|
Dış
Ticaret Müsteşarlığından:
İTHALATTA
KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ NO:
2008/6)
Amaç
ve kapsam
MADDE
1- (1) Bu Tebliğ, 19/12/2007 tarihli ve 26735 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2007/4 sayılı Tebliğ ile
başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Kararnamenin eki
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri
Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda
İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulunca alınan kararın ilgili
taraflara duyurulmasıdır.
Soruşturma
sonuç raporu
MADDE
2- (1) Dış Ticaret
Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından belirli elektrikli
aletlerin ithalatında yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda
hazırlanan soruşturma sonuç raporu ekte yer almaktadır.
Kurul Kararı
MADDE
3- (1) İthalatta
Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, soruşturma kapsamında yer alan 8509.40.00.00.14, 8516.72.00.00.00,
8516.79.20.00.00 ve 8516.79.70.00.11 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlu
eşya için soruşturmanın önlemsiz olarak kapatılmasına; soruşturma
kapsamında yer alan diğer eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek
mali yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına; Dünya Ticaret Örgütü
(DTÖ) Korunma Önlemleri Anlaşması’nın (Anlaşma) 12.3 maddesi gereğince korunma önlemi kapsamı eşyanın ihracatçıları
olarak önemli bir menfaati olan DTÖ üyeleri ile istişarelerde
bulunulmasına; önlemin ürün başına aşağıdaki tabloda belirtilen tutarlarda
ek mali yükümlülük olarak belirlenmesi ve tabloda “Muafiyet Sınırı”
sütununda belirtilen CIF birim kıymet ve üstünde birim kıymeti haiz eşyaya
ve Anlaşma’nın 9.1 maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet
tanınması hususlarında Bakanlar Kurulu’na öneride bulunulmasına karar
vermiştir.
|
GTİP
|
Eşyanın
Tanımı
|
Muafiyet
Sınırı (CIF ABD Doları/Adet)
|
Ek
Mali Yükümlülük (ABD Doları/Adet)
|
|
1
inci yıl
|
2 nci yıl
|
3
üncü yıl
|
|
8509.40.00.00.11
|
Öğütücüler
|
40
|
5
|
4,5
|
4
|
|
8509.40.00.00.12
|
Mikserler
|
40
|
5
|
4,5
|
4
|
|
8509.40.00.00.13
|
Bilenderler
|
40
|
5
|
4,5
|
4
|
|
8509.40.00.00.15
|
Komple setler
|
60
|
8
|
7
|
6
|
|
8509.40.00.00.19
|
Diğerleri
|
40
|
5
|
4,5
|
4
|
|
8509.80.00.00.11
|
Et kıyma makinaları
|
60
|
8
|
7
|
6
|
|
8516.60.90.00.11
|
Tost makinaları
|
50
|
6
|
5,5
|
5
|
|
8516.31.90.00.00
|
Diğerleri
|
40
|
5
|
4,5
|
4
|
|
8508.11.00.00.19
|
Diğerleri
|
50
|
6
|
5,5
|
5
|
Yürürlük
MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu
Bakan yürütür.
EK
BELİRLİ ELEKTRİKLİ
ALETLERİN İTHALATINDA KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN SONUÇ RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER
1.1. Kapsam
Bu rapor, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında
Karar hükümleri çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması
sonucunda yapılan tespitleri içermektedir.
1.2. Soruşturmanın başlatılması
Belirli elektrikli aletlerin ithalatına yönelik korunma önlemi
soruşturması, yerli üreticileri temsilen Küçük Ev
Aletleri Sanayicileri ve İhracatçıları Derneği’nin yapmış olduğu başvuruya
istinaden, 19/12/2007 tarihli ve 26735 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2007/4
sayılı Tebliğ ile başlatılmıştır.
1.3. Yerinde inceleme
Soruşturma
aşamasında muhtelif üretici ve ithalatçı firmaların tesislerinde yerinde
inceleme yapılmıştır.
1.4. İlgili tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi
Soruşturma
konusu eşyanın yerli üreticilerine, ithalatçılarına, ihracatçılarına,
yabancı ülke temsilciliklerine ve diğer ilgili taraflara görüşlerini
göndermeleri ve sözlü dinlenme taleplerini iletmeleri için yeterli süre
tanınmıştır. İlgili taraf başvuru formları ve bilgi formları Müsteşarlık
internet sayfasında yayımlanarak duyurulmuştur. Soruşturmaya ilgili taraf
olarak iştirak etmek isteyen tüzel kişiliklerin başvuruları kabul edilmiş
ve söz konusu tarafların görüşlerinin dinlenebilmesini teminen,
5/3/2008 tarihinde tarafları dinleme toplantısı
yapılmıştır. Gerek bu toplantı öncesinde, gerekse toplantıdan sonra
Müsteşarlığımıza yazılı olarak iletilen bilgi formları ve ilgili taraf
görüşleri ile soruşturma kapsamında yapılan ara tespitler Müsteşarlık
internet sayfasında yayımlanarak kamuoyuna duyurulmuştur.
1.5. Sonuçların değerlendirilmesi
Soruşturma
sonucunda elde edilen bilgiler ve değerlendirmeleri içeren soruşturma
raporu İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu’nun 29/7/2008 tarihli toplantısında değerlendirilmiştir.
1.6. Soruşturma konusu eşya
2007/4 sayılı Tebliğ ile ithalatına karşı
korunma önlemi soruşturması başlatılan eşya içerisinde yer alan
8509.40.00.00.14 Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlu (GTİP) “meyva ve sebze presleri”,
8516.72.00.00.00 GTİP’li “ekmek kızartma makinaları”, 8516.79.20.00.00 GTİP’li
“fritözler” ve 8516.79.70.00.11 GTİP’li “su
kaynatma kapları-kettlelar”ın ithalatına karşı
korunma önlemi alınmasını gerektiren şartların oluşmadığı tespit edilmiş
olduğundan, soruşturma söz konusu ürünlerin ithalatına karşı önlemsiz
olarak kapatılmıştır. Bu itibarla, raporun ilerleyen bölümlerinde
soruşturma konusu eşyaya ilişkin olarak yapılan atıflar ve tespitler anılan
4 ürünü kapsamamaktadır.
