Sanayi ve Ticaret
Bakanlığından: ARAÇLARDA
KULLANILAN SIKIŞTIRMA ATEŞLEMELİ MOTORLARDAN YAYILAN GAZ
VE PARÇACIK HALİNDEKİ KİRLETİCİLERİN EMİSYONLARINA
VE ARAÇLARDA KULLANILAN DOĞALGAZ VEYA
SIVILAŞTIRILMIŞ PETROL GAZI İLE ÇALIŞAN POZİTİF
ATEŞLEMELİ MOTORLARDAN YAYILAN GAZ
KİRLETİCİLERİN EMİSYONLARINA KARŞI ALINACAK
TEDBİRLERLE İLGİLİ TİP ONAYI
YÖNETMELİĞİ (2005/55/AT) BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı; 13/10/1983 tarihli ve
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca motorlu araçların
yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma
zorunluluğunu yerine getirmek üzere, sağlık ve çevrenin korunması amacıyla,
araçların sıkıştırma ateşlemeli motorlarından çıkan gaz ve parçacık halindeki
kirleticilerine ve araçlarda kullanılan doğal gaz veya sıvılaştırılmış petrol
gazı ile çalışan pozitif ateşlemeli motorlardan çıkan gaz halindeki
kirleticilerin emisyonlarına karşı alınacak tedbirler kapsamında motorların
ve bu motorların yerleştirildiği araçların belgelendirilmelerine ilişkin
hükümleri ve bunların uygulanmasına ait usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik; a)
Karayolunda kullanılan araçların sıkıştırma ateşlemeli (dizel) motorlarına ve
doğal gaz veya LPG kullanan pozitif ateşlemeli motorlarına ayrı teknik ünite
olarak AT tip onayı belgesi ve bu motorların yerleştirildiği, 24/9/2003
tarihli ve 25239 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların
Motorlarından Çıkan Gazların Havayı Kirletmesine Karşı Alınacak Tedbirlerle
İlgili Tip Onayı Yönetmeliğine (70/220/AT) göre tip onayı verilmiş olan N1,
N2 ve M2 sınıfındaki araçlar ile teknik olarak müsaade edilen azami yüklü
kütlesi 3,5 tondan küçük veya eşit M1 sınıfındaki araçlar hariç olmak üzere,
araçlara AT tip onayı belgesi veya ulusal tip onayı belgesi verilmesine
ilişkin hususları, b)
Sıkıştırma ateşlemeli motorlarla donatılan
bütün motorlu araçlar ile doğal gaz veya LPG yakıtlı pozitif
ateşlemeli motorla donatılan bütün motorlu araçların gaz ve parçacık
halindeki kirleticileri, araç üzerinde teşhis (OBD) sistemleri, emisyon
kontrol cihazlarının faydalı ömrü ve kullanımdaki araçların/motorların
uygunluğu ile ilgili hususları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik; a)
13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 29 uncu
maddesine dayanılarak, b)
Avrupa Birliğinin 2005/55/EC direktifi ve bunu değiştiren 2005/78/EC
2006/51/EC ve 2006/81/EC direktiflerine paralel olarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a)
Araç: Teknik olarak müsaade edilen azami yüklü kütlesi 3,5 tondan küçük veya
eşit M1 sınıfındaki araçlar hariç, sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı
motorla tahrik edilen, MARTOY'un Ek II’sinde tarif edilen herhangi bir aracı, b)
Güçlendirilmiş çevre dostu araç (EEV): Yönetmeliğin Ek I’inin 6.2.1 numaralı
paragrafında belirtilen çizelgelerin C satırında belirtilen müsaade edilen
emisyon sınır değerlerine uygun olan bir motorla tahrik edilen aracı, c)
Komisyon: Avrupa Komisyonunu, ç)
MARTOY: Avrupa Topluluğunun 70/156/AT Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı
Yönetmeliğinin Resmi Gazete’de yayımlanan şekliyle son seviyesini, d)
R-49: Motorları konusunda motorlu araçların onayı ile ilgili 49 numaralı
Birleşmiş Milletler/Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM/AEK) Regülasyonunu, e)
Sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı motor: MARTOY'un 4 üncü maddesinde
