Rekabet Kurumu
Başkanlığından: TEKNOLOJİ
TRANSFERİ ANLAŞMALARINA İLİŞKİN GRUP
MUAFİYETİ TEBLİĞİ (TEBLİĞ NO:
2008/2) Amaç MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ’in amacı, teknoloji transferi
anlaşmalarının, 7/12/1994
tarihli ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 üncü maddesi hükümlerinin
uygulanmasından grup olarak muaf tutulmasının koşullarını belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Lisans verenin lisans alana lisansı verilen
teknolojiyi anlaşma konusu ürünlerin üretimi için kullanma izni verdiği ve
4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamındaki teknoloji transferi
anlaşmaları bu Tebliğ kapsamındadır. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 4054 sayılı Kanun’un 1 inci ve 5 inci
maddeleri ile 27 nci maddesinin (f) bendine
dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Tebliğin amaçları doğrultusunda aşağıdaki
tanımlar geçerli olacaktır: a)
Teknoloji transferi anlaşması: İlgili fikri mülkiyet haklarının ve know how’ın tek tek veya karma halde lisansının verildiği anlaşmaları
ifade eder. Bu anlaşmaların, ürünlerin satışı ve alımına veya diğer fikri
mülkiyet haklarının lisansının verilmesine veya devredilmesine ilişkin
hükümler içermeleri halinde, bu tür hükümlerin anlaşmanın esas amacını
oluşturmaması ve anlaşma konusu ürünlerin üretimi ile doğrudan ilgili olması
kaydıyla bu tanım kapsamına girdikleri kabul edilecektir. b)
Ürün: Ara mallar ve hizmetler de dahil olmak üzere
tüm mal veya hizmetleri içermektedir. c)
Anlaşma konusu ürünler: Lisansı verilen teknolojiyle üretilen ürünlerdir. ç)
Fikri mülkiyet hakları: Patent, faydalı model, endüstriyel tasarım, entegre devre topoğrafyası ve
ıslahçı hakkını, bunlarla ilgili başvuruları ve yazılım üzerindeki hakkı
ifade eder. d) Know-how: Tecrübe ve denemeler
sonucu elde edilen uygulamaya yönelik, gizli, esaslı ve belirlenmiş bilgi
paketi anlamına gelir. Bu
tanımdaki; 1)
Gizli kavramı, know-how’ın
bir bütün halinde veya parçaları tam olarak biraraya
getirildiğinde ve birleştirildiğinde dahi herkes tarafından bilinmemesini ya
da kolaylıkla erişilebilir olmamasını, 2)
Esaslı kavramı, know-how’ın,
anlaşma konusu ürünlerin üretimi için önemli ve yararlı olmasını, 3)
Belirlenmiş kavramı, know-how'ın,
gizli ve esaslı olma şartlarını taşıdığını doğrulayabilmek için, yeterince
geniş kapsamlı ve ayrıntılı bir şekilde tanımlanmış olmasını ifade eder. e)
Rakip teşebbüsler (rakip): İlgili teknoloji ve/veya ilgili ürün pazarında
rekabet eden teşebbüslerdir. Bu bağlamda: 1)
İlgili teknoloji pazarındaki rakip teşebbüsler, rakip teknolojilere dair
lisans veren teşebbüslerdir (teknoloji pazarındaki mevcut rakipler). İlgili
teknoloji pazarı ise, lisans alan kişiler tarafından özellikleri, lisans
bedelleri ve kullanım amaçları bakımından lisans verilen teknolojiyle
değiştirilebilir veya ikame edilebilir kabul edilen teknolojileri
kapsamaktadır, 2) İlgili ürün pazarındaki rakip teşebbüsler,
teknoloji transferi anlaşması yapıldığı sırada, 1.
Anlaşma konusu ürünlerin satıldığı ilgili ürün pazarında ve ilgili coğrafi
pazarda halihazırda faal olan teşebbüsleri (ilgili
pazardaki mevcut rakipler) veya 2.
