|
Yüksek Seçim Kurulu
Başkanlığından:
Karar No :
19
- K A R A R
-
Yüksek
Seçim Kurulu Başkanlığının 26/12/2007 tarihli yazısında,
aynen; “2006 yılı Ocak ayında kurulan il ve ilçe seçim kurullarının iki
yıllık görev süreleri 2008 yılı Ocak ayında dolacağından, 298 sayılı
Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 15 ve 18
inci maddeleri uyarınca bu kurulların 2008 yılı Ocak ayının son haftası
içinde iki yıl süre için yeniden kurulması gerekmektedir.
Bu
nedenle, il ve ilçe seçim kurullarının yeniden kurulmaları ve kuruluşlarla
ilgili esas ve ilkelerinin saptanmasını takdirlerinize arz ederim.”
denilmiş olmakla, konu ile ilgili belgeler ve 26/12/2007
tarihinde oluşturulan Komisyonca hazırlanan 19/01/2008 tarihli Rapor
birlikte incelenerek;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
I- 298
sayılı Seçimlerin Temel
Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanunun 15 ve 18 inci maddelerinde, il ve ilçe
seçim kurullarının iki yılda bir Ocak ayının son haftasında kurulması
öngörülmüştür.
Kanunun
bu hükümlerine göre, Kurulumuzun 07/01/2006 gün ve 13 sayılı kararı ile
2006 yılının Ocak ayında kurulmuş tüm il ve ilçe seçim kurullarının görev süreleri 2008
yılı Ocak ayının son haftasında sona
ereceğinden, bu kurulların 25 Ocak 2008 gününden itibaren bir hafta içinde
ve iki yıllık süre için yeniden kurulmaları gerekmektedir.
İl ve
ilçe seçim kurullarının kuruluş biçimleri 298 sayılı Kanunun 15, 18 ve 19
uncu maddelerinde gösterilmiştir. O nedenle, bu kurullar oluşturulurken
Kanunun sözü edilen
maddelerine uyulması zorunluluğu ortadadır.
II- İl ve İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimler:
Büyükşehir
statüsüne bağlı il merkezleri ile diğer il merkezlerinde adli
teşkilatlanmadaki farklılıklar il ve merkez ilçe seçim kurullarının
oluşumunu da etkilediğinden, konunun iki bölümde incelenerek kurulların ona
göre belirlenmesi gereklidir.
A) Büyükşehir Statüsüne Tabi Olmayan İl Merkezlerinde:
298
sayılı Kanunun 15 inci maddesine göre; il seçim kurulu il merkezinde görev
yapan (geçici yetkililer hariç) en kıdemli hakimin
başkanlığında, merkez ilçe seçim kurulu başkanlarından sonra gelen en
kıdemli iki üyeden oluşur. Kurulun, iki de yedek hakim
üyesi vardır.
Kurul
başkanı ile asıl ve yedek üyeler belirlenirken; 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 15. maddesi dikkate
alınır. Aynı Kurulda eşlerin birlikte yer almamasına özen gösterilmelidir.
298
sayılı Kanunun 18. maddesinin ikinci fıkrasında ise; il merkezlerinde
kurulacak merkez ilçe seçim kurullarına, il seçim kurulu başkanı hakimden sonra gelen en kıdemli hakimin başkanlık
edeceği belirtilmiştir.
Kanunun
bu iki hükmü birlikte mütalaa edildiğinde, il seçim kurulu başkanından
sonra gelen en kıdemli hakimin merkez ilçe seçim
kurulu başkanı olacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
İl
merkezinde 298 sayılı Kanunun 10. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince
birden fazla ilçe seçim kurulu kurulması durumunda, il seçim kurulu
başkanından sonra gelen kıdemli hakimler kıdem
sırasına göre ilçe seçim kurulu başkanlıkları görevini yürütürler.
Örnek; Bir
ilde üç merkez ilçe seçim kurulu oluşturulması gerekiyorsa, il seçim kurulu
başkanından sonra gelen en kıdemli hakim birinci merkez ilçe
seçim kuruluna, ondan sonra gelen en kıdemli hakim ikinci merkez ilçe seçim
kuruluna, ondan sonra gelen en kıdemli hakim de üçüncü merkez ilçe seçim kuruluna başkanlık
edecektir.
