|
Tarım ve Köyişleri
Bakanlığından:
PATATES TOHUMLUĞU SERTİFİKASYONU VE
PAZARLAMASI YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
ve kapsam
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmelik patates
tohumluklarının kaliteli ve standartlara uygun üretimini sağlamak amacıyla,
sertifikasyon sistemi dâhilinde gerçek ve tüzel kişiler tarafından
üretilmesi, etiketlenmesi, ambalajlanması, mühürlenmesi ve pazarlanmasına
ilişkin usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, 31/10/2006 tarihli ve 5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 6
ncı maddesi ile 21/12/1967 tarihli ve 969 sayılı
Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra
Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Tarım ve Köyişleri Bakanlığını,
b) Başvuru kuruluşu: Üretimin
yapıldığı ildeki Bakanlık il müdürlüğü veya Bakanlık tarafından beyanname
kabulü ve tarla kontrolleri için yetkilendirilen kuruluşları,
c) Çeşit safiyeti: Tohumluğun
sahip olduğu genotipten farklı olan çeşitlerin
oranını,
ç) Çeşit sahibi: Sertifikasyon
için uygun olan ve kayıt altında olan çeşitlere ait tohumlukların
üretiminden, çoğaltılmasından ya da çeşidin muhafazasından sorumlu gerçek
ya da tüzel kişileri,
d) Elit tohumluk: Yeni ıslah
edilmiş veya geçmiş yıllarda ıslah edilmiş olmakla beraber usulüne uygun
olarak çeşit safiyeti muhafaza ve devam ettirilen doğrudan doğruya ıslahçı
tarafından veya yetkili kuruluş tarafından kontrol edilen, orijinal
tohumluğun başlangıcı ve diğer sınıftaki tohumlukların kaynağı olan
tohumluğu,
e) İzolasyon mesafesi: Tohumluk
üretim alanlarında, birbirini tozlayıp dölleyebilecek tür, cins ve çeşitlerin üretimleri
arasında bulunması gereken tozlanmayı engelleyecek minimum uzaklığı,
f) KKGM: Koruma ve Kontrol
Genel Müdürlüğünü,
g) Kontrolör: Tohumluk
sertifikasyonuna ilişkin kontrolleri yapan, numune alan ve piyasa
denetimlerini yaparak bu konularda belge düzenleyen Bakanlıkça tohumluk kontrolörü
olarak yetkilendirilen kamu görevlilerini veya özel kişileri,
ğ) Orijinal tohumluk: Elit
tohumluktan veya kendisinden elde edilen, çeşit safiyetini ve sağlığını
devam ettiren, araştırma, ıslah ve deneme kuruluşlarında veya bu
kuruluşların denetimi altında yetiştirilen tohumluğu,
h) Saf tohumluk: Yabancı
maddeleri ayrılmış, aynı bitki çeşidine ait generatif
veya vegetatif üreme kısımlarını,
ı) Sertifikalı tohumluk:
Orijinal tohumluk veya kendisinden elde edilen, çeşit safiyetini ve
sağlığını devam ettiren tohumluğu,
i) Sertifikasyon kuruluşu:
Bakanlık tarafından sertifikasyon ile yetkilendirilen kuruluşları,
j) Tarla kontrol raporu: Tarla
kontrolleri neticesinde kontrolör tarafından düzenlenen raporu,
k) Tedarikçi: Tohumluk
üreticilerinden temin edilen tohumlukları yeniden işleyen veya pazarlayan
kişi veya kuruluşları,
l) Tohumluk kademesi: Herhangi
bir sınıfta tohumluğun yıl olarak üretilme süresini,
m) Tohumluk numunesi: Tohumluk
partisini temsilen partinin niteliklerinin
tespiti ve sonucunda tohumluğa sertifika veya rapor verilebilmesi için
tohumluk cinsine has laboratuvar analiz ve
testlerine tabi tutulacak birim ağırlıktaki tohumluğu,
n) Tohumluk partisi: Tohumluk
kontrol ve sertifikasyon sisteminde, bir numunenin alınmasına esas olan,
bir sertifika veya raporun temsil ettiği, tohumluğun cinsine göre tespit
edilmiş azami tohumluk miktarı,
o) Tohumluk standardı:
Tohumluğun fiziksel ve biyolojik niteliklerini belirleyen kalite
ölçülerini,
ö) Tohumluk yetiştiricisi:
Sözleşmeli olarak tohumluk üreticileri adına üretim yapan gerçek veya tüzel
kişileri,
p) Tohumluk üreticisi:
Tohumlukları üreten ve/veya tohumluk yetiştiricilerine sözleşmeli olarak
ürettiren ve/veya ithal eden, işleyen, satışa hazırlayan ve dağıtan gerçek
veya tüzel kişileri,
r) TTSM: Tohumluk Tescil ve
Sertifikasyon Merkezi Müdürlüğünü,
s) Üretim sezonu: 1 Temmuzdan
başlayarak bir sonraki yılın 30 Haziranına kadar olan dönemi
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Sertifikasyon ve Pazarlama Esasları
Genel
şartlar
MADDE
4 – (1) Sertifikasyon sistemine ve
pazarlamaya ait genel hükümler aşağıda yer almaktadır.
