Danıştay
İkinci Daire Başkanlığından: Esas No :
2007/2328 Karar No : 2007/3966 Kanun
Yararına Temyiz İsteminde Bulunan : Danıştay Başsavcılığı - ANKARA Davacı : Yücel Ilgar, Milli Eğitim Müdürlüğü İlköğretim
Müfettişi - SİVAS Davalı : Sivas Valiliği İsteğin
Özeti : Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nin 13.2.2007
günlü, E:2007/79, K:2007/131 sayılı kararının Danıştay Başsavcılığı
tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca
kanun yararına bozulması istenilmektedir. Danıştay
Tetkik Hakimi : Serpil Tunç Yetkin Düşüncesi : Davacının, 2006 yılı Şubat ayından itibaren
alamadığı geçici görev yolluğunun yasal faiziyle tazmini istemiyle açmış
olduğu davada; Sivas İdare Mahkemesi'nce tazminat isteminin gündeliklere
yönelik kısmının kabulü, yol masrafına ilişkin kısmının ise reddi yolunda
verilen karara karşı taraflarca yapılan itiraz üzerine; gündeliklerin
hesaplanmasına ilişkin kısmının değişik gerekçeyle onanması, yol masrafına
ilişkin kısmının ise bozulması yolunda Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nce
verilen kararın; gündeliğe ilişkin kısmı yönünden, teftiş, denetim, inceleme
veya soruşturma görevi ile memuriyet mahalli dışına gönderilenlere 6245
sayılı Harcırah Kanunu'nun 33. maddesinin (b) bendine göre tesbit edilecek gündeliğin gidiş ve dönüş saatleri
dikkate alınmak suretiyle anılan Kanunun 39. maddesinde yer alan oranlar dahilinde ödenmesi, yol masrafı yönünden ise; geçici görev
için gidilen mesafelerin uzaklığına göre aracın yakıt, yağ, yıpranma ve diğer
giderlerine esas bilgileri içeren belgeler dikkate alınarak gerçek yol
masrafının ödenmesi gerektiği sonucuna varılarak Sivas Bölge İdare Mahkemesi
kararının kanun yararına bozulması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay
Başsavcısı :
Tansel Çölaşan Düşüncesi : Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nde
İlköğretim Müfettişi olan davacının, Şubat 2006 tarihinden itibaren alamadığı
geçici görev yolluğunun yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı
davada; 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33/ b maddesinde, memurun asli
görevini yapması, 39 uncu maddenin ise geçici görevlendirmede gündelik ödenme
halinin düzenlendiği, denetim yapmanın ilköğretim müfettişinin asli görevi
olduğu nedeniyle gündelik ödenmesinde anılan yasanın 33/ b maddesinin
uygulanması gerektiği, yol masrafına ilişkin kısmında ise gidilen mesafe gözönüne alınmaksızın Sivas Esnaf ve Sanatkarları
Odaları Birliğinden taksi için alınan günlük rayiç üzerinden sabit masraf
beyanının 6245 sayılı Kanunu'nun 6. maddesine göre gerçek masrafı
göstermediğinden yol giderlerinin ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı
gerekçesiyle tazminat isteminin gündeliklere yönelik kısmının kabulüne, yol
masrafına ilişkin kısmının reddine karar veren Sivas İdare Mahkemesinin
20.10.2006 gün ve E:2006/2829, K:2006/3627 sayılı kararına taraflarca yapılan itiraz üzerine, kararın
gündeliğe ilişkin kısmını ise; esasen muhasebe yetkilisinin, 5018
sayılı Kanunun 61. maddesine göre ödenecek yevmiyede 6245 sayılı Kanuna göre
nitelendirme yapma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle onayan, yol masrafına
ilişkin kısmını ise; Sivas Defterdarlığı Muhasebe Müdürlüğü'nün rayiç
yazısında bekleme ücreti hariç ibaresinin eklenmesi durumunda ödemenin
yapılmasının mümkün olduğunun belirtildiği ve bu eksikliğin giderildiği,
rayice yönelik itirazın da bulunmadığı dikkate alındığında oda tarafından
belirlenen ücret üzerinden ödeme yapılacağı gerekçesiyle bozan ve belirtilen
şekilde hesaplanacak yol masrafı tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine
idari işlem niteliğinde karar verilmesi yolundaki istemin ise incelenmeksizin
reddine karar veren Sivas Bölge İdare Mahkemesinin 13.2.2007 tarih ve
E:2007/79, K:2007/131 sayılı kararının, tazminat isteminin kabulüne ilişkin
kısmının hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Sivas İdare Mahkemesince kanun
yararına bozulması istemi üzerine konu incelendi. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3622 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle
değişik 51. maddesi uyarınca, madde kapsamına giren kararlardan yürürlükteki
hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, herhangi bir şekilde
bilgilendirilmesi halinde kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına
temyiz olunabileceğinden gösterilen lüzum ve kısımla bağlı olunmadan istem
incelendi. Sivas
Bölge İdare Mahkemesinin 13.2.2007 günlü ve E:2007/79, K:2007/131 sayılı
kararı, harcırahın unsurlarından olan (a)- gündelik ve (b)- yol masrafı olmak
üzere iki kısımda irdelenecektir. a-)
Gündelik; Yevmiye
(gündelik) harcırahın unsurlarından birisi olarak 6245 sayılı Harcırah
Kanunu'nun 5 inci maddesinde sayılmış olup, Kanunun "Yurtiçinde
verilecek gündeliklerin miktarı" başlıklı, 2562 sayılı Kanun'un 12.
