Tütün,
Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumundan: TÜTÜN
EKSPERLERİNİN GÖREV, YETKİ VE MESLEKÎ SORUMLULUKLARI
İLE İLGİLİ USUL VE ESASLAR HAKKINDA
YÖNETMELİK BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, tütün eksperlerinin
görev, yetki ve meslekî sorumlulukları ile ilgili usul ve esasları belirlemektir. Kapsam MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, tütün eksperlerinin
görev, yetki ve meslekî sorumlulukları ile çalıştırılmalarına ilişkin
bildirim, kayıt ve takip işlemleri ile ilgili usul ve esasları kapsar. Dayanak MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik, 3/1/2002
tarihli ve 4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri Genel
Müdürlüğünün Yeniden Yapılandırılması ile Tütün ve Tütün Mamullerinin
Üretimine, İç ve Dış Alım ve Satımına, 4046 sayılı Kanunda ve 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 6 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a)
Alıcı: Tütün ticareti yetki belgesine sahip gerçek ve tüzel kişileri, b)
Firma: Tütün mamulleri üretimiyle ilgili olarak fabrika kurma ve üretim izin
belgesi alan gerçek ve tüzel kişileri, c)
İşlenmemiş tütün: Üreticiler tarafından, tarlaya dikilen, yetişerek olgunlaşan,
daha sonra kırımı yapılarak değişik yöntemlerle kurutulan denklenmemiş veya
kaba bir tasnife tabi tutularak çeşitli şekillerde denklenmiş tam ve yırtıklı
tütün yapraklarını, ç)
İşlenmiş tütün: İşlenmemiş tütünlerin alıcılar tarafından, işleme tesislerinde
çeşitli işlemlerden geçirilerek, belirli kriterlere
göre yeniden tasnife tabi tutulması sonucu elde edilen ambalajlanmış tütün
yapraklarını ve yaprak parçalarını, d)
Kurum: Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumunu, e)
Parti: Ekspertiz muayenesi yapıldıktan sonra alım-satımı gerçekleştirilen
üretici tütünlerinden; üretim merkezi, menşe ve ürün yılı aynı olan, nevi ve
değer bakımından ekspertiz muayenesini
gerçekleştiren tütün eksperinin sorumluluğundaki işlenmemiş tütünlerin toplam
miktarını, f)
Tütün eksperi: Tütün eksperliği yüksek okullarından
veya muadili yerli ve yabancı okullardan lisans düzeyinde yüksek öğrenim
diploması alarak mezun olmuş, tütün alım ve satım muayenelerini yaparak
tütünlerin vasıf, değer ve nevilerini belirleyen, tütün işlemesi, bakımı ve
fabrikasyonu konularında uzman olan, tütün eksperi veya tütün teknolojisi
mühendisi unvanına sahip teknik elemanları, g)
Tütün mamulleri: Genetik olarak değiştirilsin ya da değiştirilmesin tütün
yaprağının tamamen veya kısmen hammadde olarak kullanılması ile yapılan içme,
burna çekme, emme ya da çiğneme amaçlı tüm ürünleri, ğ)
Üretici: Tütün tarımı ile uğraşan gerçek ve tüzel kişileri, ifade eder. İKİNCİ
BÖLÜM Kütük
Defteri, Kayıt ve Bildirim Kütük defteri MADDE 5 – (1) Tütün eksperleri, tütün
eksperliği yüksek okulları kayıtları veya denklik belgeleri esas alınmak
suretiyle Kurum tarafından tutulacak bir kütük defterine kaydedilir. (2)
Tütün eksperlerinin kütük defterine, kişilerin
Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, adı, soyadı, baba adı, ana adı, doğum
yeri ve tarihi, mezuniyet tarihi, diploma numarası, çalıştığı kurum, adres ve
telefon bilgileri kaydedilir. Kimlik belgesi MADDE 6 – (1) Kayıtlı tütün eksperlerine