a) Sertifikasyon sistemi
dâhilinde üretimi yapılacak olan tohumlukların kayıt altında olması şartı
aranır.
b) Tohumluklar, Bakanlık
tarafından yetki verilen gerçek veya tüzel kişiler tarafından üretilir ve
pazarlanır.
c) Elit ve Orijinal tohumluk
üretimleri ıslahçı, çeşit sahibi veya bunların yetki verdiği araştırma
kuruluşları tarafından yapılır.
ç) Tohumlukların üretildikleri
üretim sezonu içinde sertifikalandırılmaları esastır. Aynı üretim sezonu
içinde pazarlanamayan tohumluklar için ticarete arz olunmadan önce çimlenme
analizlerinin yapılması gerekir.
d) Tohumluk üretimlerinde
izlenebilirlik numune alma öncesinde beyanname numarası ile,
numune alma sonrasında parti numarası ile sağlanır. Beyanname numarası ve
parti numaraları tür veya çeşit değişse bile tekrarlanmaz. Beyanname
numarası ile tarla kontrol raporu numarası, üretici kuruluş kod
numarası/sıra numarası şeklinde verilir.
Beyanname
verilmesi
MADDE
5 – (1) Tohumlukların
sertifikalandırılabilmesi için, tohumluk üreticileri tarafından tohumluk
beyannamesi verilmesi gerekir.
(2) Tohumluk beyannameleri
düzenlenmesi ve kabul edilmesi aşağıdaki yöntemle yapılır;
a) Patates tohumluk üretiminde
Ek–1’de yer alan patates tohumluk beyannamesi doldurulur,
b) Her çeşide ait tohumluk
parseli için ayrı tohumluk beyannamesi düzenlenir,
c) Tohumluk beyannameleri üç
nüsha düzenlenir,
ç) Beyannameler dikim tarihinden itibaren otuz gün
içinde başvuru kuruluşuna verilir,
d) Başvuru sırasında patates
tohumluk beyannamesine aşağıdaki belgeler eklenir;
1) Dikilen tohumluğa ait
sertifikanın aslı veya sertifikanın aslının bulunduğu resmi kuruluştan
onaylı sureti,
2) Çeşide ait özellik
belgeleri,
3) Tohumluk üretim alanının iç
karantina kapsamında belirlenen hastalıklar yönünden ari
olduğuna dair toprak analiz raporu,
4) Üretim tarlalarını gösteren
krokiler,
e) Kabul edilerek onaylanan
beyannamelerin birinci nüshası, tohumluk beyannamesini kabul eden başvuru
kuruluşunda saklanır. İkinci nüsha tarla kontrollerinde kullanılması için
kontrolörlere verilir. Üçüncü nüsha "SERTİFİKALANDIRMADA
KULLANILAMAZ" kaşesi vurularak üreticiye verilir.
Tarla
kontrolleri esasları
MADDE
6 – (1) Tarla kontrolleri
aşağıdaki esaslara göre yapılır;
a) Tarla kontrolü, Bakanlıkça
yetkilendirilen kontrolörler tarafından yapılır. Tarla kontrolünün
tamamlanmasından sonra kontrolör, beyanname bilgileri ve tarla kontrol
standartlarını göz önünde bulundurarak, tarla kontrol raporunu üç nüsha
halinde düzenler.
b) Raporlarda silinti veya
kazıntı yapılmaz. Değişiklik zorunlu ise yanlışlığın üzeri çizilerek
doğrusu yazıldıktan sonra kontrolör tarafından paraflanır.
c) Tarla kontrol raporunun
birinci nüshası sertifikasyon kuruluşuna gönderilmek üzere, ikinci nüshası
ise itiraz halinde kullanılmak üzere başvuru kuruluşunda muhafaza edilir.
Üçüncü nüsha "SERTİFİKALANDIRMADA KULLANILAMAZ" kaşesi vurularak
üreticiye verilir.
