|
Türkiye Muhasebe Standartları Kurulundan:
FAALİYET BÖLÜMLERİNE
İLİŞKİN TÜRKİYE FİNANSAL RAPORLAMA
STANDARDI (TFRS 8) HAKKINDA
TEBLİĞ
SIRA
NO: 45
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; “TFRS 8: Faaliyet Bölümleri”
(TFRS 8) Standardının yürürlüğe konulmasıdır.
(2)
Adı geçen Türkiye Finansal Raporlama Standardı bu
Tebliğin 1 no’lu ekinde yer almaktadır.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğin kapsamı TFRS 8 Standardının
Ek/1’de yer alan metninde belirlenmiştir.
Hukuki dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 28/07/1981
tarih ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun Ek-1 inci maddesi ile 24/02/2004
tarihli ve 2004/6924 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türkiye
Muhasebe Standartları Kurulunun Çalışmalarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1)
Bu Tebliğde geçen;
(a)
TMSK ve Kurul : Türkiye Muhasebe
Standartları Kurulunu,
(b) TMS:
Türkiye Muhasebe Standartlarını,
(c) TFRS:
Türkiye Finansal Raporlama Standartlarını,
ifade
eder.
Yürürlük ve uygulamaya
ilişkin hükümler
MADDE 5 – (1)
Bu Tebliğin 1 no’lu ekinde yer alan “TFRS 8
Faaliyet Bölümleri” Standardı 31/12/2008 tarihinden sonra başlayan hesap
dönemlerinde uygulanmak üzere yürürlüğe girer. TFRS 8 Standardının
uygulanmasıyla “TMS 14 Bölümlere Göre Raporlama” Standardı yürürlükten
kalkar. İsteyen işletmeler bu hükümler çerçevesinde TFRS 8’ i 31/12/2007 ve
31/12/2008 tarihli finansal tablolarında
uygulayabilirler.
(2)
TFRS 8 Standardını, 31/12/2007 ve 31/12/2008 tarihli finansal
tablolarında uygulamayan işletmeler, 31/12/2007 ve 31/12/2008 tarihli finansal tablolarında;
(a) “TMS
7 Nakit Akış Tabloları” Türkiye Muhasebe Standardının 50 nci Paragrafının (d) bendini, bu Tebliğin 2 no’lu ekinde yer alan şekliyle,
(b)
“TMS 27 Konsolide ve Bireysel Finansal Tablolar”
Standardının 20 nci Paragrafını, bu Tebliğin 3 no’lu ekinde yer alan şekliyle,
(c)
“TMS 34 Ara Dönem Finansal Raporlama”
Standardının 16 ncı Paragrafının (g) bendini, bu
Tebliğin 4 no’lu ekinde yer alan şekliyle,
(d)
“TMS 36 Varlıklarda Değer Düşüklüğü” Standardının 80 inci Paragrafının (b)
bendini, bu Tebliğin 5 no’lu ekinde yer alan
şekliyle,
uygularlar.
Yürütme
MADDE 6 – (1)
Bu Tebliğ hükümlerini Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu yürütür.
EK 1
Türkiye Finansal Raporlama
Standardı 8
Faaliyet Bölümleri
Temel ilke
1 Bir işletme, finansal
tablo kullanıcılarının, işletmenin gerçekleştirdiği faaliyetler ile faaliyette bulunduğu ekonomik ortamın
niteliğini ve finansal etkilerini
değerlendirmelerini mümkün kılan bilgileri açıklar.
Kapsam
2 Bu TFRS aşağıdakilere uygulanır:
(a) (i) Borçlanma
araçları veya özkaynağa dayalı finansal araçları borsa veya teşkilatlanmış diğer
piyasalarda (yurtiçi veya yurtdışı borsa veya yerel ve bölgesel piyasaların
da dahil olduğu tezgah üstü piyasada) işlem gören veya
(ii) Finansal
araçlarını halka arz etmek üzere, ilgili düzenleyici kurum kaydına alınan ya da kayda alınma süreci kapsamında finansal tablolarını düzenleyen
bir işletmenin ayrı veya
bireysel finansal tabloları; ve
(b) (i) Borçlanma
araçları veya özkaynağa dayalı finansal araçları borsa veya teşkilatlanmış diğer
piyasalarda (yurtiçi veya yurtdışı borsa veya yerel ve bölgesel piyasaların
da dahil olduğu, bir tezgah üstü piyasada) işlem gören veya
(ii) Borsa veya teşkilatlanmış diğer piyasalarda
herhangi bir finansal aracının işlem görmesini teminen, ilgili düzenleyici kurum kaydına alınma süreci
kapsamında konsolide finansal tablolarını düzenleyen
bir grubun ana ortaklığı ile
konsolide edilmiş finansal tabloları.
3 Bu TFRS hükümlerini uygulama zorunluluğu olmayan
bir işletmenin, bu TFRS’ye uygun olmayan bölüm
bilgilerini açıklamayı tercih etmesi halinde, söz konusu bilgileri bölüm bilgisi olarak tanımlaması/açıklaması
zorunlu değildir.
