Çevre ve
Orman Bakanlığından: KİMYASALLARIN
ENVANTERİ VE KONTROLÜ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ
BÖLÜM Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı;
kimyasalların insan sağlığı ve çevre üzerinde yaratabileceği olumsuz etkilere
karşı etkin koruma sağlamak üzere envanter oluşturulmasına ve kontrolüne
ilişkin idari ve teknik usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik; a) Mevcut ve yeni maddelere ilişkin bilgi
toplanmasını, sunulmasını ve erişebilirliğini, b) Mevcut ve yeni maddelerin insan sağlığı ve çevre
üzerine olabilecek muhtemel risklerinin kontrolü ilkelerini kapsar. (2) Bu Yönetmelik, a) Herhangi bir işleme veya sürece girmemesi koşuluyla
transit geçişteki gümrük denetimine tabi maddeleri, b) Askeri amaçlı kullanım için üretilen veya ithal
edilen maddeleri kapsamaz. Dayanak MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelik, 9/8/1983
tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu’na ve 1/5/2003 tarihli ve 4856 sayılı
Çevre ve Orman Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’a dayanılarak
hazırlanmıştır. Tanımlar MADDE
4 – (1) Bu Yönetmeliğin
uygulanmasında; a) Bakanlık: Bu Yönetmeliğin uygulanmasından sorumlu olan
Çevre ve Orman Bakanlığını, b) CAS Numarası: “Kimyasal Kuramlar Servisi”
tarafından verilen numarayı, c) EC Numarası: Maddenin yapısal özelliğine göre
Avrupa Komisyonunca verilmiş olan numarayı, ç) EINECS: 18 Eylül 1981 tarihi itibariyle Avrupa Topluluğu
Piyasasında yer alan bütün maddelerin tanımlayıcı listesi, Avrupa Mevcut
Ticari Kimyasal Maddeler Envanteri’ni, d) ELINCS: 18 Eylül 1981’den sonra Avrupa Topluluğu
Piyasasına arz edilen ve Avrupa Komisyonu’na bildirimi yapılması suretiyle
bir ELINCS numarası tahsis edilen bütün yeni maddeleri, Avrupa Bildirimi
Yapılmış Kimyasal Maddeler Listesi’ni, e) Elleçleme: Maddenin veya müstahzarın asli
niteliklerini değiştirmeden istiflenmesi, yerinin değiştirilmesi, büyük
kaplardan küçük kaplara aktarılması, kapların yenilenmesi veya tamiri,
havalandırılması, kalburlanması, karıştırılması ve benzeri işlemleri, f) Güvenlik: Tehlikeli maddelerin ve müstahzarların
kontrol altına alınamayan risklerinden uzak olmayı, g) IUPAC: Maddenin “Uluslararası Temel ve Uygulamalı
Kimya Birliği” tarafından verilen adını, ğ) İthalat: Yurtdışından Türkiye Gümrük Bölgesine
madde ve/veya müstahzar getirilmesini, h) İthalatçı: Kendi ihtiyacını karşılamak veya
piyasaya arz etmek üzere madde ve/veya müstahzarın ithalatını gerçekleştiren
gerçek ve tüzel kişileri, ı) Madde: Doğal halde bulunan veya bir üretim sonucu
elde edilen, içindeki, kararlılığını sağlamak üzere kullanılan katkı
maddeleri ile üretim işleminden kaynaklanan safsızlıklar dâhil, fakat yine
içindeki, kararlılığını ve yapısını etkilemeden uzaklaştırılabilen çözücüler
hariç, kimyasal elementleri ve bunların bileşiklerini, i) Mevcut madde: EINECS’te listelenen herhangi bir
maddeyi, j) Müstahzar: En az iki veya daha çok maddeden oluşan
karışım veya çözeltileri, k) Risk: Tehlikeli maddelerin ve müstahzarların
kullanım şartlarında ve/veya tehlikeli maddelere ve müstahzarlara maruz
kalınması halinde, maddelerin ve müstahzarların çevre ve insan sağlığına
