Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığından: Karar
No : 834 İtiraz
No : - K A R A R - Başkanlık Makamınca Kurulumuza gönderilen 22/09/2007 tarihli yazıda, aynen; “3376 sayılı Anayasa Değişikliğinin
Halkoyuna Sunulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesi uyarınca 21 Ekim 2007
Pazar günü yapılacak halkoylamasında; aynı Kanunun 5 inci maddesi hükmü
gereği, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilere ve
Cumhurbaşkanına 10’ar dakikalık ikişer, iktidar partisine ayrıca 10 dakikalık
bir radyo ve televizyonda konuşma hakkı verileceği, Cumhurbaşkanının bu
hakkını dilerse kullanacağı, o takdirde konuşmalarından birisinin en sonuncu
konuşma olacağı, iktidar partisine tanınan 10 dakikalık ilave konuşmanın
siyasi partilerin konuşmalarının tamamlanmasından sonra yapılacağı; Kanunun
sözü edilen 5 inci maddesinde de; “Anayasa değişikliklerinin halka
anlatılmasında, 298 sayılı Kanunun propaganda serbestliğine ilişkin hükümleri
halkoylaması gününden önceki yedinci günden başlayarak uygulanır.” hükmüne
yer verildiği belirtilerek; 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanun’un 52., 53., 54. ve 55 inci
maddeleri de nazara alınarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan
siyasi partiler ile iktidar partisinin ve Cumhurbaşkanının radyo ve
televizyon konuşmalarında izlenecek yol ile uygulama esas ve ilkelerin tespit
edilerek, varılacak sonuca göre siyasi partilere tebligat ve ilan hususunda
uygun görülecek kararın verilmesini takdirlerinize arz ederim.” denilmiş
olmakla, konu incelenerek; GEREĞİ
GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: 3376 sayılı Anayasa Değişikliğinin Halkoyuna
Sunulması Hakkında Kanun’un 5. maddesinde; Anayasa değişikliklerinin halka
anlatılmasında 298 sayılı Kanunun propaganda serbestliğine ilişkin
hükümlerinin, halkoylaması gününden önceki yedinci günden başlayarak
uygulanacağı belirtildikten sonra, Anayasa değişikliklerinin açıklanması ve
tanıtılması amacı ile radyo ve televizyonda yapılacak propaganda konuşmaları
ile ilgili olarak düzenlemelerde yapılmıştır. Bu maddede: “1 - Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan
partilere 10’ar dakikalık ikişer konuşma, 2 - İktidar partisine veya partilerine 10’ar
dakikalık birer, iktidar ortağı partilerden büyük olanına ilaveten 10
dakikalık bir konuşma, (iktidar partisinin konuşması
siyasi partilerin konuşmalarının tamamlanmasından sonra yapılır. İktidar
ortağı partiler bulunuyor ise son konuşma en büyük iktidar ortağı partiye
aittir.) 3 - Cumhurbaşkanına, dilerse birisi en sonra olmak
üzere 10’ar dakikalık iki konuşma, hakkı verilir.” hükmüne yer verilmiş olup, 21 Ekim 2007
Pazar günü yapılacak olan halkoylaması nedeniyle radyo ve televizyondaki
konuşmalar yönünden bu hükmün uygulanması gerekmektedir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığından alınan
19/09/2007 tarihli ve A.01.0.GNS.0.10.00.02-587/1643-01727
sayılı yazıda; Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi
partilerin; Adalet ve Kalkınma Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi
Hareket Partisi ve Demokratik Toplum Partisi olduğu, iktidar partisinin ise
Adalet ve Kalkınma Partisi olduğu bildirilmiştir. Bu duruma göre, yukarıda sözü edilen hüküm uyarınca;
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerden, Adalet ve
Kalkınma Partisinin 10’ar dakikalık üç, Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi
Hareket Partisi ve Demokratik Toplum Partisinin 10’ar dakikalık ikişer
konuşma hakları bulunmaktadır. Diğer yandan, 3376 sayılı Kanunun 5
inci maddesinin belirlediği yedi günlük süre, bu halkoylaması için, 14 Ekim
2007 Pazar günü sabahından 20 Ekim 2007 Cumartesi günü saat 18.00’e kadar
olan süre olacak ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi
partiler ile Cumhurbaşkanı için tanınmış olan radyo ve televizyon konuşma
hakları bu süre içinde kullanılabilecektir. Konunun 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un propaganda serbestliğine ilişkin hükümleri
yönünden incelenmesine gelince; yukarıda da değinildiği üzere 3376 sayılı
Kanunun 5 inci maddesi hükmü gereği olarak, Anayasa değişikliklerinin halka
anlatılmasında 298 sayılı Kanunun propaganda serbestliğine ilişkin hükümleri
de uygulanacaktır. Esasen bu husus 298 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin de
gereğidir. Ancak, halkoylamasının özelliği ve 3376 sayılı
Kanunun 5. maddesi gereği, 298 sayılı Kanunun 52 inci maddesinin ikinci ve
üçüncü fıkraları hükümlerinin bu halkoylamasında uygulanma olanağı
bulunmamaktadır. Gerçekten, sözü edilen fıkralarda yer alan
düzenlemeler, özel kanunlarına göre yapılacak seçimlere ve bu seçimlere