Soruşturma
konusu eşyanın sınıflandırıldığı Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları
aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
|
Ürün
|
GTİP
|
Eşyanın Tanımı
|
|
Ürün 1
|
8509.40.00.00.11
|
Öğütücüler
|
|
8509.40.00.00.12
|
Mikserler
|
|
8509.40.00.00.13
|
Bilenderler
|
|
8509.40.00.00.15
|
Komple setler
|
|
8509.40.00.00.19
|
Diğerleri
|
|
8509.80.00.00.11
|
Et kıyma makinaları
|
|
Ürün 2
|
8516.60.90.00.11
|
Tost makinaları
|
|
Ürün 3
|
8516.31.90.00.00
|
Diğerleri
|
|
Ürün 4
|
8508.11.00.00.19
|
Diğerleri
|
Soruşturma
kapsamında yer alan 8509.40 Gümrük Tarife
Pozisyonlu ürünler ile 8509.80.00.00.11 GTİP’li
“et kıyma makinaları”, talep koşulları ve üretim
süreçleri göz önünde bulundurularak gruplandırılmış olup raporun ilerleyen
bölümlerinde yer alan tespitler “Ürün 1” isimli bu gruba ilişkin bilgiler
üzerinden yapılmıştır.
1.7. Benzer veya doğrudan rakip ürün
Soruşturma konusu eşyanın yerli ve ithal olanlarının üretim
süreçleri, dağıtım kanalları, nihai kullanım alanları ve talep yapıları
açısından yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki sonuçlara varılmıştır.
Soruşturmaya
konu olan ürünlerin yerli ve ithal olanlarının üretim süreçleri birbirine
benzerdir. Emek-yoğun olan üretim sürecinde, firma içerisinde üretilen veya
dışarıdan tedarik edilen yarı mamuller ile girdiler bir montaj hattı
boyunca birleştirilerek nihai ürün haline getirilmektedir. Soruşturmaya
konu olan ürünlerin hem ithal hem de yerli olanlarının plastik, metal veya
diğer maddelerden dış aksamı, büyük ölçüde, üretici firma bünyesinde
üretilmektedir. Bu itibarla, enjeksiyon kalıplama
ve metal presleme, ithal ve yerli ürünlerin üretiminin önemli aşamalarını
oluşturmaktadır. Tüm ürünler, montaj hattının sonunda montaj uygunluk
kontrolü, fonksiyonel kontrol, niteliksel kontrol ve elektriksel dayanım
kontrolü gibi performans ve fonksiyon testlerine tabi tutulmaktadır. Bu
itibarla, soruşturmaya konu olan ürünlerin ithal ve yerli olanları arasında
üretim süreçleri açısından herhangi bir farklılık bulunmamaktadır.
Soruşturma
konusu ürünlerin ithal ve yerli olanları, dağıtım kanalları açısından da
birbirleriyle karşılaştırılmıştır. Yapılan incelemelerde, ithal ve yerli
ürünlerin aynı noktalarda tüketiciye sunulduğu tespit edilmiştir. Söz
konusu ürünlerin satışı, genel itibariyle, geleneksel bayiler ile özellikle
son yıllarda önem kazanmaya başlayan zincir marketler ve sanal mağazalar
vasıtasıyla yapılmaktadır. Ürünler, perakende aşamasına ise marka sahibi
firmalar ve distribütörler/toptancılar kanalıyla
ulaşmaktadır. Söz konusu marka sahibi firmalar ile distribütörler/toptancılar,
hem yerli hem de ithal ürünlerin dağıtımını yapmaktadırlar ve ürün
tercihlerini, pazar segmentleri çerçevesinde
fiyata ve fiyat dışı unsurlara dayanarak belirlemektedirler. Bu itibarla,
yerli ve ithal ürünler arasında dağıtım kanalı yönünden bir farklılık
bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yerli ve
ithal ürünler nihai kullanım alanları itibariyle incelendiğinde, söz konusu
ürünlerin elektrik enerjisi ile çalışarak günlük hayatta yapılan kişisel ve
evsel işleri kolaylaştırmak ve konfor sağlamak amacıyla özel olarak
tasarlanmış aletler olduğu söylenebilmektedir. Bu itibarla, söz konusu
ürünler, yoğun olarak evler, iş yerleri, oteller ve benzeri yaşam
alanlarında, sınai olmayan ölçeklerde, gıda
hazırlama, besinleri ısıtma/kızartma, temizlik ve kişisel bakım işlerinin
yapılması amaçlarıyla kullanılmakta olup bu açıdan değerlendirildiğinde
yerli ve ithal ürünlerin aynı nihai kullanım alanlarına sahip olduğu tespit
edilmiştir.
Son
olarak, soruşturma konusu ürünler, talep yapıları itibariyle incelendiğinde,
şehirleşme, milli gelir ve harcanabilir gelir artışıyla birlikte söz konusu
ürünlere olan talebin genişlediği söylenebilir. Ayrıca, bu ürünler,
tüketiciler tarafından hediye amaçlı olarak da talep edilebilmekte ve
firmalar tarafından promosyon olarak başka
birtakım ürünlerle birlikte de satılabilmektedir. Talebi belirleyen bu gibi
unsurlar açısından yerli ve ithal ürünler arasında bir farklılık
bulunmamaktadır. Bunun yanında, anılan ürünlerin pazarında rekabet, fiyata
ve fiyat dışı faktörlere dayanmaktadır. Bu itibarla pazarı, alt, orta ve
üst segment ürünler yönünden değerlendirmek
mümkündür. Alt segmentte yer alan ürünler, marka
imajı veya bilinirliğine sahip olmayan, kullanım ömrü görece düşük ve fiyat
ile rekabetçilik yaratmaya çalışan ürünlerdir. Bu segmentte
yer alan ürünlerde, talebin fiyat esnekliği yüksektir. Orta segmentte, marka imajı veya bilinirliğine sahip,
belirli ölçüde ar-ge yatırımıyla üretilen ve
genel itibariyle yasal zorunlulukların öngördüğü ölçüde satış sonrası
hizmetleri sunan ürünler yer almaktadır. Pazarın üst segmentinde
yer alan ürünler ise çok güçlü marka imajıyla rekabet eden ve tüketicilerin
genel itibariyle dayanıklılık, estetik unsurlar, boyut ve mevzuatın
gerektirdiğinin ötesinde seviyede sağladıkları satış sonrası hizmetler
nedeniyle tercih ettiği ürünler olup söz konusu ürünlerde talebin fiyat
esnekliği oldukça düşüktür. Alt segmentten üst segmente doğru ilerledikçe ürünün satış fiyatı
içerisinde imalatın payı giderek düşmektedir. Soruşturma kapsamında bilgi
sunan yerli üreticilerin her üç ürün segmentinde
yer alan ürünleri ürettikleri ancak yerli üretimin daha ziyade orta ve üst segment ürünlerde yoğunlaştığı tespit edilmiştir.