zarar verme olasılığını ve zararın ciddiyet derecesini, l) Risk azaltma önerileri: Maddenin piyasaya arzı da
dâhil insan sağlığı ve/veya çevreye olan risklerinin azaltılmasına yönelik
alınacak önlemlerle ilgili önerileri, m) Üretici: Kimyasal element ve/veya bileşiklerini
veya bunların karışım ve/veya çözeltilerini kullanarak, herhangi bir
yöntemle, herhangi bir formda tehlikeli madde veya müstahzarı ticari adını
veya markasını vermek suretiyle hazırlayan ve/veya hazırlatan gerçek ve tüzel
kişileri, n) Üretim: Katı, sıvı veya gaz halinde tecrit edilmiş
maddelerin üretimini, o) Yeni madde: ELINCS’te listelenen herhangi bir
maddeyi ifade eder. Tehlikeli
maddeler ve müstahzarlar MADDE
5 – (1) Aşağıda yer alan maddeler ve
müstahzarlar insan sağlığına ve çevreye tehlikeli olarak kabul edilir: a) Patlayıcı maddeler ve müstahzarlar: Atmosferik
oksijen olmadan da ekzotermik tepkimeye girebilen ve böylece hızla gaz
çıkışına sebep olan ve belirli test koşullarında patlayan, çabuk parlayan
veya kısmen kapatıldığında ısınarak kendiliğinden patlayan katı, sıvı,
macunumsu veya jelatinimsi haldeki maddeler ve müstahzarlar, b) Oksitleyici maddeler ve müstahzarlar: Diğer
maddelerle özellikle de yanıcı maddelerle temasında önemli ölçüde ekzotermik
tepkimeye neden olan maddeler ve müstahzarlar, c) Çok kolay alevlenir maddeler ve müstahzarlar: Çok
düşük parlama noktası ve düşük kaynama noktasına sahip sıvı haldeki maddeler
ve müstahzarlar ile oda sıcaklığı ve basıncı altında hava ile temasında
alevlenebilen, gaz haldeki maddeler ve müstahzarlar, ç) Kolay alevlenir maddeler ve müstahzarlar: 1) Herhangi bir enerji uygulaması olmadan, ortam
sıcaklığında, hava ile temasında ısınabilen ve sonuç olarak alevlenebilen
maddeler ve müstahzarlar, 2) Ateş kaynağı ile kısa süreli temasta hemen
yanabilen ve ateş kaynağının uzaklaştırılmasından sonra da yanmaya devam eden
veya yanıp kül olan katı haldeki maddeler ve müstahzarlar, 3) Çok düşük parlama noktasına sahip olan sıvı haldeki
maddeler ve müstahzarlar, 4) Su veya nemli hava ile temasında, tehlikeli miktarlarda,
çok kolay alevlenir gaz yayan maddeler ve müstahzarlar, d) Alevlenir maddeler ve müstahzarlar: Düşük parlama
noktasına sahip sıvı haldeki maddeler ve müstahzarlar, e) Çok toksik maddeler ve müstahzarlar: Çok az
miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deri yoluyla
emildiğinde ölüme veya insan sağlığında akut veya kronik hasarlara neden olan
maddeler ve müstahzarlar, f) Toksik maddeler ve müstahzarlar: Az miktarlarda
solunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deri yoluyla emildiğinde ölüme
veya insan sağlığı üzerinde akut veya kronik hasarlara neden olan maddeler ve
müstahzarlar, g) Zararlı maddeler ve müstahzarlar: Solunduğunda,
ağız yoluyla alındığında veya deri yoluyla emildiğinde ölüme veya insan
sağlığında akut veya kronik hasarlara neden olan maddeler ve müstahzarlar, ğ) Aşındırıcı maddeler ve müstahzarlar: Canlı doku ile
temasında, dokunun tahribatına neden olabilen maddeler ve müstahzarlar, h) Tahriş edici maddeler ve müstahzarlar: Cilt veya
mukoza ile ani, uzun süreli veya tekrarlanan temasında iltihaplanmaya yol
açabilen maddeler ve müstahzarlar, ı) Hassaslaştırıcı maddeler ve müstahzarlar:
Solunduğunda, cilde nüfuz ettiğinde aşırı derecede hassasiyet meydana