4 Bir finansal
raporun, bir ana ortaklığın bu TFRS
kapsamında olan konsolide finansal tablolarına ek
olarak bu ana ortaklığın bireysel finansal
tablolarını da içermesi durumunda; bölümlere ilişkin bilgi sadece konsolide
finansal tablolarda açıklanır.
Faaliyet bölümleri
5 Faaliyet bölümü, bir işletmenin:
(a) Hasılat elde edebildiği ve harcama yapabildiği (aynı
işletmenin diğer kısımları ile yapılan işlemlere ilişkin hasılat ve
giderler de dahil olmak üzere) işletme faaliyetlerinde bulunan,
(b) Faaliyet sonuçlarının, bölüme tahsis edilecek
kaynaklara ilişkin kararların alınması ve bölümün performansının
değerlendirilmesi amacıyla işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya
yetkili mercii tarafından düzenli olarak gözden geçirildiği ve
(c) Hakkında ayrı finansal
bilgilerin mevcut olduğu bir kısmıdır.
Bir faaliyet bölümü, henüz hasılat elde edemediği
işletme faaliyetlerinde bulunabilir. Örneğin, kuruluş faaliyetleri hasılat
elde edilmeden önce de faaliyet bölümleri olabilir.
6 Bir işletmenin her kısmının, bir faaliyet bölümü
veya bir faaliyet bölümünün parçası olması zorunlu değildir. Örneğin,
şirket merkezi veya bazı fonksiyonel departmanlar, hasılat elde etmiyor
veya işletmenin faaliyetlerine benzer hasılatlar elde ediyor olabilir. Söz konusu
kısımlar faaliyet bölümü değildir. Bu TFRS amaçları doğrultusunda, bir
işletmenin işten ayrılma sonrasında fayda sağlayan emeklilik planları
faaliyet bölümleri değildir.
7 “İşletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya
yetkili mercii” terimi ile, belirli bir unvanı olan bir yönetici yerine,
bir işlev belirtilmektedir. Bu işlev, bir işletmenin işletme bölümlerine
kaynak tahsisi ve bu bölümlerin performansının değerlendirilmesidir.
Genellikle, bir işletmede işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili
mercii, icra kurulu başkanı (CEO) veya işletmenin günlük işlerini
yürütmekle sorumlu yönetici (COO) olabilir ancak; örneğin, işletmenin
faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii yürütmeden sorumlu
yöneticiler veya diğer kişilerden oluşan bir grup olabilir.
8 Birçok işletme için, faaliyet bölümlerine ilişkin
5 inci Paragrafta açıklanan üç özellik, faaliyet bölümlerini açıkça belirlemektedir.
Ancak, bir işletme, işletme faaliyetlerinin farklı yollardan sunulduğu
raporlar oluşturabilir. İşletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya
yetkili merciinin, birden fazla bölüme ilişkin bilgi setini kullanması
durumunda; her bir kısmın faaliyetlerinin niteliği, bunlar için sorumlu
yöneticilerin varlığı ve yönetim kuruluna sunulan bilgi gibi faktörleri
içeren diğer faktörler işletmenin faaliyet bölümlerini oluşturan tek bir
bileşenler grubunu tanımlayabilir.
9 Genellikle bir faaliyet bölümünün doğrudan işletmenin
faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili merciine karşı sorumlu olan ve bölüme
ilişkin işletme faaliyetlerini, finansal sonuçları,
tahminleri veya planları tartışmak üzere işletmenin faaliyetlere ilişkin
karar almaya yetkili mercii ile düzenli temasları sürdüren bir bölüm
yöneticisi vardır. ‘Bölüm yöneticisi’ terimi ile, belirli bir unvanı olan
bir yönetici yerine, bir işlev belirtilmektedir. İşletmenin faaliyetlere
ilişkin karar almaya yetkili mercii bazı faaliyet bölümleri için aynı
zamanda bölüm yöneticisi de olabilir. Tek bir yönetici, birden fazla faaliyet
bölümünün bölüm yöneticisi olabilir.
5 inci Paragrafta yer alan özellikler bir kuruluşun birden fazla bileşenler
grubu için geçerli ise, ancak bölüm yöneticilerinin sorumlu tutulduğu
sadece bir grup varsa, bu bileşenler grubu, faaliyet bölümlerini oluşturur.
10 5 inci Paragrafta yer alan özellikler, yöneticilerin
sorumlu tutulduğu iki veya daha fazla çakışan kısım grubu için geçerli
olabilir. Bu yapıya bazen kuruluşun matriks şekli
de denilmektedir. Örneğin, bazı işletmelerde, bazı yöneticiler dünya
çapında farklı ürün ve hizmetlerden sorumlu olurken, diğer yöneticiler
belirli coğrafi bölgelerden sorumlu olur. İşletmenin faaliyetlere ilişkin
karar almaya yetkili mercii, her iki kısım grubunun faaliyet sonuçlarını
düzenli olarak gözden geçirir. Ayrıca, söz konusu iki kısım grubu için de finansal bilgi mevcuttur. Bu durumda işletme, hangi bileşenler
grubunun faaliyet bölümlerini oluşturduğunu, temel ilkeye göre belirler.
