Maliye Bakanlığından: SUÇ
GELİRLERİNİN AKLANMASININ VE TERÖRÜN FİNANSMANININ ÖNLENMESİNE
İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜKLERE UYUM PROGRAMI
HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ
KISIM Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 11/10/2006
tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında
Kanunun uygulanmasına yönelik olarak; suç gelirlerinin aklanmasının ve
terörün finansmanının önlenmesi amacıyla yükümlülerin uyum programı
oluşturmaları ve uyum görevlisi atamalarına ilişkin usul ve esasları
düzenlemektir. Dayanak MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 5549 sayılı Kanunun 5 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen; a)
Bakanlık: Maliye Bakanlığını, b)
Başkanlık: Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığını, c)
Hizmet riski: Yüz yüze yapılmayan işlemler, özel bankacılık, muhabir
bankacılık gibi hizmetler veya gelişen teknolojiler kullanılarak sunulacak
yeni ürünler kapsamında maruz kalınabilecek riski, ç)
Kanun: 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç
Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanunu, d)
Müşteri riski: Müşterinin faaliyet gösterdiği iş kolunun, yoğun nakit
kullanımı, yüksek değerli malların alım satımı veya uluslararası fon
transferlerinin kolayca gerçekleştirilmesine imkân vermesi; müşterinin ya da
müşteri adına veya hesabına hareket edenlerin, suç gelirlerinin aklanması
veya terörün finansmanı amacıyla hareket etmesi sebebiyle yükümlülerin suistimal edilmesi riskini, e)
Nitelikli pay: Bir ortaklığın sermayesinin veya oy hakkının doğrudan veya dolaylı olarak yüzde
on veya daha fazlasını teşkil eden paylar ile bu oranın altında olsa dahi
yönetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren payları, f)
Risk: Yükümlülerin sundukları hizmetlerden, suç gelirlerinin aklanması veya
terörün finansmanı amacıyla yararlanılması ya da yükümlülerin Kanun ve Kanun
uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğlerle getirilen yükümlülüklere tam
olarak uymamaları gibi nedenlerle yükümlülerin ya da yükümlü çalışanlarının
maruz kalabilecekleri mali ya da itibari zarar ihtimalini, g)
Tedbirler Yönetmeliği: 9/1/2008 tarihli ve 26751
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün
Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmeliği, ğ)
Uyum birimi: Uyum görevlisine bağlı olarak çalışan ve uyum programının
yürütülmesiyle görevli çalışanlardan oluşan birimi, h)
Uyum görevlisi: Kanun ve Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuatla
getirilen yükümlülüklere uyumu sağlamak amacıyla istihdam edilen ve gerekli
yetkiyle donatılmış görevliyi, ı)
Uyum programı: Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının
önlenmesine yönelik olarak oluşturulacak olan ve 5 inci maddede kapsamı
belirlenen tedbirler bütününü, i)
Ülke riski: Yükümlülerin; aklama ve terörün finansmanının önlenmesi konusunda
yeterli düzenlemelere sahip olmayan, bu suçlarla mücadele konusunda yeterli
düzeyde işbirliği yapmayan veya yetkili uluslararası kuruluşlarca riskli
kabul edilen ülkelerden Bakanlıkça duyurulanların, vatandaşları, şirketleri
ve mali kuruluşları ile girecekleri iş ilişkileri ve işlemleri sebebiyle
maruz kalabilecekleri riski, ifade eder. İKİNCİ
KISIM Uyum
Programı BİRİNCİ
BÖLÜM Uyum
Programı Oluşturulması Uyum programı oluşturacak
yükümlüler MADDE 4 – (1) Tedbirler Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasında sayılan yükümlülerden; a)
Bankalar (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile kalkınma ve yatırım bankaları
hariç), b)
Sermaye piyasası aracı kurumları, c)
Sigorta ve emeklilik şirketleri, ç)
Posta ve Telgraf Teşkilatı Genel Müdürlüğü (Bankacılık faaliyetiyle sınırlı
olmak üzere), uyum programı oluşturur. (2)