Merkez
ilçe seçim kurulları başkanları bu şekilde belirlendikten sonra bu hakimlerden sonra gelen en kıdemli hakimlerden,
sırasıyla ilk ikisi il seçim kurulu asıl üyeliği, sonra gelen ikisi de il
seçim kurulu yedek üyeliği görevini yürütecektir.
B) Büyükşehir Statüsüne Tabi İl Merkezlerinde:
İl seçim
kurulu başkanlığını yürütecek hakim, yukarıda (A)
bendindeki esaslara göre belirlenir. Yani İl merkezinde ve o ilin adı ile
anılan adli kuruluşta görevli (geçici yetkililer hariç) hakimlerden en
kıdemli olanı il seçim kurulu başkanlığı görevini yürütür.
a) İl
merkezindeki ilçelerin hiç birinde bağımsız, başka bir anlatımla o ilçenin
adı ile anılan adli kuruluş yok ise, bu durumda ilçeler alfabetik
sıralamaya tabi tutularak alt alta yazılmak suretiyle bir liste düzenlenir.
Her ilçenin karşısına o ilçedeki mevcut ilçe seçim kurullarının numarası
yazılarak, il
merkezinde bulunan merkez ilçe seçim kurullarının sayısı
saptanır.
Bununla
birlikte il seçim kurulu başkanı hakimden sonra
gelen hakimlerden toplam ilçe seçim kurulu sayısı kadar isim belirlenir ve
kıdemlerine göre sıralanır.
Bu
listede yer alan hakimler, listedeki sıralarına göre alfabetik olarak
sıralanmış ilçelerin
seçim kurulu başkanlıklarını üstlenirler.
Örnek; Konya İl merkezinde,
Karatay İlçesi’nde (1), Meram İlçesi’nde (2) ve Selçuklu İlçesi’nde (2)
olmak üzere toplam (5) adet ilçe seçim kurulu bulunmaktadır.
Konya
merkez adliyesinde görev yapan hakimlerden, il
seçim kurulu başkanı olan hakimden sonra gelen en kıdemli hakim Karatay
İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra gelen en kıdemli hakim Meram Birinci
İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra gelen en kıdemli hakim Meram
İkinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra gelen en kıdemli hakim
Selçuklu Birinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı, ondan sonra gelen en kıdemli
hakim Selçuklu İkinci İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı görevini yürütecektir.
b) İl
merkezindeki ilçelerin bir ya da bir kaçında bağımsız adli kuruluş
bulunduğu takdirde
bu ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanlıkları, o ilçenin
hakimleri arasından bağımsız adli teşkilatı bulunmayan ilçelerdeki ilçe
seçim kurulu başkanları ise yukarda (a) bendindeki esaslara göre
belirlenecektir.
Örnek; İstanbul'da bağımsız adli
teşkilatı bulunan Bakırköy İlçesi’nde ilçe seçim kurulu başkanları bu
ilçede görevli hakimler, bağımsız adli teşkilatı
bulunmayan Eminönü ve Beşiktaş İlçeleri seçim kurulu başkanları da İstanbul
Adliyesinde görevli hakimler arasından yukarıdaki esaslara göre
saptanacaktır.
Ancak,
bağımsız adli teşkilatı bulunmayan ilçedeki adli işler, bir başka ilçedeki
adli teşkilat
tarafından yürütülüyor ise, bu ilçedeki seçim işleri adli
yönden bağlı bulundukları ilçe
hakimleri tarafından yürütülecektir.
Örnek; Adli teşkilatı bulunmayan
Bahçelievler İlçesi’nde adli işler Bakırköy İlçesi adli teşkilatı
tarafından yürütüldüğünden, Bahçelievler İlçesi’ndeki seçim işleri Bakırköy
İlçesi’ndeki hakimler tarafından yerine
getirilecektir.
c) Türkiye
geneli itibariyle Büyükşehir statüsünde olan Adana, Adapazarı, Ankara,
Antalya, Bursa, Diyarbakır, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, İstanbul, İzmir,
Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin ve Samsun İl’lerine ait ilçe ve ilk kademe
belediyelerinin oluşum biçimleri 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi
Kanununda düzenlenmiştir.