Raporlanabilir bölümler
11 İşletme, her bir faaliyet bölümüne ilişkin aşağıdaki
bilgileri ayrı olarak raporlar:
(a) 5-10 uncu Paragraflara uygun olarak belirlenmiş
olanları veya 12 inci Paragrafa uygun olarak bu bölümlerin iki veya daha
fazlasının bir araya getirilmesinden elde edilen sonuçları ve
(b) 13 üncü Paragrafta belirtilen sayısal alt sınırları
(eşik değerleri) geçenleri.
14-19 uncu Paragraflar, bir faaliyet bölümüne ilişkin
ayrı bilgilerin raporlanmasını gerektiren diğer durumları belirtir.
Birleştirme kriterleri
12 Faaliyet bölümleri benzer ekonomik özelliklere sahip
iseler, genellikle benzer uzun vadeli finansal
performans gösterirler. Örneğin, ekonomik özelliklerinin benzer olması
durumunda, iki faaliyet bölümünün uzun vadeli ortalama brüt satış
karlarının benzer olması beklenir. Birleştirmenin bu TFRS’nin
temel ilkesi ile uyumlu olması, bölümlerin benzer ekonomik özelliklere
sahip ve bölümlerin aşağıdaki sayılanların her biri açısından benzer
olmaları durumunda, iki veya daha fazla faaliyet bölümü tek bir faaliyet
bölümü olarak birleştirilebilir:
(a) Ürün ve hizmetlerin niteliği;
(b) Üretim süreçlerinin niteliği;
(c) Ürün ve hizmetleri için müşteri türü veya sınıfı;
(d) Ürünlerini dağıtmak veya hizmetlerini sunmak üzere
kullandıkları yöntemler; ve
(e) Uygulanabilir olması durumunda bankacılık, sigorta
veya kamu hizmetleri gibi düzenleyici çevrenin niteliği.
Sayısal alt sınırlar
13 İşletme, aşağıdaki sayısal alt sınırlarından
herhangi birini karşılayan faaliyet bölümüne ilişkin bilgiyi ayrı raporlar:
(a) İşletme dışı müşterilere yapılan satışlar ve
bölümler arası satışlar veya transferler de dahil olmak üzere, raporlanan
hasılatının, işletme içi ve dışı tüm faaliyet bölümlerinin toplam
hasılatının yüzde 10’unu veya daha fazlasını oluşturması.
(b) Raporlanan kârının veya zararının mutlak tutarının,
(i) zarar bildirmemiş olan tüm faaliyet bölümlerinin birleştirilerek
raporlanmış kârının, ve (ii) zarar bildirmiş olan
tüm faaliyet bölümlerinin birleştirilerek raporlanmış zararının, mutlak rakamlarla, yüzde 10’u
veya daha fazlası olması.
(c) Varlıklarının, tüm faaliyet bölümlerinin toplam
varlıklarının yüzde 10’u veya daha fazlası olması.
Yönetimin bölüme ilişkin bilgilerin finansal tablo kullanıcıları için faydalı olacağına
inanması durumunda, yukarıdaki sayısal alt sınırlardan herhangi birini
karşılamayan faaliyet bölümleri raporlanabilir bölümler olarak
değerlendirilebilir ve bunlara ilişkin bilgiler ayrı olarak açıklanabilir.
14 Faaliyet bölümlerinin benzer ekonomik özellikler
taşıması ve 12 inci Paragrafta sıralanan birleştirme kriterlerinin
çoğunluğunu paylaşmaları durumu ile sınırlı olmak üzere, işletme, sayısal
alt sınırları karşılamayan faaliyet bölüm bilgileri ile sayısal alt
sınırları karşılamayan diğer faaliyet bölüm bilgilerini, bir raporlanabilir
bölüm oluşturmak üzere birleştirebilir.
15 Faaliyet bölümleri tarafından raporlanan toplam dış
hasılatın işletmenin hasılatının yüzde 75’inden düşük olması durumunda,
işletme hasılatının en az yüzde 75’i raporlanabilir bölümlere dahil
oluncaya kadar, ek faaliyet
bölümleri, 13 üncü Paragrafta yer alan kriterleri karşılamasalar
dahi, raporlanabilir bölüm olarak tanımlanır.
16 Raporlanabilir olmayan diğer işletme faaliyetlerine
ve faaliyet bölümlerine ilişkin bilgiler bir araya getirilir ve 28 inci
Paragrafın gerektirdiği mutabakatlarda yer alan diğer mutabakat
kalemlerinden ayrı olarak ‘diğer tüm bölümler’ kategorisi altında açıklanır.
‘Diğer tüm bölümler’ kategorisine dahil olan hasılat kaynakları açıklanır.
17 Yönetim, hemen bir önceki dönemde raporlanabilir
bölüm olarak belirlenmiş bir faaliyet bölümünün öneminin devam ettiğine
karar verirse, ilgili bölüme ilişkin bilgiler, 13 üncü Paragrafta yer alan
raporlanabilirlik ile ilgili kriteri artık karşılamasa dahi, cari dönemde
ayrı olarak raporlanır.