Oluşturulan uyum programı, merkezi Türkiye’de bulunan yükümlünün yurt
dışındaki şube, acente, temsilci ve ticari vekilleri ile benzeri bağlı
birimlerini de faaliyet gösterdikleri ülkenin mevzuatı ve yetkili
otoritelerinin izin verdiği ölçüde kapsar. Uyum programının kapsamı MADDE 5 – (1) Suç gelirlerinin aklanması ve terörün
finansmanının önlenmesi için, Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve
tebliğlere gerekli uyumun sağlanması amacıyla risk temelli bir yaklaşımla
oluşturulacak olan uyum programı aşağıdaki tedbirleri içerir: a)
Kurum politikası ve prosedürlerinin oluşturulması, b)
Risk yönetimi faaliyetlerinin yürütülmesi, c)
İzleme ve kontrol faaliyetlerinin yürütülmesi, ç)
Uyum görevlisi atanması ve uyum birimi oluşturulması, d)
Eğitim faaliyetlerinin yürütülmesi, e)
İç denetim faaliyetlerinin yürütülmesi. (2)
Uyum programı kapsamındaki risk yönetimi ile izleme ve kontrole ilişkin
faaliyetler, yönetim kurulunun gözetim, denetim ve sorumluluğunda, uyum
görevlisi tarafından yerine getirilir. (3)
Uyum programı kapsamındaki iç denetim faaliyetleri, yükümlülerin iç denetim
birimleri ya da teftiş kurulları tarafından yerine getirilir. Yönetim kurulunun yetki ve
sorumluluğu MADDE 6 – (1) Uyum programının bütününün, yükümlünün
faaliyetlerinin kapsamı ve özelliklerine uygun bir biçimde, yeterli ve etkin
bir şekilde yürütülmesinden, nihai olarak yönetim kurulu sorumludur. (2)
Yönetim kurulu, birinci fıkra kapsamında; uyum görevlisi atamak, uyum
görevlisinin ve uyum biriminin yetki ve sorumluluklarını açık bir şekilde ve
yazılı olarak belirlemek, kurum politikalarını, yıllık eğitim programlarını
ve gelişmelere göre bunlarda yapılacak değişiklikleri onaylamak, uyum
programı kapsamında yürütülen risk yönetimi, izleme ve kontrol ile iç denetim
faaliyetlerinin sonuçlarını değerlendirmek, tespit edilen hata ve eksikliklerin zamanında
giderilmesi için gerekli tedbirleri almak ve uyum programı kapsamındaki tüm
faaliyetlerin etkin bir şekilde ve koordinasyon içerisinde yürütülmesini
sağlamakla yetkili ve sorumludur. (3)
Yönetim kurulu, ikinci fıkra kapsamındaki
yetkilerinin bir kısmını veya tamamını, bir veya birden fazla yönetim kurulu
üyesine (açık bir şekilde ve yazılı olarak) devredebilir. Söz konusu yetki
devrinin yapılması, yönetim kurulunun bu konudaki sorumluluğunu ortadan
kaldırmaz. İKİNCİ
BÖLÜM Kurum
Politikası ve Prosedürleri Kurum politikası MADDE 7 – (1) Yükümlüler, uyum programı kapsamında, işletme
büyüklüklerini, iş hacimlerini ve gerçekleştirdikleri işlemlerin niteliğini
gözeterek, bir kurum politikası oluştururlar. Kurum politikası asgari
düzeyde; risk yönetimi, izleme ve kontrol, eğitim ve iç denetime ilişkin politikaları
içerir. (2)
Kurum politikasının amacı; yükümlünün, suç gelirlerinin aklanmasının ve
terörün finansmanının önlenmesine ilişkin yükümlülüklere uyumunu sağlamaya ve
müşterilerinin, işlemlerinin ve hizmetlerinin risk temelli bir yaklaşımla
değerlendirilerek, maruz kalabileceği riskin azaltılmasına yönelik
stratejilerin, kurum içi kontrol ve önlemlerin, işleyiş kurallarının ve
sorumlulukların belirlenmesi ile kurum çalışanlarının bu konularda
bilinçlendirilmesidir. Kurum prosedürleri MADDE 8 – (1) Kurum politikası kapsamında belirlenen tüm önlem
ve işleyiş kurallarından kimlerin sorumlu olduğu, belirli risk limitlerine
göre işlemlerin onaylanması, gerçekleştirilmesi, raporlanması ve
izlenmesinden kimlerin veya hangi birimlerin sorumlu olacağı gibi hususlar
açık şekilde prosedüre bağlanır. (2)
Prosedürlerin belirlenmesinde, yükümlünün işlemlerinin ve iş akışlarının
risklere göre izlenmesi, kontrol edilmesi ve denetlenmesinde görev alacak
personelin, aynı zamanda bu işlemleri gerçekleştiren personel olmamasını
sağlayacak şekilde görev ve yetkilendirme yapılır. Kurum politika ve prosedürlerinin oluşturulması MADDE 9 – (1) Kurum politika ve prosedürleri;
Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğlere uygun olacak şekilde,
mümkün olduğunca yükümlü nezdindeki ilgili tüm
birimlerin katılımının sağlanmasıyla ve uyum görevlisinin gözetim ve
koordinasyonunda, yazılı bir şekilde oluşturulur. (2)
Kurum politika ve prosedürleri oluşturulurken, Kanun
ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğlere aykırı olmamak şartıyla
diğer ulusal ve uluslararası kuruluşlarca getirilen tavsiye, ilke, standart
ve rehberlerden de faydalanılabilir. (3)
Kurum politikaları yönetim kurulu tarafından onaylanır. Kurum politikalarının bildirimi MADDE 10 – (1) Yükümlüler,
oluşturdukları kurum politikalarını uyum görevlisi aracılığıyla
Başkanlığa gönderir. Başkanlığa gönderilen kurum politikalarında sonradan
yapılan değişiklikler de değişikliğin yapıldığı tarihten itibaren en geç otuz
gün içerisinde Başkanlığa gönderilir. (2)
Yükümlülerin kurum politikalarını, ilgili personele, imzalarını alarak tebliğ
etmeleri zorunludur. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Risk
Yönetimi Risk yönetimi politikası MADDE 11 – (1) Yükümlüler, kurum politikası kapsamında, işletme
büyüklüklerini, iş hacimlerini ve gerçekleştirdikleri işlemlerin niteliğini
gözeterek risk yönetim politikası oluştururlar. Risk yönetim politikasının
amacı; yükümlünün maruz kalabileceği risklerin tanımlanması,
derecelendirilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi ve azaltılmasını
sağlamaktır. (2)
Risk yönetimi politikası asgari düzeyde; Tedbirler Yönetmeliğinin
"Müşterinin Tanınmasına İlişkin Esaslar" başlıklı üçüncü bölümünde
yer alan tedbirlere ilişkin kurum içi önlem ve işleyiş kurallarını kapsar. Risk yönetimi faaliyetleri MADDE 12 – (1) Risk yönetimine ilişkin faaliyetler asgari
düzeyde; a)
Müşteri riski, hizmet riski ve ülke riskini esas alan risk tanımlama,
derecelendirme, sınıflandırma ve değerlendirme yöntemlerinin geliştirilmesi, b)
Hizmetlerin, işlemlerin ve müşterilerin risklere göre derecelendirilmesi ve
sınıflandırılması, c)
Riskli müşteri, işlem veya hizmetlerin izlenmesinin ve kontrol edilmesinin
sağlanması; ilgili birimleri uyaracak şekilde rapor edilmesi; işlemin üst
makamın onayı ile gerçekleştirilmesi ve gerektiğinde denetlenmesi için uygun
işleyiş ve kontrol kurallarının geliştirilmesi, ç)
Risk tanımlama ve değerlendirme yöntemlerinin, risk derecelendirmesi ve
sınıflandırma yöntemlerinin, örnek olaylar ya da gerçekleşen işlemler
üzerinden geriye dönük olarak tutarlılıklarının ve etkinliklerinin
sorgulanması, varılan sonuçlara ve gelişen koşullara göre yeniden
değerlendirilmesi ve güncellenmesi, d)
Risk kapsamına giren konulara ilişkin ulusal mevzuat ve uluslararası
kuruluşlarca getirilen tavsiye, ilke, standart ve rehberlerin takip edilerek
gerekli geliştirme çalışmalarının yapılması, e)
Risk izleme ve değerlendirme sonuçlarının düzenli aralıklarla yönetim
kuruluna raporlanması, faaliyetlerini kapsar. Yüksek derecede riskli gruplara
yönelik ilave tedbirler MADDE 13 – (1) Yükümlüler, risk derecelendirmesi neticesinde
yüksek riskli olarak belirledikleri gruplara yönelik olarak üstlenilecek
riskin azaltılmasını teminen, asgari olarak aşağıda
sayılan ilave tedbirleri almak zorundadır: a)
İşlemlerin ve müşterilerin sürekli olarak izlenmesine yönelik prosedürler geliştirmek, b)
İş ilişkisine girilmesini, mevcut iş ilişkisinin sürdürülmesini ya da işlemin
gerçekleştirilmesini bir üst seviyedeki görevlinin onayına bağlamak, c)
İşlemin amacı ve işleme konu malvarlığının kaynağı hakkında mümkün olduğu
ölçüde bilgi edinmek, ç)
Müşterinin tanınması kapsamında ilave bilgi ve belge temin etmek, sunulan
bilgilerin teyidi ve tevsiki konusunda ilave önlemler almak. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM İzleme ve
