|
Dış
Ticaret Müsteşarlığından:
İTHALATTA
KORUNMA ÖNLEMLERİNE İLİŞKİN TEBLİĞ
(TEBLİĞ
NO: 2008/7)
Amaç
ve kapsam
MADDE
1- (1) Bu Tebliğin amacı, 23/5/2008 tarihli ve 26884 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan İthalatta Korunma Önlemlerine İlişkin 2008/5 sayılı Tebliğ ile
başlatılan ve 10/5/2004 tarihli ve 2004/7305 sayılı Kararnamenin eki
İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında Karar ve İthalatta Korunma Önlemleri
Yönetmeliği çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması sonucunda
İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulunca alınan kararın ilgili
taraflara duyurulmasıdır.
Soruşturma
sonuç raporu
MADDE
2- (1) Dış Ticaret
Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından pamuk ipliği ithalatında
yürütülerek tamamlanan soruşturma sonucunda hazırlanan soruşturma sonuç
raporu ekte yer almaktadır.
Kurul kararı
MADDE 3- (1)
İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu, 52.06 ve 52.07 gümrük
tarife pozisyonlarında yer alan eşyanın ithalatında yürütülen korunma
önlemi soruşturmasının önlemsiz kapatılmasına; 52.05 gümrük tarife
pozisyonunda yer alan eşyanın ithalatında 3 (üç) yıl süreyle ek mali
yükümlülük şeklinde korunma önlemi uygulanmasına; Dünya Ticaret Örgütü
(DTÖ) Korunma Önlemleri Anlaşması’nın (Anlaşma) 12.3
maddesi gereğince soruşturma konusu eşyanın ihracatçıları olarak önemli bir
menfaati olan DTÖ üyeleri ile istişarelerde bulunulmasına; ek mali
yükümlülüklerin uygulamanın birinci, ikinci ve üçüncü yılları için aşağıda
yer alan tabloda gösterilen tutarlarda tespit edilmesi ve Anlaşmanın 9.1
maddesi gereğince gelişmekte olan ülkelere muafiyet tanınması hususlarında
Bakanlar Kurulu’na öneride bulunulmasına karar vermiştir.
|
G.T.P.
|
Ek Mali Yükümlülük Oranları (%)
|
|
1. Yıl(*)
|
2. Yıl(*)
|
3. Yıl(*)
|
|
52.05
(5205.12; 5205.22; 5205.32; 5205.42 hariç)
|
%20
En yüksek 1,00 ABD Doları/Net Kg
En düşük 0,35 ABD Doları/Net Kg
|
%19
En yüksek 0,95 ABD Doları/Net Kg
En düşük 0,33 ABD Doları/Net Kg
|
%18
En yüksek 0,90 ABD Doları/Net Kg
En düşük 0,31 ABD Doları/Net Kg
|
|
5205.12
5205.22
5205.32
5205.42
|
%15
En yüksek 1,00 ABD Doları/Net Kg
En düşük 0,35 ABD Doları/Net Kg
|
%14
En yüksek 0,95 ABD Doları/Net Kg
En düşük 0,33 ABD Doları/Net Kg
|
%13
En yüksek 0,90 ABD Doları/Net Kg
En düşük 0,31 ABD Doları/Net Kg
|
* Korunma önleminin uygulanacağı
her bir dönem, 15/7/2008 tarihli ve 26937 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanan 2008/13857 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki
İthalatta Geçici Korunma Önlemi Uygulanmasına İlişkin Kararın yürürlüğe
giriş tarihinden itibaren başlamak üzere birbirini takip eden birer yıllık
süreleri ifade eder.
Yürürlük
MADDE 4- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 5- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu
Bakan yürütür.
EK
PAMUK İPLİĞİ İTHALATINDA
KORUNMA ÖNLEMİ SORUŞTURMASINA İLİŞKİN SONUÇ RAPORU
1. SORUŞTURMAYA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER
1.1.
Kapsam
Bu Rapor, İthalatta Korunma Önlemleri Hakkında
Karar hükümleri çerçevesinde yürütülen korunma önlemi soruşturması
sonucunda yapılan tespitleri içermektedir.
1.2.
Soruşturmanın başlatılması
Pamuk ipliği ithalatına yönelik korunma
önlemi soruşturması, yerli üreticileri temsilen
Kayseri Sanayi Odası, Malatya Ticaret ve Sanayi Odası, Kahramanmaraş
Ticaret ve Sanayi Odası, Gaziantep Sanayi Odası, Adıyaman Ticaret ve Sanayi
Odası, Isparta Ticaret ve Sanayi Odası, Uşak Ticaret ve Sanayi Odası, Niğde
Ticaret ve Sanayi Odası ve Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası ile Isparta
Mensucat San. ve Tic. A.Ş. firmasının yapmış olduğu başvuruya istinaden, 23/5/2008
tarihli ve 26884 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İthalatta Korunma
Önlemlerine İlişkin 2008/5 sayılı Tebliğ ile başlatılmıştır.