18 Bir faaliyet bölümünün sayısal alt sınır uyarınca
cari dönemde raporlanabilir bölüm olarak tanımlanması durumunda, bu bölüm
önceki dönemde 13 üncü Paragrafta yer alan raporlanabilirlik kriterlerini
karşılamamış olsa dahi, karşılaştırma amacıyla daha önceki dönem için
sunulan bölüm verileri, gerekli bilginin mevcut olmaması ve bilginin
hazırlanmasının aşırı maliyetli olması gibi durumlar söz konusu olmadığı
sürece, yeni raporlanabilir bölüm ayrı bir bölüm olarak yansıtılacak
şekilde yeniden ifade edilir.
19 İşletmenin ayrı olarak açıklama yaptığı
raporlanabilir bölüm sayısında, bu sayının üstüne çıkıldığında bölüm
bilgisinin aşırı ayrıntılı hale geldiği durumlarda bir uygulama sınırı konulabilir.
Kesin bir sınır belirlenmemiş olmasına rağmen, 13-18 inci Paragraflar
uyarınca raporlanabilir olan bölümlerin sayısı 10 un üzerine çıktıkça,
işletme, uygulama sınırına ulaşılıp ulaşılmadığını değerlendirmelidir.
Açıklama
20 Bir işletme, finansal
tablo kullanıcılarının, işletmenin gerçekleştirdiği faaliyetler ile faaliyette bulunduğu
ekonomik ortamın niteliğini ve finansal
etkilerini değerlendirmelerini mümkün kılan bilgileri açıklar.
21 20 inci Paragrafta yer alan ilkenin hayata
geçirilmesi için, işletme, gelir tablosunun sunulduğu her bir dönem için
aşağıdakileri açıklar:
(a) 22 inci Paragrafta açıklanan genel bilgiler;
(b) 23-27 nci Paragraflarda
açıklandığı üzere; bölüm kar veya zararında, bölüm varlıklarında, bölüm
borçlarında ve ölçüm esasına ilişkin bilgilerde yer alan belirli hasılat ve
giderleri kapsayan, raporlanan bölüm kar veya zararına ilişkin bilgiler ve
(c) Bölüm hasılatının, raporlanan bölüm kâr veya
zararının, bölüm varlıklarının, bölüm borçlarının ve 28 inci Paragrafta
açıklanan işletme tutarlarına karşılık gelen diğer önemli bölüm
kalemlerinin mutabakatı.
Raporlanabilir bölümlerin bilanço tutarlarının
işletmenin bilanço tutarları ile mutabakatı, bilançonun sunulduğu her bir
tarih için gereklidir. Geçmiş dönemlere ilişkin bilgiler, 29 ve 30 uncu
Paragraflarda açıklandığı üzere yeniden düzenlenir.
Genel bilgi
22 İşletme, aşağıdaki genel bilgileri açıklar:
(a) Teşkilatlanma esası da dahil olmak üzere (örneğin,
yönetimin işletmeyi; ürün ve hizmet farklılıkları, coğrafi bölgeler,
düzenleyici çevreler veya değişik unsurların kombinasyonu çerçevesinde
teşkilatlandırmayı tercih edip etmediği ve faaliyet bölümlerinin
birleştirilip birleştirilmediğini), işletmenin raporlanabilir bölümlerinin belirlenmesinde
kullanılan faktörler ve
(b) Her bir raporlanabilir bölümün hasılatının elde edildiği
ürünlerin ve hizmetlerin türü.
Kâr veya zarara, varlıklara ve borçlara ilişkin bilgi
23 İşletme, her bir raporlanabilir bölüm için kâr veya
zarara ve toplam varlıklara ilişkin tutarı raporlar. Her bir raporlanabilir
bölüme ilişkin borç tutarı düzenli olarak işletmenin faaliyetlere ilişkin
karar almaya yetkili merciine sunuluyorsa, işletme bu bilgileri de
raporlar. Eğer belirtilen tutarlar, işletmenin faaliyetlere ilişkin karar
almaya yetkili mercii tarafından gözden geçirilen bölüm kar veya zararının
ölçümüne dahil ediliyorsa ya da bölüm kar veya
zararının ölçümüne dahil edilmese bile işletmenin faaliyetlere ilişkin
karar almaya yetkili merciine düzenli olarak sunuluyorsa, işletme, her bir
raporlanabilir bölüm için aşağıdakileri de raporlar:
(a) İşletme dışı müşterilerden elde edilen hasılatlar;
(b) Aynı işletmenin diğer faaliyet bölümleri ile
işlemlerinden elde edilen hasılatlar;
(c) Faiz geliri;
(d) Faiz gideri;
(e) Amortisman ve itfa payları;
(f) TMS 1 “Finansal Tabloların
Sunuluşu”nun 86 ncı
Paragrafı uyarınca açıklanan önemli gelir ve gider kalemleri;
(g) İşletmenin; özkaynak
yöntemi ile muhasebeleştirilen iştiraklerin ve iş ortaklıklarının kâr veya
zararında bulunan payı;
(h) Vergi gideri veya geliri; ve
(i) Amortisman ve itfa payları dışında önemli nakit
dışı kalemler.