Kontrol İzleme ve kontrol MADDE 14 – (1) Yükümlüler, kurum politikası kapsamında, işletme
büyüklüklerini, iş hacimlerini ve gerçekleştirdikleri işlemlerin niteliğini
gözeterek, izleme ve kontrol faaliyetleri yürütürler. (2)
İzleme ve kontrolün amacı; yükümlülerin risklerden korunması ve
faaliyetlerinin Kanuna ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğlerle,
kurum politika ve prosedürlerine uygun olarak
yürütülüp yürütülmediğinin sürekli olarak izlenmesi ve kontrol edilmesidir. İzleme ve kontrol faaliyetleri MADDE 15 – (1) İzleme ve kontrol faaliyetleri kapsamında; Kanun
uyarınca getirilen yükümlülüklere uyumun sağlanmasıyla ilgili olarak yapılan
kontroller neticesinde tespit edilen eksiklikler, gerekli tedbirlerin
alınması için ilgili birimlere raporlanarak sonuçları takip edilir. (2)
İzleme ve kontrol faaliyetleri çerçevesinde yükümlüler, bu faaliyetleri
yürütecek personelin kurum içi bilgi kaynaklarına ulaşmasını temin etmek
zorundadır. (3)
İzleme ve kontrol faaliyetleri asgari düzeyde; a)
Yüksek risk grubundaki müşteri ve işlemlerin izlenmesi ve kontrolü, b)
Riskli ülkelerle gerçekleştirilen işlemlerin izlenmesi ve kontrolü, c)
Karmaşık ve olağandışı işlemlerin izlenmesi ve kontrolü, ç)
Yükümlünün, risk politikasına göre belirleyeceği bir tutarın üzerindeki
işlemlerin, müşteri profili ile uyumlu olup
olmadığının örnekleme yöntemi ile kontrolü, d)
Birlikte ele alındıklarında, kimlik tespiti yapılmasını gerektiren tutarı
aşan bağlantılı işlemlerin izlenmesi ve kontrolü, e)
Müşteriler hakkında elektronik ortamda yahut yazılı olarak muhafaza edilmesi
gereken bilgi ve belgeler ile elektronik transfer mesajlarında yer verilmesi
zorunlu bilgilerin kontrolü ve eksikliklerin tamamlatılması ve bunların
güncellenmesi, f)
Müşteri tarafından yürütülen işlemin; müşterinin, işine, risk profiline ve fon kaynaklarına dair bilgiler ile uyumlu
olup olmadığının iş ilişkisi süresince devamlı olarak izlenmesi, g)
Yüz yüze olmayan işlemler yapılmasını mümkün kılan sistemler kullanılarak
gerçekleştirilen işlemlerin kontrolü, ğ)
Yeni sunulan ürünler ve teknolojik gelişmeler nedeniyle suistimale
açık hale gelebilecek hizmetlerin risk odaklı kontrolü, faaliyetlerini kapsar. BEŞİNCİ
BÖLÜM Uyum
Görevlisi ve Uyum Birimi Uyum görevlisi atanması MADDE 16 – (1) Yükümlüler, uyum programının yürütülmesi
amacıyla uyum görevlisi atarlar. Uyum görevlisi, yönetim kuruluna veya
yönetim kurulunun 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına
göre yetkisini devrettiği bir veya birden fazla üyeye bağlı olacak şekilde
atanır. (2)
4 üncü maddenin birinci fıkrasının; (a), (c) ve (ç) bentlerinde sayılan
yükümlülerin atayacakları uyum görevlilerinin uhdesinde satış, pazarlama ve
iç denetimle, (b) bendinde sayılan yükümlülerin atayacakları uyum
görevlisinin uhdesinde ise satış ve pazarlamayla ilgili olmamak şartıyla,
uyum programının yürütülmesini aksatmayacak diğer görevler bulunabilir. (3)
Yükümlüler, uyum görevlisi olarak atanacak kişinin; a)
Nüfus cüzdanının örneğini, b)
Lisans ve varsa lisansüstü diplomasının noter onaylı örneğini, c)
Mesleki deneyimine ilişkin bilgileri kapsayan ayrıntılı özgeçmişini, ç)
Atamaya ilişkin yönetim kurulu onaylı belgeyi, d)
Arşiv kaydını da içeren son altı ay içinde alınmış adli sicil belgesini, Başkanlığa
gönderir. (4)
Bildirilen kişi, uyum görevlisi olarak atanacaklarda aranan şartları haiz
olup olmadığı açısından Başkanlıkça değerlendirmeye tabi tutulur. Üçüncü
fıkrada belirtilen evrakın eklenmiş olduğu yazının Başkanlığa ulaştığı
tarihten itibaren otuz gün içinde Başkanlıkça olumsuz görüş bildirilmediği
takdirde uyum görevlisi atanmış sayılır. Bildirilen kişinin aranan şartları
taşımaması halinde yükümlüler, durumun kendilerine Başkanlıkça bildirilmesini
müteakip otuz gün içinde, atanmak üzere başka bir kişiyi Başkanlığa bildirir.