katılacak siyasi partilere ilişkin bulunmaktadır. Halbuki
ortada, bu tür bir seçim olgusu ve bunun sonucu olarak siyasi partilerin
seçimlerde olduğu gibi “programlarını, yapacakları işleri anlatma ve seçim
beyannamelerini izah etme” olgusu da bulunmamaktadır. 3376 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde, radyo ve
televizyonda konuşma yapabilecek siyasi partiler, Türkiye Büyük Millet
Meclisi’nde gruba sahip olma koşuluna bağlı kılınmış, ancak “konuşma”
suretiyle yapılabilecek olan propagandanın içeriği de, “Anayasa
değişikliklerinin halka anlatılması”, “Anayasa değişikliklerinin açıklanması
ve tanıtılması amacı…” ile sınırlandırılmıştır. Görüldüğü gibi burada, 298
sayılı Kanunun 52. maddesinde öngörülen propaganda olgusunun varlığından söz
edilemez. Buna karşın, 298 sayılı Kanunun 52 nci maddesinin
diğer fıkraları hükümleri ile 53., 54. ve 55 inci
maddeleri hükümlerinin bu halkoylamasında da uygulanabilecekleri açıktır. 298 sayılı Kanunun 54 üncü maddesine göre, radyo ve
televizyonda propaganda için başvuran partilerin yayın zaman ve sıraları,
bunların birer temsilcisi ile TRT temsilcilerinin önünde Yüksek Seçim
Kurulunca ad çekme suretiyle saptanacaktır. Takvime göre, 3376 sayılı Kanunun 5
inci maddesi uyarınca, radyo ve televizyonda konuşma yapabilecek olan ve
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan siyasi partilerin, bu hususu
en geç 28 Eylül 2007 Cuma günü saat: 17.00’a kadar Yüksek Seçim Kuruluna
bildirmeleri ve ad çekme işleminin de 09 Ekim 2007 Salı günü saat: 15.00’da
yapılması gerekmektedir. 298 sayılı
Kanunun 55 inci maddesinde; “Siyasi partiler adına radyo ve televizyon ile
yapılacak konuşmalar, Yüksek Seçim Kurulunun görevlendireceği bir kurul üyesi
huzurunda adına konuşma yapılacak siyasi partinin isteğine uygun olarak
yayından önce ses ve görüntü alma cihazı ile tespit edilir. Konuşmanın hangi
parti adına ve kimin tarafından yapıldığına dair görevli kurul üyesiyle radyo
ve televizyon idaresinde görevli en az iki kişi tarafından tutanak
düzenlenir. Konuşmaları tespit eden bant ve sair tespit araçları Yüksek Seçim
Kurulu tarafından saklanır. Konuşmalar bir dava konusu yapıldığı ve istenildiği
takdirde merciine verilir. Suç teşkil eden konuşmaları yapanlar hakkında kanunen
belli olan cezalar bir mislinden iki misline kadar artırılarak hükmolunur.”
hükmüne yer verilmiştir. Ayrıca, radyo ve televizyonla yapılacak konuşma ile
ilgili uygulamaya ilişkin diğer esasların ise ad çekmeden sonra belirlenmesi
kararlaştırılmıştır. S O N U Ç: Açıklanan nedenlerle; 1 - 21 Ekim 2007 tarihinde yapılacak olan Anayasa
değişikliğinin halkoyuna sunulması nedeniyle radyo ve televizyonda; Anayasa
değişikliğinin açıklanması ve tanıtılması amacıyla yapılacak konuşmaların 14
Ekim 2007 Pazar sabahı ile 20 Ekim 2007 Cumartesi günü saat: 18.00’a kadar
olan süre içinde yapılmasına ve 298 sayılı Kanunun propaganda serbestliğine
ilişkin hükümlerinin uygulanması gerektiğine, 2 - Radyo ve televizyonda konuşma hakkını kullanabilecek
olan siyasi partilerin; Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde grubu bulunan Adalet
ve Kalkınma Partisi, Cumhuriyet Halk Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi ve
Demokratik Toplum Partisi olduğuna, 3 - Bu siyasi partilerin, radyo ve televizyonda konuşma
yapmak istediklerini en geç 28 Eylül 2007 Cuma günü saat: 17.00’a kadar
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına bildirmeleri gerektiğine, 4 - Radyo ve televizyonda konuşma yapmak için başvuracak
olan siyasi partilerin yayın zaman ve sıralarının 09 Ekim 2007 Salı günü
saat: 15.00’da Yüksek Seçim Kurulu Toplantı Salonunda ad çekme ile
belirlenmesine, 5 - Radyo ve televizyon konuşmalarının 298 sayılı Kanunun
55 inci maddesi uyarınca kurulca görevlendirilecek üyeler ve radyo ve
televizyon dairesinde görevli kişiler tarafından tespit edilmesine ve Yüksek
Seçim Kurulu adına bu görevi yürütecek üyelerin uyarıları doğrultusunda işlem
yapılması gerektiğine, 6 - Radyo ve televizyonda yapılacak propaganda
konuşmaları ile ilgili uygulamaya ilişkin ilkelerin, siyasi partilerin
istekleri ve Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumunun olanakları göz önünde
tutulmak üzere ad çekmeden sonra belirlenmesine, 7 - Karar örneğinin ilgili siyasi partiler genel
başkanlıkları ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına, Türkiye Radyo
ve Televizyon Kurumu Genel Müdürlüğüne gönderilmesine ve Resmi Gazetede
yayımlanmasına, 22/09/2007 tarihinde oybirliği ile karar verildi. Başkan Başkanvekili Üye Üye Muammer AYDIN Ahmet BAŞPINAR Hasan ERBİL Necati SÖZ Üye Üye
Üye
Üye Cenker
KARAOĞLU Hüseyin EKEN Mehmet KILIÇ Bahadır DOĞUSOY Üye Üye Ali
EM Kırdar
ÖZSOYLU |
||||||