Bölüm hasılatının önemli bir kısmı faizden elde
edilmediği ve işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii,
bölümün performansını değerlendirmek ve bölüme tahsis edilecek kaynaklara
ilişkin karar almak üzere net faiz gelirini esas almadığı sürece, işletme,
her bir raporlanabilir bölüm için faiz gelirini faiz giderlerinden ayrı
raporlar. Bu durumda işletme, bölümün faiz gelirlerini faiz giderlerinden
çıkartarak net olarak raporlayabilir ve bu şekilde raporladığını açıklar.
24 Belirtilen tutarlar, işletmenin faaliyetlere ilişkin
karar almaya yetkili mercii tarafından gözden geçirilen bölüm varlıklarına
ilişkin ölçüme dahil edildiyse veya bölüm varlıklarına ilişkin ölçüme dahil
edilmese dahi, İşletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili
merciine düzenli olarak sunuluyorsa, işletme her bir raporlanabilir bölüm
hakkında aşağıdakileri açıklar:
(a) Özkaynak yöntemi
kullanılarak muhasebeleştirilen iştiraklerdeki ve iş ortaklıklarındaki
yatırım tutarı, ve
(b) Finansal araçlar,
ertelenmiş vergi varlıkları, işten ayrılma sonrasında çalışanlara sağlanan
faydalara ilişkin varlıklar (bakınız, TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar, 54-58 inci Paragraflar) ve
sigorta sözleşmelerinden doğan haklar dışındaki duran varlıklara
eklenen tutarları.
Ölçme
25 Bölüm ile ilgili raporlanan her bir kalemdeki tutar,
bölüme ilişkin kaynak tahsisi kararlarının alınması ve bölümün
performansının değerlendirilmesi amacıyla işletmenin faaliyetlere ilişkin
karar almaya yetkili merciine raporlanan tutardır. İşletmenin finansal tablolarının hazırlanmasında yapılan düzeltme
ve elemeler; hasılatların, giderlerin, kazançların veya zararların
dağıtımı, işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii
tarafından bölümün kar veya zarar tutarına dahil edilmeleri durumunda,
bölüm kar veya zararının belirlenmesine dahil edilir. Benzer şekilde,
ilgili bölüm için sadece işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya
yetkili mercii tarafından kullanılan bölüm varlıklarının ve borçlarının
ölçümünde yer alan varlık ve borçlar raporlanır. Eğer tutarlar raporlanan
bölüm kâr veya zararına, varlıklarına veya borçlarına dağıtılıyor ise, bu
tutarlar, mantık esasına göre dağıtılır.
26 İşletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili
mercii bölüm performansını değerlendirirken ve kaynakların nasıl tahsis
edileceğine karar verirken, faaliyet bölümünün kâr veya zararının, bölüm varlıklarının
veya borçlarının sadece tek bir ölçümünü kullanıyorsa; bölüm kâr veya
zararı, varlıkları ve borçları bu ölçüme göre raporlanır. İşletmenin
faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii faaliyet bölümünün kâr
veya zararı, bölüm varlıkları veya borçları için birden fazla ölçüm
kullanıyorsa, raporlanan ölçümler; yönetimin, işletmenin finansal tablolarında karşılık gelen tutarların
ölçümünde kullanılanlar ile en uyumlu ölçüm ilkelerine göre belirlendiğine
inandığı ölçümler olmalıdır.
27 İşletme, her bir raporlanabilir bölüm için, bölüm
kâr veya zararının, bölüm varlıklarının ve borçlarının ölçümlerinin
açıklamasını sağlamalıdır. İşletme aşağıdakileri, asgari ölçüde, açıklar:
(a) Raporlanabilir bölümler arasında gerçekleşen
herhangi bir işlem için muhasebeleştirme esası.
(b) Raporlanabilir bölümlerin kâr veya zararlarının
ölçümü ile işletmenin vergi gideri veya gelirinden ve durdurulan
faaliyetlerinden önceki kâr veya zararlarının ölçümü arasındaki herhangi
bir farklılığının niteliği (eğer, 28 inci Paragrafta açıklanan
mutabakatlarda açık değilse). Bu farklılıklar, muhasebe politikaları ve
raporlanan bölümün bilgilerinin anlaşılması için gerekli olan, merkezi
olarak gerçekleştirilen masrafların tahsisine ilişkin politikaları
içerebilir.
(c) Raporlanabilir bölümlerin varlıkları ile işletme
varlıklarının ölçümü arasındaki herhangi bir farklılığın niteliği (eğer, 28
inci Paragrafta açıklanan mutabakatlarda açık değilse). Bu farklılıklar,
muhasebe politikaları ve raporlanan bölümün bilgilerinin anlaşılması için
gerekli olan ve ortak kullanılan varlıkların tahsisine ilişkin politikaları
içerebilir.