İlçesi
bulunmayan büyükşehir belediyelerinde, ilk kademe
belediyelerine ait seçim işlerinin, bu illerdeki merkez ilçe seçim
kurulları tarafından yürütüleceği tabiidir.
Bu büyükşehir belediyelerindeki ilk kademe belediyelerine
ait seçim işlerinin ilçe seçim kurullarına eşit şekilde
dağıtılması gerekecektir.
Ancak
bir ilk kademe belediyesine ait seçim işlerinin, birden çok ilçe seçim
kuruluna bırakılması mümkün değildir.
Örnek; Eskişehir İl’inde, beş (5)
adet ilk kademe belediyesi ve üç adet de merkez ilçe seçim kurulu
bulunmaktadır. Bu durumda il merkezine bağlı köyler ile ilk kademe
belediyelerinin durumu nazara alınmak suretiyle ilçe seçim kurullarının
görev alanları belirlenecek ve bir ilk kademe belediyesinin bütünlüğü
bozulmayacak ve seçim işleri birden çok ilçe seçim kuruluna
bırakılmayacaktır.
III- İl Seçim Kurulu Üyelerinin Belirlenmesi:
İl ve
ilçe seçim kurulu başkanlıkları görevini yürütecek hakimler
belirlendikten sonra, o yerde görevli bulunan hakimler arasından kıdem
sırasına göre ilk ikisi il seçim kurulu asıl üyeliği, sonra gelen ikisi de
il seçim kurulu yedek üyeliği görevini yürütecektir.
IV- İlçe Seçim Kurulu Başkanının Belirlenmesi:
298
sayılı Kanunun 18 inci maddesine göre; ilçedeki en kıdemli hakim kurulun başkanıdır.
Anılan
Kanunun 10. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca ilçede birden fazla
ilçe seçim kurulunun kurulması halinde ise, ilçede görevli hakimler, birden
fazla merkez ilçe seçim kurulu bulunan illerde olduğu gibi kıdem esasına göre
ilçe seçim kurulu başkanlıkları görevini
yürütürler.
V- İl ve İlçe Seçim Kurullarında Görev Alacak Hakimlerin Saptanmasına İlişkin Esaslar:
a) 298
sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 15
ve 18 inci maddelerinde; il ve ilçe seçim kurullarında görev alacak hakimlerin belirlenmesinde "Kıdem"
esas alınmıştır.
Hakimlerin kıdemi ise, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 15 inci
maddesinde yazılı esaslara göre belirlenir. Ancak bu kıdemin
belirlenmesinde, kınama veya daha ağır disiplin cezası almış olanlar
diğerlerinden kıdemsiz sayılırlar.
b) 298
sayılı Kanunda; 2234 ve en son 5435 sayılı Kanunlarla yapılan değişiklikle
bu kurulların sürekliliği ve iki yılda bir yenilenmesi esası getirilmiştir.
Başka bir anlatımla Ocak ayının son haftasında ve kıdem yönünden hakimlerin kuruluş anındaki statüleri esas alınarak
kurulan il ve ilçe seçim kurulları iki yıl süre ile görev yapacaklardır.
Bu
nedenle; il ve ilçe seçim kurulları oluştuktan sonra, terfi veya yer
değiştirme kararnameleri sonucunda o yer hakimleri arasında meydana gelecek
kıdem değişiklikleri, seçim kurullarının yapısında bir
değişiklik yapılmasını gerektirmez.
Naklen
atama, istifa veya emeklilik gibi nedenlerle il ve ilçe seçim kurullarında
meydana gelen boşalmalarda ise, kurullarda görev almamış en kıdemli hakim boşalan görevi üstlenir. Kesin kural budur.
Bu temel
kuralın tek istisnası il seçim kurulu başkanlığıdır. Çünkü, il seçim kurulu
başkanlığının il merkezinde görevli hakimlerden en
kıdemli olan tarafından yürütülmesi hem yasal yönden zorunludur, hem de
hizmetin bir gereğidir. O bakımdan herhangi bir nedenle il seçim kurulu
başkanlığının sürekli olarak boşalması halinde, başka kurullarda görevli
olup olmadığına bakılmaksızın il merkezindeki en kıdemli hakim
bu görevi yürütür.