ç) Tarla kontrollerine göre tohumluğun hangi sınıf
veya kademeye girdiği işaretlenir. Hiçbir sınıfa giremediği veya sınıf
kaybettiği durumda bunun hangi sebeplerden ileri geldiği, kontrolör
tarafından tarla kontrol raporuna işlenir.
d) Tarla kontrolünde tohumluğun
aranılan sınıfa girmesini engelleyen sebepler varsa ve teknik olarak bu
engellerin yetiştirici tarafından giderilebilmesi mümkünse, yetiştiriciye
Ek-2’de yer alan tarla kontrolü ihbarnamesi verilir. İhbarnamede belirtilen
zamanda kontrolör tarafından yeniden tarla kontrolü yapılır.
Tarla
kontrol standartları
MADDE
7 – (1) Tarla kontrol standartları
aşağıda yer almaktadır.
a) Tohumluklara ait sınıf ve döl kademeleri; elit ve orijinal tohumluk üretimlerinde
bir yıl, sertifikalı tohumluk üretimlerinde ise iki yıldır.
b) Tarla kontrolleri aşağıdaki
dönemlerde yapılır;
1) Boğaz doldurma döneminde
(bitkiler 15–20 cm olduğu zaman),
2) % 50 Çiçeklenme devresinde.
c) Hasat döneminde patates
siğili (Synchytrium endobioticum)
hastalığı ile ilgili üçüncü kontrol yapılır.
ç) Ön bitki şartı olarak, elit ve orijinal sınıfta üretilecek
tohumluklar için beş yıl, sertifikalı sınıfta üretilecek tohumluklar için
üç yıl aynı tarlaya patates dikilmemiş olması gerekir.
d) Tohumluk üretim alanlarında izolasyon mesafesi 2 metredir.
e) Tarla kontrolünde esas
alınacak birim 100 adet bitkidir. Birim saha üzerinden yapılacak bu
kontrollerde tekrarlama sayısı tarla büyüklüğüne göre aşağıdaki şekilde
belirlenmiştir.
1) 0-5
dekar 5,
2) 5-10
dekar 10,
3) 10 dekar ve yukarısında 15,
birim
saha üzerinde tekrarlanır.
f) Tarla kontrolünde sayımı
yapılacak hususlar aşağıda belirtilmiştir.
1) Diğer çeşitler,
2) Hastalıklı bitkiler,
3) Nematodlu
bitkiler.
g) Tarla kontrollerinden dikkat
edilecek tarla standartları Ek-3’de yer alan Tablo 1’de belirtilmiştir.
Depo
kontrolleri ve ambar standartları
MADDE
8 – (1) Tohumluklar,
sertifikalandırılmak amacıyla partiler halinde depolarda muhafaza edilir.
Tohumluk partileri, kontrolör tarafından ambar standartlarında yer alan
hastalıklar yönünden kontrol edilerek Ek-4’de yer alan depo kontrol raporu
düzenlenir.
(2) Ambar standartları yönünden
yapılacak incelemelerde her partiden en az 200 yumru kontrol edilir. Ambar
standartları Ek-3’de yer alan Tablo 2’de belirtilmiştir.
Ambalajlama
ve etiketleme
MADDE
9 – (1) Tohumluklar resmi olarak
belirlenen şartlara uygun şekilde ambalajlanarak ve etiketlenerek satışa
arz edilir. Ambalajlama ve etiketleme aşağıdaki esaslara göre yapılır;
a) Ambalajlama ve etiketlemede
aranacak şartlar Ek–5’de belirtilmiştir.
b) Etiketler, TTSM veya
Bakanlık tarafından yetki verilen kuruluştan tarla kontrol raporu
sonuçlarına göre temin edilir.
c) Patates tohumluklarında
parti büyüklüğü elit ve orijinal sınıfta 25 ton, sertifikalı sınıfta 50
tondur. Azami parti büyüklüğü % 5'ten fazla aşılmayacaktır.
ç) Azami ambalaj ağırlığı 50 kg’dır.
Tohumluk
partilerin işaretlenmesi
MADDE
10 – (1) Tohumluk partileri
TR.00.KKKK.NNNN biçiminde numaralandırılır.
numaralandırmada;
a) TR : Ülke kodunu,
b) 00 : Tohumluğun üretildiği ilin plaka numarasını,
c) KKKK : TTSM tarafından verilen üretici kod numarasını,
ç) NNNN : Tohumluğun parti sıra numarasını.
ifade
eder.