Gerçekçi bir yaklaşımla, nispi fiyatlarda az ama sürekli bir artışa karşılık,
söz konusu ilgili ürün pazarına veya ilgili coğrafi pazara, uygun zamanda
girmek için gerekli ek yatırımları veya gerekli değişim maliyetlerini
üstlenecek teşebbüsleri (ilgili pazardaki potansiyel rakipler) ifade eder. f)
Seçici dağıtım sistemi: Lisans verenin anlaşma konusu ürünlerin üretimi için
yalnızca belirli kriterlere göre seçtiği lisans
alanlara lisans verdiği ve bu lisans alanların da anlaşma konusu ürünleri yetkili
olmayan dağıtıcılara satmamayı taahhüt ettiği dağıtım sistemidir. g)
Münhasır bölge: Yalnızca bir teşebbüsün anlaşma konusu ürünleri lisansı
verilen teknolojiyle üretmesine ve satmasına izin verilen bölgedir. Bununla
birlikte, yalnızca belirli bir müşteriye alternatif bir arz kaynağı yaratmak
amacıyla, söz konusu bölgede anlaşma konusu ürünlerin üretimi için ikinci bir
kişiye lisans verilmesi bu bölgenin münhasırlık niteliğini ortadan kaldırmaz. ğ)
Münhasır müşteri grubu: Lisansı verilen teknolojiyle üretilen anlaşma konusu
ürünleri yalnızca bir teşebbüsün aktif olarak satmasına izin verilen müşteri
grubudur. h)
Ayrılabilir iyileştirme: Lisansı verilen teknoloji üzerindeki hak ihlal
edilmeden kullanılabilen iyileştirmedir. (2)
‘Teşebbüs’, ‘lisans veren’ ve ‘lisans alan kişi’ terimleri bunların
bağlantılı teşebbüslerini de içermektedir. (3)
Bağlantılı teşebbüsler: a)
Anlaşmaya taraf bir teşebbüsün, doğrudan veya dolaylı olarak: 1)
Oy haklarının yarısından fazlasını kullanmaya yetkili olduğu ya da 2) Denetim kurulu, yönetim kurulu veya teşebbüsü hukuken
temsil eden organların üyelerinin yarısından fazlasını atamaya yetkili olduğu
ya da 3)
İşlerini idare etme hakkına sahip olduğu teşebbüsleri; b)
Bir anlaşma tarafı üzerinde, (a) bendinde sıralanan haklara veya yetkilere
doğrudan veya dolaylı olarak sahip olan teşebbüsleri; c)
(b) bendinde anılan bir teşebbüsün, (a) bendinde sıralanan haklara veya
yetkilere doğrudan veya dolaylı olarak sahip olduğu teşebbüsleri; ç) (a), (b) veya (c) bendinde anılan teşebbüslerden
biriyle veya daha fazlasıyla birlikte bir anlaşma tarafının veya (a), (b)
veya (c) bendinde anılan teşebbüslerden ikisinin veya daha fazlasının, (a)
bendinde sıralanan haklara veya yetkilere ortaklaşa sahip olduğu teşebbüsleri; d)
(a) bendinde sıralanan hakların veya yetkilerin: 1)
Anlaşma tarafları veya bunların (a) ila (ç) bentlerinde anılan kendi
bağlantılı teşebbüsleri ya da 2)
Anlaşma taraflarından biri veya daha fazlası ya da bunların (a) ila (ç)
bentlerinde anılan bağlantılı teşebbüslerinden biri veya daha fazlası ve bir
veya daha fazla üçüncü kişi, tarafından ortaklaşa elde tutulduğu teşebbüsleri, ifade eder. Muafiyetin genel koşulları MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ’in sağladığı muafiyetten lisans veren
ve lisans alan olmak üzere iki teşebbüs arasında yapılan ve anlaşma konusu
ürünlerin üretimine ilişkin teknoloji transferi anlaşmaları yararlanacaktır.