Eğer
boşalma nedeniyle il seçim kurulu başkanlığı görevini üstlenen kıdemli hakim başka seçim kurullarından gelmiş ise, onun
ayrılmasıyla boşalan göreve yukarda belirtilen asıl kural uyarınca
kurullarda görev almamış hakimlerden en kıdemlisi getirilir.
Kuruldaki
her değişiklik tutanağa bağlanır ve Yüksek Seçim Kurulu’na bildirilir.
Konuya
açıklık getiren örnekler aşağıdadır.
Örnek (1)
(A)
İl’inde, il seçim kurulu ile il merkezinde mevcut (3) merkez ilçe seçim
kurulu Ocak/2008 tarihinde oluşturulmuş ve kuruluşları kesinleşmiştir.
Sonradan çıkan ve bu kurullarda görevli hakimlerin
yer almadığı bir atama kararnamesi ile o il merkezine, kurullarda görevli
hakimlerden daha kıdemli iki hakim atanmıştır.
Bu
durum, kurulların bünyesinde herhangi bir değişikliği gerektirmeyecektir.
Örnek (2)
(B)
İl’inde, il ve merkez ilçe seçim kurulları kurulduktan bir süre sonra il
seçim kurulu başkanı başka bir yere atanmış ya da emekli olmuştur.
İl
merkezinde, ondan sonra gelen en kıdemli hakim (2)
nolu merkez ilçe seçim kurulu başkanı olsun.
Bu
halde, (B) İl’i il seçim kurulu başkanlığını aynı yer 2 nci
merkez ilçe seçim kurulu başkanı üstlenecek, bu suretle boşalan 2 nci merkez ilçe seçim kurulu başkanlığını ise o anda
kurullarda görev almamış en kıdemli hakim
yürütecektir.
Örnek (3)
(6) adet
ilçe seçim kurulu bulunan (A) ilçesinde, 1 inci ilçe seçim kurulu başkanı
naklen başka bir yere atanması sonucu bu görevin boşalması durumunda
boşalan bu görevi, ilçenin diğer seçim kurullarında görev almamış o yerde
görevli en kıdemli hakimi üstlenecektir.
Öte
yandan; bir hakimin, belli bir yer hakimi sıfatını
kazanabilmesi için o yere atanması yeterli olmayıp görev yerine gelerek işe
başlamış olması mevzuatımız gereğidir. Bu nedenledir ki 2008 yılı Ocak ayının son haftası
içinde yahut daha önce o il veya ilçeye atandığı halde henüz görevine
başlamamış olan hakimlerin, kurullar yeniden oluşturulduktan sonra gelip
göreve başlamaları kurullarda değişikliği gerektirmez.
c) İzinli, raporlu ya da geçici yetki ile başka yerde bulunan
hakimlerin görevleri ile bağlılıkları devam ettiğinden, il ya da ilçe seçim
kurulu başkanlığı yapacak veya il seçim kurulunda görev alacak hakimler, kurulların
oluşumu sırasında belirtilen sebeplerle geçici olarak görevlerinden ayrı
olsalar bile, kuruluşlara dahil edilecektir.
Geçici olarak görevi başında
bulunamayacak bu hakim il seçim kurulu başkanı ise, il seçim kurulu başkanlığı görevi kurulun
en kıdemli üyesi, ilçe seçim kurulu başkanı ise ilçe seçim kurulu
başkanlığı görevi, kurullarda görev almamış hakimlerin en kıdemlisi tarafından
geçici olarak yürütülecektir.
Asıl
görevli hakimlerin izin, rapor ya da geçici yetki sürelerinin bitmesiyle görevlerine dönmeleri
durumunda, kurullarda geçici olarak görev almış olanlar yerlerini bu
hakimlere bırakırlar.