maddesiyle değişik 33. maddesinin (a) bendinde, bu Kanun gereğince verilecek
yurtiçi gündeliklerinin miktarının her yıl bütçe kanunları ile tespit
olunacağı kuralı yer alırken, (b) bendinde; "Devamlı ikamet ettikleri
yerler dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi ve grup merkezi
dışına teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevi ile gönderilen ....İlköğretim Müfettişleri ve Müfettiş
Yardımcılarından;...(3) İl düzeyinde, teftiş, denetim veya inceleme yetkisine
haiz bulunanlara birinci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik
miktarının 0,9 katı'nın gündelik olarak ödeneceği öngörülmüştür. 6245 sayılı Kanunun "Memuriyet mahalli dışına
gönderilenlerin gündeliği" başlıklı 39 uncu maddesinde ise, geçici bir
görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve
yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini
geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere
tam gündelik verileceği kuralına yer verilmiştir. Burada
sorunun özünü, 6245 sayılı Kanunun 33/b maddesinde görev unvanları sayılan
denetim elemanlarının soruşturma, denetim ve teftiş görevi nedeniyle görev
merkezi dışında görevlendirilmelerinde, ödenecek gündeliğin tespitinde 39
uncu maddenin uygulanıp uygulanmayacağı konusu oluştururken, ilköğretim
müfettişinin görev mahalli ve görev sınırının açıklığa kavuşturulması önem
taşımaktadır. 6245
sayılı Kanunun 39 uncu maddesinde, gündeliğin geçici göreve gidiş ve dönüş
saatlerine göre ödenmesinde herhangi bir istisnai hükme yer verilmemiştir. Bu
nedenle, 33 üncü maddenin (b) bendinde yer alan düzenlemeyi Kanunun diğer
maddelerinden bağımsız ve etkilenmez kabul etmek mümkün değildir. 3797 sayılı Milli Eğitim
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 53 üncü
maddesinde, İl Milli Eğitim Müdürlükleri bünyesinde İlköğretim
Müfettişlikleri Başkanlığı oluşturulacağı
öngörülmüş ve anılan madde uyarınca 13.8.1999 gün ve 23785 sayılı
Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim Müfettişleri
Başkanlıkları Yönetmeliğinin 44. maddesinde, müfettiş ve müfettiş
yardımcılarının ikamet yerinin il merkezi olduğu ifade edilmiştir. Bu
düzenlemelere göre, ilköğretim müfettişinin görev ve yetki sahası il sınırını
kapsamakta ise de, görev yeri ve ikametgahı il
merkezi olmakla, 6245 sayılı Kanunun 3/g maddesinde yer alan memuriyet
mahalli ile görev merkezi tanımı da örtüşmektedir. Bu durumda, Sivas Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli ilköğretim
müfettişi olan davacının bir günden az süreyle memuriyet mahalli dışına
gönderilmesi nedeniyle 6245 sayılı Kanunun 33. maddenin (b) bendi ile
saptanan gündeliğin, 39. maddede yer alan oranlar uygulanmak suretiyle
ödenmesi gerektiğinden, 39. madde kuralı uygulanmadan ödeme yapılması yolunda
karar veren Sivas İdare Mahkemesi kararında ve bu kararı değişik gerekçeyle
onayan Sivas Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. b-)
Yol masrafı: 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 6. maddesinde, harcırahın, bu
kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması
mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verileceği öngörülmüş olup anılan
maddenin 4. fıkrasında ise birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun
dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla
yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve
taşıt aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda
olan amirlerin, taşrada memur ve hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri
durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin
önceden verilmiş yazılı bir emri verilmesine bağlıdır kuralına yer
verilmiştir. 6245
sayılı Kanun'un 27 nci maddesinde, yurt içinde yol
masrafının, muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde bu
kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin 3 numaralı sütununda gösterilen nakil
vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp edeceği hükme
bağlanmış olup 27 nci maddeye bağlı (1) sayılı
cetvelde, 33 üncü maddenin (b) bendine dahil
olanların gayrımuayyen tarifeli taşıtla
seyahatinde, mutat ve ekonomik olan yol masrafı ve icap ve zaruret halinde
kullanılacak diğer taşıtlara göre hakiki yol masrafı olarak belirlenmiş, (1)
sayılı cetvelin "Açıklama" başlığı altındaki 5. maddesinde ise,
özel otomobilleriyle seyahat edenlere, müstehak
oldukları taşıt ücreti ile bu taşıta göre geçecek günler için verilmesi
gereken gündelikten fazla ödeme yapılamayacağı kuralına yer verilmiştir. 6245
sayılı Kanun'un 6 ncı ve 27 nci
maddesi hükmü uyarınca gerçekten yapılmış masrafın karşılanması esas
olduğundan, ödeme için bu durumu açıklayan bilgileri içerir belgelerin
aranması gerekir. 6245
sayılı Kanun'un 6 ncı ve 27 nci
maddesinde öngörülen yöntem ve amaca aykırı olarak, taksinin günlük çalışması
halinde yakıt, yağ, yıpranma ve diğer giderlerine karşılık olacak tutarı
ifade eden ve bu suretle hakiki yol masrafını göstermeyen, miktarın esas
alınıp tazminat isteminin kabulüne karar verilmesinde de hukuka uyarlık
bulunmamaktadır. Açıklanan
nedenlerle, hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılan Sivas Bölge İdare
Mahkemesinin 13.2.2007 günlü ve E:2007/79, K:2007/131 sayılı kararının kanun
yararına bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir. Konuyu,
temyizen Yüksek Dairenizin takdir ve kararına saygı
ile sunarım. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm
veren Danıştay İkinci Dairesi'nce işin gereği düşünüldü: Sivas
İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nde İlköğretim Müfettişi olarak görev yapan davacı,
2006 yılı Şubat ayından itibaren ödenmeyen geçici görev yolluklarının yasal
faiziyle birlikte tazmini istemiyle dava açmıştır. Sivas
İdare Mahkemesi'nin 20.10.2006 günlü, E:2006/2829, K:2006/3627 sayılı
kararıyla; davacının tazminat isteminin gündeliklere ilişkin kısmı yönünden,
6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 33/b. maddesinde, memurun asli görevini
yapması durumunda, 39. maddesinde ise geçici görevlendirmede gündelik ödenme
şeklinin düzenlendiği, denetim yapmanın ilköğretim müfettişlerinin asli
görevi olduğu belirtilerek gündelik ödenmesinde anılan Yasanın, 33/b
maddesinin uygulanması gerektiği, yol masrafına ilişkin kısmı yönünden ise;
gidilen mesafeler gözönüne alınmaksızın Sivas Esnaf
ve Sanatkarlar Odaları Birliğinden taksi için alınan
rayiç bedel esas alınarak ödeme yapılmasının gerçekçi olmayacağı, 6245 sayılı
Kanunun 6. ve 27. maddelerine göre gerçek masrafa dayalı olmayan beyan
üzerinden yol giderlerinin ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı
gerekçesiyle tazminat isteminin gündeliklere yönelik kısmının kabulü ile