Muafiyet, lisansı verilen teknoloji ile ilgili fikri mülkiyet haklarına
tanınan korumanın geçerli olduğu müddetçe, know-how söz konusu olduğunda ise, know-how’ın gizli kaldığı sürece devam edecektir. Know-how’ın lisans alan
yüzünden aleni hale gelmesi durumunda muafiyet, anlaşma süresince geçerli
olmaya devam edecektir. (2)
Anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin rakip olduğu hallerde, bu Tebliğ’de
öngörülen muafiyet, tarafların toplam pazar payının etkilenen ilgili
teknoloji ve ürün pazarında %30’u geçmemesi koşuluyla geçerli olacaktır. (3)
Anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin rakip olmadığı hallerde, bu Tebliğ’de
öngörülen muafiyet, taraflardan her birinin etkilenen ilgili teknoloji ve
ürün pazarında sahip olduğu pazar payının %40’ı geçmemesi koşuluyla geçerli
olacaktır. (4)
İkinci ve üçüncü fıkralar bakımından, ilgili teknoloji pazarındaki pazar
payı, lisansı verilen teknolojinin ilgili ürün pazarındaki varlığına
dayanarak tanımlanmaktadır. Lisans verenin ilgili teknoloji pazarındaki pazar
payı, lisans veren ve lisans alanlar tarafından üretilen anlaşma konusu
ürünlerin ilgili ürün pazarındaki toplam pazar payı olacaktır. Teknoloji transferi anlaşmalarını
grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran sınırlamalar MADDE 6 – (1) Bir teknoloji transferi anlaşmasının bu maddede
sayılan sınırlamalardan herhangi birini içermesi durumunda, anlaşmanın tamamı
grup muafiyetinden yararlanamayacaktır. (2)
Anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin rakip olmaları halinde, bu Tebliğ ile
öngörülen muafiyet, doğrudan veya dolaylı olarak, tek başına veya tarafların
kontrolünde olan diğer etkenlerle birleşerek aşağıdaki amaçları taşıyan
anlaşmalara uygulanmaz: a)
Taraflardan birinin kendi satış fiyatını belirleme hakkının sınırlanması. b)
Anlaşma konusu ürünlerin üretim ve satış miktarının sınırlanması. c)
Aşağıdaki haller hariç olmak üzere, pazarların veya müşterilerin
paylaşılması: 1)
Lisans verene ve/veya lisans alana getirilen, lisansı verilen teknolojiyle,
bir ya da daha fazla teknik kullanım alanı, ürün pazarı veya bölgede üretim
yapma veya yapmama yükümlülüğü. 2)
Lisans verene getirilen, belirli bir bölgede üçüncü bir kişiye lisans vermeme
ve kendisinin de lisans konusunu kullanmama yükümlülüğü. 3)
Lisans verenin ve/veya lisans alanın diğer tarafa ayrılan bölge veya müşteri
grubuna aktif satışlarının sınırlanması. Ancak tarafların kendi bölgelerinde
bulunan ve ülke içindeki başka bölgelere veya müşteri gruplarına satış
yapacak üçüncü kişilere satış yapmaları doğrudan veya dolaylı olarak
sınırlanamaz. 4) Bir lisans alanın, lisans veren tarafından
başka bir lisans alana tahsis edilen bölge veya müşteri grubuna yapacağı
aktif satışların sınırlanması. Ancak tarafların kendi bölgelerinde bulunan ve
ülke içindeki başka bir bölge veya müşteri grubuna satış yapacak üçüncü
kişilere satış yapmaları doğrudan veya dolaylı olarak sınırlanamaz. 5) Lisans alana getirilen anlaşma konusu
ürünleri sadece kendi kullanımı için üretmesi yükümlülüğü. Ancak lisans
alanın anlaşma konusu ürünleri kendi ürünlerinin yedek parçası olarak aktif
veya pasif şekilde satmasının sınırlanmaması gerekmektedir. 6)
Belirli bir müşteri için alternatif arz kaynağı oluşturmak amacıyla lisans
verilmesi halinde, lisans alanın anlaşma konusu ürünleri yalnızca söz konusu
müşteri için üretmesi yükümlülüğü. ç)
Lisans alanın kendi teknolojisini kullanma hakkının sınırlanması ya da
lisansı verilen know-how’ın
üçüncü kişilere ifşasını engellemek için zorunlu olmadıkça anlaşma
taraflarından herhangi birinin araştırma ve geliştirme faaliyetinde
bulunmasının sınırlanması. (3)
Anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin rakip olmamaları halinde, bu Tebliğ ile
öngörülen muafiyet, doğrudan veya dolaylı olarak, tek başına veya tarafların
kontrolünde olan diğer etkenlerle birleşerek, aşağıdaki amaçları taşıyan
anlaşmalara uygulanmaz: a)
Taraflardan birinin kendi satış fiyatını belirleme hakkının sınırlanması.