ç) Kurulların
oluşumu sırasında o yerde geçici yetkili olarak görevli olan hakimin il ve ilçe seçim
kurullarında görev almaması asıldır. Ancak ilçede yetkili hakimden başka hakim yoksa yetkili hakim ilçe seçim
kurulu başkanlığını üstlenir. İl seçim kurulu, yetkili hakim
katılmadan oluşamıyorsa yetkili hakim il seçim kuruluna katılır. Bu
görevler geçici durum sona erinceye kadar devam eder.
d) İl seçim kurulu başkanlığı ile asıl ve yedek
üyeliklerini ve ilçe seçim kurulu başkanlığını yapacak olan hâkimlerden
biri, herhangi bir sebeple bu görevi yapamaz ve o yerde bu görevi
yapabilecek başka bir hâkim de bulunmazsa, o yerin bağlı olduğu ağır ceza
mahkemesinin yargı çevresi içerisinde bulunan ve görevinden ayrılmasında
sakınca görülmeyen bir hâkime, merciince bu yetki verilir.
Eksiklerin, ağır ceza çevresi
içerisindeki hâkimlerden tamamlanmasına imkân bulunmayan hâllerde, bu ağır
ceza merkezine en yakın ağır ceza mahkemelerinin yargı çevresi içerisindeki
hâkimlerden biri, yukarıdaki usûle göre yetki
verilerek gönderilir.
VI- Adli Teşkilatı Kapatılan veya İlçe Statüsüne
Getirilmiş Oldukları Halde Bugüne Kadar Adli Teşkilatı Hiç Kurulmamış Olan
İlçelerde İlçe Seçim Kurulu Başkanının Belirlenmesi:
a) Adli teşkilatı kapatılan
ilçelerdeki ilçe seçim kurulu başkanlıklarına; adli yönden bağlanılan ve
adli işlemlerin yürütüldüğü ilçedeki mevcut seçim kurulu başkanı dışında
kalan en kıdemli hakimin görevlendirilmesi,
b) İlçe statüsüne getirilmiş olduğu halde bugüne kadar adli teşkilatı kurulmamış ve bu
nedenle de hakim ataması gerçekleştirilmemiş olan
ilçelerde ise; adli teşkilatı kapatılan ilçelerde uygulanan usul
çerçevesinde, ilçe seçim kurullarının kendi adları ile müstakil olarak
oluşturulması ve bu ilçe seçim kurulu başkanlıklarına da; adli yönden bağlı
ve adli işlemlerin yürütüldüğü ilçedeki mevcut seçim kurulu başkanları
dışında kalan en kıdemli hakimin görevlendirilmesi,
gerekmektedir.
Ancak,
(a) ve (b) fıkraları kapsamında bulunan ilçeler birden fazla olduğu
takdirde, bu ilçeler alfabetik olarak sıralamaya tabi tutularak alt alta yazılmak
suretiyle bir liste düzenlenir. Her ilçenin karşısına numara yazılarak
seçim kurullarının sayısı saptanır. Bununla birlikte mevcut ilçe seçim
kurulu başkanından veya il seçim kurulu başkan ve üyeleri ile merkez ilçe
seçim kurulu başkanından sonra gelen hakimlerden,
toplam ilçe seçim kurulu sayısı kadar kıdem durumuna göre isimler
belirlenir. Bu listede yer alan hakimler,
listedeki sıralarına göre alfabetik olarak sıralanmış ilçelerin seçim
kurulu başkanlıklarını üstlenirler.
298
sayılı Kanunun 15. maddesinin birinci fıkrasında, il seçim kurulunun il
merkezinde görev yapan en kıdemli hakimin
başkanlığında merkez ilçe seçim kurulu başkanlarından sonra gelen en
kıdemli iki üyeden oluşacağı, kurulun hakimlerden iki (2)’de yedek üyesi
olacağı,
Aynı
Kanunun 18. maddesinin ikinci fıkrasında da, il merkezlerinde kurulacak
merkez ilçe seçim kurullarına, il seçim kurulu başkanı hakimden
sonra gelen kıdemli hakimin başkanlık edeceği,
hüküm
altına alınmıştır.
Bu
nedenle, adli teşkilatı kapatılan veya ilçe statüsüne getirilmiş oldukları
halde bugüne kadar adli teşkilatı hiç kurulmamış olan ilçelerde ilçe seçim
kurulu başkanları bu yasal düzenleme göz önünde bulundurularak
belirlenmelidir. Ayrıca bu uygulama yukarıda da yinelenmiştir.