hesaplanacak gündeliklerin 21.3.2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte tazminen davacıya ödenmesine, yol
masrafına ilişkin kısmının ise reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı
taraflarca yapılan itiraz üzerine Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nin 13.2.2007
günlü, E:2007/79, K:2007/131 sayılı kararıyla; anılan kararın geçici görev
harcırahının gündeliklere ilişkin kısmı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve
Kontrol Kanununun 61. maddesi uyarınca muhasebe yetkilisinin gündeliğin
ödenmesi aşamasında ödeme emri ve ekli belgeler dışında işin esasına girerek
gündeliklerin 6245 sayılı Kanunun 39. maddesine göre mi yoksa 33/b. maddesine
göre mi hesaplanıp ödeneceğine dair bir tasarrufta bulunma hakkına sahip
olmadığı, İdare Mahkemesinin bu kısma ilişkin uyuşmazlığı yetki yönünü
değerlendirerek kabul etmesi gerekirken, ilköğretim müfettişlerine 6245
sayılı Kanunun 33/b maddesi uyarınca yevmiye ödenmesi gerektiği gerekçesiyle
kabulünde isabet bulunmadığı gerekçesiyle onanmış, yol masrafına ilişkin
kısmının ise; Sivas Defterdarlığı Muhasebe Müdürlüğü tarafından rayiç
yazısında "bekleme ücreti hariç" ibaresinin eklenmesi durumunda
ödemelerin yapılmasının mümkün olduğunun belirtilmesi üzerine Sivas Esnaf ve
Sanatkarlar Odaları Birliğinden alınan 21.4.2006 gün ve 2006/216 sayılı yazı
ile 360.00 YTL'nin
%10'nun, (36.00 YTL) bekleme ücreti, kalan ücretinin 1/3'nün (108.00 YTL'si) şoför ücreti kâr payı, rayicin geri kalan 216.00 YTL'sinin de yakıt, yağ ve yıpranma masrafı olduğu
belirtilerek bu eksikliğin giderildiği, belirlenen rayice yönelik bir
itirazın da bulunmadığı dikkate alındığında oda tarafından belirlenen ücret
üzerinden ödeme yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulmuş, tam gündelik ile
her bir teftiş için oda tarafından belirlenen rayiç üzerinden Şubat 2006
tarihinden itibaren hesaplanacak geçici görev harcırahının 21.3.2006
tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine,
davacının, Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 22/b maddesinde belirtilen
belgeler dışında belge istenmemesi gerektiğine, 6245 sayılı Yasanın 33/b
maddesi gereği ödenen gündeliklerini 39. madde ile ilgilendirilerek geriye
yönelik zimmet çıkarılamayacağına, rayiç yazısına "bekleme süresi
hariçtir" yazılmasına gerek olmadığına karar verilmesi yolundaki
istemlerinin, idari yargı yerlerince idari işlem mahiyetinde karar
verilmeyeceğinden incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Sivas İdare Mahkemesi'nce, Sivas Bölge İdare Mahkemesinin
13.2.2007 günlü, E:2007/79, K:2007/131 sayılı kararının tazminat isteminin
kabulüne ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu belirtilerek kanun yararına
bozulmasının istenilmesi üzerine Danıştay Başsavcılığı "yürürlükteki hukuka
aykırı bir sonucu ifade eden" sözkonusu
kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca
kanun yararına bozulmasını istemektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kanun Yararına
Bozma" başlıklı 51. maddesinde, "1. Bölge idare mahkemesi kararları
ile idari ve vergi mahkemelerince ve Danıştayca ilk
derece mahkemesi olarak verilip temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş
bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu
ifade edenler, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya
kendiliğinden başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir. 2.
Temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu
bozma kararı, daha önce kesinleşmiş olan mahkeme veya Danıştay kararının
hukuki sonuçlarını kaldırmaz. 3.
Bozma kararının bir örneği ilgili Bakanlığa gönderilir ve Resmî Gazete'de
yayımlanır." hükmü yer almaktadır. Dava
konusu uyuşmazlık sözü edilen kararlarda olduğu gibi iki kısımda
irdelenecektir. a)
Gündelikler: Anayasanın
128. maddesinde "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve
ödenekleri ve diğer özlük işleri Kanunla düzenlenir." hükmü yer
almıştır. 6245
sayılı Harcırah Kanunu'na göre yapılan ödemelerin tümü yolluk (harcırah) tur.
Harcırah; "devamlı veya geçici bir görevle bir yere gönderilen
görevlilere, bu yere gidebilmelerine, orada yiyip içme ve konaklama gibi
yapacakları diğer giderlere karşılık verilen para" olarak
tanımlanabilir. 6245 sayılı Harcırah Kanununun "Tanımlar" başlıklı
3. maddesinin (a) bendinde de; harcırah, bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masraflarından birini, bir
kaçını veya tamamını, (g) bendinde ise, memuriyet mahalli; memur ve
hizmetlerinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının
bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile
bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir
ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü
veya kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri
ifade eden kavramlar olarak tanımlanmıştır. Anılan
Kanun'un gerekçesinde de, harcırahın; memurların işgal ettikleri makam
itibariyle dairelerince verilecek bir hizmet sırasında ihtiyacına mecbur
olacakları masrafları karşılamaya yarayan bir vasıta olduğu ve gidilen
yerdeki giderleri karşılamak amacıyla verildiği belirtilmiştir. 6245
sayılı Harcırah Kanunu'nun 11.12.1981 gün ve 2562 sayılı Kanunun 12.
maddesiyle değişik 33. maddesinin (b) bendinde; "Devamlı ikamet
ettikleri yerler dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi,
mıntıka merkezi ve grup merkezi dışında teftiş, denetim, inceleme veya
soruşturma görevi ile gönderilen ...... İlköğretim
Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcılarından; .................... .................... (3)
İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine haiz bulunanlara birinci
derece kadrolu memur için tesbit olunan gündelik
miktarının 0,9 katı'nın gündelik olarak ödeneceği," Yine
aynı Kanunun 16. maddesiyle değişik 39. maddesinde; "........Geçici
bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda
ve yolda öğle (saat:13.00) ve akşam (saat:19.00) yemeği zamanlarından birini
geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve iki yemek zamanı ile
birlikte geceyi de geçirenlere tam gündelik verileceği", hükme
bağlanmıştır. Yukarıda
açıklanan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 6245 sayılı
Harcırah Kanunu'nun 33. maddesinin (b) bendi, bu bentte sayılan kişilerin
teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma ile görevlendirilmeleri durumunda
ödemeye esas olacak gündeliği; 39. maddesi ise, geçici görevlilerin gidiş ve
dönüş saatlerine göre ödenmesi gereken gündelik miktarını düzenlemektedir. Böylece;
teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile memuriyet mahalli dışına
gönderilenlere 33. maddenin (b) bendine göre tesbit
edilecek gündeliğin, gidiş ve dönüş saatleri dikkate alınmak suretiyle 39.
