektronik, manyetik veya benzeri ortamlarda saklayabilirler.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE
19 – (1) 31/12/2004 tarihli ve
25687 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigortacılık Muhasebe Sistemi
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE
20 – (1) Bu Yönetmelik 1/1/2008
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Hazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakan yürütür.
|