|
Anayasa
Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı : 2007/45 (Siyasî Parti Malî Denetimi)
Karar Sayısı : 2009/10
Karar
Günü : 10.2.2009
I- MALİ
DENETİMİN KONUSU
Bizim Parti’nin 2006 yılı kesinhesabının
incelenmesidir.
II- İLK
İNCELEME
Bizim Parti’nin 2006 yılı kesinhesabının
ilk incelenmesi sonucunda,
Dosyada
eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine,
OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.
III-
ESASIN İNCELENMESİ
Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne
verdiği 2006 yılı kesinhesap çizelgeleri ile
dayanağını oluşturan defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme
sonuçlarını içeren esas inceleme raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa
Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı
Siyasî Partiler Kanunu’nun ilgili kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer
yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Parti Genel Başkanı Ahmet Yılmaz imzalı 26.11.2007 tarih ve 51
sayılı yazıya ek olarak gönderilen kesinhesap
cetvelinin Anayasa Mahkemesi Başkanlığı’na 27.11.2007 tarih ve 1143/216
sayı ile verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Bizim Parti’nin 2006 yılı kesinhesabının
Parti Genel Başkanı tarafından Haziran ayı sonuna kadar Anayasa Mahkemesi
Başkanlığı’na sunulması gerektiği yönündeki 2820 sayılı Yasa’nın 74.
maddesi ile getirilen kurala uyulmadığı görülmektedir.
2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’nun 111. maddesinin (b)
bendinde, “Siyasi partilerin 74 üncü
madde hükümlerine aykırı hareket eden sorumluları hakkında, üç aydan altı
aya kadar hafif hapis ve onbeş milyon liradan
otuz milyon liraya kadar hafif para cezası verilir.” hükmü yer almıştır.
Bu itibarla, 2820 sayılı Yasa’nın 74. maddesi hükümlerine
aykırı hareket eden parti sorumluları hakkında yasal işlem yapılabilmesi
için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulması gerekmektedir.
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve
belgelerde Bizim Parti 2006 yılı gelirleri
toplamının 4.797.- YTL ve giderleri toplamının 4.730.- YTL olduğu, 67.- YTL
nakit mevcudunun 2007 yılına devrettiği anlaşılmaktadır.
Bizim Parti’nin Ankara il ve Çankaya ilçe
teşkilatının 2006 yılı gelir-gideri olmadığından dolayı sadece Genel Merkez
gelir ve giderleri incelenmiştir.
A- Genel Merkez Gelirlerin İncelenmesi
Parti Genel Merkezi’nin 2006 yılı gelirleri toplamı 4.797.- YTL olup,
bunun 4.450.- YTL.si bağış, 250.- YTL.si üyelik
aidatı ve 97.-YTL.si bir önceki yıldan devreden nakitten oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi’nin 2006 yılı defter kayıtları
ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda
belirtilen dışındaki gelirlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak
gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
Parti’nin Mehmet Bakkaloğlu’ndan
5.7.2006 tarih ve 56 numaralı gelir makbuzu ile 40.- YTL olarak aldığı aidatın
10.- YTL.sinin 2005, 30 YTL.sinin ise 2006 yılına
ait olduğu makbuzun açıklama kısmında belirtilmiştir. 10.- YTL nin hem 2005 hem de 2006 yılı işletme defterine gelir
olarak yazılması, tahsil edilmeyen paranın gelir kaydedilmesine neden
olmuştur. Tahsil edilmediği halde gelir yazılan 10.- YTL.nin Hazine’ye irad
kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
B- Genel
Merkez Giderlerinin İncelenmesi
Parti Genel Merkezi’nin
2006 yılı giderleri toplamı 4.730.- YTL olup, bunun 4.200.-YTL.si kira giderleri, 450.- YTL.si nakliye
gideri ve 80.- YTL.si muhtelif giderlerden
oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi’nin 2007 yılına devreden nakit
mevcudu 67.- YTL dir.
Genel Merkezin defter kayıtları ve
gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilen dışındaki giderlerin
2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinin
üçüncü fıkrasına göre beş milyon (2006 yılı için 45,33 YTL.-) liraya kadar
olan harcamaların makbuz veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi
zorunlu olmadığından, bu miktarı geçen harcamaların geçerli bir kanıtlayıcı
belgeye dayanması gerekmektedir.