(d) Raporlanabilir bölümlerin borçları ile işletme
borçlarının ölçümü arasındaki herhangi bir farklılığın niteliği (eğer, 28
inci Paragrafta açıklanan mutabakatlarda açık değilse). Bu farklılıklar,
muhasebe politikaları ve raporlanan bölümün bilgilerinin anlaşılması için
gerekli olan ve ortak gerçekleştirilen borçların tahsisine ilişkin
politikaları içerebilir.
(e) Raporlanan bölümün kâr veya zararının tespitinde
kullanılan ölçüm yöntemlerinde geçmiş dönemlere göre gerçekleşen herhangi
bir değişikliğin niteliği ve bu değişikliklerin bölüm kâr veya zararının
ölçümü üzerindeki etkisi.
(f) Raporlanabilir bölümlere yapılan asimetrik
tahsislerin niteliği ve etkisi. Örneğin, bir işletme, ilgili amortismana
tabi varlıkları ilgili bölüme tahsis etmeden amortisman giderlerini bir
bölüme tahsis edebilir.
Mutabakatlar
28 İşletme aşağıdakilerin tümüne ilişkin mutabakatları
sağlar:
(a) Raporlanabilir bölümlerin hasılatının toplamının
işletme hasılatı ile mutabakatı.
(b) Raporlanabilir bölümlerin kar veya zarar tutarlarının
toplamının, vergi giderinden (vergi gelirinden) ve durdurulan
faaliyetlerden önce işletme kar veya zararı ile mutabakatı. Ancak, işletme,
raporlanabilir bölümlere vergi gideri (vergi geliri) gibi kalemleri tahsis
ederse, işletme, bölümlerin kâr veya zararlarının toplamı ile işletmenin bu
kalemlerden sonraki kâr veya zararının mutabakatını yapabilir.
(c) Raporlanabilir bölümlerin varlıkları toplamının
işletme varlıkları ile mutabakatı.
(d) Eğer bölüm borçları 23 üncü Paragraf uyarınca
raporlanmış ise, raporlanabilir bölümlerin borçları toplamının işletme
borçları ile mutabakatı.
(e) Açıklanan bilginin diğer her önemli kalemi için
raporlanabilir bölümlerin tutarlarının toplamının, işletme için bu tutarlara karşılık gelen
tutar ile mutabakatı.
Tüm önemli mutabakat kalemleri ayrı olarak belirtilir
ve açıklanır. Örneğin, farklı muhasebe politikalarından kaynaklanan,
raporlanabilir bölümün kâr veya zararının işletmenin kâr veya zararıyla
mutabakatı için ihtiyaç duyulan her bir önemli düzeltme tutarı ayrı ayrı belirtilmeli ve açıklanmalıdır.
Geçmişte raporlanan bilgilerin yeniden düzenlenmesi
29 Bir işletmenin, işletme içi organizasyon yapısını
raporlanabilir bölümlerinin bileşiminin değişmesine neden olacak şekilde
değiştirmesi durumunda, ara dönemler de dahil olmak üzere geçmiş dönemlere
ilişkin karşılık gelen bilgiler; gerekli bilginin mevcut olmaması ve
bilginin hazırlanmasının aşırı maliyetli olması gibi durumlar söz konusu
olmadığı sürece yeniden düzenlenir. Bilginin mevcut olup olmadığı ve
bilginin hazırlanmasının aşırı maliyete sahip olup olmayacağının
belirlenmesi, her bir açıklanan kalem için yapılır. İşletmenin
raporlanabilir bölümlerinin bileşimindeki bir değişimi takiben, işletme,
daha önceki dönemlerde bölüm bilgilerine karşılık gelen kalemleri yeniden
düzenleyip düzenlemediğini açıklar.
30 Bir işletmenin, işletme içi organizasyon yapısını
raporlanabilir bölümlerinin bileşiminin değişmesine neden olacak şekilde
değiştirmesi durumunda ve ara dönemler de dahil olmak üzere geçmiş
dönemlere ilişkin karşılık gelen bilgiler bu değişimi yansıtacak şekilde
yeniden düzenlenmemiş ise, işletme, gerekli bilginin mevcut olmaması ve
bilginin hazırlanmasının aşırı maliyetli olması gibi durumlar söz konusu
olmadığı sürece, cari döneme ilişkin bölüm bilgilerini, değişimin
gerçekleştiği yılda hem eski bölümlendirme hem de yeni bölümlendirme
esasına göre açıklar.