Konuya
açıklık getirirsek;
Örnek (1)
Çankırı
İl Seçim Kuruluna, başkan dahil iki (2) asıl ve
iki (2) yedek hakimin, Merkez İlçe Seçim Kuruluna başkanlık etmesi için bir
(1) hakimin ve adli teşkilatı kapanan Eldivan, Kızılırmak ve Yapraklı İlçe
Seçim Kurullarına başkanlık etmesi için üç (3) hakimin görev alması
gerekmektedir. Ancak, Çankırı İl merkezinde hakim
sayısının sekiz (8) olması ve kurullarının tamamının oluşması için Dokuz
(9) hakime ihtiyaç duyulması durumunda, Çankırı’da görevli hakim sayısının
ihtiyaca cevap vermeyeceği de aşikardır.
Bu
nedenle, adli teşkilatı kapatılan Eldivan, Kızılırmak ve Yapraklı İlçe
Seçim Kurulu Başkanlıklarından Merkez İlçeye en yakın olanının Çankırı
Merkez İlçe Seçim Kurulu Başkanınca, diğer iki İlçe Seçim Kurulu
Başkanlığının ise seçim görevi almamış iki kıdemli hakim
tarafından ayrı ayrı yürütülmesi gerekmektedir.
Örnek (2)
Adli
teşkilatların kapatılarak yargı alanı itibariyle başka ilçelere bağlanması
sonucu, adli yönden bağlanılan ilçede sadece bir hakimin
bulunduğunu düşünelim. Bu halde, adli teşkilatı kapatılan ve başka ilçeye
bağlanılan ilçenin seçim kurulu başkanlığı görevinin de, yine bağlanılan
ilçenin ilçe seçim kurulu başkanı tarafından müştereken yürütülmesi
gerekir. İlçe statüsüne getirilmiş olduğu halde adli teşkilatı hiç
kurulmamış ve bu nedenle de hakim ataması hiç
gerçekleştirilmemiş olan ilçelerde de aynı usul uygulanır.
Örnek (3)
İlçe
statüsüne getirilmiş olduğu halde adli teşkilatı hiç kurulmamış ve bu
nedenle de hakim ataması hiç gerçekleştirilmemiş
olan Çankırı İl’ine bağlı Korgun İlçesi’ne ait seçim iş ve işlemleri bugüne
kadar Korgun İlçesi adına yeni bir ilçe seçim kurulu oluşturulmaksızın
Çankırı Merkez İlçe Seçim Kurulu Başkanlığınca yerine getirildiğinden,
yukarıda VI/b. maddede belirtildiği üzere Korgun İlçe Seçim Kurulunun
kendi adı ile oluşturulması ve bu yer İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı
görevinin ise, adli yönden bağlı olan Çankırı Merkez İlçede mevcut seçim
kurulu başkanı dışındaki en kıdemli hakim tarafından yürütülmesi, yine bu
görevlendirmede yukarıdaki VI. maddenin son fıkrasında
öngörülen yasal kuralın göz önünde bulundurulması gerekir.
VII- İlçe Seçim Kurulu Üyelerinin Belirlenmesi:
298
sayılı Kanunun 19. maddesinin birinci fıkrasında; “İlçe seçim kurulunun
dört asıl ve dört yedek üyesi siyasi partilerden alınır... İlçe seçim
kurulu başkanı bu kurulun yeniden kurulması için 18 inci maddede öngörülen
sürenin başında ilçede teşkilatı bulunan ve son Milletvekili Genel
Seçiminde o ilçede en çok oy almış olan dört siyasi partiye birer asıl ve
birer yedek üye adını iki gün içinde bildirmelerini tebliğ eder” hükmü yer
almıştır. Bilindiği gibi, 22 Temmuz 2007 tarihinde
yapılan son Milletvekili Genel Seçimine katılan siyasi partiler; Adalet ve
Kalkınma Partisi, Aydınlık Türkiye Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi,
Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Emek Partisi, Genç Parti, Halkın Yükselişi Partisi,
İşçi Partisi, Liberal Demokrat Parti, Milliyetçi Hareket Partisi, Özgürlük
ve Dayanışma Partisi, Saadet Partisi, Türkiye Komünist Partisi’dir. Şu
halde, ilçede teşkilatı bulunması koşulu ile, bu
siyasi partilerden o ilçede en çok oyu almış olan dört siyasi partiye, iki
gün içinde birer asıl ve birer yedek üye adının bildirilmesi için ilçe
seçim kurulu başkanı tarafından tebligat yapılacak ve böylece ilçe seçim
kurulunun siyasi partili dört asıl ve dört yedek üyesi belirlenmiş
olacaktır.