Ayrıca, pazarın en üst segmentinde rekabet eden
ve oldukça yüksek fiyat seviyeleriyle tüketiciye sunulan ithal ürünlerin,
talep yapıları ve teknik özellikleri itibariyle yerli ürünler ile doğrudan
rekabet etmediği tespit edilmiştir. Bu itibarla, bütün olarak
değerlendirildiğinde, yerli ve aşağıdaki tabloda belirtilen eşik
kıymetlerin altında kıymetleri haiz ithal ürünlerin, talep koşulları
açısından benzer ürünler oldukları sonucuna varılmıştır.
|
Ürün
|
GTİP
|
Eşyanın Tanımı
|
Eşik Kıymet (CIF ABD Doları/Adet)
|
|
Ürün 1
|
8509.40.00.00.11
|
Öğütücüler
|
40
|
|
8509.40.00.00.12
|
Mikserler
|
40
|
|
8509.40.00.00.13
|
Bilenderler
|
40
|
|
8509.40.00.00.15
|
Komple setler
|
60
|
|
8509.40.00.00.19
|
Diğerleri
|
40
|
|
8509.80.00.00.11
|
Et kıyma makinaları
|
60
|
|
Ürün 2
|
8516.60.90.00.11
|
Tost makinaları
|
50
|
|
Ürün 3
|
8516.31.90.00.00
|
Diğerleri
|
40
|
|
Ürün 4
|
8508.11.00.00.19
|
Diğerleri
|
50
|
Bu çerçevede, soruşturmaya konu olan ürünlerin
yerli ve belirli kıymetlerin altında olmak üzere ithal olanlarının, üretim süreçleri,
talep koşulları, dağıtım kanalları ve nihai kullanım alanları açısından
benzer ürünler olduğu sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, söz konusu birim
kıymetlerin üzerinde kıymetleri haiz ürünler, ithalat artışına, ciddi
zarar ve ciddi zarar tehdidine ve nedensellik ilişkisine dair analizlerde
değerlendirme dışı bırakılmış olup, söz konusu kıymetlerin altında
kıymetlere sahip eşya, raporun ilerleyen bölümlerinde “soruşturma konusu
eşya” olarak veya ürün numaraları kullanılarak isimlendirilmiştir.
1.8. Yurt içinde yaratılan katma değer
Yerli üreticiler, ürünlerin dış görünümünü
oluşturan plastik, metal veya diğer hammaddelerden aksam ve parçaları
kendileri üretmektedirler. Bunun yanında, ürünün niteliğine göre işlevini
yerine getirmesini sağlayan temel iki malzeme motor ve rezistans olup bu
iki malzeme de yurt içinde üretilebilmektedir. Dolayısıyla, ilk madde ve
malzemeler ile direkt işçiliğin soruşturma konusu eşyanın sınai maliyetinin kayda değer bir kısmını teşkil ettiği
göz önünde bulundurulduğunda, plastik veya metal veya diğer hammaddeden
mamul, ürünün dış görünümünü oluşturan aksam ve parçalar ile rezistans
ve/veya motor bir araya geldiğinde, ilgili ürünün katma değerinin önemli
ölçüde tamamlanmış olduğu sonucuna varılmaktadır.
Ürün 1 (Yemek hazırlama ürünleri) ve Ürün 4 (Şarjlı
el süpürgeleri)’ün dış aksamı büyük ölçüde enjeksiyonla
kalıplanmış plastikten oluşmaktadır. Ürünün dış görünümünü oluşturan
plastik aksam ve bu ürünlerde kullanılmaya mahsus bir adet motor bir araya
geldiğinde ürünün katma değerinin önemli bir kısmı meydana gelmektedir.
Ürün 2 (Tost makinaları)’nin dış aksamı büyük ölçüde kesilip şekillendirilmiş sactan oluşmaktadır. Ürünün dış görünümünü oluşturan
sac aksam, iki adet rezistans ve bu ürüne mahsus iki adet alüminyum plaka
bir araya geldiğinde ürünün katma değerinin önemli bir kısmı meydana
gelmektedir.
Ürün 3 (Saç kurutma makinaları)’ün
dış aksamı büyük ölçüde enjeksiyonla kalıplanmış
plastikten oluşmaktadır. Ürünün dış görünümünü oluşturan plastik aksam, bir
adet rezistans ve bu üründe kullanılmaya mahsus bir adet motor bir araya
geldiğinde ürünün katma değerinin önemli bir kısmı meydana gelmektedir.
2. SORUŞTURMA KONUSU
EŞYANIN İTHALATI İLE İLGİLİ BİLGİLER
2.1. Ürün 1
|
Ürün 1
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
İthalat –
Adet
|
1.270.836
|
1.689.915
|
1.987.512
|
2.230.439
|
2.406.442
|
|
İthalatın Payı – %
|
66
|
68
|
75
|
71
|
80
|
|
İthalat/Üretim – %
|
75
|
103
|
119
|
106
|
132
|
Ürün 1’in toplam ithalatı, 2003 yılında 1,2 milyon adet
düzeyinde gerçekleşmiştir. İthalat, izleyen iki yılda sırasıyla % 33 ve %
18 oranlarında artış göstermiş ve 2005 yılında 2 milyon adet seviyesine
ulaşmıştır. 2006 yılında % 12 ve 2007 yılında % 8 oranında yükselen
ithalat, dönem sonunda 2,4 milyon adet seviyesinde değer almıştır.
İthalatın piyasa payında da ithalattaki artış seyrine benzer bir eğilim
olduğu görülmektedir. Ürün 1’de yer alan ithal ürünler, piyasa paylarını,
2006 yılı dışında sürekli olarak arttırmış ve 2007 yılında yurt içi
piyasadan % 80 oranında pay almıştır. Benzer şekilde, 2003 yılında % 75
olan ithalatın yerli üretime oranı, izleyen yıllarda gösterdiği artışların
sonucunda 2007 yılında % 132’ye ulaşmıştır. Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) %
91’lik pay ile 2007 yılında Ürün 1’in ithalatında en önemli tedarikçi ülke
olmuştur. ÇHC’yi sırasıyla % 3 ve % 2’lik paylar
ile Slovenya ve Polonya izlemiştir. Bu rakamların incelenmesiyle, Ürün 1’in
ithalatının soruşturma konusu dönemde mutlak olarak ve yerli üretime oranla
artış gösterdiği ve buna paralel olarak söz konusu dönemde ithalatın piyasa
payında da önemli oranlı bir genişleme olduğu sonucuna varılmaktadır.
2.2. Ürün 2
|
Ürün 2
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
İthalat –
Adet
|
119.653
|
375.383
|
448.531
|
536.309
|
832.610
|
|
İthalatın Payı – %
|
50
|
76
|
80
|
83
|
89
|
|
İthalat/Üretim – %
|
80
|
279
|
334
|
442
|
761
|
2003 yılında 120 bin adet seviyesinde gerçekleşen
Ürün 2 ithalatının izleyen yıllarda sırasıyla % 214, % 19, % 20 ve % 55 oranlarında
artış göstererek 2007 yılında 830 bin adet düzeyini aştığı görülmektedir.
