Enerji
Piyasası Düzenleme Kurumundan: ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 – 22/1/2003 tarihli ve 25001
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Şebeke Yönetmeliğinin 19
uncu maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "50
MW kurulu gücün altındaki termik ve hidroelektrik
üretim tesisleri bu şartların dışındadır. Rüzgâr enerjisine dayalı üretim
tesisleri için EK-18’de yer alan şebeke bağlantı kriterleri
geçerlidir." MADDE 2 – Aynı Yönetmeliğin 116 ncı
maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "İletim
sistemine bağlı rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesislerine ait aktif güç
tahminleri her gün 12:00’da takip eden 48 saat için
saatlik periyotlarda TEİAŞ’a sunulur." MADDE 3 – Aynı Yönetmeliğin 136 ncı
maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. "Rüzgâr
enerjisine dayalı üretim tesislerinin frekans kontrolüne katılmaları
istenmez." MADDE 4 – Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. "GEÇİCİ MADDE 10 – 31/12/2008 tarihi
itibarıyla geçici kabulü yapılan rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisleri
için bu Yönetmeliğin EK-18’inde belirlenen kriterler uygulanmaz." MADDE 5 – Aynı Yönetmeliğe ekteki EK-18
eklenmiştir. MADDE 6 – Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. MADDE 7 – Bu Yönetmelik hükümlerini Enerji Piyasası Düzenleme
Kurulu Başkanı yürütür. "EK 18 RÜZGAR ENERJİSİNE DAYALI ÜRETİM TESİSLERİNİN ŞEBEKE
BAĞLANTI KRİTERLERİ E.18.1
KAPSAM Bu kriterler, iletim sistemine bağlı rüzgâr enerjisine dayalı
üretim tesisleri ile kurulu gücü 10 MW ve üzerinde olan dağıtım sistemine
bağlı rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesislerine uygulanır. Bu ekte yer
almayan konular için bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri geçerlidir. E.18.2
RÜZGAR ENERJİSİNE DAYALI ÜRETİM TESİSLERİNİN ARIZA SONRASI SİSTEME KATKISI İletim
veya dağıtım sistemi bağlantı noktasındaki şebeke faz-faz geriliminin Şekil
E.18.2.1.’de verilen 1 numaralı ve 2 numaralı bölgelerde kaldığı süre
boyunca, herhangi bir fazda veya tüm fazlarda oluşan gerilim düşümlerinde
rüzgâr türbinleri şebekeye bağlı kalmalıdır.
Şekil E.18.2.1 Rüzgâr Türbinlerinin Arıza ve Arıza Sonrasında
Sağlaması Gereken Tepki Arıza
sırasında gerilim düşümünün 1 numaralı bölgede kaldığı durumlarda, rüzgâr
türbini aktif gücü, arıza temizlendikten hemen sonra saniyede nominal gücünün %20’si oranında artırılarak, üretebilecek
maksimum aktif güç değerine ulaşmalıdır. Arıza
sırasında gerilim düşümünün 2 numaralı bölgede kaldığı durumlarda ise, rüzgâr
türbini aktif gücü, arıza temizlendikten hemen sonra saniyede nominal gücünün %5’i oranında artırılarak, üretebilecek
maksimum aktif güç değerine ulaşmalıdır. Gerilim
dalgalanmalarında, rüzgâr türbinlerinin vermesi gereken reaktif güç tepkisi
Şekil E.18.2.2 de verilmiştir.
Şekil E.18.2.2 Gerilim dalgalanmalarında, rüzgâr türbinlerinin
vermesi gereken reaktif güç tepkisi Şebeke
geriliminde meydana gelen %10’a kadar olan dalgalanmalarda rüzgâr türbini
herhangi bir tepki vermeyecektir. Bu sınırın üzerindeki dalgalanmalarda, nominal gerilimin %1’lik değişimi için nominal akımın
%2’si oranında reaktif akım desteği gerekmektedir (Şekil E.18.2.2). Bu destek
20 milisaniye içinde gerçekleşmeli ve Şekil E.18.2.1 de görüldüğü gibi bu
desteği 3 saniye boyunca sürdürmelidir. E.18.3
AKTİF GÜÇ KONTROLÜ İletim
sistemine bağlı rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesislerinde Yönetmeliğin 134
üncü maddesinde tanımlanan acil durumlarda aktif güç kontrolü
yapılabilecektir. Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisinin aktif güç çıkışı,
gerektiğinde TEİAŞ tarafından gönderilecek sinyallerle, tesisin toplam kurulu
gücünün %20-%100’ü arasında otomatik olarak kontrol edilebilir olmalıdır. Bu
kapsamda; a)
Kurulu gücü 100 MW ve altında olan rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisleri
için, yük alma/atma hızı dakikada kurulu gücün %5’i kadar olmalıdır. b)
Kurulu gücü 100 MW’ın üzerinde olan rüzgâr
enerjisine dayalı üretim tesisleri için, yük alma/atma hızı dakikada kurulu
gücün %4’ü kadar olmalıdır. E.18.4
FREKANS TEPKİSİ Rüzgâr
türbinleri bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde belirtilen frekans aralıkları
ve çalışma sürelerini sağlamalıdır. Bu
çalışma şartlarına ilave olarak, şebeke frekansının 50.2
Hz’in üzerinde olduğu durumlarda ilave rüzgâr
türbini devreye girmemelidir. Rüzgâr
türbini frekans tepkisi Şekil E.18.4.1’de verilen güç-frekans eğrisi
sınırları içinde kalacak şekilde olmalıdır.