getirebilen ve daha sonra maruz kalınması durumunda karakteristik ters
etkilerin ortaya çıkmasına neden olan maddeler ve müstahzarlar, i) Kanserojen maddeler ve müstahzarlar: Solunduğunda,
ağız yoluyla alındığında veya deriye nüfuz ettiğinde kanser oluşumuna neden
olan veya kanser vakalarını arttıran maddeler ve müstahzarlar, j) Mutajen maddeler ve müstahzarlar: Solunduğunda,
ağız yoluyla alındığında veya deriye nüfuz ettiğinde kalıtımsal genetik
bozukluklara yol açabilen veya bu vakaları arttıran maddeler ve müstahzarlar, k) Üreme sistemine toksik etkisi olan maddeler ve
müstahzarlar: Solunduğunda, ağız yoluyla alındığında, deriye nüfuz ettiğinde
erkek ve dişilerin üreme fonksiyon ve kapasitelerini azaltan ve/veya doğacak
çocukta kalıtımsal olmayan olumsuz etkiler meydana getiren veya olumsuz
vakaları arttıran maddeler ve müstahzarlar, l) Çevre için tehlikeli maddeler ve müstahzarlar:
Çevre ortamına girdiklerinde çevrenin bir veya birkaç unsuru için kısa veya
uzun süreli tehlikeler gösteren maddeler ve müstahzarlar. İKİNCİ
BÖLÜM Genel
Hükümler Genel
ilkeler MADDE
6 – (1) Piyasaya arz edilen maddeler
hakkında veri toplanması, önceliklendirilmesi ve kontrolünün sağlanması
esastır. (2) Tehlikeli maddelerin insan sağlığı ve çevre
üzerine sebep olabileceği riskleri azaltarak insan sağlığı ve çevre açısından
yeterli seviyede koruma sağlanması esastır. ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM Envanter
Oluşturulması Yüksek
miktarda üretilen veya ithal edilen maddelere ilişkin veri sağlanması MADDE
7 – (1) 10 uncu maddenin birinci
fıkrasında belirtilen uygulama saklı kalmak şartıyla, Yönetmeliğin yürürlüğe
girdiği tarihten üç yıl öncesine kadar, mevcut maddeleri ve yeni maddeleri
yılda bin ton veya üzerinde üretenler veya kendi halinde veya müstahzar
içinde ithal edenler, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak, ek-2’de
ayrıntıları verilen aşağıdaki bilgileri Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden
itibaren on iki ay içerisinde Bakanlığa iletir. Üreticiler ve ithalatçılar
(d) bendinden (h) bendine kadar olan mevcut bütün bilgileri elde etmek için
gerekli araştırmaları yapar ve Bakanlığa iletir. Üreticiler ve ithalatçılar
mevcut olmayan bilgiler için hayvanlar üzerinde test yapmak zorunda değildir. a) Maddenin adı, EC numarası ve CAS numarası, b) Üretilen veya ithal edilen maddenin miktarı, c) Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların Sınıflandırılması,
Ambalajlanması ve Etiketlenmesi Hakkında Yönetmeliğin ek-2’sine göre, tehlike
sınıfı, tehlike sembolü, risk ibareleri ve güvenlik ibareleri de dâhil olmak
üzere, sınıflandırılması, ç) Maddenin öngörülen kullanım alanları hakkında
bilgileri, d) Maddenin fiziko-kimyasal özellikleri hakkında
veriler, e) Maddenin çevresel ortamlar arasındaki hareketi ve
davranışı hakkında veriler, f) Maddenin ekotoksisitesi hakkında veriler, g) Maddenin akut ve subakut toksisitesi hakkında
veriler, ğ) Maddenin kanserojenik, mutajenik ve/veya üreme
sistemine toksik etkisi hakkında veriler, h) Maddenin risk değerlendirmesinde kullanılabilecek
diğer ilgili bilgiler. (2) Bakanlık, yılda bin ton ve üzerinde üretilen,
kendi halinde veya müstahzar içerisinde ithal edilen maddeleri kapsayan