Kurum tarafından düzenlenen birer kimlik belgesi verilir. Bilgi ve belgelerin bildirim
zorunluluğu MADDE 7 – (1) Gerçek ve tüzel kişiler her yıl aralık ayında,
çalıştırdıkları tütün eksperlerinin isimlerini ve
istenilen bilgi ve belgeleri Kuruma bildirirler. Serbest çalışan tütün eksperleri de istenilen bilgi ve belgeleri her yıl aralık
ayında Kuruma bildirmekle yükümlüdürler. (2)
Bilgi ve belgelerde meydana gelen değişiklikler, bir ay içerisinde Kuruma
bildirilir. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Görev,
Yetki ve Çalışma Esasları Tütün eksperlerinin
görev ve yetkileri MADDE 8 – (1) Tütün eksperlerinin
görev ve yetkileri; a)
Tütünlerin muayene ve ekspertizi ile değerinin
saptanması, b)
Tütünlerin fermantasyon, bakım ve muhafaza
tedbirleri, işleme şartları ve şekilleri ile tütün depo ve işleme
tesislerinde ilaçlama tedbirlerinin tayini, tespiti ve uygulamasının
denetimi, c)
Tütün mamulleri harmanlarının tertibi ile tütün mamulleri fabrikasyonu
uygulamasının teknik denetimi, ç)
Tütün mamullerinin depolama ve muhafaza şartlarının uygunluğunun
tespiti, d)
Tütün mamullerinin fizikî muayenesi ile içim nitelikleri ve standartlarına
uygunluğunun belirlenmesi ve bunlara ilişkin raporların düzenlenmesi, e)
Araştırma kuruluşlarınca yapılan tütünle ilgili deneme sonuçlarının
uygulamaya konulması için muayene, ekspertiz ve degüstasyonların yapılması ve bunlara ait raporların
düzenlenmesi, f)
Tütünle ilgili ıslah, üretim ve teknoloji çalışmaları, tütünlerin arıza,
hastalık ve zararlılardan korunma ve mücadele tedbirlerinin tayini ve
uygulamasının denetimi, g)
Kaliteli tütün üretimini sağlamak için üreticilerin eğitilmesi ve
aydınlatılması, ğ)
Tütün ve tütün mamulleri ile ilgili işlerde bilirkişilik ve hakemlik
görevleri ile serbest mühendislik ve müşavirlik hizmetlerinin ifa
edilmesidir. (2)
Tütün eksperi unvanına sahip olmayanlar, tütün alım
ve satım muayenelerini, tütün vasıf, değer ve nevilerinin belirlenmesini ve
tütün işleme, bakım, fabrikasyon eksperliği yapamazlar, tütün işlerinde
bilirkişi ve hakem olamazlar. Tütün ve tütün mamullerinin
muayene ve ekspertizi MADDE 9 – (1) Tütün eksperleri, bu Yönetmeliğin 8 inci maddesinde belirtilen görev
ve yetkileri çerçevesinde muayene ve ekspertizini yaptıkları tütünlerin; a)
İçinde bulunulan yıl ürünü dahil geriye doğru azami
üç ürün yılını, b)
Yaprak ve içim karakteristiklerine göre menşeini, c)
Standartlara göre nevini veya her nevinin denk veya diğer üniteler içindeki
oranını, ç)
Tav durumunu, d)
Arıza ve hastalık durumunu ve oranını, e)
İşleme ve denkleme şeklini, f)
Standartlarına göre ambalaj şeklini ve durumunu, g)
İmhalık tütünleri ve işlenmemiş ile işlenmiş tütünlerden ticarî değerini
kaybedenleri, tayin, tespit ve kontrol ederler. (2)
İşlenmemiş tütünlerin vasıf, nevi ve değer tayininde kabul edilebilecek
yanılma oranı azami yüzde ondur. (3)
Tütün eksperleri, muayene ve ekspertizini yaptıkları
tütün mamullerinin, a)
Marka ve standartlarına uygunluğunu, b)
İçim niteliklerinin belirlenmesini, c)
Ticarî değerini kaybedenleri, tayin, tespit ve kontrol ederler. (4)
Tütün ve tütün mamullerinin muayene ve ekspertizinde, gerektiğinde laboratuvar analizleri yaptırılır ve tahlil sonuçları