maddedeki oranlar dahilinde ödenmesi gerekmektedir. 6245
sayılı Kanun'un 39. maddesinde, gündeliğinin geçici göreve gidiş ve dönüş
saatlerine göre ödenmesinde herhangi bir istinai
hükme yer verilmemiştir. 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun'un 53. maddesinde, İl Milli Eğitim
Müdürlükleri bünyesinde İlköğretim Müfettişlikleri Başkanlığı
oluşturulacağının hükme bağlandığı, bu hüküm uyarınca 13/8/1999
gün ve 23785 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
İlköğretim Müfettişleri Başkanlıkları Yönetmeliğinin 44. maddesinde, müfettiş
ve müfettiş yardımcılarının ikamet yerinin il merkezi, büyükşehir bulunan illerde ise büyükşehir belediye sınırları olduğu kuralına yer
verilmiştir. Bu
düzenlemelerden, ilköğretim müfettişinin görev ve yetki sahasının il merkezi
olduğu ve 6245 sayılı Kanunun 3/g maddesinde tanımlanan memuriyet mahalli ile
il merkezi tanımının da paralellik gösterdiği görülmektedir. Bu itibarla; Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli
ilköğretim müfettişi olan davacının, geçici görevle bir günden az süreyle
memuriyet mahalli dışında görevlendirilmesi nedeniyle yaptığı denetim görevi
için ödenecek gündeliğin tesbitinde 6245 sayılı
Harcırah Kanunu'nun 39. maddesi hükmünün dikkate alınması gerekirken, anılan
maddede öngörülen sınırlamalara uyulmadan ödeme yapılması yolunda karar veren
Sivas İdare Mahkemesi kararında ve bu kararı farklı gerekçeyle onayan Sivas
Bölge İdare Mahkemesi kararında yasal isabet bulunmamaktadır. b-)
Yol Masrafı: 6245 sayılı Harcırah Kanununun 6. maddesinde; harcırahın, bu
kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması
mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verileceği, gidip gelmeye en uygun
ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli
taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıtın esas
alınacağı, bu yol ve taşıtın, yolculukta geçen süreye göre memur ve hizmetli
ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate
alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tesbit
olunacağı, birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir
yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk
yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt
aracına ilişkin masrafların kabulünün merkezde ita amiri veya bu durumda olan
amirlerin, taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri
durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin
önceden verilmiş yazılı bir emri bulunmasına bağlı olduğu hükümüne
yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "yurt içinde yol masrafı" başlıklı 27.
maddesinde ise; yurt içinde yol masrafının, muayyen tarifeli nakil vasıtaları
ile seyahatte bu Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı
makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı
cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve
muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı
sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan
terekküp edeceği kurala bağlanmıştır. 27.
maddeye bağlı (1) sayılı cetvelde 33. maddenin (b) bendine dahil olanların,
muayyen tarifeli olmayan taşıtlarla seyahatte, "Mutat ve ekonomik olan
taşıt" dan maksadın, iki mahal arasında mutat
olarak otomobil, otobüs gibi taşıtlar işlemekte ise bunlardan ucuz olanı
olup, özel otomobilleriyle seyahat edenlere, müstehak
oldukları taşıt ücreti ile bu taşıta göre geçecek günler için verilmesi
gereken gündelikten fazla ödeme yapılamayacağı öngörülmüştür. Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; muayyen
tarifeli taşıtların bulunduğu bir yerin denetimiyle görevlendirilen
müfettişlere gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan taşıtlara ait
ücretin, gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla (taksi veya kendilerine ait özel
araçlarla) seyahat etmeleri halinde ise gidiş-dönüş ücretinin, gidilen yerin km'si ve her bir yer için; kâr, şoför ücreti ve bekleme
ücreti hariç bir otomobilin km başına yakacağı yakıt, yağ, yıpranma ve diğer
giderlerine karşılık olacak gerçek masrafın karşılanmasının esas olduğu ve
ödeme için bu hususu açıklayan bilgileri içerir belgelerin idareye sunulması
gerektiği açıktır. Bu
durumda, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 6. ve 27. maddelerinde öngörülen
yöntem ve amaca aykırı olarak Sivas Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinin
yol masrafına ilişkin olarak rayiç hakkında verdiği 21/4/2006
gün ve 2006/216 sayılı yazıda belirlenen bir günlük taksi ücretinin 360 YTL'nın %10'nun bekleme ücreti, kalan ücretin 1/3'ünün
şoför ücreti ve kar payı, geri kalan 216.00 YTL'sinin
ise aracın yağ, yakıt, yıpranma ve diğer giderleri olduğu yolunda belirlenen
ücret üzerinden ödeme yapılması gerektiği gerekçesiyle Sivas İdare Mahkemesi
kararının yol masrafına ilişkin kısmını bozan Sivas Bölge İdare Mahkemesi
kararında hukuksal isabet bulunmamaktadır. Açıklanan
nedenlerle, Danıştay Başsavcılığının kanun yararına temyiz isteminin kabulü
ile Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nce verilen 13/2/2007
günlü, E:2007/79, K:2007/131 sayılı kararın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca hükmün sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun
yararına bozulmasına; kararın birer suretinin Danıştay Başsavcılığına, Milli
Eğitim Bakanlığına ve Sivas Valiliğine gönderilmesine ve bu kararın Resmî
Gazete'de yayımlanmasına, 23/10/2007 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. —— • —— Danıştay İkinci Daire
Başkanlığından: Esas
No : 2007/2327 Karar No : 2007/3967 Kanun
Yararına Temyiz İsteminde Bulunan : Danıştay Başsavcılığı - ANKARA Davacı : Ömer Kavaklı, Milli Eğitim Müdürlüğü İlköğretim
Müfettişi - SİVAS Davalı : Sivas Valiliği İsteğin
Özeti : Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nin 13/2/2007 günlü, E:2007/78, K:2007/130 sayılı kararının
Danıştay Başsavcılığı tarafından 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun
51. maddesi uyarınca kanun yararına bozulması istenilmektedir. Danıştay
Tetkik Hakimi : Serpil Tunç Yetkin Düşüncesi : Davacının, 2006 yılı Şubat ayından itibaren