1.3. Yerinde
inceleme
Soruşturma
sürecinde Kahramanmaraş ve Gaziantep’te yerleşik pamuk ipliği üreticisi ve
İstanbul ve Denizli’de yerleşik pamuk ipliği kullanıcısı firmaların üretim
tesislerinde yerinde inceleme yapılmıştır.
1.4. İlgili
tarafların bilgilendirilmesi ve dinlenmesi
Soruşturma
konusu eşyanın yerli üreticilerine, ithalatçılarına, ihracatçılarına,
yabancı ülke temsilciliklerine ve diğer ilgili taraflara görüşlerini
göndermeleri ve sözlü dinlenme taleplerini iletmeleri için yeterli süre
tanınmıştır. İlgili taraf başvuru formları ve bilgi formları Müsteşarlık
internet sayfasında yayımlanarak duyurulmuştur. Soruşturmaya ilgili taraf
olarak iştirak etmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin başvuruları kabul
edilmiş ve söz konusu tarafların görüşlerinin dinlenebilmesini teminen, 14/7/2008 tarihinde
tarafları dinleme toplantısı yapılmıştır. Gerek bu toplantı öncesinde,
gerekse toplantıdan sonra Müsteşarlığımıza yazılı olarak iletilen bilgi
formları ve ilgili taraf görüşleri ve soruşturma sürecinde yapılan ara
tespitler Müsteşarlık internet sayfasında yayımlanarak kamuoyuna
duyurulmuştur.
1.5. Sonuçların
değerlendirilmesi
Soruşturma
sonucunda elde edilen bilgiler ve değerlendirmeleri içeren soruşturma raporu
İthalatta Korunma Önlemlerini Değerlendirme Kurulu’nun 29/7/2008
tarihli toplantısında değerlendirilmiştir.
1.6. Soruşturma konusu eşya
Soruşturma konusu eşya, 52.05, 52.06 ve 52.07
gümrük tarife pozisyonunda (G.T.P.)
sınıflandırılan pamuk ipliğidir.
Soruşturma konusu eşyadan 52.05 başlığında
sınıflandırılan dikiş ipliği hariç, ağırlık itibariyle % 85 veya daha fazla
pamuk içeren ve perakende olarak satılacak hale getirilmemiş olan pamuk
ipliklerinin yerli ve ithal olanları pamuklu dokuma ve örgü kumaş sanayinde
temel girdi olarak kullanılmaktadır. Kullanıcılar tarafından yapılan satın
alma tercihleri temel olarak pamuk ipliğinin üretiminde girdi olarak
kullanılacağı tekstil veya hazır giyim ürününün gerektirdiği niteliklere ve
fiyat kriterlerine göre yapılmaktadır.
52.06 başlığında sınıflandırılan dikiş ipliği
hariç, ağırlık itibariyle % 85 den az pamuk içeren ve perakende satış için
hazırlanmamış pamuk iplikleri, içerisinde pamuktan farklı elyaflardan
üretilmiş iplikleri de barındırmakta ve kullanıcılar tarafından %85’ten
fazla pamuk içeren ipliklerle aynı amaçla kullanılmamaktadır. Yerli
üreticilerce yaygın olarak 52.05 başlığında sınıflandırılan iplik
üretilmekte olup; kullanıcılar bu iplikleri arzu ettikleri karışım
oranlarında diğer ipliklerle karıştırmayı tercih etmektedir. Bu nedenle,
52.06 başlığında sınıflandırılan iplik türünün doğrudan ticareti ve talebi
oldukça sınırlı olup ithalatı da buna paralel olarak düşük seviyelerde
seyretmektedir.
52.07 başlığında sınıflandırılan dikiş ipliği
hariç, perakende satılacak hale getirilmiş pamuk iplikleri ise içerisinde
hem %85’ten az pamuk içeren pamuk ipliklerini hem de %85’ten fazla pamuk
içeren pamuk ipliklerini barındırmaktadır. Bu ürünlerin kullanıcıları,
tekstil ve hazır giyim sektöründe üretim yapan firmalar olmayıp; ticari
takdim şekilleri ve dağıtım kanalları 52.05 ve 52.06 başlıklarında
sınıflandırılan eşyadan farklılık göstermektedir. Örme ve kumaş üretim
makinelerinde kullanılamayacak küçük miktarlarda ve nihai tüketiciye
yönelik olarak satışa sunulmaktadır. Hangi pamuk ipliklerinin perakende
satışa hazır sayılacağı ise Gümrük Tarife Cetveli İzahnamesi
XI Bölümüne ait Genel Açıklama Notlarının (I) (B) (3) kısmında
belirtilmektedir.