tarif edilen ayrı teknik ünite olarak tip onayı verilebilen, bir aracın
tahrikine neden olan kaynağı ifade
eder. İKİNCİ
BÖLÜM Uygulama
Usul ve Esasları Tip onayı belgesi başvuruları MADDE 5 – (1) Tip onayı belgesi başvurularına ilişkin hususlar
aşağıda belirtilmiştir. a)
Tip Onayı Belgesi başvuruları, tanıtım paketi içinde tanıtım fihristine uygun
olarak düzenlenmiş tanıtım dosyasıyla birlikte Ek I'de belirtildiği şekilde
imalatçı tarafından Onay Kuruluşuna yapılır. Tanıtım paketi başvurudan
itibaren onayın verildiği veya reddedildiği tarihe kadar Onay Kuruluşunun
incelemesine açıktır. b)
Belirli bir araç veya ayrı teknik ünite ile ilgili tip onayı belgesi
başvuruları, ancak bir onay kuruluşuna yapılabilir. Başvuru sahibi, başka bir
ülkenin onay kuruluşuna başvuruda bulunmadığını bir yazı ile Onay Kuruluşuna
bildirir. c)
Onaylanacak her tip için ayrı bir başvuru yapılır. Tip onayı işlemleri MADDE 6 – (1) Tip onayı işlemleri aşağıda belirtilmiştir. a) Onay
Kuruluşu, Yönetmeliğin şartlarını sağlayan motor tipine veya grubuna ve araç
tipine Ek VI'da örneği bulunan AT tip onayı belgesini ve AT tip onayı
numarasını verir. b)
Onay Kuruluşu, Yönetmeliğin şartlarını sağlayan araç tipine Ek VI'da örneği
bulunan AT tip onayı belgesini veya ulusal tip onayı belgesini verir. Eşdeğer belgeler MADDE 7 – (1) Motorları konusunda motorlu araçların onayı ile
ilgili Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonunun R-49 numaralı
Regülasyonunun son versiyonu ile 9 uncu maddede belirtilen uygulama
tarihlerinde yürürlükte bulunan Yönetmeliğin son versiyonu eşdeğer olup,
alternatif olarak anılan Regülasyona göre verilen tip onayı belgeleri eşdeğer
olarak kabul edilir. Teknik servisler MADDE 8 – (1) Teknik servis olarak, EN 17025 veya eşdeğer
ulusal veya uluslararası standartları haiz, deney ve analizleri yapabilecek
laboratuvarı ve/veya teknik imkanları bulunan resmi ve özel kurum ve
kuruluşlar, yapılacak protokolle belirlenecek şartlar çerçevesinde
görevlendirilebilir. Teknik servisler, Onay Kuruluşunun müsaadesi ile
deneyleri kendi laboratuarları dışında aynı özelliklere haiz laboratuvarlarda
yaptırabilir. Görevlendirilen teknik servisler Bakanlığın intenet sitesinde
yayımlanır. Yükümlülükler ve uygulama takvimi
MADDE 9 – (1) Yükümlülükler ve uygulama takvimine ilişkin
hususlar aşağıda belirtilmiştir. a)
Yönetmelik yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, 10 uncu ve 11 inci maddeler
ile Ek I ila Ek VIII’de belirtilen şartları karşılamayan sıkıştırma
ateşlemeli veya gaz yakıtlı motor tipleri için ve sıkıştırma ateşlemeli veya
gaz yakıtlı motorla tahrik edilen araç tipleri için, özellikle motordan çıkan
gaz ve parçacık halindeki kirleticiler ve duman opaklığının Ek I’in 6.2.1
numaralı paragrafındaki çizelgelerin B1 satırında belirtilen sınır değerlere
uygun olmadığında, ilk defa tip onayı belgesi alacak araçlar ve motorlar için
MARTOY’un 6 ncı maddesine göre AT tip onayı verilmez. b)
1/1/2008 tarihinden itibaren yeni ulusal tip onayı alacak araçlar 10 uncu ve
11 inci maddeler ile Ek I ila Ek VIII’de belirtilen şartları karşılamayan
sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı motorla donatılmış ve özellikle
motordan çıkan gaz ve parçacık halindeki kirleticiler ve duman opaklığının Ek
I’in 6.2.1 numaralı paragrafındaki çizelgelerin B1 satırında belirtilen sınır
değerlere uygun olmaması halinde ulusal araç tip onayı verilmez. c)
1/1/2009 tarihinden itibaren ve üçüncü ülkelere ihraç edilmesi tasarlanan