alamadığı geçici görev yolluğunun yasal faiziyle tazmini istemiyle açmış
olduğu davada; Sivas İdare Mahkemesi'nce tazminat isteminin gündeliklere
yönelik kısmının kabulü, yol masrafına ilişkin kısmının ise reddi yolunda
verilen karara karşı taraflarca yapılan itiraz üzerine; gündeliklerin
hesaplanmasına ilişkin kısmının değişik gerekçeyle onanması, yol masrafına
ilişkin kısmının ise bozulması yolunda Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nce
verilen kararın; gündeliğe ilişkin kısmı yönünden, teftiş, denetim, inceleme
veya soruşturma görevi ile memuriyet
mahalli dışına gönderilenlere 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 33. maddesinin
(b) bendine göre tesbit edilecek gündeliğin gidiş
ve dönüş saatleri dikkate alınmak suretiyle anılan Kanunun 39. maddesinde yer
alan oranlar dahilinde ödenmesi, yol masrafı
yönünden ise; geçici görev için gidilen mesafelerin uzaklığına göre aracın
yakıt, yağ, yıpranma ve diğer giderlerine esas bilgileri içeren belgeler
dikkate alınarak gerçek yol masrafının ödenmesi gerektiği sonucuna varılarak
Sivas Bölge İdare Mahkemesi kararının kanun yararına bozulması gerektiği
düşünülmektedir. Danıştay
Başsavcısı : Tansel Çölaşan Düşüncesi : Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nde
İlköğretim Müfettişi olan davacının, Şubat 2006 tarihinden itibaren alamadığı
geçici görev yolluğunun yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyle açtığı
davada; 6245 sayılı Harcırah Kanununun 33/ b maddesinde, memurun asli
görevini yapması, 39 uncu maddenin ise geçici görevlendirmede gündelik ödenme
halinin düzenlendiği, denetim yapmanın ilköğretim müfettişinin asli görevi
olduğu nedeniyle gündelik ödenmesinde anılan yasanın 33/b maddesinin
uygulanması gerektiği, yol masrafına ilişkin kısmında ise gidilen mesafe gözönüne alınmaksızın Sivas Esnaf ve Sanatkarları Odaları
Birliğinden taksi için alınan günlük rayiç üzerinden sabit masraf beyanının
6245 sayılı Kanunu'nun 6. maddesine göre gerçek masrafı göstermediğinden yol
giderlerinin ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle tazminat
isteminin gündeliklere yönelik kısmının kabulüne, yol masrafına ilişkin
kısmının reddine karar veren Sivas İdare Mahkemesinin 20/10/2006
gün ve E:2006/ 2828, K:2006/3626 sayılı kararına taraflarca yapılan itiraz
üzerine, kararın gündeliğe ilişkin kısmını ise; esasen muhasebe yetkilisinin,
5018 sayılı Kanunun 61. maddesine göre ödenecek yevmiyede 6245 sayılı Kanuna
göre nitelendirme yapma yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle onayan, yol
masrafına ilişkin kısmını ise; Sivas Defterdarlığı Muhasebe Müdürlüğü'nün
rayiç yazısında bekleme ücreti hariç ibaresinin eklenmesi durumunda ödemenin
yapılmasının mümkün olduğunun belirtildiği ve bu eksikliğin giderildiği,
rayice yönelik itirazın da bulunmadığı dikkate alındığında oda tarafından
belirlenen ücret üzerinden ödeme yapılacağı gerekçesiyle bozan ve belirtilen
şekilde hesaplanacak yol masrafı tutarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine
idari işlem niteliğinde karar verilmesi yolundaki istemin ise incelenmeksizin
reddine karar veren Sivas Bölge İdare Mahkemesinin 13/2/2007 tarih ve
E:2007/78, K:2007/130 sayılı kararının, tazminat isteminin kabulüne ilişkin
kısmının hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Sivas İdare Mahkemesince kanun
yararına bozulması istemi üzerine konu incelendi. 2577
sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3622 sayılı Kanun'un 20. maddesiyle
değişik 51. maddesi uyarınca, madde kapsamına giren kararlardan yürürlükteki
hukuka aykırı bir sonucu ifade edenler, herhangi bir şekilde
bilgilendirilmesi halinde kendiliğinden Başsavcı tarafından kanun yararına
temyiz olunabileceğinden gösterilen lüzum ve kısımla bağlı olunmadan istem
incelendi. Sivas
Bölge İdare Mahkemesinin 13/2/2007 günlü ve
E:2007/78, K: 2007/130 sayılı kararı, harcırahın unsurlarından olan
(a)-gündelik ve (b)- yol masrafı olmak üzere iki kısımda irdelenecektir. a-)
Gündelik: Yevmiye
(gündelik) harcırahın unsurlarından birisi olarak 6245 sayılı Harcırah
Kanunu'nun 5 inci maddesinde sayılmış olup, Kanunun "Yurtiçinde
verilecek gündeliklerin miktarı" başlıklı, 2562 sayılı Kanun'un 12.
maddesiyle değişik 33. maddesinin (a) bendinde, bu Kanun gereğince verilecek
yurtiçi gündeliklerinin miktarının her yıl bütçe kanunları ile tespit
olunacağı kuralı yer alırken, (b) bendinde; Devamlı ikamet ettikleri yerler
dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi ve grup merkezi dışına
teftiş, denetim, inceleme ve soruşturma görevi ile gönderilen ....İlköğretim Müfettişleri ve Müfettiş
Yardımcılarından;...(3) İl düzeyinde, teftiş, denetim veya inceleme yetkisine
haiz bulunanlara birinci derece kadrolu memur için tespit olunan gündelik
miktarının 0,9 katı'nın gündelik olarak ödeneceği öngörülmüştür. 6245 sayılı Kanunun "Memuriyet mahalli dışına
gönderilenlerin gündeliği" başlıklı 39 uncu maddesinde ise, geçici bir
görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve
yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini
geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere
tam gündelik verileceği kuralına yer verilmiştir. Burada
sorunun özünü, 6245 sayılı Kanunun 33/b maddesinde görev unvanları sayılan
denetim elemanlarının soruşturma, denetim ve teftiş görevi nedeniyle görev
merkezi dışında görevlendirilmelerinde, ödenecek gündeliğin tespitinde 39
uncu maddenin uygulanıp uygulanmayacağı konusu oluştururken, ilköğretim
müfettişinin görev mahalli ve görev sınırının açıklığa kavuşturulması önem
taşımaktadır. 6245
sayılı Kanunun 39 uncu maddesinde, gündeliğin geçici göreve gidiş ve dönüş
saatlerine göre ödenmesinde herhangi bir istisnai hükme yer verilmemiştir. Bu
nedenle, 33 üncü maddenin (b) bendinde yer alan düzenlemeyi Kanunun diğer
maddelerinden bağımsız ve etkilenmez kabul etmek mümkün değildir. 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun'un 53 üncü maddesinde, İl Milli Eğitim
Müdürlükleri bünyesinde İlköğretim Müfettişlikleri Başkanlığı oluşturulacağı
öngörülmüş ve anılan madde uyarınca 13/8/1999 gün ve