Soruşturma konusu pamuk ipliği yurt içinde ve
dünyada ağırlıklı olarak open-end
ve ring olarak tanımlanan standartlaşmış iki üretim tekniğinden biri
kullanılarak üretilmektedir. Bu üretim türlerinde pamuk ortak olarak
harman-hallaç, taraklama ve cer işlemlerine tabi tutulur. Bu üç işlem
sonrasında elde edilen şeritler open-end ve ring eğirme sistemlerinden biriyle eğrilerek
ticari olarak open-end
ve karde olarak anılan iplikler üretilmektedir.
Ring sisteminde eğrilen iplikler ayrıca penyeleme
işleminden geçirilerek penyelenmiş iplik de
üretilmektedir. Bu işlemler sonucunda elde edilen tek kat iplikler
kullanılarak çok katlı bükülü (rötor) ve katlı
bükülü (kable) iplikler elde edilebilmektedir.
Soruşturma kapsamında yapılan incelemelerde yerli
üreticilerin tamamının yerli ya da ithal pamuk hammaddesini girdi olarak
kullanarak ve harman-hallaç aşamasından itibaren tüm üretim süreçlerini
tesislerinde gerçekleştirerek pamuk ipliği üretimi yaptıkları
anlaşılmıştır. Bunun yanında, gerekli teknolojinin varlığı halinde üretim
tesisinde, diğer durumlarda ise ithal ya da yerli tek katlı ipliklerin
üretildikleri tesis dışındaki tesislerde büküm işlemine tabi tutulmasıyla
çok katlı iplik elde edilebildiği anlaşılmıştır.
Bu kapsamda, korunma önlemi ile korunması
amaçlanan katma değerin pamuk ipliği üretimi süreci olduğu ve katma değerin
harman-hallaçlama, taraklama, cer ve eğirme
işlemlerinin gerçekleştirilmesi sırasında oluştuğu tespit edilmiştir.
1.7 Benzer veya doğrudan rakip mal
52.05, 52.06 ve
52.07 gümrük tarife pozisyonlarında sınıflandırılan soruşturma konusu
eşyanın yerli üreticiler tarafından üretilenleri ile ithal edilenlerinin
teknik ve fiziksel özellikler, çeşit, satış kanalları ve kullanım alanları
itibariyle aynı veya benzer özelliklere sahip olduğu, bu itibarla benzer
mal olduğu tespit edilmiştir. Ancak, soruşturma konusu eşyanın toplam
ithalatının %99’luk kısmının 52.05 başlığında yapılması ve 52.06 ve 52.07
başlıklarında sınıflandırılan pamuk ipliklerinin ithalatında korunma önlemi
alınmasını gerektirecek koşulların oluşmaması nedeniyle sonuç raporunun
bundan sonraki kısımlarında yalnızca 52.05 başlığında sınıflandırılan
eşyaya ilişkin olarak yapılan tespitler yer alacaktır.
2. SORUŞTURMA KONUSU EŞYANIN İTHALATI İLE İLGİLİ
BİLGİLER
2.1. İthalatın seyri
Bu bölümde 52.05 başlığında sınıflandırılan
eşyanın 2003-2007 yılları arasında ve 2007-2008
Ocak-Mayıs döneminde Türkiye’ye gerçekleştirilen kati ithalatı, miktar ve
değer yönünden değerlendirilerek ithalat miktarı ile yerli üretim ve
tüketim miktarları karşılaştırılmıştır.
|
Yıllar
|
İthalat (52.05)
|
|
Miktar (Ton)
|
Miktar Değişim (%)
|
Değer ( Bin $)
|
|
2003
|
25.653
|
-
|
65.230
|
|
2004
|
26.766
|
4,3%
|
82.645
|
|
2005
|
43.786
|
63,6%
|
119.521
|
|
2006
|
64.340
|
46,9%
|
187.231
|
|
2007
|
141.342
|
119,7%
|
432.425
|
|
2007(1-5)
|
41.351
|
-
|
125.383
|
|
2008(1-5)
|
54.643
|
32,1%
|
173.686
|
Soruşturma konusu dönem boyunca 52.05
pozisyonundaki ürünlerin ithalat miktarı sürekli olarak artış göstermiştir.
2005 ve 2006 yıllarında %63,6 ve %46,9 düzeylerinde gerçekleşen ithalat
artış oranı özellikle 2007 yılında yüksek seviyelere ulaşmış, bir önceki
yıla göre yaklaşık % 120 oranında
ani bir artış gösteren ithalat 2007 yılında 141.342 ton olarak
gerçekleşmiştir.
2008 yılı Ocak-Mayıs döneminde ithalat artışı
devam etmiş, bu dönemde ithalatta bir önceki yılın aynı dönemine göre %32
oranında artış kaydedilmiştir.