Süresi
içinde ad bildiren siyasi parti sayısı dörtten az olduğu takdirde, eksik
kalan üyelikler aynı şartları taşıyan diğer siyasi partilerden ve o ilçede
aldıkları oyların büyüklük sırasına göre aynı usulde tamamlanır.
Oylarda
eşitlik halinde ad çekilir.
Mahalli
İdareler seçimleri olan il genel meclisi üyeliği, belediye başkanlığı ve
belediye meclisi üyeliği seçimlerinde alınan oylar ilçe seçim kurulu
üyeliklerinin belirlenmesinde göz önüne alınmaz.
Bu hükümlerin uygulanmasına rağmen, dört asıl ve dört
yedek üyenin tümü belirlenemediği takdirde; 298 sayılı Kanunun 14.
maddesinin 4. bendi gereğince Yüksek Seçim Kurulunun 19/01/2008 günlü, 2008/17 sayılı
kararı ile belirlenen siyasi partilerden (Adalet ve Kalkınma Partisi,
Anavatan Partisi, Bağımsız Türkiye Partisi, Büyük Birlik Partisi,
Cumhuriyet Halk Partisi, Demokrat Parti, Demokratik Sol Parti, Demokratik
Toplum Partisi, Emek Partisi, Genç Parti, Hak ve Özgürlükler Partisi,
Halkın Yükselişi Partisi, Hürriyet ve Değişim Partisi, İşçi Partisi,
Liberal Demokrat Parti, Millet Partisi, Milliyetçi Hareket Partisi,
Özgürlük ve Dayanışma Partisi, Saadet Partisi, Sosyaldemokrat
Halk Partisi ve Türkiye Komünist Partisi) o ilçede teşkilatı bulunanlar saptandıktan
sonra ilgili partilere ad çekmenin yapılacağı gün ve saat tebliğ edilir ve
bunlar arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre adı çıkan eksik üyelik
sayısı kadar siyasi partinin, yukarıda belirtilen usulle bildireceği
kimseler ilçe seçim kurulu üyesi olur. Kuşkusuz yukarıdaki fıkralarda
yazılı usullerle kendilerinden ad istenmiş ve üye adı bildirmiş olan siyasi
partiler bu ad çekmeye dahil edilmeyecektir. Çünkü
ilçe seçim kurulunda bir siyasi partinin iki üye ile temsili mümkün
değildir.
Konunun
bir örnekle açıklanmasında yarar vardır.
Bir
ilçede, Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilen ve ilçede kuruluşu bulunan A,
B, C, D, E adlarında beş siyasi partiden sadece A ve B siyasi partileri 22
Temmuz 2007 günü yapılan son Milletvekili Genel Seçimine katılmış ve bu iki
siyasi parti yapılan tebligat üzerine ilçe seçim kuruluna katılacak birer asıl ve birer
yedek üyenin adını bildirmişlerdir.
Bu durumda, öncelikle kurulun eksik kalan diğer iki
üyeliğinin hangi siyasi partilere ait olacağının saptanması gerekir. Bunun
için de C, D, E adlı siyasi partilere tebligat yapılarak, saptanan gün ve saatte bu üç
siyasi parti arasında ad çekme işlemi yapılır. Ad çekmede C ve E adlı
siyasi partilerin adlarının çıktığını varsayalım. Bu durumda, bu iki siyasi
partiye tebligat yapılıp ilçe seçim kurulu asıl ve yedek üyeliği için birer
isim bildirmeleri istenerek kurulun eksik kalan iki üyeliği tamamlanır. Ad
çekmede adı çıkmayan (D) adlı siyasi partiden isim istenmesi söz konusu
değildir. Bu bentte gösterilen bütün usullerin uygulanmasına karşın ilçe
seçim kurulunun siyasi partili üyelerinden eksik kalanlar olursa, bu
eksiklik aşağıdaki şekilde tamamlanır.