23785 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı İlköğretim
Müfettişleri Başkanlıkları Yönetmeliğinin 44. maddesinde, müfettiş ve
müfettiş yardımcılarının ikamet yerinin il merkezi olduğu ifade edilmiştir. Bu
düzenlemelere göre, ilköğretim müfettişinin görev ve yetki sahası il sınırını
kapsamakta ise de, görev yeri ve ikametgahı il
merkezi olmakla, 6245 sayılı Kanunun 3/g maddesinde yer alan memuriyet mahalli
ile görev merkezi tanımı da örtüşmektedir. Bu durumda, Sivas Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli ilköğretim
müfettişi olan davacının bir günden az süreyle memuriyet mahalli dışına
gönderilmesi nedeniyle 6245 sayılı Kanunun 33. maddenin (b) bendi ile saptanan
gündeliğin, 39. maddede yer alan oranlar uygulanmak suretiyle ödenmesi
gerektiğinden, 39. madde kuralı uygulanmadan ödeme yapılması yolunda karar
veren Sivas İdare Mahkemesi kararında ve bu kararı değişik gerekçeyle onayan
Sivas Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır. b-)
Yol masrafı: 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 6. maddesinde, harcırahın, bu
kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması
mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verileceği öngörülmüş olup anılan
maddenin 4. fıkrasında ise birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun
dışında bir yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla
yolculuk yapılmasının işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt
aracına ilişkin masrafların kabulü merkezde ita amiri veya bu durumda olan
amirlerin, taşrada memur ve hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri
durumunda olan kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin
önceden verilmiş yazılı bir emri verilmesine bağlıdır kuralına yer
verilmiştir. 6245
sayılı Kanun'un 27 nci maddesinde, yurt içinde yol
masrafının, muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde bu
kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin 3 numaralı sütununda gösterilen nakil vasıtalarına
göre ihtiyar olunan hakiki masraftan terekküp edeceği hükme bağlanmış olup 27 nci maddeye bağlı
(1) sayılı cetvelde, 33 üncü maddenin (b) bendine dahil
olanların gayrımuayyen tarifeli taşıtla
seyahatinde, mutat ve ekonomik olan yol masrafı ve icap ve zaruret halinde
kullanılacak diğer taşıtlara göre hakiki yol masrafı olarak belirlenmiş, (1)
sayılı cetvelin "Açıklama" başlığı altındaki 5. maddesinde ise,
özel otomobilleriyle seyahat edenlere, müstehak
oldukları taşıt ücreti ile bu taşıta göre geçecek günler için verilmesi
gereken gündelikten fazla ödeme yapılamayacağı kuralına yer verilmiştir. 6245
sayılı Kanun'un 6 ncı ve 27 nci
maddesi hükmü uyarınca gerçekten yapılmış masrafın karşılanması esas
olduğundan, ödeme için bu durumu açıklayan bilgileri içerir belgelerin
aranması gerekir. 6245
sayılı Kanun'un 6 ncı ve 27 nci
maddesinde öngörülen yöntem ve amaca aykırı olarak, taksinin günlük çalışması
halinde yakıt, yağ, yıpranma ve diğer giderlerine karşılık olacak tutarı
ifade eden ve bu suretle hakiki yol masrafını göstermeyen, miktarın esas
alınıp tazminat isteminin kabulüne karar verilmesinde de hukuka uyarlık
bulunmamaktadır. Açıklanan
nedenlerle, hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılan Sivas Bölge İdare
Mahkemesinin 13/2/2007 günlü ve E: 2007/78, K:
2007/130 sayılı kararının kanun yararına bozulmasının uygun olacağı
düşünülmektedir. Konuyu,
temyizen Yüksek Dairenizin takdir ve kararına saygı
ile sunarım. TÜRK MİLLETİ ADINA Hüküm
veren Danıştay İkinci Dairesi'nce işin gereği düşünüldü: Sivas
İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nde İlköğretim Müfettişi olarak görev yapan davacı,
2006 yılı Şubat ayından itibaren ödenmeyen geçici görev yolluklarının yasal
faiziyle birlikte tazmini istemiyle dava açmıştır. Sivas
İdare Mahkemesi'nin 20/10/2006 günlü, E:2006/2828,
K:2006/3626 sayılı kararıyla; davacının tazminat isteminin, gündeliklere
ilişkin kısmı yönünden, 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun 33/b. maddesinde,
memurun asli görevini yapması durumunda, 39. maddesinde ise geçici
görevlendirmede gündelik ödenme şeklinin düzenlendiği, denetim yapmanın
ilköğretim müfettişlerinin asli görevi olduğu belirtilerek gündelik
ödenmesinde anılan Yasanın, 33/b maddesinin uygulanması gerektiği, yol
masrafına ilişkin kısmı yönünden ise; gidilen mesafeler gözönüne
alınmaksızın Sivas Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinden taksi için alınan
rayiç bedel esas alınarak ödeme yapılmasının gerçekçi olmayacağı, 6245 sayılı
Kanunun 6. ve 27. maddelerine göre gerçek masrafa dayalı olmayan beyan
üzerinden yol giderlerinin ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı
gerekçesiyle tazminat isteminin gündeliklere yönelik kısmının kabulü ile
hesaplanacak gündeliklerin 21/3/2006 tarihinden itibaren işleyecek yasal
faiziyle birlikte tazminen davacıya ödenmesine, yol
masrafına ilişkin kısmının ise reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı
taraflarca yapılan itiraz üzerine Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nin 13/2/2007 günlü, E:2007/78, K:2007/130 sayılı kararıyla;
anılan kararın geçici görev harcırahının gündeliklere ilişkin kısmı; 5018
sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 61. maddesi uyarınca, muhasebe
yetkilisinin gündeliğin ödenmesi aşamasında ödeme emri ve ekli belgeler
dışında işin esasına girerek gündeliklerin 6245 sayılı Kanunun 39. maddesine
göre mi yoksa 33/b. maddesine göre mi hesaplanıp ödeneceğine dair bir
tasarrufta bulunma hakkına sahip olmadığı, İdare Mahkemesinin bu kısma
ilişkin uyuşmazlığı yetki yönünü değerlendirerek kabul etmesi gerekirken,
ilköğretim müfettişlerine 6245 sayılı Kanunun 33/b maddesi uyarınca yevmiye
ödenmesi gerektiği gerekçesiyle kabulünde isabet bulunmadığı gerekçesiyle
onanmış, yol masrafına ilişkin kısmının ise; Sivas Defterdarlığı Muhasebe
Müdürlüğü tarafından rayiç yazısında "bekleme ücreti hariç"
ibaresinin eklenmesi durumunda ödemelerin yapılmasının mümkün olduğunun
belirtilmesi üzerine Sivas Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinden alınan