araçlar ve motorlar veya kullanımdaki araçlar için değiştirilebilen motorlar
hariç olmak üzere, 10 uncu ve 11 inci maddeler ile Ek I ila Ek VIII’de
belirtilen şartların karşılanmaması durumunda ve motordan çıkan gazların ve parçacık kirleticilerin emisyonlarının ve
duman opaklığının Ek I’in 6.2.1 numaralı paragrafındaki çizelgelerin B1 satırında
belirtilen sınır değerlere uygun olmaması durumunda; 1)
MARTOY uyarınca tip onayı belgesi mevcut
yeni araçlara veya yeni motorlara verilen uygunluk belgeleri,
MARTOY’un 9 uncu maddesinin amaçları bakımından geçerli kabul edilmez. 2)
Sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı motorlar ve bu motorlarla tahrik
edilen yeni araçlar imal veya ithal edilerek piyasaya arz edilemez. 3)
1/1/2009 tarihine kadar ithal edilerek gümrüklere gelmiş olan tam veya
tamamlanmamış araçlar ile yurt içinde imal edilmiş olan tam veya
tamamlanmamış araçlar bu hükmün kapsamı dışındadır. ç)
1/10/2008 tarihinden itibaren 10 uncu ve 11 inci maddeler ile ve Ek I ila Ek
VIII’de belirtilen şartları karşılamayan sıkıştırma ateşlemeli veya gaz
yakıtlı motorla donatılmış ve özellikle motordan çıkan gaz ve parçacık
halindeki kirleticiler ve duman opaklığının Ek I’in 6.2.1 numaralı
paragrafındaki çizelgelerin B2 satırında belirtilen sınır değerlere uygun
olmaması durumunda, sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı motorların tipleri
veya sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı motorla tahrik edilen araç tipi
için AT tip onayı verilmez. d)
1/1/2011 tarihinden itibaren, 10 uncu ve 11 inci maddeler ile Ek I ila Ek
VIII’inde belirtilen şartları karşılamayan sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı
motor tipleri için ve sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı motorla tahrik
edilen araç tipleri için ve özellikle motordan çıkan gazların ve parçacık
kirleticilerin emisyonlarının ve duman opaklığının Ek I’in 6.2.1 numaralı
paragrafındaki çizelgelerin B2 satırında belirtilen sınır değerlere uygun
olmaması halinde, ulusal araç tip onayı verilmez. 1/10/2008 ila 1/1/2011
arasında yapılacak yeni ulusal tip onayı başvurularında, (a) bendinde
belirtilen onay veya teknik servislerden alınmış bu onaya eşdeğer bir rapor
aranır. e)
1/1/2012 tarihinden itibaren, üçüncü ülkelere ihraç edilmesi tasarlanan
araçlar ve motorlar veya kullanımdaki araçlar için değiştirilebilen motorlar
hariç olmak üzere, 10 uncu ve 11 inci maddeler ile ve Ek I ila Ek VIII’de
belirtilen şartların karşılanmaması durumunda ve motordan çıkan gazların ve
parçacık kirleticilerin emisyonlarının ve duman opaklığının Ek I’in 6.2.1
numaralı paragrafındaki çizelgelerin B2 satırında belirtilen sınır değerlere
uygun olmaması durumunda; 1)
MARTOY uyarınca tip onayı belgesi mevcut yeni araçlara ve yeni motorlara
verilen uygunluk belgeleri söz konusu MARTOY’un 9 uncu maddesinin amacı
bakımından geçerli kabul edilmez. 2)
Sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı motorlar ve bu motorlarla tahrik
edilen yeni araçlar imal veya ithal edilerek piyasaya arz edilemez. 3)
1/1/2012 tarihine kadar ithal edilerek gümrüklere gelmiş olan tam veya
tamamlanmamış araçlar ile yurtiçinde imal edilmiş olan tam veya tamamlanmamış
araçlar bu hükmün kapsamı dışındadır. f)
10 uncu ve 11 inci maddeler ile Ek I ila Ek VIII’de belirtilen şartları
sağlayan ve Ek I’in 6.2.1 numaralı paragrafındaki çizelgelerin C satırında
belirtilen sınır değerlere uygun olan bir motorun, 11 inci maddeye uygun