İthalatta görülen bu artış sonucunda ithal ürünlerin yurt içi piyasadan
aldığı pay sürekli olarak genişlemiştir. 2003 yılında % 50 olan ithalatın
piyasa payı 2007 yılında % 89’a çıkmıştır. Bu ürünün ithalatının % 99’u ÇHC’den yapılmaktadır. Bu rakamlardan hareketle, Ürün
2’nin ithalatının soruşturma konusu dönem içerisinde mutlak olarak ve yerli
üretime oranla önemli oranda artış gösterdiği ve bu artış sonucunda
ithalatın piyasa payında da genişleme olduğu sonucuna varılmaktadır.
2.3. Ürün 3
|
Ürün 3
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
İthalat –
Adet
|
1.247.609
|
1.544.231
|
1.571.387
|
1.485.315
|
1.793.127
|
|
İthalatın Payı – %
|
92
|
92
|
92
|
95
|
97
|
|
İthalat/Üretim – %
|
1.035
|
1.209
|
1.189
|
1.891
|
3.609
|
Ürün 3’ün ithalatı, 2003 yılında 1,25 milyon adet
olurken ithalat izleyen iki yılda sırasıyla % 24 ve % 2 oranlarında artarak
2005 yılında 1,5 milyon adet seviyesine ulaşmıştır. 2006 yılında % 5 oranında
düşüş gösteren ithalatın 2007 yılında % 21 oranında artışla 1,8 milyon adet
seviyesine yaklaştığı görülmektedir. İthal ürünler, soruşturma konusu
dönemde piyasa paylarını kademeli olarak arttırarak 2007 yılında % 97 payla
yurt içi piyasanın hakimi konumuna gelmiştir.
İthalatın yerli üretime oranının da soruşturma konusu dönemde önemli ölçüde
artış gösterdiği görülmektedir. 2007 yılında ithal ürünlerin % 96’sı ÇHC
menşelidir. Sonuç olarak, Ürün 3’ün ithalatının soruşturma konusu dönemde
mutlak olarak ve yerli üretime oranla ciddi artış gösterdiği ve bu artışın
ithalatın piyasa payında genişlemeye yol açtığı söylenebilmektedir.
2.4. Ürün 4
|
Ürün 4
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
İthalat –
Adet
|
186.161
|
441.015
|
392.396
|
494.521
|
514.518
|
|
İthalatın Payı – %
|
57
|
79
|
81
|
86
|
88
|
|
İthalat/Üretim – %
|
102
|
304
|
280
|
445
|
501
|
Ürün
4’ün ithalatı 2003 yılında 186 bin adet olurken sonraki yılda ithalat, % 137
oranında artmıştır. 2005 yılında gerçekleşen % 11 oranlı düşüşten sonra
ithalat, sonraki yıllarda % 26 ve % 4 oranlarında artarak 2007 yılında 514
bin adet olmuştur. Soruşturma konusu dönem, ithal ürünlerin piyasa
paylarındaki genişlemeye de sahne olmuştur. 2003 yılında % 57 olan
ithalatın piyasa payı 2007 yılında % 88 olarak gerçekleşmiştir. Yine,
ithalatın yerli üretime oranı da soruşturma konusu dönemde önemli oranda
yükselmiştir. Bu ürünün 2007 yılı ithalatının yaklaşık % 98’i ÇHC menşeli
ürünlerdir. Bu rakamlardan hareketle, Ürün 4’ün ithalatının soruşturma
konusu dönemde önemli oranda arttığı ve bu artışın ithalatın piyasa
payındaki gelişime de yansıdığı görülmektedir.
3. ÖNGÖRÜLMEYEN GELİŞME
Soruşturma
konusu eşyanın tüketici talebinin fiyat esnekliğinin ürünün hangi segmentte yer aldığına göre değişiklik gösterdiği
bilinmektedir. Buna göre, alt segmentten orta ve
üst segmentlere doğru ilerledikçe, ürünün
talebinin fiyat esnekliği düşmekte ve işlev, tasarım, satış sonrası
hizmetler gibi faktörlerin talep üzerindeki etkisi artmaktadır. Buna
karşın, perakende noktasında rekabet eden firmaların önemli bir kısmı marka
sahibi firmalar olup bu firmaların, hangi segmentte
olursa olsunlar, pazarlayacakları ürünleri hangi üreticilerden tedarik
edecekleri yönündeki tercihleri üzerinde maliyet ve fiyatlar önemli bir rol
oynamaktadır. Bir başka ifadeyle, talebin fiyat esnekliği, arz edenin yurt
içi ve yurt dışında yerleşik üreticiler, talep edenin ise marka sahibi olan
firmalar olduğu piyasa ile arz edenin perakendeciler, talep edenin ise
tüketiciler olduğu piyasa arasında önemli ölçüde farklılık göstermektedir.
Bu itibarla, yurt içi ve yurt dışındaki üretim maliyetleri ve fiyat
seviyelerine ilişkin gelişmelerin soruşturma konusu eşyanın yerli
üreticileri üzerinde önemli etkileri olabilmektedir. Bu kapsamda,
soruşturma konusu dönem boyunca, genel itibariyle, ülke genelinde tüketici
fiyatları üretici fiyatlarından daha yüksek oranda artışlar göstermiştir.
Üreticilerin fiyatlarını ülke genelinde satın almanın maliyetinin arttığı
ölçüde arttıramamasında, bu dönemde YTL’nin
yabancı ülke paraları karşısındaki değerinin önemli bir etkisi olmuştur.
Son beş yıl içerisinde önemli oranda değer kazanan YTL, üreticilerin
soruşturma konusu dönem boyunca ithal ürünlerin beklenmedik fiyat baskısı
altında zorlanmasına yol açmıştır.
Bunun
yanında, soruşturma konusu eşyanın ithalatında görülen artış üzerinde
etkili olan yurt dışı faktörlerin neler olabileceği hususu da
araştırılmıştır. Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC), kalabalık nüfusu ve hızlı
kentleşme oranı ile elektrikli ev aletleri için çok önemli bir pazar
konumundadır. Ayrıca, ÇHC’deki ucuz işgücü
maliyeti, soruşturma konusu eşyanın da içinde bulunduğu emek-yoğun
ürünlerin üretiminin ÇHC’de yoğunlaşmasını
açıklayan bir diğer faktör olarak göze çarpmaktadır. Söz konusu faktörlere
bağlı olarak soruşturma konusu eşyanın 2006 yılında dünya genelinde önemli
oranda ÇHC’den ihraç edildiği aşağıdaki tablodan
görülmektedir.