Tüm işletmeyi kapsayan açıklamalar
31 32–34 üncü Paragraflar, tek bir raporlanabilir
bölümü olan işletmeler de dahil olmak üzere, bu TFRS hükümlerine tabi tüm
işletmeler için geçerlidir. Bazı işletmelerin işletme faaliyetleri, ilgili
ürünlerdeki ve hizmetlerdeki veya faaliyette bulunulan coğrafi bölgelerdeki
farklılıklar esasına göre organize edilmemiştir. Bu şekildeki bir
işletmenin raporlanabilir bölümleri, esas olarak geniş aralıktaki farklı
ürün ve hizmetlerden elde edilen hasılatı raporlayabilir, veya işletmenin
birden fazla raporlanabilir bölümü, esas olarak aynı ürün ve hizmetleri
sunabilir. Benzer şekilde, işletmenin raporlanabilir bölümleri, farklı
coğrafi bölgelerde varlıkları elinde tutuyor, farklı coğrafi bölgelerde
olan müşterilerinden elde ettiği hasılatı raporluyor veya işletmenin birden
fazla raporlanabilir bölümü aynı coğrafi bölgede faaliyet gösteriyor
olabilir. 32-34 üncü Paragrafların gerektirdiği bilgiler, sadece bu TFRS
kapsamında gerekli olan raporlanabilir bölüm bilgilerinin bir parçası
olarak sağlanmadığı durumda sunulur.
Ürün ve hizmetlere ilişkin bilgi
32 Gerekli bilginin mevcut olmaması ve bilginin
hazırlanmasının aşırı maliyetli olması gibi durumlar söz konusu olmadığı
sürece, ki böyle olması halinde bu durum açıklanır, işletme, her bir ürün
ve hizmet veya her bir benzer ürün ve hizmetler grubu için dış
müşterilerden elde edilen hasılatı raporlar. Raporlanan hasılat tutarları,
işletmenin finansal tablolarını hazırlamak üzere
kullanılan finansal bilgilere dayanır.
Coğrafi bölgelere ilişkin bilgi
33 Gerekli bilginin mevcut olmaması ve bilginin hazırlanmasının
aşırı maliyetli olması gibi durumlar söz konusu olmadığı sürece, işletme
aşağıdaki coğrafi bilgileri raporlar:
(a) (i) İşletmenin genel merkezinin bulunduğu ülke ile
ilişkilendirilen ve (ii) işletme hasılatının elde
edildiği tüm yabancı ülkelerle toplu olarak ilişkilendirilen, dış
müşterilerden elde edilen hasılatlar. Eğer tek bir yabancı ülkeyle
ilişkilendirilen dış müşterilerden elde edilen hasılatlar önemli ise, bu
hasılatlar ayrı olarak açıklanır. İşletme, dış müşterilerden elde edilen hasılatları
ayrı ayrı ülkelerle ilişkilendirme esasını
açıklar.
(b) Finansal araçlar,
ertelenmiş vergi varlıkları, işten ayrılma sonrası çalışanlara sağlanan
fayda varlıkları, ve (i) işletmenin genel merkezinin bulunduğu ülkede yer
alan ve (ii) işletmenin varlıkları elinde tuttuğu
tüm yabancı ülkelerde toplamda yer alan sigorta sözleşmelerinden doğan
haklar dışındaki duran varlıklar.
Eğer tek bir yabancı ülkedeki varlıklar önemli ise, bu varlıklar ayrı
olarak açıklanır.
Raporlanan tutarlar, işletmenin finansal
tablolarının hazırlanması amacıyla kullanılan finansal
bilgileri temel alır. Gerekli bilginin mevcut olmaması ve bilginin
hazırlanmasının aşırı maliyetli olması gibi durumlar söz konusu olmadığı
sürece bu durum açıklanır. İşletme, bu Paragrafın gerektirdiği bilgilere ek
olarak, ülke gruplarıyla ilgili coğrafi bilgi alt toplamlarını sunabilir.
Büyük müşterilere ilişkin bilgi
34 İşletme, büyük müşterilerine olan güveninin
derecesine ilişkin bilgi sunar. Eğer, tek bir işletme dışı müşteri ile
yapılan işlemlerden elde edilen hasılat, işletmenin hasılatının yüzde 10’u
veya daha fazlası kadarsa, işletme, bu durumu, buna benzer her bir
müşteriden elde edilen hasılatın toplam tutarını ve hasılatları raporlayan
bölüm veya bölümlerin hangileri olduğunu açıklar. İşletmenin büyük
müşterinin kimliğini veya her bir bölümün söz konusu müşteriden elde ederek
raporladığı hasılat tutarını açıklamasına gerek yoktur. Bu TFRS amaçları
doğrultusunda, ortak kontrol altında raporlayan bir işletme olarak bilinen
bir grup işletme tek bir müşteri olarak değerlendirilir; ve bir idarenin
(ulusal, devlet, il, bölgesel, yerel veya yabancı) kontrolü altında
raporlayan bir işletme olarak bilinen söz konusu idare ve işletmeler, tek
bir müşteri olarak değerlendirilir.
Geçiş Hükümleri
35 “-“
36 İlk uygulama yılı için karşılaştırmalı bilgi olarak
raporlanan geçmiş yıllara ilişkin bölüm bilgileri, gerekli bilginin mevcut
olmaması ve bilginin hazırlanmasının aşırı maliyetli olması gibi durumlar
söz konusu olmadığı sürece, bu TFRS hükümlerine uygunluk sağlayacak şekilde
yeniden sunulur.