21/4/2006 gün ve 2006/216 sayılı yazı ile 360.00 YTL'nin
%10'nun, (36.00 YTL) bekleme ücreti, kalan ücretinin 1/3'nün (108.00 YTL'si) şoför ücreti kar payı, rayicin geri kalan 216.00 YTL'sinin de yakıt, yağ ve yıpranma masrafı olduğu
belirtilerek bu eksikliğin giderildiği, belirlenen rayice yönelik bir
itirazın da bulunmadığı dikkate alındığında oda tarafından belirlenen ücret
üzerinden ödeme yapılması gerektiği gerekçesiyle bozulmuş, tam gündelik ile
her bir teftiş için oda tarafından belirlenen rayiç üzerinden Şubat 2006
tarihinden itibaren hesaplanacak geçici görev harcırahının 21.3.2006
tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine,
davacının Devlet Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin 22/b maddesinde belirtilen
belgeler dışında belge istenmemesi gerektiğine, 6245 sayılı Yasanın 33/b
maddesi gereği ödenen gündeliklerin 39. madde ile ilgilendirilerek geriye
yönelik zimmet çıkarılamayacağına, rayiç yazısına "bekleme süresi
hariçtir" yazılmasına gerek olmadığına karar verilmesi yolundaki
istemlerinin, idari yargı yerlerince idari işlem mahiyetinde karar
verilemeyeceğinden incelenmeksizin reddine karar verilmiştir. Sivas İdare Mahkemesi'nce, Sivas Bölge İdare Mahkemesinin
13.2.2007 günlü, E:2007/78, K:2007/130 sayılı kararının tazminat isteminin
kabulüne ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu belirtilerek kanun yararına
bozulmasının istenilmesi üzerine Danıştay Başsavcılığı "yürürlükteki hukuka
aykırı bir sonucu ifade eden" sözkonusu
kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 51. maddesi uyarınca
kanun yararına bozulmasını istemektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Kanun Yararına
Bozma" başlıklı 51. maddesinde, "1. Bölge idare mahkemesi kararları
ile idari ve vergi mahkemelerince ve Danıştayca ilk
derece mahkemesi olarak verilip temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş
bulunan kararlardan niteliği bakımından yürürlükteki hukuka aykırı bir sonucu
ifade edenler, ilgili bakanlıkların göstereceği lüzum üzerine veya
kendiliğinden başsavcı tarafından kanun yararına temyiz olunabilir. 2.
Temyiz isteği yerinde görüldüğü takdirde karar, kanun yararına bozulur. Bu
bozma kararı, daha önce kesinleşmiş olan mahkeme veya Danıştay kararının
hukuki sonuçlarını kaldırmaz. 3.
Bozma kararının bir örneği ilgili Bakanlığa gönderilir ve Resmî Gazete'de
yayımlanır." hükmü yer almaktadır. Dava
konusu uyuşmazlık sözü edilen kararlarda olduğu gibi iki kısımda
irdelenecektir. a)
Gündelikler: Anayasanın
128. maddesinde "Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve
ödenekleri ve diğer özlük işleri Kanunla düzenlenir." hükmü yer
almıştır. 6245
sayılı Harcırah Kanunu'na göre yapılan ödemelerin tümü yolluk (harcırah) tur.
Harcırah; "devamlı veya geçici bir görevle bir yere gönderilen
görevlilere, bu yere gidebilmelerine, orada yiyip içme ve konaklama gibi
yapacakları diğer giderlere karşılık verilen para" olarak tanımlanabilir.
6245 sayılı Harcırah Kanununun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin
(a) bendinde de; harcırah, bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı,
gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masraflarından birini, bir kaçını
veya tamamını, (g) bendinde ise, memuriyet mahalli; memur ve hizmetlerinin
asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu
şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu
mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir
ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü
veya kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri
ifade eden kavramlar olarak tanımlanmıştır. Anılan
Kanun'un gerekçesinde de, harcırahın; memurların işgal ettikleri makam itibariyle
dairelerince verilecek bir hizmet sırasında ihtiyacına mecbur olacakları
masrafları karşılamaya yarayan bir vasıta olduğu ve gidilen yerdeki giderleri
karşılamak amacıyla verildiği belirtilmiştir. 6245
sayılı Harcırah Kanunu'nun 11.12.1981 gün ve 2562 sayılı Kanunun
12.maddesiyle değişik 33.maddesinin (b) bendinde; "Devamlı ikamet
ettikleri yerler dikkate alınarak kurumlarınca belirlenen görev merkezi,
mıntıka merkezi ve grup merkezi dışında teftiş, denetim, inceleme veya
soruşturma görevi ile gönderilen ...... İlköğretim
Müfettişleri ve Müfettiş Yardımcılarından; .................... .................... (3)
İl düzeyinde teftiş, denetim veya inceleme yetkisine haiz bulunanlara birinci
derece kadrolu memur için tesbit olunan gündelik
miktarının 0,9 katı'nın gündelik olarak ödeneceği, " Yine
aynı Kanunun 16.maddesiyle değişik 39.maddesinde; "........Geçici
bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda
ve yolda öğle (saat:13.00) ve akşam (saat:19.00) yemeği zamanlarından birini
geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve iki yemek zamanı ile
birlikte geceyi de geçirenlere tam gündelik verileceği", hükme
bağlanmıştır. Yukarıda
açıklanan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 6245 sayılı
Harcırah Kanunu'nun 33.maddesinin (b) bendi, bu bentte sayılan kişilerin
teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma ile görevlendirilmeleri durumunda
ödemeye esas olacak gündeliği; 39.maddesi ise, geçici görevlilerin gidiş ve
dönüş saatlerine göre ödenmesi gereken gündelik miktarını düzenlemektedir. Böylece;
teftiş, denetim, inceleme veya soruşturma görevi ile memuriyet mahalli dışına
gönderilenlere 33. maddenin (b) bendine göre tesbit
edilecek gündeliğin, gidiş ve dönüş saatleri dikkate alınmak suretiyle
39.maddedeki oranlar dahilinde ödenmesi
gerekmektedir. 6245 sayılı Kanun'un 39. maddesinde, gündeliğinin
geçici göreve gidiş ve dönüş saatlerine göre ödenmesinde herhangi bir istinai hükme yer verilmemiştir. 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun'un 53. maddesinde, İl Milli Eğitim Müdürlükleri bünyesinde
İlköğretim Müfettişlikleri Başkanlığı oluşturulacağının hükme bağlandığı, bu
hüküm uyarınca 13.8.1999 gün ve 23785 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Milli
Eğitim Bakanlığı İlköğretim Müfettişleri Başkanlıkları Yönetmeliğinin 44.