|
GTP
|
Tahmini Dünya İhracatı (2006, Milyon $)
|
Dünya İhracatında ÇHC’nin
payı (2006, %)
|
Türkiye İthalatında ÇHC’nin
payı (2006, %)
|
|
8508.11
|
4.793
|
36
|
79
|
|
8509.40
|
2.590
|
32
|
63
|
|
8509.80
|
1.937
|
34
|
38
|
|
8516.31
|
704
|
34
|
89
|
|
8516.60
|
6.261
|
22
|
29
|
Kaynak: International Trade Center, TÜİK
ÇHC’deki
üretim ve yatırım artışı, söz konusu ülkede soruşturma konusu eşyanın
üretiminde kapasite fazlası oluşmasına ve fiyatların baskılanmasına yol
açmıştır. ÇHC’de oluşan kapasite fazlasının
Türkiye üzerindeki etkilerini de yukarıdaki tablodan görmek mümkündür. Tüm
ürünler için, ÇHC menşeli ürünler Türkiye ithalatından, dünya ihracatından
aldıkları paydan daha yüksek oranda pay almıştır. TÜİK verilerine göre 2007
yılı sonu itibariyle 70,6 milyon nüfusa sahip Türkiye’de bu nüfusun 20,8
milyonu kırsal kesimde yaşamaktadır ve bu kırsal nüfusun kente yönelimi
süreci halen devam etmektedir. Bu itibarla, pazar büyüklüğü ve demografik
yapısıyla Türkiye, kapasite fazlası ve görece düşük birim fiyatlı ÇHC
menşeli ürünler için uygun bir piyasa konumuna gelmiştir.
Sonuç
olarak, yurt içi ve yurt dışındaki üretim maliyetleri ve fiyatların
gelişimi, ÇHC’nin ilgili ürünlerin üretiminde en
önemli üretim üssü haline gelmesi ve demografik faktörler, Türkiye’nin
soruşturma konusu eşya ithalatında ani bir artış yaşanmasına yol açan
öngörülmeyen gelişmeler olarak değerlendirilmektedir.
4. YERLİ ÜRETİCİLER
ÜZERİNDE CİDDİ ZARAR TESPİTİ İLE İLGİLİ BİLGİLER
4.1. Ürün 1
|
Ürün 1
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Tüketim – Adet
|
1.950.146
|
2.523.995
|
2.725.882
|
3.227.212
|
3.087.891
|
|
Kapasite – Adet
|
1.800.000
|
1.850.000
|
1.850.000
|
1.950.000
|
3.420.000
|
|
KKO – %
|
95
|
89
|
91
|
108
|
53
|
|
Üretim – Adet
|
1.704.444
|
1.646.849
|
1.677.213
|
2.106.523
|
1.826.054
|
|
Yurt içi Satış – Adet
|
663.526
|
786.438
|
666.886
|
911.949
|
605.268
|
|
Stoklar – Adet
|
90.183
|
76.645
|
59.148
|
65.112
|
37.616
|
|
İstihdam – Kişi
|
474
|
387
|
396
|
494
|
488
|
|
Verimlilik –Adet/Kişi
|
3.596
|
4.255
|
4.235
|
4.264
|
3.742
|
|
Kârlılık – %
|
9
|
11
|
5
|
6
|
-2
|
Ürün
1’de 2003 yılında 1,95 milyon adet düzeyinde gerçekleşen yurt içi
tüketimin, izleyen yıllarda sırasıyla % 29, % 8 ve % 18 oranlarında artarak
2006 yılında 3,2 milyon adet düzeyine ulaştığı görülmektedir. Tüketimde 2007
yılında % 4 oranlı bir düşüş gerçekleşmiştir.
Ürün
1’de yer alan ürünlerin toplam yurt içi üretim kapasitesi, 2003 yılından
2006 yılına önemli oranda bir değişim göstermemiştir. 2007 yılında ise
üretim kapasitesi % 75 oranlı artışla 3,42 milyon adet olmuştur. Bu artış,
yıllar içerisinde yapılan makine ve kalıp yatırımlarının, 2007 yılında
güncellenen kapasite raporlarına yansıtılmasından kaynaklanmıştır.
Ürün
1’in üretiminde kapasite kullanım oranı, 2003-2005
yılları arasında % 90-95 aralığında gerçekleşmiştir. 2006 yılında görülen
üretim artışına bağlı olarak kapasite kullanım oranı % 108’e yükselmiştir.
Bu sektörde yer alan firmaların elektrikli ev aletleri grubunda birçok
ürünü üretebilmesi ve öngörü ve planlamaya bağlı olarak kaynakların ürünler
arasında
dağıtılabilmesi, bu yılda üretimin üretim kapasitesinin
üzerinde gerçekleşmesine yol açmıştır. 2007 yılında kapasite kullanım
oranının % 53’e gerilemesi, kısmen bu yıldaki kapasite artışından, kısmen
de üretimde görülen düşüşten kaynaklanmıştır.
Ürün
1’in üretimi 2003 yılında 1,7 milyon adet olmuştur. Takip eden iki yılda
önemli oranlı bir değişim göstermeyen üretimin 2006 yılında % 26 oranında
artışla 2,1 milyon adet seviyesinde gerçekleştiği görülmektedir. Üretim,
2007 yılında % 13 oranında düşüş göstermiş ve 1,8 milyon adet olarak
gerçekleşmiştir.
Soruşturma
konusu dönemin ilk yılında 663 bin adet olarak gerçekleşen yurt içi
satışlar, izleyen iki yılda sırasıyla % 19 artmış ve % 15 düşmüş ve 2005
yılında başlangıçtaki seviyesinde gerçekleşmiştir. Satışların 2006 yılında
önemli oranda artarak soruşturma konusu dönemin en yüksek seviyesine
ulaştığı, ancak % 34 oranlı düşüş sonucunda satışların 2007 yılında
soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilediği görülmektedir.
2003 yılında
90 bin adet olan dönem sonu stoklar, 2004 yılı sonunda, yurt içi satışların
bir kısmının stoklardan yapılması sonucunda 76 bin adede gerilemiştir. 2005
yılında ise yurt dışı satışlarda görülen artış sonucunda stoklar 59 bin
adet düzeyine inmiştir. 2006 yılındaki üretim artışı, stokların bir miktar
artmasına yol açmış ve 2007 yılında üretimde yaşanan düşüş ve yurt dışı
satışlarda yaşanan artış sonucunda dönem sonu stoklar bu yılda soruşturma
konusu dönemin en düşük değerine gerilemiştir.
Ürün 1
üretiminde çalışan direkt işçi, 2003 yılında 474 kişi olurken 2004 yılında
% 18’lik düşüş ile 387 kişi olmuştur. Direkt işçi sayısı 2005 yılında fazla
değişmemiş ve 2006 yılında üretim artışına bağlı olarak en yüksek seviyeye
ulaşmıştır. Direkt işçi sayısında 2007 yılında % 1 oranlı düşüş olduğu
görülmektedir.
2003
yılından 2004 yılına % 18 oranında artan işgücü verimliliği, izleyen iki
yılda aynı seviyede gerçeklemiş ve 2007 yılında üretimde görülen düşüşe
bağlı olarak % 12 oranında gerilemiştir.