2.2. İthalatın piyasa payı
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
İthalatın Piyasa Payı (%)
|
2,6
|
2,8
|
4,5
|
5,6
|
12,5
|
Soruşturma konusu dönem boyunca 52.05 başlığında
sınıflandırılan eşyanın ithalatının, piyasa payını sürekli olarak artırdığı
görülmektedir. 2003 yılında % 2,6 olan piyasa payı 2006’da %5,6’ya ulaşmış,
2007 yılında ise iki katından fazla bir artışla %12,5’e yükselmiştir.
2.3. İthalatın yerli üretime oranı
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
İthalatın Yerli
Üretime Oranı (%)
|
2,2
|
2,3
|
3,6
|
4,8
|
10,8
|
52.05 başlığında sınıflandırılan eşyanın
ithalatının yerli üretime oranı inceleme döneminde artış eğilimi içinde
olmuş; 2003 yılında %2,2 olan bu oran 2006 yılında %4,8’e çıkmıştır. 2007
yılında ise bu oran ithalattaki önemli artışın etkisiyle büyük bir sıçrama
yaparak %10,8’e ulaşmıştır.
3. ÖNGÖRÜLMEYEN GELİŞME
Pamuk ipliği sanayinde arz, talep ve fiyat
dengesinin temel belirleyicileri pamuk, enerji ve tekstil/hazır giyim
sektörlerindeki gelişmelerdir.
Pamuk ipliği piyasasındaki denge fiyatının önemli
belirleyicilerinden olan pamuk fiyatları, dünya pamuk fiyatlarına ilişkin
olarak 1966 bu yana yayımlanan Cotlook A Index’e göre 2005 yılından itibaren artış
göstermektedir. Bu gelişmenin beklenen sonucu maliyetlerin artması
yönündedir. Enerji yoğun bir sanayi dalı olan pamuk ipliği üretiminde
enerji fiyatları iplik fiyatlarını doğrudan ve önemli ölçüde
etkilemektedir. 2005 yılından bu tarafa enerji hammaddelerinde ortaya çıkan
fiyat artışlarının beklenen doğal sonucu pamuk ipliği maliyetlerinin
artmasıdır.
1995 yılında Uruguay Round
sonucunda yapılan Tekstil ve Hazır Giyim Anlaşması, 2005 yılı itibariyle
tekstil ve hazır giyim ürünlerine uygulanmakta olan miktar kısıtlamalarının
kaldırılmasını düzenlemiştir. 2001 yılında Çin’in Dünya Ticaret Örgütüne
üye olması ve bu serbestleşme kapsamına girmesiyle başta Çin ve Hindistan
olmak üzere işçilik avantajı olan Uzak Doğu kaynaklı tekstil ve hazır giyim
ticaretinin büyük ölçüde artacağı beklentisi oluşmuştur. Tekstil ve hazır
giyim sektöründeki beklentinin etkisi özellikle Uzak Doğu’da pamuk ipliği
talebinin artması yönünde olmuştur. Ancak bu beklentinin etkisiyle
yatırımlarda gerçekleşen artış, talepteki artıştan fazla olmuş dolayısıyla
talebin fiyatlar üzerindeki beklenen etkisi gerçekleşmemiştir.
Yatırımlarda gerçekleşen bu artışların yanı sıra
Uzakdoğu ülkelerindeki pamuk üretiminde gerçekleşen artışlar da pamuk
ipliği üretiminin artmasına ve fiyatların baskılanmasına neden olmaktadır.
Diğer taraftan, en büyük pamuk ipliği kullanıcılarından olan Çin’in
özellikle 2007 yılının son çeyreğinden itibaren pamuk ipliği talebinde
azalma görülmüştür, Cotton USA Pamuk Bülteninde
bu azalmanın 2008/2009 döneminde de yaklaşık %5-7
oranında olacağı tahmin edilmektedir. Sektördeki bu gelişmeler, son iki
yılda özellikle Uzak Doğu’da gerçekleşen aşırı genişlemenin de sonucu
olarak pamuk ipliği stoklarının artış göstermesi ve ülkelerin farklı
pazarlar araması sonucunu doğurmuştur.
2005 yılından bu tarafa pamuk ipliği üretimini
ilgilendiren parametrelerdeki dünya genelindeki bu gelişmelerin yanında
Türkiye özelinde ortaya çıkan gelişmeler de pamuk ipliği maliyetlerini
arttırıcı yönde olmuştur. 2003 ila 2007 yılları arasında enflasyon
oranlarında hızlı düşüş görülmesine rağmen aynı dönemde fiyat
endekslerindeki toplam artış % 50’nin üzerinde olmuştur. Dolayısıyla, başta
işçilik olmak üzere yerli tedarik edilen girdilerdeki fiyat artışları
maliyetler ve dolayısıyla pamuk ipliği fiyatları üzerinde baskı
yaratmıştır.