Sertifikalandırma
MADDE
11 – (1) Sertifikalandırma
aşağıdaki esaslara göre yapılır;
a) Tohumlukların sertifikasyon
işlemleri, sertifikasyon kuruluşları tarafından yapılır.
b) Başvuru kuruluşu, sertifika
düzenlenmesi amacıyla çeşitlere ait beyanname, depo kontrol raporu ve tarla
kontrol raporunun asıllarını sertifikasyon kuruluşuna gönderir. Depo
kontrolleri sonucunda standartları tutmayan tohumluk partileri için
düzenlenen depo kontrol raporu sertifikasyon kuruluşuna gönderilmez.
c) Sertifikasyon kuruluşu,
ambar ve tarla standartlarına uygun olan başvuruların gerekli kontrollerini
yaparak elit, orijinal veya sertifikalı tohumluk sertifikasını düzenler.
ç) Tohumluk sertifikaları ve raporlar,
KKGM tarafından belirlenen formata uygun olarak sertifikasyon kuruluşları
tarafından düzenlenir.
d) Tohumluk sertifikaları ve
raporlar üç nüsha olarak düzenlenir. Sertifikanın veya raporun birinci
nüshası üretici veya yetiştiriciye verilir, ikinci nüsha sertifikasyon
kuruluşunda muhafaza edilir, üçüncü nüsha ise numuneyi gönderen başvuru
kuruluşuna gönderilir.
Pazarlama
ve dış ticaret ile ilgili esaslar
MADDE
12 – (1) Patates tohumluklarının
pazarlanması ile ilgili esaslar aşağıda belirlenmiştir;
a) Yönetmelik kapsamında
sertifikasyon kurallarına uygun olarak incelenip elit, orijinal veya
sertifikalı tohumluk olarak sertifikalandırılan patateslerin tohumluk
olarak pazarlanmasına izin verilir.
b) Tohumluk patateslerin kayıt
altına alınması için test veya deneme, bilimsel çalışmalar ve işleme veya
paketleme amacıyla hizmet sağlayıcılarına tedarik edilmesi pazarlama olarak
değerlendirilmez.
c) Elit, orijinal ve
sertifikalı patates tohumlukları homojen partiler halinde ve mühürlenmiş
kapalı ambalajlar içinde pazarlanır.
ç) Filizlenme inhibitörleri ile
işlem gören patates tohumluklarının pazarlanması yasaktır.
d) Kayıt listesinden çıkarılan
çeşitlere ait tohumlukların, bakanlığa bildirilmek kaydı ile en fazla üç
yıl çoğaltım ve ticareti yapılabilir.
e) Bu Yönetmelik hükümlerine
göre üretilip belgelendirilen tohumluklar, 10/6/2005
tarihli ve 25841 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Organik Tarımın Esasları
ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik esaslarına göre belgelenmesi durumunda
organik tohum olarak pazarlanabilir.
Pazarlanacak
yumru standartları
MADDE
13 – (1) Pazarlanacak tohumluklara
ait yumrular aşağıdaki standartları karşılar;
a) 25 x 25 mm’lik
kare gözden geçecek kadar küçük veya 65 x 65 mm’lik
kare gözden geçemeyecek kadar büyük yumrular tohumluk olarak pazarlanmaz.
b) Bir partideki yumruların
büyüklüğü arasındaki değişkenlik 25 mm’yi
aşmayacak şekilde olacaktır.
c) Bir tohumluk partisi,
belirtilen asgari büyüklükten daha küçük olan yumrulardan ağırlık olarak
%3’ten fazlasını veya belirtilen azami büyüklükten daha iri olan
yumrulardan ağırlık olarak %3’ten fazlasını içermeyecektir.
Kontrol
denemeleri
MADDE
14 – (1) Üretilen patates
tohumluklarında aşağıdaki esaslara göre kontrol denemeleri yapılır;
a) Sertifikalı sınıftaki
tohumluk partilerinden son kontrol, orijinal sınıftaki tohumluk
partilerinde ise ön ve son kontrol denemeleri TTSM tarafından yapılır.
b) Bu denemelerde, tohumluk
partilerini temsil eden örneklerin çeşit safiyeti yönünden belirlenen
standartlara uygunluğu test edilir.
c) Ön ve son kontrol
denemelerinde çeşit safiyeti yönünden standartlara uygun olmayan parsellere
ait tohumluk üretim alanları sertifikasyon kuruluşları tarafından
denetlenir.
ç) Bir dekarlık alandan on adet
yumru alınarak laboratuvar koşullarında elde edilen
fidelerden hastalık kontrollerine bakılır.