(5)
Uyum görevlisinin herhangi bir nedenle görevinden ayrılması hâlinde, yükümlü
ve görevden ayrılan uyum görevlisi tarafından, ayrılma nedeninin ayrılış
tarihinden itibaren on gün içinde Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi
zorunludur. Uyum görevlisi olarak
atanacaklarda aranan şartlar MADDE 17 – (1) 16 ncı madde uyarınca
uyum görevlisi olarak atanacak kişilerde aşağıdaki şartlar aranır: a)
T.C. vatandaşı olmak, b)
Kamu haklarından mahrum bulunmamak, c) Taksirli suçlar hariç olmak üzere affa uğramış olsalar bile
mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu ve diğer kanunlar uyarınca ağır hapis veya
beş yıldan fazla hapis, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve diğer kanunlar
uyarınca üç yıldan fazla hapis cezasıyla cezalandırılmamış olmak veya mülga
3182 sayılı Bankalar Kanunu ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu ile 5411 sayılı
Bankacılık Kanununun ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun ve ödünç para
verme işleri hakkında mevzuatın hapis cezası gerektiren hükümlerine muhalefet
yahut mülga 765 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu veya
diğer kanunlar uyarınca basit veya nitelikli zimmet, zimmet, ihtilas,
irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye
kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlâk
kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım satımlara
fesat karıştırma veya Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile Devlet
sırlarını açığa vurma, Devletin egemenlik alametlerine ve organlarının
saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene
ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet
sırlarına karşı suçlar ve casusluk, yabancı devletlerle olan ilişkilere karşı
suçlar, vergi kaçakçılığı, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama
ve terörün finansmanı suçlarından veya bu suçlara iştirakten hüküm giymemiş
olmak, ç)
Türkiye'de (veya denkliği Yüksek Öğretim Kurulu'nca tanınmış yurt dışında) en
az dört yıllık eğitim veren yüksek öğretim kurumlarından mezun olmak, d)
4 üncü maddenin birinci fıkrasında sayılan finansal kuruluşlardan (Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası ile kalkınma ve yatırım bankaları dahil) herhangi birisi nezdinde idareci, uzman veya
denetim görevlerinde veya Kanunun 2 nci maddesinin
birinci fıkrasının (e) bendinde sayılan
denetim elemanlığı görevlerinde ya da Başkanlık nezdinde idareci veya uzman
görevlerinde en az beş yıl süreyle çalışmış olmak, e)
Yükümlü nezdinde veya yükümlünün iştiraklerinde nitelikli pay sahibi olmamak
veya yönetiminde bulunmamak, f)
Yükümlünün nitelikli pay sahibi ortağının, yönetim kurulu üyelerinin veya
genel müdürünün eşi veya ikinci dereceye kadar (bu derece dahil)
kan veya sıhrî hısmı olmamak. Uyum birimi MADDE 18 – (1) Yönetim Kurulu, uyum görevlisinin bu
Yönetmelikle getirilen görev ve sorumluluklarını etkin bir şekilde yerine
getirebilmesini sağlamak amacıyla yükümlünün, işletme büyüklüğü, işlem hacmi,
şube ve personel sayısı ya da karşılaşabileceği risklerin yüksekliği gibi
unsurları göz önünde bulundurarak uyum görevlisine doğrudan bağlı olan ve
uyum programının yürütülmesiyle görevli uyum biriminin oluşmasını ve uyum
birimine yeterli personel ve kaynak tahsisi yapılmasını sağlar. (2)
Uyum biriminde çalışacak personel, şüpheli işlemlere konu teşkil edebilecek dahili bildirimlerin Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan
yönetmelik ve tebliğler ile diğer bilgiler ışığında değerlendirilmesi
sürecinde görev alabilir, ancak işlemin şüpheli işlem olarak Başkanlığa
bildirilip bildirilmemesine karar veremez ya da Başkanlığa doğrudan şüpheli
işlem bildiriminde bulunamaz. Şüpheli işlem kapsamında uyum görevlisine
yapılan dahili bildirimler de gizlilik kapsamında
olduğundan, personelin bu yükümlülüğü ihlal etmeyecek şekilde çalışması için
gereken tedbirler yönetim kurulu ve uyum görevlisi tarafından alınır. Uyum görevlisinin görev, yetki ve
sorumlulukları MADDE 19 – (1) 16 ncı madde uyarınca atanacak
uyum görevlilerinin görev ve sorumlulukları şunlardır: a)
Yükümlünün Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan düzenlemelere uyumunu sağlamak
amacıyla gerekli çalışmaları yapmak ve Başkanlıkla gerekli iletişim ve
koordinasyonu sağlamak, b)
Kurum politikası ve prosedürlerini oluşturmak ve
kurum politikalarını yönetim kurulunun onayına sunmak, c)
Risk yönetimi politikasını oluşturmak, risk yönetimi faaliyetlerini yürütmek, ç)
İzleme ve kontrol politikalarını oluşturmak ve buna ilişkin faaliyetleri