Ürün 1
üretiminde 2003 yılından 2006 yılına pozitif değerler alan kârlılığın 2007
yılında %-2 olarak gerçekleştiği görülmektedir.
Sonuç
itibariyle, Ürün 1’in ekonomik göstergelerinin incelenmesinden, üretim,
kapasite kullanım oranı, yurt içi satışlar ve kârlılıkta 2007 yılında
önemli oranda bozulmalar olduğu görülmektedir. Özellikle, bu yılda, yurt
içi satışlar, dönem sonu stoklar ve kârlılık oranı, soruşturma konusu
dönemin en düşük değerlerini almıştır. İstihdamın da genel itibariyle
üretimde yaşanan değişimlere paralel olarak değiştiği görülmektedir. Ürün 1
üreticilerinin, bu dönemde yurt içi piyasa paylarını hızla kaybettikleri ve
satışlarını dış pazarlara kaydırmaya çalışarak üretimlerini belirli bir
seviyede tutmaya çalıştıkları tespit edilmiştir.
4.2. Ürün 2
|
Ürün 2
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Tüketim – Adet
|
239.684
|
495.214
|
560.189
|
648.913
|
938.959
|
|
Kapasite – Adet
|
184.000
|
184.000
|
155.000
|
155.000
|
155.000
|
|
KKO – %
|
81
|
73
|
87
|
78
|
71
|
|
Üretim – Adet
|
149.241
|
134.731
|
134.143
|
121.407
|
109.390
|
|
Yurt içi Satış – Adet
|
119.981
|
119.720
|
111.325
|
111.291
|
105.152
|
|
Stoklar – Adet
|
8.861
|
7.589
|
10.811
|
11.821
|
11.967
|
|
İstihdam – Kişi
|
46
|
40
|
38
|
30
|
24
|
|
Verimlilik –Adet/Kişi
|
3.244
|
3.368
|
3.530
|
4.047
|
4.558
|
|
Kârlılık – %
|
7
|
3
|
3
|
-2
|
3
|
2003
yılında 240 bin adet düzeyinde gerçekleşen toplam tost makinası
tüketiminin izleyen yıllarda sırasıyla % 107, % 13, % 16 ve % 45
oranlarında artarak 2007 yılında 1 milyon adet seviyesine yaklaştığı
görülmektedir.
Yerli
üretimin tost makinası üretim kapasitesinin 2005
yılındaki düşüş dışında bir değişim göstermediği görülmektedir. Kapasite
kullanım oranı ise 2005 yılı dışında sürekli olarak gerilemiş ve soruşturma
konusu dönemin sonunda % 71 olarak gerçekleşmiştir.
Tost makinası üretimi soruşturma konusu dönem boyunca
sürekli olarak gerileyerek 2007 yılında 110 bin adede kadar düşmüştür.
Yurt içi
satışlar da üretime benzer bir seyir izleyerek 2007 yılında 105 bin adet
ile soruşturma konusu dönemin en düşük seviyesine gerilemiştir.
Yerli
üretimin dönem sonu stokları ise incelenen dönem içerisinde 2004 yılı
dışında sürekli olarak yükselerek 2007 yılında 12 bin adet seviyesine
ulaşmıştır.
Tost makinası üretiminde çalışan direkt işçi sayısı,
soruşturma konusu dönem boyunca azalmıştır. 2003 yılında 46 kişi olan
istihdam, 2007 yılında 24 kişi olarak gerçekleşmiştir.
Yerli
üretimde verimliliğin soruşturma konusu dönem içerisinde artış eğilimi
gösterdiği görülmekte olup bu artış tamamıyla istihdamdaki düşüşle
açıklanabilmektedir.
Yerli
üretimin kârlılığı, 2006 yılı dışında pozitif değerler almış ancak kârlılık
genel itibariyle sektör için makul kabul edilebilecek yüzdenin bir miktar
altında kalmıştır.
Sonuç
olarak, yurt içinde tost makinası tüketiminin
soruşturma konusu dönem boyunca önemli miktar ve yüzdelerde artış
gösterdiği tespit edilmiş olup bu artış, ithal ürünlerin pazarda hakim konumlarını oldukça güçlendirmelerine yol
açmıştır. Aynı zamanda, 2003-2007 yılları arası,
yerli üretimin ekonomik göstergelerinde genel itibariyle bozulmaların da
yaşandığı bir dönem olmuştur. Yerli üretimin üretim, satışlar, kapasite
kullanım oranı, istihdam gibi göstergeleri soruşturma konusu dönem boyunca
kötüye gitmiş ve 2007 yılında en düşük değerlerine gerilemiştir. Stokların
da dönem sonunda en yüksek seviyesine ulaştığı görülmektedir. Yerli
üretimde genel itibariyle bir işgücü verimliliği problemi yaşanmadığı da
tespit edilmiştir. Kârlılık yüzdeleri ise dönem boyunca esaslı bir değişim
göstermemiştir. Bu itibarla, tüketimin ve ithalatın pazar payının
genişlediği soruşturma konusu dönemde yerli üretimin ekonomik
göstergelerinin önemli bir kısmının bozulduğu sonucuna varılmaktadır.
4.3. Ürün 3
|
Ürün 3
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Tüketim – Adet
|
1.359.247
|
1.672.542
|
1.713.137
|
1.579.889
|
1.849.855
|
|
Kapasite – Adet
|
500.000
|
1.000.000
|
1.250.000
|
1.250.000
|
1.250.000
|
|
KKO – %
|
24
|
13
|
11
|
6
|
4
|
|
Üretim – Adet
|
120.491
|
127.775
|
132.147
|
78.549
|
49.685
|
|
Yurt içi Satış – Adet
|
108.227
|
125.978
|
128.847
|
85.191
|
51.523
|
|
Stoklar – Adet
|
9.115
|
10.912
|
14.212
|
7.570
|
5.732
|
|
İstihdam – Kişi
|
23
|
17
|
21
|
11
|
6
|
|
Verimlilik –Adet/Kişi
|
5.181
|
7.440
|
6.428
|
6.841
|
8.877
|
|
Kârlılık – %
|
3
|
9
|
16
|
4
|
7
|
Saç
kurutma makinalarının toplam yurt içi tüketimi
2003 yılında 1,4 milyon adet seviyesine yakın olmuştur. Tüketim izleyen iki
yılda sırasıyla % 23 ve % 2 oranlarında artış göstererek 2005 yılında 1,7
milyon adedin üzerinde gerçekleşmiştir. 2006 yılında % 8 oranlı düşüş
gösteren tüketim, 2007 yılında % 17 oranında artışla soruşturma konusu
dönemin en yüksek seviyesine ulaşmıştır.
Saç
kurutma makinalarının üretim kapasitesinin,
büyüyen piyasanın ihtiyaçları doğrultusunda bir seyir izlediği
görülmektedir. 2003 yılında 500 bin adet olan kapasite 2004 yılında % 100
ve 2005 yılında % 25 oranlarında arttırılmış ve 2006 ile 2007 yıllarında bu
seviyede kalmıştır.