37 “-“
Ek A
Terimlere ilişkin tanımlar
Bu Ek, TFRS’nin ayrılmaz bir parçasıdır.
|
faaliyet bölümü
|
Faaliyet bölümü, bir
işletmenin:
(a) Hasılat elde edebildiği ve harcama yapabildiği
(aynı işletmenin diğer kısımları ile yapılan işlemlere ilişkin hasılat ve
giderler de dahil olmak üzere) işletme faaliyetlerinde bulunan,
(b) Faaliyet sonuçlarının, bölüme tahsis edilecek
kaynaklara ilişkin kararların alınması ve bölümün performansının
değerlendirilmesi amacıyla, işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya
yetkili mercii tarafından düzenli olarak gözden geçirildiği, ve
(c) Hakkında ayrı finansal
bilgilerin mevcut olduğu bir kısmıdır.
|
EK 2
TFRS 8 Standardını 31/12/2007 ve 31/12/2008
tarihli finansal tablolarında uygulamayan
işletmeler için TMS 7 Standardının 31/12/2007 ve 31/12/2008 tarihli finansal tablolarda uygulanacak olan Paragrafı
Paragraf
50’nin (d) bendi
“50. (d) Her bir
raporlanabilir bölüme ilişkin işletme, yatırım ve finansman
faaliyetlerinden kaynaklanan nakit akışlarının tutarı (bkz.
TFRS 8 Faaliyet Bölümleri)”
EK 3
TFRS 8 Standardını 31/12/2007 ve 31/12/2008
tarihli finansal tablolarında uygulamayan
işletmeler için TMS 27 Standardının 31/12/2007 ve 31/12/2008 tarihli finansal tablolarda uygulanacak olan Paragrafı
Paragraf
20
“20. “Bir bağlı ortaklık, sadece faaliyet
konularının grup içerisindeki diğer şirketlerin faaliyet konularından
farklı olması sebebiyle konsolidasyon kapsamı
dışında bırakılamaz. Bu gibi bağlı ortaklıkların konsolide finansal tablolara dahil edilmesi ve farklı faaliyet
konularına ilişkin ilave bilgilerin dipnotlarda belirtilmesi suretiyle
bağlı ortaklıklar hakkında gerekli bilgiler sunulmuş olur. Örneğin, “TFRS 8
Faaliyet Bölümleri” Standardında kamuya açıklanması öngörülen bilgiler,
grup içerisindeki değişik faaliyet konularının açıklanmasını sağlar.”
EK 4
TFRS 8 Standardını 31/12/2007 ve 31/12/2008
tarihli finansal tablolarında uygulamayan
işletmeler için TMS 34 Standardının 31/12/2007 ve 31/12/2008 tarihli finansal tablolarda uygulanacak olan Paragrafları
Paragraf
16’nın (g) bendi
“16. (g) “TFRS 8 Faaliyet Bölümleri” Standardı,
işletmenin yıllık finansal tablolarında bölüm
bilgisini açıklamasını gerektirdiği durumlarda, işletmenin ara dönem finansal tablolarında bölüm bilgisinin açıklanması
gerekir.
(i) işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya
yetkili mercii tarafından gözden geçirilen bölüm kâr veya zararının
ölçümüne dahil edilmesi veya işletmenin faaliyetlere ilişkin karar almaya
yetkili merciine düzenli olarak sunulması durumunda, işletme dışı
müşterilerden elde edilen hasılatlar;
(ii) işletmenin
faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili mercii tarafından gözden
geçirilen bölüm kâr veya zararının ölçümüne dahil edilmesi veya işletmenin
faaliyetlere ilişkin karar almaya yetkili merciine düzenli olarak sunulması
durumunda, bölümler arasında gerçekleşen hasılatlar;
(iii) bölüm kâr veya
zararının ölçümü;
(iv) son yıllık finansal
tablolarda açıklanan tutarlardan kaynaklanan önemli değişikliklere uğrayan
toplam varkılar;
(v) son yıllık finansal
tablolarda bölümlendirme esasından veya bölüm kâr veya zararının ölçüm
esasından kaynaklanan farklara ilişkin açıklama;
(vi) raporlanabilir
bölümlerin kâr veya zarar ölçümlerinin toplamının, vergi giderinden (vergi
gelirinden) ve durdurulan faaliyetlerden önce işletme kâr veya zararı ile
mutabakatı. Ancak, işletme, raporlanabilir bölümlere vergi gideri (vergi
geliri) gibi kalemleri tahsis ederse, işletme, bölümlerin kâr veya
zararlarının toplamı ile işletmenin bu kalemlerden sonraki kâr veya
zararının mutabakatını yapabilir. Önemli mutabakat kalemleri söz konusu
mutabakatlarda ayrı olarak belirtilir ve açıklanır.”
EK 5
TFRS 8 Standardını 31/12/2007 ve 31/12/2008
tarihli finansal tablolarında uygulamayan
işletmeler için TMS 36 Standardının 31/12/2007 ve 31/12/2008 tarihli finansal tablolarda uygulanacak olan Paragrafları
Paragraf
80’in (b) bendi
“80.
(b) İşletmenin, “TFRS 8 Faaliyet Bölümleri” Standardına göre belirlenen bir
faaliyet bölümünden daha büyük olmaz.”
|