(2) Ön kontrol denemelerinde
ardı ardına üç yıl çeşit safiyeti yönünden standartlara uygun olmadığı
tespit edilen çeşitlerin kaydı, TTSM tarafından hazırlanan rapora
istinaden, Bitki Çeşitlerinin Kayıt Altına Alınması Yönetmeliğinde
belirtilen Tarla Bitkileri Tescil Komitesi tarafından iptal edilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
İdari
yaptırımlar
MADDE
15 – (1) Tohumlukların üretim ve
pazarlanmasında, 5553 sayılı Tohumculuk Kanununa aykırı hareket edenler
hakkında, aynı Kanunun 12 nci maddesi hükümleri
uygulanır.
Ücretler
MADDE
16 – (1) Bu Yönetmelik kapsamında
yapılan tarla kontrolü, depo kontrolü, belgelendirme ve etiket hizmetleri
ücrete tabidir. Bu ücretler Bakanlık tarafından yeniden değerleme oranında
arttırılarak her yıl ocak ayında belirlenerek yayımlanır. Ücretler, 28/12/2006 tarihli ve 26390 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Döner
Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği hükümlerine göre, hizmeti veren
kuruluşun döner sermaye işletmesi hesabına peşin olarak yatırılır.
İstisnalar
MADDE
17 – (1) Bilimsel amaçlı
çalışmalarda, araştırma ve geliştirme çalışmalarında ve genetik
çeşitliliğin korunmasına yönelik çalışmalarda kullanılan tohumluklar ile
üreticinin kendi ihtiyacını karşılamak amacıyla ürettiği tohumluklarda
sertifikalandırma şartı aranmaz.
Düzenleme
yetkisi
MADDE
18 – (1) Bakanlık bu Yönetmeliğin
uygulamasını sağlamak üzere her türlü düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.
Yürürlük
MADDE
19 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
20 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
Ek-1
PATATES TOHUMLUK
BEYANNAMESİ
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Tohumluğun Dikildiği Tarla veya Parselin Yeri,
Adı veya Numarası
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Yukarıdaki beyanımın doğru olduğunu bildirir 5553
sayılı “Tohumculuk Kanunu” ve “Patates Tohumluklarının Sertifikasyonu ve
Pazarlamasına İlişkin Yönetmelik” de belirtilen niteliklere haiz olduğumu
beyan, adı geçen Kanun ve buna ilişkin Yönetmelikler esaslarına uymayı
taahhüt ederim.
Gereğinin yapılmasını arz ederim.
Ek-
2
TARLA KONTROL İHBARNAMESİ
Tarih
: .....................
No :
.....................
Yetiştiricinin Adı ve Soyadı :.............................................................................................
Adresi :.............................................................................................
Tohumluğun Cins ve Çeşidi :.............................................................................................
Ön Bitki :.............................................................................…………..
Tarla ve Parsel No. veya Adı :.............................................................................................
Tarla Alanı (Dekar) :........................................................................................….
Üretici :.............................................................................................
Düzenleme Tarihi :.............................................................................................
Ekilen
Tohumluğun Alındığı
Tarihteki
Sınıfı ve Döl Kademesi:.......................................................………….......................
YAPILAN TARLA KONTROLÜNDE TOHUMLUĞUN
ARANILAN SINIFA GİRMESİNİ ENGELLEYEN
HUSUSLAR
.........................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................
.........................................................................................................................................................................................................
.................................................................................................
Yukarıda belirtilen
hususlardan dolayı tohumluğunuz tarla muayenesi yönünden herhangi bir
sertifikalı tohumluk sınıfına girmemektedir. Ancak teknik olarak bu engellerin
tarafınızdan giderilmesi mümkündür. ...../...../20…… tarihinde kesin rapor verilmek üzere
yeniden gelineceğinin bilinmesi ve gereğinin ona göre yapılması rica
olunur.
İhbarnameyi
düzenleyenlerin İhbarnameyi
alan yetiştirici/üreticinin
Adı,
Soyadı, açık görev adresleri Adı
ve Soyadı
ve imzaları İmzası
Ek-3
TARLA VE
AMBAR STANDARTLARI
Tablo 1: Tarla standartları
|
Faktörler
(en çok %)
|
İLK MUAYENE
|
İKİNCİ
MUAYENE
|
|
ELİT
Orİj.
|
SER 1
|
Ser 2
|
ELİT
Orİj.
|
SER 1
|
Ser 2
|
|
PLRV, PVY, PVX, PVA ve diğerleri
|
0
|
1
|
2
|
0
|
0
|
1
|
|
Solgunluk (Fusarium spp., Verticillium
spp.)
|
0,5
|
2
|
3
|
0
|
1
|
2
|
|
Halkalı ve kahverengi çürüklük
(Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus)
Syn. (Corynebacterium sepedonicum (Spieck. Et Kotth.))
(Ralstonia solanacearum)
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
|
Yumuşak çürüklük (Erwinia spp.)
|
| |