Pamuk ipliği denge fiyatlarını etkileyen iç ve
dış faktörlerdeki bu gelişmeler sonucunda artan maliyetler Türkiye’ye ithal
edilen pamuk ipliği fiyatlarına yansımamıştır. Pamuk ipliklerinin ithal
fiyatlarının ağırlıklı ortalaması ABD Doları bazında 2007 yılında, 2004
yılındaki seviyesinin altında kalmıştır. Artan maliyetlere karşı ithal
fiyatlarının artmaması, bundan da öte reel olarak düşüş göstermesi yerli
iplik üreticilerinin beklenmedik bir ithalat baskı altında kalmasına neden
olmuştur.
4. YERLİ ÜRETİCİLER
ÜZERİNDE CİDDİ ZARAR TESPİTİ İLE İLGİLİ BİLGİLER
Pamuk ipliği ithalatında korunma önlemi
alınmasına ilişkin başvuruda yer alan yerli üretime ilişkin veriler ilgili
meslek kuruluşları tarafından sağlanmıştır. Soruşturma sürecinde 52.05
başlığında sınıflandırılan pamuk ipliklerine ilişkin olarak yerli üretimi
temsil edebilecek nitelikleri haiz bir örneklem kümesi oluşturulmuştur. Bu
örneklem kümesi soruşturma kapsamında bilgi sağlayan 90 yerli üretici
firmadan oluşturulmuş olup, bu firmalar pamuk ipliği üretiminin
gerçekleştirildiği belli başlı üretim merkezlerinde yerleşik bulunmaktadır.
Aşağıda yer alan tablolarda 52.05 başlığında
sınıflandırılan pamuk ipliklerine ilişkin olarak örneklem kümesine ait
bilgiler yer almaktadır. Bunun yanında, tüm göstergelere ilişkin olarak
başvurunun gizli olmayan özetinde yer alan sektörün genel rakamlarına da
değinilmekte ve tüketim miktarına ilişkin veriler ithalat verileri ile
karşılaştırmayı da mümkün kılmak amacıyla başvurunun gizli olmayan özetinde
yer aldığı gibi yalnızca sektör geneline ilişkin olarak verilmektedir.
4.1. Tüketim
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Tüketim (Ton)
|
973.000
|
959.000
|
979.000
|
1.142.000
|
1.134.000
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
99
|
101
|
117
|
117
|
Meslek kuruluşlarının sağladığı veriler, iç
piyasada pamuk ipliği tüketiminin 2003-2005 yılları
arasında birbirine yakın miktarlarda gerçekleştiğini göstermektedir.
Tüketim endeksi 2006 yılında 16 puanlık önemli bir artış göstermiş, 2007
yılında da aynı seviyesini korumuştur.
4.2. Üretim
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Üretim (Ton)
|
475.200
|
486.758
|
511.435
|
523.062
|
447.393
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
102
|
108
|
110
|
94
|
2003-2006 döneminde yaklaşık 10 puanlık
artış gösteren örneklem kümesinin üretim endeksi 2007 yılında 16 puanlık bir
düşüş göstermiştir. Bu düşüşün önemli bir sebebi bazı firmaların
üretimlerini durdurmaları olmuştur. Sektör geneline ilişkin üretim
göstergeleri incelendiğinde de 2006 yılında gerçekleşen bir miktar üretim
artışının ardından 2007 yılında üretim miktarının düştüğü görülmektedir.
4.3. Kapasite ve kapasite kullanım oranı
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Kapasite (Ton)
|
635.425
|
648.955
|
654.767
|
703.187
|
638.704
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
102
|
103
|
111
|
101
|
2003-2005 döneminde küçük miktarlarda
artarak istikrarlı bir seyir izleyen örneklem kümesinin kapasite endeksi,
2006 yılında da 8 puanlık bir artış sergilemiştir. Ancak 2007 yılında
yaşanan firma kapanmaları nedeniyle bu yılda 2003 seviyesinin de altına
düşmüştür. Sektöre geneline ilişkin kapasite verileri ise 2007 yılında cüzi
miktarda bir artış göstermiştir.
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
KKO (%)
|
75
|
75
|
78
|
74
|
70
|
2006 yılına kadar küçük artışlar gösteren örneklem
kümesinin kapasite kullanım oranı 2006 ve 2007 yıllarında 4’er puanlık
düşüş göstermiştir. 2007 yılında üretimine devam eden firmalar kurulu
kapasitelerini kullanmakta zorluk çekmeye başlamışlardır.
4.4. Yurt içi satışlar
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
YİS (Ton)
|
387.987
|
384.593
|
379.061
|
432.801
|
346.126
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
99
|
98
|
112
|
89
|
2004 ve 2005 yıllarında küçük miktarlarda düşüş gösteren
yurt içi satışlar endeksi, 2006 yılında 14 puanlık bir artış göstermiştir.
