|
Tarım ve Köyişleri
Bakanlığından:
TÜRK GIDA KODEKSİ
BULGUR TEBLİĞİ
(TEBLİĞ NO: 2009/24)
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı,
bulgurun tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretilmesini,
muhafaza edilmesini, depolanmasını, taşınmasını ve pazarlanmasını sağlamak
üzere taşıması gereken özelliklerini belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, buğdaydan
yapılan bulguru kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 27/5/2004 tarihli ve 5179 sayılı Gıdaların Üretimi,
Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulü Hakkında Kanun’un 7 nci ve 8 inci
maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğde geçen;
a) Bulgur: Buğdayların (Triticum durum, Triticum aestivum, Triticum monococcum, Triticum dicoccon) tekniğine uygun olarak temizlenmesi,
pişirilmesi, kurutulması ve istendiğinde kabuğundan ayrılarak kırılması ile
elde edilen ürünü,
b) Çeşni maddesi: Bulgura
katılan sebze ve işlenmiş sebze ürünleri, baklagil
ve tahıl ürünleri ve bunların lifleri, baharat ile tat vericiler ve
benzerlerini,
c) Çeşnili bulgur: Çeşni
maddelerinin katılması ile elde edilen bulguru,
ç) Esmer bulgur: Kırmızı ekmeklik buğdaydan elde edilen bulguru,
d) Kusurlu tane: Aşağıda tanımı
verilen,
1) Beyazlı bulgur tanesi: İç
kısmı beyaz renkte olan ve yeterince pişmemiş bulgur tanesini,
2) Kızıl bulgur tanesi: Esmer
bulgur dışındaki bulgurlarda, kızıl ve kırmızı renkte olan bulgur tanesini,
3) Bozuk tane: Küflenmiş,
çürümüş, ekşimiş, acımış, topaklanmış, böcek yenikli, lekelenmiş ve kendine
özgü pişmiş buğday kokusunu kaybetmiş taneyi,
e) Su: 17/2/2005
tarihli ve 25730 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim Amaçlı
Sular Hakkında Yönetmelikte yer alan özelliklere uygun insani tüketim
amaçlı suları,
f) Yabancı madde: Bulgur tanesi
dışındaki yabancı tohumlar, saman gibi organik maddeler ile taş, kum gibi
inorganik maddeleri,
ifade
eder.
Ürün özellikleri
MADDE 5 – (1) Bu Tebliğ kapsamındaki
ürünlerin özellikleri aşağıda verilmiştir:
a) Bulgur kendine has renk,
tat, koku ve görünüşte olmalı, acılaşmış, ekşimiş, kokuşmuş, küflenmiş
olmamalı, yabancı bir tat ve koku, böcek ve böcek parçaları ile
kalıntıları, yumurtaları, hayvansal artıklar ve metal parçaları
içermemelidir.
b) Bulgurun fiziksel ve
kimyasal özellikleri Ek-1’ de verilmiştir.
c) Bulgur, pilavlık ve köftelik
bulgur olarak ikiye ayrılır. Pilavlık bulgur tane iriliğine göre; pilavlık tane
bulgur, iri pilavlık bulgur, pilavlık bulgur ve ince pilavlık bulgur olmak
üzere dört, köftelik bulgurlar ise tane iriliğine göre; köftelik bulgur ve
köftelik ince bulgur olmak üzere iki gruba ayrılır. Bulgurların tane
irilikleri Ek-2’ ye uygun olmalıdır.
Katkı maddeleri
MADDE 6 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer
alan ürünlerde, katkı maddesi ve renklendiriciler kullanılmaz.
Bulaşanlar
MADDE 7 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer
alan ürünlerdeki bulaşan miktarları, 17/5/2008
tarihli ve 26879 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda
Maddelerindeki Bulaşanların Maksimum Limitleri Hakkında Tebliğ hükümlerine
uygun olmalıdır.
Pestisit kalıntıları
MADDE 8 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer
alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları, 29/7/2008 tarihli ve 26951 mükerrer sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi-Gıda Maddelerinde Bulunmasına İzin
Verilen Pestisitlerin Maksimum Kalıntı Limitleri
Tebliği’nde yer alan hükümlere uygun olmalıdır.
Hijyen
MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan
ürünler Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Gıda Hijyeni bölümünde yer alan
genel kurallara uygun olarak üretilmeli ve 6/2/2009
tarihli ve 27133 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi
Mikrobiyolojik Kriterler Tebliği’ne uygun olmalıdır.
Ambalajlama, etiketleme ve işaretleme
MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer
alan ürünlerin ambalajlanması, etiketlenmesi ve işaretlenmesinde "Türk
Gıda Kodeksi Yönetmeliği"nin Ambalajlama ve Etiketleme - İşaretleme
Bölümü ile 25/8/2002 tarihli ve 24857 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi – Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme
ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği’nde yer alan hükümlerin
yanı sıra aşağıdaki kurallara da uyulmalıdır:
a) Ürüne ait çeşit adı ve bu
Tebliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen tane
iriliğine göre isimlendirme, etiket üzerinde belirtilmelidir. Köftelik
bulgurlar için “kısırlık”, köftelik
ince bulgurlar için ise “çiğ köftelik” ifadeleri etiket üzerinde yer
alabilir.
b) Çeşni ilavesiyle üretilen
bulgurlarda ürün adı, çeşni adı ile birlikte belirtilmelidir.
c) Ürün etiketi üzerinde, ürün
adı ile aynı yüzde, ürüne ait çeşit adıyla en az aynı puntoda olmak üzere;
bulgurun elde edildiği buğday türü (Durum buğdayı, beyaz ekmeklik buğday,
kırmızı ekmeklik buğday, kaplıca buğdayı) belirtilmelidir.