maddesinde, müfettiş ve müfettiş yardımcılarının ikamet yerinin il merkezi, büyükşehir bulunan illerde ise büyükşehir
belediye sınırları olduğu kuralına yer verilmiştir. Bu
düzenlemelerden, ilköğretim müfettişinin görev ve yetki sahasının il merkezi
olduğu ve 6245 sayılı Kanunun 3/g maddesinde tanımlanan memuriyet mahalli ile
il merkezi tanımının da paralellik gösterdiği görülmektedir. Bu itibarla; Sivas İl Milli Eğitim Müdürlüğünde görevli
ilköğretim müfettişi olan davacının, geçici görevle bir günden az süreyle
memuriyet mahalli dışında görevlendirilmesi nedeniyle yaptığı denetim görevi
için ödenecek gündeliğin tesbitinde 6245 sayılı
Harcırah Kanunu'nun 39. maddesi hükmünün dikkate alınması gerekirken, anılan
maddede öngörülen sınırlamalara uyulmadan ödeme yapılması yolunda karar veren
Sivas İdare Mahkemesi kararında ve bu kararı farklı gerekçeyle onayan Sivas
Bölge İdare Mahkemesi kararında yasal isabet bulunmamaktadır. b-)
Yol Masrafı: 6245 sayılı Harcırah Kanununun 6.maddesinde; harcırahın, bu
kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması
mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verileceği, gidip gelmeye en uygun
ve kullanılması mutat olan bu yolda hem muayyen, hem gayrimuayyen tarifeli
taşıt işletilmekte ise harcırah hesabında muayyen tarifeli taşıtın esas
alınacağı, bu yol ve taşıtın, yolculukta geçen süreye göre memur ve hizmetli
ile ailesi için ödenmesi gereken gündelik ve taşıt ücretleri toplamı dikkate
alınarak memur veya hizmetlinin mensup bulunduğu dairece tesbit
olunacağı, birinci fıkraya göre takip edilmesi gereken yolun dışında bir
yoldan veya kullanılması gereken taşıt aracından başka bir araçla yolculuk yapılmasının
işin gereğine göre zorunlu olması halinde, bu yol ve taşıt aracına ilişkin
masrafların kabulünün merkezde ita amiri veya bu durumda olan amirlerin,
taşrada memur veya hizmetlinin mensup olduğu kurumun ita amiri durumunda olan
kimsenin veya mahallin en büyük askeri ve mülki amirinin önceden verilmiş
yazılı bir emri bulunmasına bağlı olduğu hükümüne
yer verilmiştir. Aynı Kanun'un "yurt içinde yol masrafı" başlıklı 27.
maddesinde ise; yurt içinde yol masrafının, muayyen tarifeli nakil vasıtaları
ile seyahatte bu Kanuna bağlı (1) sayılı cetvelin birinci sütununda yazılı
makam ve sıfatlar ile vazifeli aylık veya ücret tutarlarına göre aynı
cetvelin ikinci sütununda yazılı mevkiin tarife üzerinden bilet parası ve
muayyen tarifeli olmayan nakil vasıtalarıyla seyahat halinde ise 3 numaralı
sütunda gösterilen nakil vasıtalarına göre ihtiyar olunan hakiki masraftan
terekküp edeceği kurala bağlanmıştır. 27.
maddeye bağlı (1) sayılı cetvelde 33. maddenin (b) bendine dahil olanların,
muayyen tarifeli olmayan taşıtlarla seyahatte, "Mutat ve ekonomik olan
taşıt" dan maksadın, iki mahal arasında mutat
olarak otomobil, otobüs gibi taşıtlar işlemekte ise bunlardan ucuz olanı
olup, özel otomobilleriyle seyahat edenlere, müstehak
oldukları taşıt ücreti ile bu taşıta göre geçecek günler için verilmesi
gereken gündelikten fazla ödeme yapılamayacağı öngörülmüştür. Anılan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; muayyen
tarifeli taşıtların bulunduğu bir yerin denetimiyle görevlendirilen
müfettişlere gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan taşıtlara ait
ücretin, gayrimuayyen tarifeli taşıtlarla (taksi veya kendilerine ait özel
araçlarla) seyahat etmeleri halinde ise gidiş-dönüş ücretinin, gidilen yerin km'si ve her bir yer için; kâr, şoför ücreti ve bekleme
ücreti hariç bir otomobilin km başına yakacağı yakıt, yağ, yıpranma ve diğer
giderlerine karşılık olacak gerçek masrafın karşılanmasının esas olduğu ve
ödeme için bu hususu açıklayan bilgileri içerir belgelerin idareye sunulması
gerektiği açıktır. Bu
durumda, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 6. ve 27. maddelerinde öngörülen
yöntem ve amaca aykırı olarak Sivas Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinin
yol masrafına ilişkin olarak rayiç hakkında verdiği 21.4.2006 gün ve 2006/216
sayılı yazıda belirlenen bir günlük taksi ücretinin 360 YTL'nın
%10'nun bekleme ücreti, kalan ücretin 1/3'ünün şoför ücreti ve kar payı, geri
kalan 216.00 YTL'sinin ise
aracın yağ, yakıt, yıpranma ve diğer giderleri olduğu yolunda belirlenen
ücret üzerinden ödeme yapılması gerektiği gerekçesiyle Sivas İdare Mahkemesi
kararının yol masrafına ilişkin kısmını bozan Sivas Bölge İdare Mahkemesi
kararında hukuksal isabet bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, Danıştay Başsavcılığının kanun yararına
temyiz isteminin kabulü ile Sivas Bölge İdare Mahkemesi'nce verilen 13.2.2007
günlü, E:2007/78, K:2007/130 sayılı kararın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü
Kanunu'nun 51.maddesi uyarınca hükmün sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun
yararına bozulmasına; kararın birer suretinin Danıştay Başsavcılığına, Milli
Eğitim Bakanlığına ve Sivas Valiliğine gönderilmesine ve bu kararın Resmî
Gazete'de yayımlanmasına, 23.10.2007 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. |
||||||