Ancak, örneklem kümesinin 2007 yılı verileri incelendiğinde yurt içi
satışlarda 23 puanlık önemli bir gerileme olduğu görülmektedir. Artan
ithalat nedeniyle tüketim ve kapasitede yaşananlara paralel gelişmeler yurt
içi satışlarda da yaşanmıştır. Sektörün geneline ilişkin veriler
incelendiğinde yurt içi satışlardaki gelişmelerin de aynı yönde olduğu
görülmektedir.
4.5. Stoklar
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Stoklar (Ton)
|
23.171
|
59.330
|
108.807
|
112.972
|
124.267
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
256
|
470
|
488
|
536
|
Örneklem firmalara ait veriler incelendiğinde
stokların inceleme konusu dönemde artış gösterdiği görülmektedir. 2007 yılında
stok endeksinde gerçekleşen artışın 48 puan olduğu görülmektedir. Sektöre
ilişkin genel veriler de stokların 2007 yılında arttığını göstermektedir.
4.6. Şirket içi dikey kullanım
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Dikey kullanım (Ton)
|
29.603
|
29.790
|
43.071
|
35.792
|
52.209
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
101
|
145
|
121
|
176
|
Pamuk ipliği üreten firmaların bir kısmı entegre firmalar olup, üretmiş oldukları iplikleri yine kendi
tesislerinde kullanmaktadırlar. Şirket içi kullanım, örneklem firmalarda
2005 yılında önemli bir artış göstermiş, 2006 yılında 24 puan oranında
düşmüş, 2007’de ise 55 puan artmıştır. 2007 yılında yurt içi satışlarında
gerileme yaşayan firmaların zararına satış yapmaktansa dikey kullanımlarını
arttırarak pamuk ipliğini mamul ürünlerinin üretiminde değerlendirdikleri
anlaşılmaktadır. Ayrıca, yapılan incelemeler neticesinde sektördeki dikey
kullanım oranının toplam üretimin yaklaşık %10’u seviyesinde olduğu tespit
edilmiştir.
4.7 Verimlilik
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Verimlilik (Ton/Kişi)
|
22
|
23
|
24
|
27
|
28
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
103
|
110
|
121
|
127
|
Örneklem kümesinde verimlilik inceleme konusu dönemde
sürekli artış göstermiştir. Verimlilikteki bu artışın önemli bir sebebi
firmaların istihdamlarını azaltmalarıdır. Sektöre ilişkin verimlilik de
inceleme konusu dönemde aynı şekilde sürekli artış göstermiştir.
4.8. İstihdam
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
İstihdam (Kişi)
|
21.512
|
21.402
|
20.960
|
19.567
|
15.998
|
|
Endeks (2003=100)
|
100
|
99
|
97
|
91
|
74
|
Örneklem kümesine ilişkin istihdam inceleme
konusu dönem süresince azalmış olup, istihdamda 2006 yılında 6 puanlık, 2007
yılında ise 17 puanlık önemli düşüşler görülmüştür. Sektöre ilişkin genel
istihdam verileri de aynı trendi yansıtmaktadır. Bu durumun, firma
kapanmalarından ve tesislerinin belirli bölümlerini devre dışı bırakan
diğer üreticilerin gerçekleştirdikleri önemli işten çıkarmalardan
kaynaklanmaktadır. İstatistiklere yansımamakla birlikte birçok işyerinin
tazminatlarını ödeyemedikleri için işçilerini ücretsiz izine çıkardıkları
tespit edilmiştir.
4.9. Karlılık
|
Yıllar
|
2003
|
2004
|
2005
|
2006
|
2007
|
|
Karlılık (%)
|
16
|
- 4
|
-10
|
- 12
|
1
|
Örneklem firmaların verileri 2004 yılından
itibaren zarar göstermeye başlamış, 2005 ve 2006 yıllarında zarar oranı
artmış, 2007 yılında ise kar ortaya çıkmıştır. 2007 yılında %1 oranında kar
görünmesini asıl sebebi özellikle 2006 yılında zarar eden firmaların büyük
bir kısmının 2007 yılında kapanmış olmasıdır. Sektörün tamamına ilişkin
veriler bir zarar göstermemekle birlikte karlılık oranındaki değişimler
örnekleme ait verilerle yaklaşık aynı eğilimi yansıtmaktadır.
5.
NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ
5.1. Fiyat farkı
52.05 pozisyonunda yer alan ürünlerin 2007
yılında yerli üreticiler tarafından üretilenleri ile ithal edilenlerinin ortalama
birim fiyatlarının karşılaştırılması neticesinde, tek kat ipliklerde ürün
grupları itibariyle fiyat farkı miktarı hesaplanmıştır.