Saç
kurutma makinalarının üretiminde kapasite
kullanım oranı, soruşturma konusu dönemde sürekli olarak gerileyerek 2007
yılında % 6’ya düşmüştür.
Saç
kurutma makinalarının 2003 yılında 120 bin adet
seviyesinde gerçekleşen üretiminin, izleyen iki yılda artarak 2005 yılında
132 bin adede ulaştığı, ancak son iki yılda yaşanan önemli oranlı
azalmaların sonucunda 2007 yılında soruşturma konusu dönemin en düşük
seviyesine gerilediği görülmektedir.
Yerli
üretimin yurt içi satışlarında da üretime benzer bir seyir yaşanmıştır.
2005 yılında zirve noktasına ulaşan yurt içi satışlar 2006 ve 2007
yıllarında sırasıyla % 34 ve % 40 oranlarında düşüş göstererek 2007 yılında
51 bin adede kadar gerilemiştir.
2004 ve 2005
yıllarında yaşanan üretim artışına bağlı olarak 2005 yılında en yüksek
seviyesine ulaşan stokların son iki yılda eritilmeye çalışıldığı
görülmektedir.
Üretim,
satışlar ve stoklara benzer bir seyir izleyen üretimde çalışan direkt işçi
sayısı, 2007 yılında 6’ya düşmüştür.
Saç
kurutma makinalarının yerli üretiminde işgücü
verimliliğinin, özellikle 2003 ve 2007 yıllarında önemli ölçüde yüksek
değerler aldığı görülmektedir. 2007 yılındaki yüksek işgücü
verimliliği, büyük ölçüde, işgücünde
yaşanan ciddi büyüklükteki gerilemeye bağlıdır.
Kârlılığın
yıllar itibariyle seyrinin 2007 yılına kadar üretim, satışlar, stoklar ve
istihdamdaki seyre paralel olduğu görülmektedir. 2007 yılında ise
kârlılıkta 2006 yılına göre 3 puanlık bir artış olduğu görülmekte olup bu
artış, işçi sayısındaki düşüşe bağlı olarak işgücü maliyetlerindeki azalma
ve faaliyet giderlerinin kısılması nedeniyle gerçekleşmiştir.
Sonuç
itibariyle, soruşturma konusu dönemde büyüyen yurt içi piyasada ithal
ürünlerin piyasa payını ciddi oranda arttırdığı ve yerli üretimin, üretim
ve yurt içi satış adetleri ile işçi sayısının son iki yılda önemli ölçüde
bozulduğu görülmektedir. Bunun yanında, kapasite kullanım oranı son beş yıl
boyunca sürekli olarak düşmüştür. Kârlılık yüzdesinin ise dalgalı bir seyir
izlediği görülmektedir. Ayrıca, son beş yıl içerisinde yerli üretimin
işgücü verimliliğinde bir sorun yaşanmadığı tespit edilmektedir. Bu
bulgulardan hareketle, ithalatın arttığı ve tüketimin genişlediği
soruşturma konusu dönemde, yerli üretimin belirli ekonomik göstergelerinde
önemli miktar ve yüzdelerde bozulmalar gerçekleştiği düşünülmektedir.
4.4. Ürün 4
|
Ürün 4
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Tüketim – Adet
|
330.472
|
563.731
|
494.013
|
586.506
|
628.685
|
|
Kapasite – Adet
|
196.000
|
196.000
|
196.000
|
200.000
|
200.000
|
|
KKO – %
|
93
|
74
|
72
|
56
|
51
|
|
Üretim – Adet
|
182.244
|
145.183
|
140.313
|
111.094
|
102.641
|
|
Yurt içi Satış – Adet
|
140.101
|
114.818
|
93.512
|
83.366
|
70.484
|
|
Stoklar – Adet
|
12.106
|
10.633
|
7.264
|
3.296
|
2.097
|
|
İstihdam – Kişi
|
41
|
33
|
32
|
25
|
23
|
|
Verimlilik –Adet/Kişi
|
4.445
|
4.399
|
4.385
|
4.444
|
4.463
|
|
Kârlılık – %
|
7
|
8
|
26
|
20
|
9
|
Şarjlı
el süpürgelerinin yurt içi tüketiminin soruşturma konusu dönem boyunca, 2005
yılı hariç olmak üzere, arttığı görülmektedir. Tüketim 2007 yılında 620 bin
adet seviyesinde gerçekleşmiştir.
Şarjlı
el süpürgesi toplam üretim kapasitesinin soruşturma konusu dönem boyunca
fazlaca bir değişiklik göstermeyerek 200 bin adet civarında seyrettiği
görülmektedir.
Bu
ürünün üretiminde kapasite kullanım oranı, soruşturma konusu dönem boyunca
sürekli olarak gerilemiş ve 2007 yılında % 51 olarak gerçekleşmiştir.
2003
yılında 182 bin adet seviyesinde gerçekleşen şarjlı el süpürgesi üretimi,
izleyen yıllarda sırasıyla % 20, % 3, % 21 ve % 8 oranlarında düşerek 2007
yılında soruşturma konusu dönemin en düşük düzeyine gerilemiştir.
Benzer
şekilde, şarjlı el süpürgesinin yurt içi satışlarının da, 2003 yılındaki
140 bin adet seviyesindeki değerinden, izleyen yıllardaki sürekli düşüşler
sonucunda, 2007 yılında 70 bin adede kadar gerilediği görülmektedir.
Üretim
ve yurt içi satışlardaki sürekli olarak düşme eğiliminin dönem sonu stoklar
ve istihdam için de geçerli olduğu göze çarpmaktadır.
Şarjlı el
süpürgesi üretimindeki işgücü verimliliğinin soruşturma konusu dönem
içerisinde esaslı bir değişim göstermediği görülmektedir.
2003 ve
2004 yıllarında sırasıyla % 7 ve % 8 olarak gerçekleşen kârlılık, 2005
yılında % 26’ya çıkmıştır. Kârlılığın izleyen iki yılda ise düşme eğilimine
girdiği görülmektedir.
Bu
bulgular çerçevesinde, soruşturma konusu dönemde önemli ölçüde artan şarjlı
el süpürgesi talebinin artan oranlarda ithal ürünlerle karşılandığı tespit
edilmektedir. Yerli ürünlerin piyasa paylarının sürekli olarak eridiği bu
dönemde, yerli üretimin, üretim, satışlar, kapasite kullanım oranı,
istihdam gibi belirli ekonomik göstergelerinde ciddi oranlı bozulmalar
yaşandığı görülmektedir. Kârlılığın da 2005 yılı sonrasında bir azalma
eğilimine girdiğini söylemek mümkündür. İşgücü verimliliği ise soruşturma
konusu dönem içerisinde aynı seviyede seyretmiştir. Bu itibarla, ithalatın
arttığı ve tüketimin genişlediği 2003-2007 yılları
arasında, yerli üretimin ekonomik göstergelerinin önemli ölçüde kötüye
gittiği düşünülmektedir.