yürütmek, d)
Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesine yönelik
eğitim programına ilişkin çalışmalarını yönetim kurulunun onayına sunmak ve
onaylanan eğitim programının etkin bir şekilde uygulanmasını sağlamak, e)
Kendisine iletilen veya resen öğrendiği şüpheli olabilecek işlemler hakkında
yetki ve imkânları ölçüsünde araştırma yaparak edindiği bilgi ve bulguları
değerlendirmek ve şüpheli olduğuna karar verdiği işlemleri Başkanlığa
bildirmek, f)
Bildirimlerin ve ilgili diğer hususların gizliliğinin sağlanmasına yönelik
gerekli tedbirleri almak, g)
İç denetim ve eğitim faaliyetlerine ilişkin bilgi ve istatistikleri düzenli
olarak tutmak ve bunları Yönetmelikte belirtilen sürelerde Başkanlığa
göndermek. (2)
Başkanlıkla gerekli iletişim ve koordinasyonun sağlanması kapsamında;
yükümlülerin Başkanlığa bilgi ve belge verme yükümlülüğü, uyum görevlisi
vasıtasıyla yerine getirilir. Kendisinden bilgi ve belge istenilen yükümlü,
söz konusu bilgi ve belgeleri Başkanlıkça belirlenen ve kendisine bildirilen
biçim ve yönteme uygun olarak vermek zorundadır. (3)
Uyum görevlisi, görev ve sorumluluklarını yerine getirirken iyi niyetli,
makul ve dürüst bir şekilde, tarafsız ve bağımsız bir irade ile hareket etmek
zorundadır. (4)
Yönetim kurulu, uyum görevlisinin bağımsız bir irade
ile karar verebilecek, yükümlü bünyesindeki tüm birimlerden kendi görev alanı
ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi talep edebilecek ve bunlara zamanında
erişebilecek yetkiyi haiz olmasını sağlar. Uyum görevlisinin görevinden
ayrılması MADDE 20 – (1) Uyum görevlisinin izin, hastalık ve benzeri
nedenlerle geçici olarak görevden ayrılması halinde kendisine vekalet edecek kişinin, 17 nci
maddenin birinci fıkrasında sayılan şartları ((d) bendi hariç) haiz olması
aranır. Vekalet edecek kişinin kimlik ve iletişim
bilgileri derhal Başkanlığa gönderilir. (2)
Uyum görevlisine vekalet eden kişi, uyum
görevlisinin tüm görev, yetki ve sorumluluklarını haizdir. Uyum görevlisi
görevinden ayrıldığı dönem itibarıyla yürütülen işlerden sorumlu olmaz. (3)
Uyum görevlisine bir takvim yılı içinde altmış günden fazla süre ile vekalet edilemez. (4)
Uyum görevlisinin bu Yönetmelik ile aranan şartları kaybetmesi veya bu
şartları haiz olmadığının sonradan anlaşılması veya görevinden ayrılması
halinde, yeni görevlendirme, 16 ncı madde
hükümlerine göre yükümlü tarafından en geç otuz gün içinde yapılarak
Başkanlığa bildirilir. Uyum görevlisi yeniden atanana kadar yukarıdaki
fıkralarda öngörülen usuller uygulanır. ALTINCI BÖLÜM Eğitim Eğitim politikası MADDE 21 – (1) Yükümlüler, kurum politikası kapsamında, eğitim
faaliyetlerinin işleyişi, gerçekleştirilmesinden kimlerin sorumlu olacağı,
eğitim faaliyetlerine katılacak personelin ve eğiticilerin belirlenmesi,
yetiştirilmesi ve eğitim yöntemleri gibi hususları içerecek bir eğitim
politikası oluştururlar. (2)
Eğitim politikasının amacı, Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve
tebliğlerle getirilen yükümlülüklere uyumun sağlanması, personelin kurum
politikası ve prosedürleri ile risk temelli yaklaşım
konularında sorumluluk bilincinin artırılarak bir kurum kültürü oluşturulması
ve personelin bilgilerinin güncellenmesidir. Eğitim faaliyetleri MADDE 22 – (1) Yükümlüler, suç gelirlerinin aklanmasının ve
terörün finansmanının önlenmesi amacıyla işletme büyüklüklerine, iş
hacimlerine ve değişen koşullara uyumlu olacak şekilde eğitim faaliyetleri
yürütmek zorundadır. (2)
Eğitim faaliyetleri uyum görevlisi gözetiminde ve koordinasyonunda yürütülür.
Yükümlüler eğitim faaliyetlerini, 23 üncü maddede belirtilen konuları
içerecek şekilde ve belirli bir eğitim programı dâhilinde yürütürler. Eğitim
programı uyum görevlisi tarafından ilgili birimlerin de katılımıyla
hazırlanır. Eğitim programının etkin bir şekilde uygulanması uyum görevlisi
tarafından gözetilir. (3)
Eğitim faaliyetleri, ölçme ve değerlendirme sonuçlarına göre ilgili
birimlerin de katılımıyla gözden geçirilir ve ihtiyaca göre düzenli
aralıklarla tekrarlanır. (4)
Yükümlüler, eğitim faaliyetlerinin kurum geneline yayılmasını temin edecek
şekilde; seminer ve paneller düzenlenmesi, çalışma grupları oluşturulması,
eğitim faaliyetlerinde görsel ve işitsel materyallerin kullanılması,
internet, intranet veya extranet
vb. üzerinden çalışan bilgisayar destekli eğitim programları gibi eğitim
yöntemlerinden yararlanırlar. Eğitim konuları MADDE 23 – (1) Yükümlüler tarafından personele verilecek
eğitimler asgari düzeyde; a)
Suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanı kavramları, b)
Suç gelirlerinin aklanmasının aşamaları, yöntemleri ve bu konuda örnek olay
çalışmaları, c)
Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörün finansmanının önlenmesi ile ilgili
mevzuat, ç)
Risk alanları, d)
Kurum politikası ve prosedürleri, e)
Kanun ve ilgili mevzuat çerçevesinde; 1)
Müşterinin tanınmasına ilişkin esaslar, 2)
Şüpheli işlem bildirimine ilişkin esaslar, 3)
Muhafaza ve ibraz yükümlülüğü, 4)
Bilgi ve belge verme yükümlülüğü, 5)
Yükümlülüklere uyulmaması halinde uygulanacak müeyyideler, f)
Aklama ve terörün finansmanı ile mücadele alanında uluslararası düzenlemeler, konularını içerir. Eğitim sonuçlarının bildirimi MADDE 24 – (1) Yükümlüler, uyguladıkları eğitim faaliyetlerine
ilişkin; a)
Eğitim tarihleri, b)
Eğitim verilen bölge veya iller, c)
Eğitim yöntemi, ç)
Toplam eğitim saati, d)
Eğitim verilen personelin sayısı ve toplam personel sayısına oranı, e)
Eğitim verilen personelin birim ve unvanlarına göre dağılımı, f)
Eğitimin içeriği, g)
Eğiticilerin unvanı ve uzmanlık alanları, ile ilgili bilgi ve istatistikleri, her yılın Mart ayının
sonuna kadar uyum görevlisi vasıtasıyla Başkanlığa bildirirler. Başkanlıkça düzenlenecek eğitim
faaliyetleri MADDE 25 – (1) Başkanlık, yükümlü çalışanlarının eğitimi
amacıyla, eğitim faaliyetleri düzenlemeye, internet üzerinden çalışan
bilgisayar destekli uzaktan eğitim programları oluşturmaya ve yükümlü
çalışanlarının bu programlara erişimini sağlayacak tedbirleri almaya
yetkilidir. (2)
Başkanlık ayrıca yükümlüler nezdinde eğitim verecek eğiticilerin eğitilmesine
yönelik eğitim programları düzenlemeye, bu programları başarı ile
tamamlayanlara eğitici sertifikası vermeye yetkilidir. Yükümlüler, eğitim
faaliyetlerinde görev alacak personelin, eğitici sertifikası verilen
kimselerden olmasına özen gösterirler. YEDİNCİ
BÖLÜM İç Denetim İç denetim MADDE 26 – (1) İç denetimin amacı, uyum programının bütününün
etkinliği ve yeterliği hususunda yönetim kuruluna güvence sağlamaktır. (2)
Yükümlüler, kurum politika ve prosedürlerinin, risk
yönetimi, izleme ve kontrol faaliyetleri ile eğitim faaliyetlerinin yeterli
ve verimli olup olmadığı, yükümlünün risk politikasının yeterliği ve
etkinliği, işlemlerin Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve
tebliğler ile kurum politika ve prosedürlerine uygun olarak yürütülüp
yürütülmediği hususlarının yıllık olarak ve risk temelli bir yaklaşımla
incelenmesini ve denetlenmesini sağlarlar. İç denetim faaliyetleri MADDE 27 – (1) İç denetim neticesinde ortaya çıkarılan
eksiklik, hata ve suistimaller ile bunların yeniden
ortaya çıkmasının önlenmesine yönelik görüş ve öneriler yönetim kuruluna
raporlanır. (2)
Denetimin kapsamı belirlenirken, izleme ve kontrol çalışmalarında tespit
edilen aksaklıklar ve risk içeren müşteriler, hizmetler ve işlemler denetim
kapsamına dahil edilir. (3)
Denetlenecek birimler ile işlemler belirlenirken yükümlünün işletme büyüklüğü
ve işlem hacmi göz önünde bulundurulur. Bu kapsamda, yükümlü tarafından
gerçekleştirilen işlemlerin tamamını temsil edebilecek nicelik ve nitelikte
birim ve işlemin denetlenmesi sağlanır. İç denetim sonuçlarının bildirimi MADDE 28 – (1) İç denetim faaliyeti kapsamında
gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin olarak; yükümlünün yıllık işlem hacmi,
toplam personel sayısı ve toplam şube, acente ve benzeri bağlı birimlerinin
sayısı, denetlenen şube, acente ve benzeri birimlerin sayısı, bu birimlerde
yapılan denetimlerin tarihleri, toplam denetim süresi, denetimde çalıştırılan
personel ve denetlenen işlem sayısına ilişkin bilgileri içeren istatistikler,
her yılın Mart ayı sonuna kadar uyum görevlisi tarafından Başkanlığa
bildirilir. ÜÇÜNCÜ
KISIM Münhasıran
Uyum Görevlisi Atanması Münhasıran uyum görevlisi
atayacak yükümlüler MADDE 29 – (1) Tedbirler Yönetmeliğinin 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasında sayılan yükümlülerden; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
ile kalkınma ve yatırım bankaları, bankalar dışında banka kartı veya kredi
kartı düzenleme yetkisini haiz kuruluşlar, kambiyo mevzuatında belirtilen
yetkili müesseseler, ödünç para verme işleri hakkındaki mevzuat kapsamındaki
finansman ve faktoring şirketleri, reasürans şirketleri, finansal kiralama şirketleri ve
sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde takas ve saklama hizmeti veren
kuruluşlar, bu Yönetmelikte bahsedilen uyum programını oluşturmaksızın idari
düzeyde uyum görevlisi atamak zorundadır. Bu madde uyarınca atanacak uyum