Bununla birlikte, taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşviki sonucu
sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi kaydıyla, azami satış fiyatının
belirlenmesi veya satış fiyatının tavsiye edilmesi mümkündür. b)
Aşağıdaki haller hariç olmak üzere, lisans alanın anlaşma konusu ürünleri
pasif olarak satabileceği bölge ya da müşterilere ilişkin sınırlamalar
getirilmesi: 1)
Lisans verene ayrılan münhasır bölgeye veya münhasır müşteri grubuna yapılan
pasif satışların sınırlanması. 2)
Başka bir lisans alana tahsis edilen münhasır bölge veya münhasır müşteri grubuna
yapılan pasif satışların, bu kişinin anlaşma konusu ürünleri bu bölgede veya
bu müşteri grubuna sattığı ilk iki yıl boyunca sınırlanması. 3)
Lisans alana getirilen anlaşma konusu ürünleri sadece kendi kullanımı için
üretmesi yükümlülüğü. Ancak lisans alanın anlaşma konusu ürünleri kendi
ürünlerinin yedek parçası olarak aktif veya pasif şekilde satmasının
sınırlanmaması gerekmektedir. 4)
Belirli bir müşteri için alternatif arz kaynağı oluşturmak amacıyla lisans
verilmesi halinde, lisans alanın anlaşma konusu ürünleri yalnızca söz konusu
müşteri için üretmesi yükümlülüğü. 5)
Toptancı seviyesinde faaliyet gösteren bir lisans alanın son kullanıcılara
yönelik satışlarının sınırlanması. 6)
Seçici dağıtım sistemi üyelerinin yetkili olmayan dağıtıcılara satış
yapmasının sınırlanması. c)
Seçici dağıtım sisteminde bir sistem üyesinin yetkili olmadığı yerde faaliyet
göstermesinin yasaklanması hakkı saklı kalmak kaydıyla, perakende seviyesinde
faaliyet gösteren bir lisans alanın son kullanıcılara yapacağı aktif veya
pasif satışların sınırlanması. (4)
Anlaşmanın yapıldığı sırada rakip olmayan anlaşma taraflarının daha sonra
rakip duruma gelmeleri halinde, anlaşmanın yürürlükte olduğu süre boyunca,
ikinci değil, üçüncü fıkra geçerli olacaktır. Ancak, üçüncü fıkranın geçerli
olabilmesi için tarafların rakip hale gelmelerinden sonra anlaşmanın esasa
ilişkin olarak değiştirilmemesi gerekmektedir. Grup muafiyetinden yararlanamayan
sınırlamalar MADDE 7 – (1) Bir teknoloji transferi anlaşmasının bu maddede
sayılan sınırlamalardan herhangi birini içermesi ve ilgili sınırlamanın
anlaşmanın geri kalan kısmından ayrılabilir olması durumunda, sadece bu
sınırlama grup muafiyetinden yararlanamayacak, anlaşmanın kalan kısmı grup
muafiyetinden yararlanmaya devam edecektir. Bu maddede düzenlenen herhangi
bir sınırlamanın anlaşmanın kalan kısmından ayrılamaması durumunda ise
anlaşmanın tamamı grup muafiyetinden yararlanamayacaktır. (2)
Bu Tebliğ’de öngörülen muafiyet, teknoloji transferi anlaşmalarında yer alan
aşağıdaki sınırlamalara uygulanmaz: a)
Lisans alana doğrudan veya dolaylı olarak, lisansı verilen teknoloji üzerinde
yaptığı ve bu teknolojiden ayrılabilir nitelikte olan iyileştirmeler ya da
lisansı verilen teknolojinin yeni uygulamaları bakımından, lisans verene veya
lisans veren tarafından gösterilen üçüncü bir kişiye münhasır lisans vermesi
yükümlülüğü getirilmesi, b)
Lisans alana doğrudan veya dolaylı olarak, lisansı verilen teknoloji üzerinde
yaptığı ve bu teknolojiden ayrılabilir nitelikte olan iyileştirmeler ya da
lisansı verilen teknolojinin yeni uygulamaları ile ilgili hakları kısmen veya
tamamen lisans verene veya lisans veren tarafından gösterilen üçüncü bir
kişiye devretmesi yükümlülüğü getirilmesi, c)
Lisans alana lisans verenin Türkiye’de sahip olduğu ilgili fikri mülkiyet