İthal ürünlerin gümrüklenmiş ortalama birim
fiyatının hesaplanmasında 2007 yılında gerçekleştirilen ithalat işlemlerine
ilişkin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri ile ithalatçılar
tarafından Müsteşarlığa sunulan ithal faturaları bilgileri kullanılmış ve
ithal ürünlerin gruplar itibariyle ağırlıklı ortalama CIF birim fiyatları
elde edilmiştir. Elde edilen bu CIF birim fiyatların üzerine ortalama
gümrük vergisi ve diğer gümrükleme masraflarına karşılık olarak %5 oranında
ekleme yapılarak ithal ürünün gümrüklenmiş ortalama birim fiyatı, ABD
Doları/Net Kg cinsinden bulunmuştur.
Yerli ürün ortalama birim fiyatlarının hesaplanmasında
yerli üreticileri temsil niteliği taşıyan 47 firmanın, 52 farklı iplik
türüne ilişkin YTL/Brüt Kg cinsinden 2007 yılı ortalama yurtiçi satış fiyat
bilgisi kullanılmıştır. Her bir grup için YTL/Brüt Kg cinsinden elde edilen
yerli ürün birim fiyatları yaklaşık % 3 olan Net-Brüt farkı dikkate
alınarak YTL/Net Kg’a dönüştürülmüş, bu fiyatlar
da 1,20 olarak alınan ABD Doları-YTL döviz kuru kullanılarak ABD Doları
/Net Kg cinsinden ifade edilmiştir.
Yukarıda açıklandığı şekilde hesaplanan ithal
ürün ortalama birim fiyatı ile yerli ürün ortalama birim fiyatı arasındaki
fark, fiyat farkı miktarını ifade etmektedir. Ürün grupları itibariyle
hesaplanan 2007 yılı fiyat farkı miktarları aşağıdaki tabloda
gösterilmektedir.
|
Kalınlık Ve Özelliklerine Göre Ürün Grupları
(52.05)
|
G. T. P.
|
İthal Birim Fiyatı
(ABD Doları/Net Kg)
|
Yerli Birim Fiyatı
(ABD Doları/Net Kg)
|
Fiyat Farkı
(ABD Doları/Net Kg)
|
|
Tek Katlı İplikler
|
|
Penyelenmemiş
|
|
9 Ne'den küçük
|
5205.11
|
1,71
|
2,53
|
0,82
|
|
9 ila 25 Ne arası
|
5205.12
|
2,30
|
3,00
|
0,70
|
|
26 ila 30 Ne arası
|
5205.13
|
2,63
|
3,22
|
0,59
|
|
31 ila 47 Ne arası
|
5205.14
|
2,86
|
3,78
|
0,92
|
|
47 Ne'den büyük
|
5205.15
|
2,94
|
5,58
|
2,64
|
|
Penyelenmiş
|
|
9 Ne'den küçük
|
5205.21
|
2,82
|
3,36
|
0,54
|
|
9 ila 25 Ne arası
|
5205.22
|
2,93
|
3,42
|
0,49
|
|
26 ila 30 Ne arası
|
5205.23
|
3,11
|
3,60
|
0,49
|
|
31 ila 47 Ne arası
|
5205.24
|
3,36
|
4,27
|
0,91
|
|
47 Ne'den büyük
|
5205.26-27-28
|
5,21
|
7,29
|
2,08
|
|
Çok Katlı İplikler
|
|
Penyelenmemiş
|
|
9 Ne'den küçük
|
5205.31
|
2,01
|
2,99
|
0,98
|
|
9 ila 25 Ne arası
|
5205.32
|
2,65
|
3,51
|
0,86
|
|
26 ila 30 Ne arası
|
5205.33
|
3,03
|
3,78
|
0,75
|
|
31 ila 47 Ne arası
|
5205.34
|
3,31
|
4,39
|
1,08
|
|
47 Ne'den büyük
|
5205.35
|
3,44
|
6,24
|
2,80
|
|
Penyelenmiş
|
|
9 Ne'den küçük
|
5205.41
|
3,22
|
3,92
|
0,70
|
|
9 ila 25 Ne arası
|
5205.42
|
3,38
|
4,03
|
0,65
|
|
26 ila 30 Ne arası
|
5205.43
|
3,61
|
4,26
|
0,65
|
|
31 ila 47 Ne arası
|
5205.44
|
3,91
|
4,98
|
1,07
|
|
47 Ne'den büyük
|
5205.46-47-48
|
5,81
|
8,05
|
2,24
|
5.2. Diğer faktörler
Tüketici tercihlerindeki değişiklik ve
talep daralması: Raporun
4.1. Bölümündeki tablodan anlaşılabileceği gibi yurt
içi pamuk ipliği tüketimi 2007 yılına kadar sürekli artış göstermiş, 2007
yılında ise bir önceki sene gerçekleşen pamuk ipliği tüketimi yaklaşık
olarak seviyesini korumuştur. Bu durum, pamuk ipliği tüketicilerinin
tercihlerinde bir değişiklik olmadığını ayrıca yerli üretim göstergelerinde
bozulmaya sebep olabilecek bir talep daralması gerçekleşmediğini
göstermektedir.