Şekil E.18.4.1 – Rüzgâr Türbini
Güç-Frekans Eğrisi Rüzgâr
türbini, şebeke frekansı 47.5-50.3 Hz aralığında
olduğu sürece emreamade gücünün tamamını
üretebilecek özellikte olmalıdır. Şebeke frekansının 50.3
Hz’in üzerine çıkması durumunda ise Şekil E.18.4.1
de verilen eğriyi takip ederek her 100 mHz frekans
artışı için emreamade gücünün %5’i oranında yük
atabilmelidir. E.18.5
REAKTİF GÜÇ KAPASİTESİ Rüzgâr
enerjisine dayalı üretim tesisi iletim sistemi bağlantı noktasında, Şekil
E.18.5.1’de koyu çizgilerle belirtilen sınırlar dâhilindeki güç faktörü
değerleri için her noktada çalışabilir olmalıdır.
Şekil E.18.5.1 – Rüzgâr Santralı Reaktif Güç Kapasite Eğrisi Şebekeye
bağlı trafonun kademe oranları, Şekil E.18.5.2’de Z noktasında şebeke gerilim
aralığındaki (nominal gerilimin ±%10’u) her gerilim
değeri için Y noktasında nominal gerilimi sağlamalıdır.
Şekil E.18.5.2 – Rüzgâr Santralı Gerilim Ayar Noktaları. E.18.6 RÜZGÂR
ENERJİSİNE DAYALI ÜRETİM TESİSİ ŞEBEKE BAĞLANTI TRAFOSU İletim
sistemine doğrudan bağlı rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesislerinin şebeke
bağlantı trafoları yük altında otomatik kademe değiştirme özelliğine sahip
olmalıdır. Trafoların sahip olması gerekli diğer özellikler bu yönetmelik ve
Elektrik İletim Sistemi Arz Güvenilirliği ve Kalitesi Yönetmeliği’nde
tanımlanmaktadır. E.18.7 RÜZGÂR
ENERJİSİNE DAYALI ÜRETİM TESİSLERİNCE TEİAŞ’A SAĞLANACAK BİLGİLER Rüzgâr
enerjisine dayalı üretim tesisi için TEİAŞ’a
yapılan bağlantı anlaşması başvurusunda aşağıdaki bilgiler TEİAŞ’a sunulur: 1.
Bölgesel 1/25.000’lik coğrafik harita üzerinde tesis edilecek rüzgâr
enerjisine dayalı üretim tesisi ve rüzgâr türbinlerinin yerinin coğrafi koordinatları . 2.
Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisinin MWe
olarak toplam kurulu güç kapasitesi. 3.
Rüzgâr türbinlerinin sayısı ve her bir rüzgâr türbininin MWe
cinsinden nominal gücü ve tipi (asenkron, senkron). 4.
Türbinlerin şebekeye bağlantı şekli (doğrudan bağlı; çift uyartımlı
asenkron jeneratör, AC/DC/AC çeviricili senkron
jeneratör). 5.
Rüzgâr türbinlerinin minimum ve maksimum rüzgâr hızı değerlerindeki işletim
durumu (rüzgâr hızına göre rüzgâr türbinlerindeki üretim değişimini gösteren
grafikler). 6.
Gerilim ve akım harmonikleri ile fliker etkisini sınırlandırmak üzere kurulacak
sistemlerin tipi ve etiket değerleri. 7.
Sistem etütlerinde kullanılmak üzere tesis edilecek olan rüzgâr türbinlerinin
statik ve dinamik modelleri. 8.
TEİAŞ tarafından ihtiyaç duyulan diğer veriler." |
||||||