olarak, bu maddenin (a), (b), (c), (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen
şartlara uygun olduğu kabul edilir. g)
Tip onayı sistemine göre Ek I’in 6.2.1 numaralı paragrafında belirtilen sınır
değerlere uygun olması gereken sıkıştırma ateşlemeli veya gaz yakıtlı
motorlar için aşağıda belirtilen hususlar uygulanır. 1)
Rastgele seçilmiş bütün yük koşullarında ve belirli bir kontrol alanına ait
olan, 30 dakika gibi bir sürede alınan emisyon örnekleri, bu tür koşullara
tabi olmayan ve belirlenmiş motor çalışma koşulları hariç, Ek I’in 6.2.1
numaralı paragrafındaki çizelgelerin B2 ve C satırlarındaki sınır değerlerin
% 100’ünden fazlasını aşmamalıdır. 2)
Hariç tutulan motor çalışma şartları ve diğer uygun şartlar, 13 üncü maddenin
(a) bendine uygun olarak tanımlanır. Emisyon kontrol sistemlerinin dayanıklılığı MADDE 10 – (1) Bütün tip onayları için imalatçı, Ek I’in 6.2.1
numaralı paragrafındaki çizelgelerin B1 satırında veya B2 satırında veya C
satırında belirtilen sınır değerlere atıf yapılarak, tip onaylı sıkıştırma
ateşlemeli veya gaz yakıtlı motorun aşağıda belirtilen faydalı ömrü süresince
bu sınır değerlere uygun olacağını göstermelidir. a)
N1 ve M2 kategorisi araçlara takılacak motorlarda b) N2
ve teknik olarak izin verilen azamî kütlesi 16 tonu aşmayan N3 kategorisi
araçlara ve M3 kategorisi Sınıf I, Sınıf II ve Sınıf A ve teknik olarak izin
verilen azamî kütlesi 7,5 tonu aşmayan Sınıf B araçlara takılacak motorlarda c)
Teknik olarak izin verilen azamî kütlesi 16 tonu aşan N3 kategorisi araçlara
ve M3 kategorisi Sınıf III ve teknik olarak izin verilen azamî kütlesi 7,5
tonu aşan Sınıf B araçlara takılacak motorlarda (2)
Bütün tipler için araçlara verilen tip onayları, normal kullanım şartlarında
aracın normal ömrü boyunca emisyon kontrol cihazlarının düzgün çalışmasının
teyidini de gerektirmelidir (düzgün olarak bakımı yapılan ve kullanılan
dolaşımdaki araçların uygunluğu). Araç üzerinde teşhis sistemleri MADDE 11 – (1) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren, tip onayı alacak araçlara; Ek I’in 6.2.1 numaralı paragrafındaki
çizelgelerin B1 veya C satırında belirtilen emisyon sınır değerlerine atıf
yapılarak, tipi onaylanan sıkıştırma ateşlemeli bir motora veya bu tür bir
motorla tahrik edilen araca maddendin üçüncü fıkrasındaki B1 veya C satırında
belirtilen OBD sınır değerleri aşıldığında, sürücüye bir hatanın varlığını
işaret eden araç üzerinde teşhis sistemi takılmalıdır. Egzoz iyileştirme
sistemlerinde OBD sistemi, aşağıdaki herhangi bir büyük fonksiyonel arızayı
izleyebilir: a)
Ayrı bir teknik ünite olarak takılması durumunda, NOx giderme sisteminin veya
dizel parçacık filtresinin bir parçası olan veya olmayan bir katalitik
konvertör, b)
Bir NOx giderme sistemi (takılı ise), c)
Bir dizel parçacık filtresi (takılı ise), ç)
NOx giderme sistemi - dizel parçacık filtresi birleşimi. (2)
1/10/2008 tarihinden itibaren Yönetmeliğe göre yeni AT tip onayı alacak
araçlar ve 1/10/2009 tarihinden itibaren daha önce AT tip onayı almış araçlar
ile 1/1/2011 tarihinden itibaren ulusal tip onayı alacak araçlar ve 1/1/2012
tarihinden itibaren daha önce ulusal tip onayı almış araçlar için, Ek I’in
6.2.1 numaralı paragrafındaki çizelgelerin B2 veya C satırında belirtilen
emisyon sınır değerlerine atıf yapılarak tipi onaylanan sıkıştırma ateşlemeli
bir motora veya gazlı motora veya bu tür bir motorla tahrik edilen bir araca
üçüncü fıkradaki çizelgenin B2 veya C satırında belirtilen OBD sınır