Ticareti kısıtlayıcı uygulamalar: Yerli üreticiler tarafından
üretilmiş pamuk ipliği ihracatına ilişkin olarak diğer ülkeler tarafından uygulanmakta
olan herhangi bir ticaret politikası önlemi bulunmamaktadır. Bu kapsamda,
ticareti kısıtlayıcı uygulamalarla yerli üreticilerin ekonomik
göstergelerindeki bozulma arasında bir ilişki bulunmadığı anlaşılmaktadır.
İhracatta azalma: Yerli üreticiler tarafından
52.05 gümrük tarife pozisyonundan yapılan pamuk ipliği ihracatı inceleme
döneminde dalgalı bir seyir izlemiş 2003 yılında 100 olan ihracat endeksi 2004-2007 döneminde sırasıyla 114, 108, 138 ve 117
olarak gerçekleşmiştir. Yerli üreticilerin ihracat performansının
istikrarlı olduğu ve inceleme dönemi içinde ihracatta görülen dalgalanmanın
yerli üreticilerin ekonomik göstergelerindeki bozulmanın nedeni olmadığı
düşünülmektedir.
Üretim teknolojisindeki değişiklikler: Türkiye pamuk ipliği sektörü
teknolojik açıdan dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. Türkiye’deki iplik
makineleri gerek AB’ye gerek dünyaya göre oldukça yeni olup, Uluslararası
Tekstil Üreticileri Federasyonu verilerine göre 10 yaşından daha eski
olmayan makinelerin toplam kapasite içindeki payı Türkiye’de dünya
ortalamasının 2,5 katıdır. Yapılan yerinde incelemelerde de Türkiye’de
oldukça ileri bir üretim teknolojisinin kullanıldığı, yerli üreticilerin
modern bir makine parkına sahip oldukları gözlenmiştir.
Yerli üreticiler arasındaki rekabet: Türkiye’de uzun yıllardır çok
sayıda üretici tarafından 1 milyon tonun üzerinde pamuk ipliği üretimi
gerçekleştirilmekte olup, yerli üreticiler arasındaki rekabet şartlarında
önemli bir değişiklik olmamıştır.
Üretim kapasitesinin yetersizliği: Başvuru sahiplerinin tüketim ve
kapasite verileri incelendiğinde, yerli üreticilerin üretim kapasitesinde
yerli üretim üzerinde ciddi zarara neden olabilecek bir yetersizlik
olmadığı görülmektedir. Ayrıca, yerli üreticilerin kapasite kullanım
oranları da ciddi zararın kapasite yetersizliğinden kaynaklanmadığının bir
göstergesidir.
Kapasite artışı: Yerli üreticilerin kapasitesi
inceleme döneminde bir miktar artış göstermiş olmakla beraber, bu dönemde
aşırı bir kapasite artışı yoktur. Bu kapasite artışının bir kısmı yenileme
yatırımlarından bir kısmı da yeni makine alımlarından kaynaklanmıştır.
Kapasite artırımlarının yapılmasında 2007 yılına kadar iyi giden piyasa
şartları ile yerli üreticinin ihracatını artıracağı yönündeki beklentisi
etkili olmuştur.
Soruşturma
çerçevesinde yapılan incelemelerde, tüketici tercihlerindeki değişiklik, talep daralması, ticareti kısıtlayıcı uygulamalar, ihracatta azalma, üretim
teknolojisindeki değişiklikler, yerli üreticiler arasındaki rekabet,
üretim kapasitesinin yetersizliği,
kapasite artışı hususları
incelenmiş olup, yerli üreticiler üzerinde ciddi zarar ve ciddi zarar
tehdidine neden olan ithalat artışı dışında başka bir faktör tespit
edilmemiştir.
6. SONUÇ
Sonuç
olarak, 52.05 G.T.P.’sinde
sınıflandırılan pamuk ipliğinin ithalatının özellikle son dönemde ani ve
önemli oranda arttığı; bu artışın yerli üreticilerin ekonomik
göstergelerinde bozulmalara neden olduğu, diğer faktörlerin söz konusu
bozulma üzerinde etkisi olmadığı, ithalat artışı ve gerçekleşme koşulları
ile yerli üreticilerin ciddi zarar ve ciddi zarar tehdidi ile karşı karşıya
kalması arasında nedensellik ilişkisi olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, 52.06
ve 52.07 G.T.P.’lerinde sınıflandırılan pamuk ipliklerinin ithalatında
yerli üretim üzerinde ciddi zarar ve ciddi zarar tehdidi oluşturacak ve
korunma önlemi alınmasını gerektirecek koşulların oluşmadığı tespit
edilmiştir.
|