5.
NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
5.1.
Fiyat Kırılması
Fiyat
karşılaştırması, yerli ürünlerin fabrika çıkış fiyatına ÖTV eklenerek;
ithal ürünlerin ise CIF ithal fiyatına ÖTV, gümrük vergisi ve diğer
masraflar eklenerek yapılmıştır. Aşağıdaki tabloda ürün bazında fiyat
kırılması oranları gösterilmektedir.
|
Ürün
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Öğütücüler
|
% 22
|
% 37
|
% 42
|
% 37
|
% 46
|
|
Mikserler
|
% 56
|
% 58
|
% 22
|
% 21
|
% 34
|
|
Bilenderler
|
% 37
|
% 2
|
% 56
|
% 54
|
% 66
|
|
Komple Setler
|
-
|
% 23
|
% 21
|
% 14
|
% 29
|
|
Doğrayıcılar/Kıyıcılar
|
-
|
-
|
-
|
-
|
-
|
|
Et Kıyma Makinaları
|
-
|
% 25
|
% 30
|
% 34
|
% 38
|
|
Tost Makinaları
|
% 43
|
% 45
|
% 21
|
% 20
|
% 39
|
|
Saç Kurutma Makinaları
|
% 42
|
% 32
|
% 29
|
% 11
|
% 26
|
|
Şarjlı El Süpürgeleri
|
-
|
% 23
|
% 5
|
-
|
% 10
|
Doğrayıcılar/kıyıcılar
dışında kalan soruşturma konusu eşya için, incelenen dönemin tümünde ya da
belirli bölümlerinde, ithal ürünlerin fiyatlarının yerli ürünlerin fiyatlarını
çeşitli oranlarda kırdığı yukarıdaki tabloda görülmektedir.
Doğrayıcılar/kıyıcılara yönelik olarak ise ayrıca bir fiyat incelemesi
yürütülmesinde fayda görülmüştür.
Öncelikle,
soruşturma konusu eşya içerisinde yer alan doğrayıcılar/kıyıcıların sınıflandırıldığı
GTİP, mutfak işlerinde kullanılan ve diğer GTİPler
altında sınıflandırılamayan elektro-mekanik cihazları kapsamaktadır. Bu
itibarla, doğrayıcı/kıyıcıların ithal olanlarının yurt içi fiyatlarına
yönelik olarak soruşturma kapsamında ithalatçı firmalardan toplanan istatistiki bilgiler ve perakende noktasında geçerli
olan fiyatlar temelinde bir araştırma yapılmıştır. Bu araştırmada, pazarda
yer alan ürünler alt segment, alt/orta segment, orta/üst segment ve
üst segment ürünler olmak üzere dörde
ayrılmıştır. Bu ayrışma neticesinde, her bir segmentte
yer alan ürünlerin tahmini ithal birim maliyetlerine ulaşılmıştır. Buna
dayanarak, ürünlerin fiyatı ilgili segmentin
miktar bazında pazardaki ağırlığıyla orantılandırılmış ve buradan bir ithal
birim fiyatına ulaşılmıştır. Buna göre, doğrayıcı/kıyıcıların ağırlıklı
ortalama ithal birim fiyatı 11 USD/Adet olarak hesaplanmıştır. Bu itibarla,
ithal ve yerli ürünlerin maliyetlerinin birbirlerine yakın seviyelerde
olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak, yerli ürünlerin birim satış
fiyatlarının soruşturma konusu dönemde bir artış göstermediği, YTL
cinsinden bakıldığında 2003 yılında 16 YTL/Adet olan yerli ürün satış
fiyatının 2007 yılında 14 YTL/Adet’e gerilediği tespit edilmiştir. Bu
çerçevede, yerli doğrayıcılar/kıyıcıların, ithal ürünlerin fiyat baskısı
altında olduğu sonucuna varılmıştır.
5.2.
Diğer Faktörlerin Etkisi
Soruşturma
konusu eşyanın ithalatındaki artış dışında kalan faktörlerin yerli üretim
üzerinde zarara yol açıp açmadığı hususu da incelenmiştir.
Bu
itibarla, öncelikle soruşturma konusu eşyanın yıllar itibariyle yurt içi
piyasa koşulları değerlendirilmiş olup, ithalatında artış tespit edilen
ürünlerin, soruşturma konusu dönemde yurt içi talebinde bir daralma
yaşanmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, söz konusu eşyanın talebini
belirleyen en önemli faktörlerden birinin ekonomik büyüme olduğu göz önüne
alındığında, son yıllarda Türkiye ekonomisinin büyüme oranlarının ilgili
piyasa üzerinde daraltıcı bir etki yaratmayacak düzeylerde gerçekleştiği
bilinmektedir.
Ayrıca,
ithalatında artış yaşanan soruşturma konusu eşyanın yurt içinde üretim
kapasitelerinin incelenen dönemde ürünlere olan taleple orantılı bir seyir
izlediği tespit edilmiştir. Bir başka ifadeyle, soruşturma konusu dönemde
yurt içi talebi aşacak seviyede bir kapasite artışına gidilmemiştir.
Bununla da bağlantılı olarak, ithalatında artış olan ve ciddi zarar veya
ciddi zarar tehdidi tespitine ulaşılan ürün kalemlerinde verimliliğe dayalı
bir sorun yaşanmadığı tespit edilmiştir. Verimlilik rakamları, genel
itibariyle bu sektör için makul kabul edilebilecek seviyelerde
seyretmiştir.
Bunun
yanında, yerli üretimin yurt dışı satışlarının seyri ve toplam satışlar
içerisindeki ağırlığı, yurt dışı satışların soruşturma konusu dönem
içerisinde yerli üretim üzerinde ciddi zarara veya ciddi zarar tehdidine
yol açmadığını ortaya koymaktadır.
Ayrıca,
finansman maliyetleri, amortisman giderleri ve
yerli üreticiler arasındaki rekabet koşullarının ekonomik göstergeler
üzerinde ortaya çıkan bozulmada etkisi bulunmamaktadır.
6. SONUÇ
Sonuç olarak, soruşturma konusu eşyanın ithalatının
özellikle son dönemde ani ve önemli oranda arttığı; bu artışın yerli
üreticilerin ekonomik göstergelerinde bozulmalara neden olduğu, diğer
faktörlerin söz konusu bozulma üzerinde etkisinin olmadığı, ithalat artışı
ve gerçekleşme koşulları ile yerli üreticilerin ciddi zarar ile karşı
karşıya kalması arasında nedensellik ilişkisi olduğu anlaşılmıştır.
|