ç) Kırmızı ekmeklik buğdaydan
elde edilen bulgurlarda, “esmer” ifadesi ürün adı ile birlikte
kullanılabilir.
Taşıma ve depolama
MADDE 11 – (1) Bu Tebliğde yer alan
ürünlerin depolanmasında ve taşınmasında Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin
Gıdaların Taşınması ve Depolanması Bölümündeki kurallara uyulmalıdır.
Numune alma ve analiz yöntemleri
MADDE 12 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer
alan ürünlerden Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nin Numune Alma ve Analiz
Metotları bölümünde belirtilen kurallara uygun olarak numune alınmalı,
ulusal veya uluslararası kabul görmüş analiz metotları uygulanmalıdır.
Tescil ve denetim
MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ kapsamında yer
alan ürünleri üreten ve satan işyerleri; tescil ve izin, ithalat işlemleri,
kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu
hükümlerin uygulanması ile ilgili denetim ve hükümlere uymayan işyerleri
hakkında gerekli işlemler 27/5/2004 tarihli ve
5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanuna göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından yapılır.
Yürürlükten kaldırılan mevzuat
MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ ile, 14/2/1995 tarihli ve 22202 sayılı Resmî Gazete'de
yayımlanarak yürürlüğe giren TS 2284 Bulgur Standardı mecburi uygulamadan
kaldırılmıştır.
Uyum zorunluluğu
GEÇİCİ MADDE 1
– (1) Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamındaki
ürünleri üreten ve satan işyerleri bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren
bir yıl içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır.
Yürürlük
MADDE 15 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini
Tarım ve Köyişleri Bakanı yürütür.
EK-1
BULGURUN FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
|
Özellikler
|
Değer
|
|
Pilavlık
|
Köftelik
|
|
Bulgur
|
Çeşnili Bulgur
|
Esmer Bulgur
|
Bulgur
|
Çeşnili Bulgur
|
Esmer Bulgur
|
|
Kusurlu tane
Beyazlı
bulgur tanesi, %
(m/m), en çok
Kızıl bulgur tanesi, % (m/m), en çok
Bozuk tane, % (m/m), en çok
Toplam yabancı madde % (m/m), en çok
-Taş, kum gibi
inorganik maddeler % (m/m), en çok
|
1
1
Bulunmamalıdır
0,5
0,1
|
1
1
Bulunmamalıdır
0,5
0,1
|
1
Aranmaz
Bulunmamalıdır
0,5
0,1
|
1
1
Bulunmamalıdır
0,5
0,1
|
1
1
Bulunmamalıdır
0,5
0,1
|
1
Aranmaz
Bulunmamalıdır
0,5
0,1
|
|
Rutubet, % (m/m), en çok
|
13
|
13
|
13
|
13
|
13
|
13
|
|
Toplam kül*, % (m/m), en çok
|
2,0
|
2,5
|
2,0
|
2,0
|
2,5
|
2,0
|
|
Suya geçen madde*, % (m/m), en çok
|
10
|
12
|
10
|
Aranmaz
|
Aranmaz
|
Aranmaz
|
|
Protein*, % (m/m), en az
|
11
|
11
|
11
|
11
|
11
|
11
|
|
* Değerler kuru madde üzerinden verilmiştir.
|
EK-2
BULGURUN TANE İRİLİKLERİ
|
Özellikler
|
Değer
|
|
Pilavlık
Bulgurlar
|
Köftelik Bulgurlar
|
|
Tane Bulgur
|
İri Pilavlık
|
Pilavlık
|
İnce Pilavlık
|
Köftelik
|
İnce Köftelik
|
|
3,50 mm’lik kare delikli tel elek altına
geçen kısım % (m/m)
|
En az %80
|
En az %80
|
|
|
|
|
|
3,00 mm’lik kare delikli tel elek altına
geçen kısım % (m/m)
|
|
|
En az % 90
|
|
|
|
|
2,80 mm’lik kare delikli tel elek altına
geçen kısım % (m/m)
|
En çok %10
|
|
|
|
|
|
|
2,50 mm’lik kare delikli tel elek altına
geçen kısım % (m/m)
|
|
|
|
En az %80
|
|
|
|
2,00 mm’lik kare delikli tel elek altına
geçen kısım % (m/m)
|
|
En çok %10
|
|
|
En az % 90
|
|
|
1,60 mm’lik kare delikli tel elek altına
geçen kısım % (m/m)
|
|
|
En çok % 10
|
En çok % 20
|
|
En az % 90
|
|
0,50 mm’lik kare delikli tel elek altına
geçen kısım % (m/m)
|
En çok % 0,5
|
En çok % 0,5
|
En çok %0,5
|
En çok % 1
|
En çok %2
|
En çok %2
|
|