haklarının geçerliliğine itiraz etmeme yükümlülüğü getirilmesi. Ancak lisans
alanın lisansı verilen ilgili fikri mülkiyet haklarından bir ya da daha
fazlasının geçerliliğine itiraz etmesi durumunda, lisans verenin teknoloji
transferi anlaşmasını feshetme hakkı saklıdır. (3)
Anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin rakip olmadığı hallerde, bu Tebliğ’de
öngörülen muafiyet, doğrudan veya dolaylı olarak; a)
Lisans alanın kendi teknolojisini kullanma hakkını sınırlayan ya da, b)
Lisansı verilen know-how’ın
üçüncü kişilere ifşasını engellemek için zorunlu olmadıkça, anlaşma
taraflarından herhangi birinin araştırma ve geliştirme faaliyetinde
bulunmasını sınırlayan herhangi bir yükümlülük için geçerli olmayacaktır. Grup muafiyetinin geri alınması MADDE 8 – (1) Rekabet Kurulu, bu Tebliğ’de öngörülen
muafiyetten yararlanan bir teknoloji transferi anlaşmasının, 4054 sayılı
Kanun’un 5 inci maddesinde düzenlenen koşullarla bağdaşmaz etkilere sahip
olduğunu ve özellikle üçüncü kişilerin teknolojilerinin, örneğin bu kişilerin
teknolojilerinin lisans alanlarca kullanımını yasaklayan benzer nitelikteki
kısıtlamalar içeren anlaşma ağlarının oluşturduğu toplu etki nedeniyle,
pazara girişinin sınırlandığını tespit ederse, bu Tebliğ ile tanınan
muafiyeti 4054 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesine dayanarak geri alabilir. Rekabet Kurulu, muafiyetin geri alınmasına ilişkin
nihai kararını vermeden önce tarafların yazılı ve/veya sözlü görüşlerini
ister. (2)
Benzer teknoloji transferi anlaşmalarının oluşturduğu paralel ağların ilgili
pazarın %50’sinden fazlasını kapsaması durumunda, Rekabet Kurulu, ayrıca
çıkaracağı bir tebliğ ile ilgili pazarda belirli sınırlamaları içeren
anlaşmaları bu Tebliğ’in sağladığı muafiyetin dışına çıkarabilir. Bu durumda,
söz konusu tebliğin yürürlüğe girmesinden önce ilgililere, tebliğin
gereklerini yerine getirebilmeleri için, tebliğin yayımı tarihinden başlamak
üzere yeterli süre verilir. Pazar payı eşiklerinin
uygulanması MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ’de öngörülen pazar payları, pazardaki
satış değerleri esas alınarak hesaplanacaktır. Satış değerleri ile ilgili
verilere ulaşılamadığı takdirde, ilgili teşebbüsün pazar payını saptamak için
pazardaki satış hacimleri dahil olmak üzere, diğer
güvenilir pazar bilgilerine dayanan tahminler kullanılabilir. (2)
Pazar payları değerlendirmenin yapıldığı tarihten bir önceki yılın verisi
kullanılarak hesaplanır. (3)
Tanımlar başlıklı 1 inci maddenin üçüncü fıkrasındaki bağlantılı teşebbüsler
tanımının (d) bendindeki teşebbüslere ait pazar payı (a) bendindeki hak ve
yetkilere sahip her bir teşebbüse eşit olarak dağıtılacaktır. (4)
Başlangıçta grup muafiyeti kapsamına girmekle birlikte, daha sonra bu
Tebliğ’de öngörülen eşiğin aşılması durumunda muafiyet, eşiğin aşıldığı yılı
takip eden ikinci yılın sonuna kadar devam edecektir. Tebliğin uyumlu eylemlere ve
teşebbüs birliği kararlarına uygulanması MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ hükümleri, uygun olduğu ölçüde
teşebbüsler arasındaki uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliği kararlarına da
uygulanır. Kanun’un 6 ncı
maddesinin uygulanması MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ hükümlerine göre tanınmış olan
muafiyet 4054 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinin
uygulanmasını engellemez. Yürürlük MADDE 12 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Rekabet Kurumu Başkanı
yürütür. |
||||||