görevlisinin uhdesinde başka görevler de bulunabilir. (2)
Uyum görevlisi, yönetim kuruluna veya genel müdüre doğrudan bağlı olacak
şekilde görevlendirilir. Görevlendirmeye ilişkin karar, yetkililerce talep
edildiğinde ibraz edilmek üzere, yazılı olarak düzenlenir. Münhasıran uyum görevlisi olarak
atanacaklarda aranan şartlar MADDE 30 – (1) 29 uncu madde uyarınca uyum görevlisi olarak
atanacak kişilerde; 17 nci maddenin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen şartlar aranır. Münhasıran uyum görevlisi olarak
atanacakların görev, yetki ve sorumlulukları MADDE 31 – (1) 29 uncu madde uyarınca atanacak uyum
görevlilerinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: a)
Kendisine iletilen veya resen öğrendiği şüpheli olabilecek işlemler hakkında,
yetki ve imkânları ölçüsünde araştırma yaparak edindiği bilgi ve bulguları
değerlendirmek ve şüpheli olduğuna karar verdiği işlemleri Başkanlığa
bildirmek, b)
Şüpheli işlemlerin değerlendirilmesinde ve Başkanlığa bildirilmesinde iyi
niyetli, makul ve dürüst bir şekilde, tarafsız ve bağımsız bir irade ile
hareket etmek, bildirimlerin gizliliğinin sağlanmasına yönelik gerekli
tedbirleri almak, c)
Yükümlü bünyesindeki tüm birimlerden şüpheli işlemlerin değerlendirilmesi
kapsamında gerekli her türlü bilgi ve belgeyi talep etmek, ç)
Yükümlünün, Kanun ve Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğlerle
getirilen yükümlülüklere uyumunu sağlamak amacıyla eğitim, araştırma, geliştirme,
gözetim, izleme ve kontrol çalışmalarını yürütmek ve Başkanlık ile gerekli
iletişim ve koordinasyonu sağlamak. Münhasıran uyum görevlisi olarak atananların görevinden
ayrılması MADDE 32 – (1) Uyum görevlisinin izin, hastalık ve benzeri
nedenlerle geçici olarak görevden ayrılması halinde uyum görevlisine vekalet edecek kişinin, 30 uncu maddede sayılan şartları
haiz olması aranır. Vekaleten görevlendirmeye
ilişkin karar, yetkililerce talep edildiğinde ibraz edilmek üzere yazılı
olarak düzenlenir, kararda vekalet edilen dönem açıkça belirtilir. (2)
Uyum görevlisine vekalet eden kişi, uyum
görevlisinin tüm görev, yetki ve sorumluluklarını haizdir. Uyum görevlisi
görevinden ayrıldığı dönem itibarıyla yürütülen işlerden sorumlu olmaz. (3)
Uyum görevlisine bir takvim yılı içinde altmış günden fazla süre ile vekalet edilemez. (4)
Uyum görevlisinin Yönetmelikte aranan şartları kaybetmesi veya bu şartları
haiz olmadığının sonradan anlaşılması veya
görevinden ayrılması halinde, yeni görevlendirme, 29 uncu madde
hükümlerine göre yükümlü tarafından en geç otuz gün içinde yapılır. Uyum
görevlisi yeniden atanana kadar yukarıdaki fıkralarda öngörülen usuller
uygulanır. DÖRDÜNCÜ
KISIM Geçici ve
Son Hükümler Uyum görevlisi atanmasında süre GEÇİCİ MADDE 1 – (1) 4 ve 29 uncu maddeler uyarınca uyum görevlisi
atayacak olan yükümlüler, bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren en geç
otuz gün içerisinde uyum görevlisi atarlar. Bu atama işlemi
gerçekleştirilinceye kadar, şüpheli işlem bildirimlerinin, 3/6/1997
tarihli ve 97/9523 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Karaparanın Aklanmasının Önlenmesine Dair 4208 sayılı
Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ve ilgili Genel Tebliğler uyarınca
bildirilmesine devam olunur. Uyum görevlisi olarak çalışanların
atanmasında usul GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Bu Yönetmeliğin yayımlandığı tarih itibarıyla 3/6/1997 tarihli ve 97/9523 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile yürürlüğe konulan Karaparanın Aklanmasının
Önlenmesine Dair 4208 sayılı Kanunun Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliğin 14/A
maddesi uyarınca mevduat ve katılım bankalarında uyum görevlisi olarak
çalışanlar, 17 nci maddede yer alan şartları
taşımaları ve 16 ncı maddedeki usule uygun olarak
atanmaları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile kalkınma ve yatırım
bankalarında uyum görevlisi olarak çalışanlar ise 30 uncu maddede yer alan
şartları taşımaları ve 29 uncu maddedeki usule uygun olarak atanmaları
kaydıyla görevlerine devam edebilirler. Uyum programı oluşturulmasında
süre GEÇİCİ MADDE 3 – (1) 4 üncü maddede belirtilmiş olan yükümlüler, uyum
programlarını en geç 1/3/2009 tarihine kadar oluştururlar.
Uyum programı kapsamında belirlenen kurum politikalarına ilişkin belgeler de
aynı tarihe kadar Başkanlığa gönderilir. Yürürlük MADDE 33 – (1) Bu Yönetmelik 1/3/2009
tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 34 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. |
||||||