298
sayılı Kanunun 19. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilçe seçim kurulunun
iki asıl ve iki yedek üyesinin ve siyasi partilerden eksik kalan asıl ve
yedek üyelerinin, ilçe merkezinde görev yapan ve maddede nitelikleri yazılı
Devlet memurları arasından aynı maddede gösterilen usulle saptanması
gerekmektedir. Söz konusu maddede öngörülen on yıllık görev süresinin başlangıcı,
memuriyete ilk giriş tarihidir. O ilçedeki hizmet süresi sadece ad çekmeye
esas olacak listenin
düzenlenmesinde dikkate alınır.
Bundan
ayrı olarak; adli teşkilatı kapanan ilçelerin seçim iş ve işlemleri yargı
alanı itibariyle bağlandıkları ilçelerde kapanan ilçe seçmen kütük büroları
tarafından yürütüldüğünden, adli teşkilatı kapatılan bu yerlerde ve ayrıca ilçe statüsüne getirilmiş olduğu halde bugüne kadar adli
teşkilatı hiç kurulmamış olan ve bu nedenle de hakim ataması hiç
gerçekleştirilmemiş bulunan ilçelerde ilçe seçim kurullarının kendi
adlarıyla oluşturulması ve buralarda ilçe seçim kurullarına alınacak siyasi
parti üyeleri ve temsilcileri ile memur üyelerinin, kapatılan veya bakmakla
görevli olunan ilçeden istenerek oluşumunun tamamlanması gerekir.
VIII- İki
yıl süre ile kurulacak il ve ilçe seçim kurulları, bu süre içinde yapılacak
tüm seçimleri,
halkoylamasını, seçmen kütüklerinin yazımı, denetlenmesi ve güncelleştirme
işlemlerini yönetirler.
Ancak, 2820
sayılı Siyasi Partiler Kanunu ve ilgili diğer seçim Kanunları gereğince
yapılacak önseçimleri yönetecek önseçim ilçe seçim kurulları, bu kararda
yer alan ilçe seçim kurulları dışında olup, 2820 sayılı Kanunun 41.
maddesi uyarınca gerektiğinde ayrıca kurulacaktır.
Gümrük kapılarında yurtdışında bulunan
seçmenler için seçim zamanı kurulan seçim kurulları ile geçici ilçe seçim
kurulları bu karar kapsamında değildir.
S O N U Ç:
Açıklanan
sebeplerle;
1- İl ve
ilçe seçim kurullarının; 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen
Kütükleri Hakkında Kanunun 15, 18 ve 19 uncu maddelerinde yazılı usullere
göre yukarıda açıklanan esaslar da gözetilerek, 25 Ocak 2008 gününden
itibaren bir hafta içinde ve iki yıl süre için yeniden kurulmalarına,
2- İl ve
ilçe seçim kurullarının kuruluşlarından itibaren iki yıllık görev süreleri içinde yasalarda
belirlenen görevlerle birlikte yapılacak tüm seçimleri, halkoylaması,
seçmen kütükleri yazımı, denetimi ve güncelleştirilmesi işlemlerini
yöneteceklerine,
3-
Kurulların oluşumu ile yapılabilecek her değişikliğin tutanağa bağlanarak
yemin tutanağı ile birlikte Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına
gönderilmesine,
4- Kararın
bir örneğinin gereği için tüm il ve ilçe seçim kurulu başkanlıkları ile
bilgi için siyasi partiler genel başkanlıklarına gönderilmesine,
5- Karar
örneğinin Resmi Gazete’de yayımlanmasına,
19/01/2008 tarihinde oybirliği
ile karar verildi.
|
Başkan
Muammer
AYDIN
|
Başkanvekili
Ahmet
BAŞPINAR
|
Üye
Hasan
ERBİL
|
Üye
Necati
SÖZ
|
|
|
|
|
|
|
Üye
Hüseyin
EKEN
|
Üye
Bahadır
DOĞUSOY
|
Üye
Mehmet
KILIÇ
|
Üye
Ali EM
|
|
|
|
|
|
|
Üye
Kırdar
ÖZSOYLU
|
Üye
Sadri
BOZKURT
|
|