değerleri aşıldığında sürücüye bir hatanın mevcudiyetini işaret eden araç
üzerinde teşhis sistemi takılmalıdır. OBD sisteminde, ayrıca, motor
elektronik kontrol sistemi (EECU) ve iletim elektronik kontrol ünitesi
arasındaki ara yüz gibi EECU ile herhangi bir motor veya EECU’ya giriş
sağlayan ve EECU’dan çıkış alan araç elektrik veya elektronik sistemleri
arasında emisyon kontrol sisteminin doğru çalışmasını da etkileyecek bir ara
yüz bulunmalıdır. (3) OBD eşik
sınırları aşağıdaki gibi olmalıdır:
(4)
70/220/AT Yönetmeliğinin ilgili hükümlerini ve OBD sistemleri ile uyumluluğu
sağlayan değiştirilebilir aksamlar konusunda hükümler muhafaza edilerek;
deney, teşhis, servis ve onarım amaçları için OBD bilgilerine tam ve düzenli
giriş sağlanmalıdır. Tüketilebilir ayıraçlar
kullanılan emisyon kontrol sistemleri MADDE 12 – (1) 11 inci maddenin hükümlerini uygulamak için
gerekli tedbirler alınırken, uygunsa, kullanımda yetersiz olarak bakımı
yapılan, tüketilebilir ayıraçlar kullanan emisyon kontrol sistemlerinin
risklerini en aza indirmek için Komisyonun belirlediği esaslar doğrultusunda
teknik tedbirler alınır. Ayrıca, aynı esaslara göre ayıraçların kullanımından
dolayı amonyak emisyonlarının en aza indirilmesini sağlayacak tedbirler de
alınır. Uygulama tedbirleri ve
değişiklikler MADDE 13 – (1) Yönetmeliğin uygulanması ve gerekli
değişiklikler hususunda yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir. a)
9 uncu maddenin (g) bendi ile 10 uncu ve 11 inci maddenin uygulanması için
gerekli tedbirler, Yönetmeliğin Ek XI’den Ek XIV’e kadar olan eklerde
(2005/78/EC direktifinin Ek II ila Ek IV’ü) belirtilmiştir. b)
Bilimsel ve teknik ilerlemelere uyarlamak için Yönetmelikte yapılacak gerekli
değişiklikler, MARTOY’un 15 inci maddesine uygun olarak yapılır. Muafiyetler MADDE 14 – (1) Muafiyetlere ait esaslar aşağıda belirtilmiştir. a)
Teknolojik olarak gelişmiş motorlar ve motorları konusunda teknolojik olarak
gelişmiş araçlara tip onayı belgesi talep edilmesi halinde, Komisyona ve
diğer ülkelerin onay kuruluşlarına bilgi verilerek, ulusal tip onayı belgesi
verilebilir. b)
1/1/2008 tarihinden önce imal ve ithal edilmiş motorlu araçlara bu Yönetmelik
hükümleri uygulanmaz. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Çeşitli ve
Son Hükümler Yürürlükten kaldırılan yönetmelik MADDE 15 – (1) 24/6/2003 tarihli ve 25148 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan Araçlarda Kullanılan Sıkıştırma Ateşlemeli Motorlardan
Çıkan Gaz ve Partikül Kirleticilerin Emisyonlarına ve Araçlarda Kullanılan
Doğal Gaz veya Sıvılaştırılmış Petrol Gazı ile Çalışan Pozitif Ateşlemeli
Motorlardan Çıkan Gaz Halindeki Kirleticilerin Emisyonlarına Karşı Alınacak
Tedbirlerle İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (88/77/AT), yürürlükten
kaldırılmıştır. Yürürlükten kaldırılan yönetmeliğe yapılmış atıflar, bu
Yönetmeliğe yapılmış atıflar olarak kabul edilir ve Ek X’da verilen
ilişkilendirme çizelgesine göre okunur. Yönetmeliğin uygulanması MADDE 16 – (1) Bu Yönetmelik; a)
1/1/2008 tarihine kadar isteğe bağlı olarak, b)
Yeni tip onayı alacak araçlar için 1/1/2008 tarihinden itibaren, c)
Daha önce tip onayı almış araçlar için 1/1/2009 tarihinden itibaren uygulanır.
Yürürlük MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik, 1/1/2008 tarihinde yürürlüğe
girer. Yürütme MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret
Bakanı yürütür. Ekleri İçin Tıklayınız |
||||||||||||||||||||