değerlendirilerek ekspertiz işlemi tamamlanır. Bilirkişilik ve hakemlik MADDE 10 – (1) Bilirkişilik ve hakemlik; tütün ve tütün
mamulleri ile ilgili bilimsel, teknik ve ekonomik açıdan yerinde veya dosya
üzerinde gerekli inceleme, muayene, ekspertiz, degüstasyon ve değerlendirme yapmak suretiyle, kıymet
takdiri, hasar, kusur ve durum tespiti gibi iş ve işlemler ile yetkili
makamlarca verilecek diğer işlerin yapıldığı uzmanlık hizmetidir. Bilirkişi ve hakem olabilme
şartları MADDE 11 – (1) Kurum tarafından bilirkişi ve hakem olarak
belirlenecek tütün eksperlerinin; a)
Kurumca tutulan tütün eksperleri kütük defterinde
kayıtlı olması, b)
Meslekte fiilen en az üç yıl çalışmış olması, c)
Bu Yönetmeliğin 15 inci maddesinde belirtilen hak mahrumiyetlerinin
bulunmaması, ç)
Affa uğramış ya da ertelenmiş olsalar bile 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun
dördüncü kısmında yer alan millete ve devlete karşı suçlar ile hırsızlık,
güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, sahtecilik ve ihaleye
fesat karıştırma, kaçakçılık suçları ve 4733 sayılı Kanunda tanımlanan
suçlardan biriyle hükümlü bulunmaması, d)
Disiplin yönünden meslekten ya da memuriyetten çıkarılmamış veya meslek
icrasından geçici olarak yasaklanmamış olması, zorunludur. (2)
Bilirkişilik ve hakemlik iş ve hizmetlerinde görev alabilecek tütün eksperleri her yıl aralık ayında Kurum tarafından
belirlenerek Kurumun internet sayfasında yayımlanır. Bilirkişilik ve hakemlik
ücretleri MADDE 12 – (1) Bilirkişilik iş ve hizmetlerinde Türk Mühendis
ve Mimar Odaları Birliği tarafından her yıl yayınlanan asgarî ücret tarifesi
esas alınır. Hakemlik ücretleri ise 18/6/1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda belirtilen esaslara
tabidir. Serbest mühendislik ve müşavirlik
hizmetleri ve ücretleri MADDE 13 – (1) Serbest mühendislik ve müşavirlik hizmetleri,
tütün ve tütün mamullerine ilişkin meslekî konularda iş ve hizmetin
yapılmasına katkı yapan mühendislik ve uzmanlık faaliyetidir. (2)
Serbest mühendislik ve müşavirlik hizmetlerine ilişkin ücretler; işin ve
hizmetin niteliği, malî boyutları, çalışma koşulları ve süresi dikkate
alınarak Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından her yıl tespit ve
ilân olunan ücretlerden az olmamak kaydıyla taraflar arasında belirlenir. Tütün eksperi
çalıştırılması MADDE 14 – (1) Firmalar, alıcılar, ziraat odaları, tütün tarım
satış kooperatifleri, her türlü üretici birlik, dernek ve kooperatifleri, ticaret
borsa ve odaları, sanayi odaları, bankalar, sigorta şirketleri, lisanslı depo
işletmeleri, tütün ve tütün mamulleri piyasasında faaliyet gösteren diğer
gerçek ve tüzel kişiler; tütün üretimi, alım ve satımı, tütün işleme, bakım,
fabrikasyonu ile iç ve dış ticareti aşamalarında, tütün eksperlerinin
görev ve yetki alanlarına giren iş ve hizmetleri, tütün eksperi marifetiyle
yaptırmak zorundadırlar. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM Meslekî
Sorumluluklar Meslekî sorumluluklar MADDE 15 – (1) Tütün eksperlerinden; a)
İşlenmemiş tütünlerin vasıf, değer ve nevilerinin tayininde hatalı hareket
ederek parti bazında yüzde ondan fazla yanılmak suretiyle gerçek ve tüzel