listeyi yayımlar. Düşük
miktarda üretilen veya ithal edilen maddelere ilişkin veri sağlanması MADDE
8 – (1) Bu Yönetmeliğin 10 uncu
maddesinin birinci fıkrasında belirtilen uygulama saklı kalmak şartıyla,
Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl öncesine kadar,
mevcut maddeleri ve yeni maddeleri yılda bir ton veya üzerinde ancak bin
tondan fazla olmayan miktarlarda üretenler veya kendi halinde veya müstahzar
içinde ithal edenler, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasına uygun olarak, ek-3’te
ayrıntıları verilen aşağıdaki bilgileri bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden
itibaren 12 ay içinde Bakanlığa iletir: a) Maddenin adı, EC numarası ve CAS numarası, b) Üretilen veya ithal edilen maddenin miktarı, c) Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların
Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmeliğin
ek-2’sine göre, tehlike sınıfı, tehlike sembolü, risk ibareleri ve güvenlik
ibareleri de dahil olmak üzere, sınıflandırılması, ç) Maddenin öngörülen kullanım alanları hakkında
bilgiler. (2) Bakanlık, birinci fıkraya göre veri sağlayan
üretici veya ithalatçılardan, maddelerin risk değerlendirmesi ile ilgili ek-2
çerçevesinde, fiziko-kimyasal özellikler, toksikolojik özellikler ve
ekotoksikolojik özellikler ile ilgili ilave bilgileri talep edebilir. İstisnalar MADDE
9 – (1) Ek-1’de listelenen maddeler
7 nci ve 8 inci madde koşullarından muaftırlar. Veri
sağlama usulleri MADDE
10 – (1) Bir maddenin birden fazla
üretici tarafından üretilmesi veya ithal edilmesi durumunda, 7 nci madde ve 8
inci maddenin ikinci fıkrasında istenen bilgiler, ilgili üretici veya
ithalatçıların anlaşmaları durumunda, onların adına bir üretici veya
ithalatçı tarafından verilebilir. Bununla beraber diğer üretici ve
ithalatçılar, ek-2’de 1.1’den 1.19’a kadar yer alan verileri verirler ve
kendileri adına başvuruda bulunan üretici veya ithalatçıyı referans olarak
belirtirler. (2) Üretici veya ithalatçılar, 7 nci madde ve 8 inci
maddenin birinci fıkralarında belirtilen bilgileri vermek için, Bakanlığın
internet sayfasındaki özel program paketini kullanırlar. Verilen
bilgilerin güncellenmesi MADDE
11 – (1) 7 nci ve 8 inci maddelere
göre bilgi sağlayan üretici ve ithalatçılar; a) Maddenin, insan ve çevrenin maddeye maruziyet
tipinde, formunda, şiddetinde veya süresinde değişiklik yapan yeni kullanım
alanının ortaya çıkması, b) Maddenin risk değerlendirmesiyle ilgili,
fiziko-kimyasal, toksikolojik veya ekotoksikolojik özellikleri hakkında yeni
verilerin elde edilmesi, c) Tehlikeli Maddelerin ve Müstahzarların
Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmeliğe göre
maddenin geçici olarak sınıflandırılmasında değişiklik olması, ç) Madde hakkında insan ve çevre için ciddi risk
oluşturabileceği sonucuna varılacak yeni bilgilerin elde edilmesi durumlarında ilgili değişiklikleri, bir ay içerisinde
Bakanlığa bildirir. (2) Üretici veya ithalatçı ayrıca her üç yılda bir,
ek-2 veya ek-3’te belirtilen miktarlarda değişiklik olması durumunda 7 nci ve
8 inci maddeye göre sağlanan üretim ve ithalat miktarıyla ilgili bilgileri
Bakanlığa iletir. Verilerin
gizliliği MADDE
12 – (1) Üretici veya ithalatçı, 7