kişileri zarara soktuğu, b)
Tütünlerin, bakım, işleme, iç ve dış ticaret ve fabrikasyon safhalarındaki
teknik işlerde hatalı hareket etmek suretiyle gerçek veya tüzel kişileri
zarara soktuğu, c)
Mevzuata aykırı bir şekilde bilirkişilik ve hakemlik yaptığı, kesinleşmiş mahkeme kararı ile saptanmış olanlar birinci
defasında üç ay, ikinci defasında altı ay süre ile tütün eksperliği görev ve
yetkilerini kullanamazlar. (2)
Birinci fıkrada sayılan fiil ve hareketleri üçüncü defa tekrarlayanlar, görev
ve yetkileri ile ilgili olarak kasıtlı hareket ettiği mahkeme kararı ile
saptanmış olanlar, medeni haklarını kullanma ehliyetini kaybedenler, 5237
sayılı Türk Ceza Kanununun dördüncü kısmında yer alan millete ve devlete
karşı suçlar ile hırsızlık, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli
iflâs, sahtecilik ve ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık suçları ve 4733 sayılı
Kanunda tanımlanan suçlardan birine muhalefetten altı aydan fazla olmak üzere
mahkumiyeti bulunanlar tütün eksperliği görev ve
yetkilerini sürekli olarak kullanamazlar. (3)
Kurum tarafından, sektörde çalışan tüm tütün eksperlerinin
görev, yetki ve meslekî sorumluluklarıyla ilgili kesinleşmiş adlî ve idarî
kararlar kütük defterine kaydedilir. İlgili kurum ve kuruluşlar, kesinleşmiş
adlî ve idarî cezaları Kuruma bir ay içinde bildirirler. (4)
Serbest mühendis ve müşavir olarak çalışan tütün eksperleri her yıl kasım
ayında, affa uğramış ya da ertelenmiş olsalar bile 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun dördüncü kısmında yer alan millete ve devlete karşı suçlar ile
hırsızlık, güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık, hileli iflâs, sahtecilik
ve ihaleye fesat karıştırma, kaçakçılık suçları ve 4733 sayılı Kanunda
tanımlanan suçlardan birine muhalefetten altı aydan fazla olmak üzere mahkumiyeti olmadığını belirtir adlî sicil belgesini,
Kuruma vermekle yükümlüdürler. BEŞİNCİ
BÖLÜM Çeşitli ve
Son Hükümler Yürürlükten kaldırılan mevzuat MADDE 16 – (1) 4/12/2002 tarihli ve
24956 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tütün Üretimi, Üretici Tütünlerinin
Pazarlanması, İç ve Dış Ticareti, Denetimi ve Tütün Eksperliği ile İlgili
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 29, 30 ve 31 inci maddeleri yürürlükten
kaldırılmıştır. GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay
içinde, Serbest olarak çalışan tütün eksperleri de dahil
olmak üzere; firmalar, alıcılar, ziraat odaları, tütün tarım satış
kooperatifleri, her türlü üretici birlik, dernek ve kooperatifleri, ticaret
borsa ve odaları, sanayi odaları, bankalar, sigorta şirketleri, lisanslı depo
işletmeleri ve tütün eksperi çalıştıran diğer gerçek ve tüzel kişiler çalıştırdıkları
tütün eksperlerine ait bilgi ve belgeleri Kuruma bildirirler. GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 4733 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin (F)
bendi gereğince, Kanunun yayımlandığı tarihte tütün eksperi
olarak çalıştığını belgeleyenlerin hakları saklıdır. Yürürlük MADDE 17 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tütün, Tütün Mamulleri
ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanı yürütür. |
||||||