nci, 8 inci ve 11 inci maddelere göre sağlanan bilgilerin açıklanmasının
kendisine endüstriyel veya ticari olarak zarar vereceğini düşünüyorsa, bu
bilgilerin üçüncü kişilere açıklanmamasını yazılı olarak Bakanlıktan talep
edebilir. Üretici veya ithalatçı daha önce gizli olarak kabul edilmiş bilgiyi
kendisi açıklarsa, bu durumu Bakanlığa bildirir. (2) Endüstriyel ve ticari gizlilik aşağıdaki konular
için geçerli değildir: a) Maddenin EINECS ve ELINCS’te verilen adı, b) Üretici ve ithalatçının adı, c) Maddenin fiziko-kimyasal özellikleri ve çevresel
ortamlar arasındaki hareketi ve davranışı hakkında veriler, ç) Toksikolojik ve ekotoksikolojik testlerin özetleri
ve özellikle kanserojenik, mutajenik ve/veya üreme sistemine toksik etkisi
hakkında veriler, d) Madde tayini ve acil müdahale yöntemleri ve
alınması gerekli önlemler ile ilgili bilgiler, e) Hayvanlar üzerinde yapılmış deneyler veya gereksiz
tekrarını önleyecek bilgiler, f) Tehlikeli maddelerin çevresel ortamlara salınması
durumunda, söz konusu tehlikeli maddelerin saptanmasının yanı sıra insanların
bu maddelere doğrudan maruz kalmasının belirlenmesini mümkün kılan analitik
yöntemler. (3) Bakanlık, birinci fıkraya bağlı olarak, gizlilik
başvurusunu aldıktan sonra on beş gün içerisinde başvuruyu yapan kişiyi karar
hakkında bilgilendirir. (4) Gizlilik başvurusunun kabulü Bakanlığın yazılı
onayına tabidir. Öncelik
listesi MADDE
13 – (1) Üretici ve ithalatçılardan
7 nci ve 8 inci maddelere göre sağlanan bilgilere dayanarak, Bakanlık, insan
ve çevreye olan potansiyel etkilere sahip olmaları nedeniyle dikkat
gerektiren öncelikli madde veya madde grupları için bir öncelik listesi
hazırlayıp yayınlar. (2) Öncelik listesinin hazırlanmasında aşağıdaki
hususlar göz önünde bulundurulur: a) Maddenin insan ve çevre üzerindeki etkileri, b) İnsan ve çevrenin maddeye olan maruziyeti, c) Maddenin insan ve çevre üzerindeki etkileri hakkındaki
veri yetersizliği, ç) Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler
ve uluslararası kuruluşlar bünyesinde yapılan çalışmalar, d) Tehlikeli maddeler hakkındaki diğer ulusal mevzuat. (3) Madde, kronik etkiye sahipse, özellikle
kanserojen, üreme sistemine toksik ve/veya mutajen etkisi varsa veya bu
etkileri arttırıcı olarak biliniyor veya şüphe uyandırıyorsa, bu maddelere
özel önem verilir. DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM Maddelerin
İnsan ve Çevreye Olan Risklerinin Değerlendirilmesi Öncelik
listesinde yer alan maddeler için risk değerlendirilmesi MADDE
14 – (1) Bakanlık, 13 üncü maddenin
birinci fıkrasında belirtilen öncelik listesinde yer alan maddeler için risk
değerlendirmesi yapar. Bu ilk değerlendirmeye dayanarak, 7 nci ve 8 inci
maddelere göre madde hakkında bilgi sağlayan üretici veya ithalatçı, listenin
yayınlanmasından sonra, Bakanlıkça belirlenecek usul çerçevesinde Bakanlığın
yazılı talebine dayalı olarak, Bakanlıkça belirlenen süre içerisinde istenen
bilgileri, istenmişse ilave test sonuçlarını Bakanlığa verir. BEŞİNCİ
BÖLÜM Son
Hükümler Yürürlük
MADDE
15 – (1) Bu Yönetmelik yayımı
tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE
16 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre ve Orman Bakanı yürütür. Ekleri
İçin Tıklayınız |
||||||