Alınan bir mal veya hizmetin tutarının
gider kaydedilebilmesi için esas olan belge faturadır. Yasa’nın 70. maddesinde belirtilen “makbuz”un ya da
tutanağın tek başına bir ödemeye esas olabilmesi için mal ya da hizmetin
fatura kesilmesinin mümkün olmadığı kişi ya da kurumlardan alınması
gerekmektedir.
Genel Merkez gider belgeleri üzerinde
yapılan incelemede, aşağıda gösterilen harcamanın dayanağı
olarak gider makbuzunun eklendiği görülmüştür.
|
Tarihi
|
Nosu
|
Firma Adı
|
Belge Türü
|
Tutar(YTL)
|
|
10.9.2006
|
2
|
Nakliyeci
Hurşit
|
Gider
makbuzu
|
450
|
Muhasebe biliminin genel kabul görmüş
temel kavramlarından birisi de “Belgelendirme” kavramıdır. Buna göre
muhasebe kayıtlarının, gerçek durumunu yansıtan ve usulüne uygun olarak
düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması gerekmektedir. Bu kavram
Vergi Usul Kanun’nun 227. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça bu
kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve muamelelere ait
kayıtların tevsiki mecburidir” şeklinde yer almıştır. Yine aynı Kanun’un 229.
maddesinde “Fatura, satılan emtia
veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere
emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır”
şeklinde faturanın tarifi yapılmış ve “Fatura Kullanma Mecburiyeti”
başlıklı 232. maddesinde faturanın hangi hallerde ve kimler tarafından
alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla mal
ve hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesi zorunlu
tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanın tevsik
edici belge olarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
Yine aynı Kanun’un Gider Pusulası
başlıklı 234. maddesinde ki, “Birinci
ve ikinci
sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak
mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin vergiden muaf
esnafa;
Yaptırdıkları
işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya
emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf
tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf
tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın,
mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir. Gider
pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i
ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya
emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde
unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak
tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur. Gider
pusulaları, seri ve sıra numarası dahilinde
teselsül ettirilir.”
hükmünden nakliyeciye ödenen bedel karşılığında
gider pusulası düzenlenemeyeceği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan Parti Genel Başkanı
Ahmet Yılmaz’ın verdiği bilgiye göre, Parti’nin 1.10.2005 tarihine kadar
Necatibey caddesi 61/15 ve 61/15-A adresinde faaliyet gösterdiği, bu
tarihten 1.10.2007 tarihine kadar Gazi Mustafa Kemal Bulvarı 29/5
adresinde ve 1.10.2007 tarihinden itibaren de Ergin sokak No:47/4 Mebusevleri
adresinde faaliyetine devam etiği anlaşılmıştır. Necatibey caddesinden Gazi
Mustafa Kemal Bulvarına taşınma nedeniyle 10.9.2006 tarihinde nakliyeciye
gider pusulası karşılığında 450.- YTL ödenmiştir. Taşınmanın
2005 yılında olduğu ve
2005 yılı kesinhesabında taşınma
karşılığı herhangi bir borçlanmanın da
gözükmediği dikkate alındığında, ödenen tutar ile taşınma tarihleri
arasında bir tutarsızlığın olduğu görülmektedir.
2820 sayılı Yasa’nın
75. maddesinde, “Anayasa Mahkemesi
denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin doğruluğuna ve
kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile giderler
dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir” ve
76. maddesinde de, “Belgelendirilmesi
gerektiği halde belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti
malvarlığı, Anayasa Mahkemesi kararıyla Hazineye irad
kaydedilir” hükümleri yer almıştır.
Yukarıda sayılan gerekçelere göre 2820
sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak fatura ile belgelendirilmesi
gerektiği halde gider makbuzu karşılığı ödenen 450.- YTL karşılığı parti
malvarlığının 2820 sayılı Yasa’nın 75. ve 76. maddeleri uyarınca Hazine’ye irad kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
C- Parti
Mallarının İncelenmesi
Parti’nin 2006 yılı defter ve belgeleri üzerinde
yapılan incelemede taşınmaz mal ile 100.- YTL. nin
üzerinde demirbaş ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Bizim Parti’nin 2006 yılı kesinhesabının
incelenmesi sonucunda,
1- Parti’nin 2006 yılı kesinhesabında gösterilen 4.787.-YTL gelir ve 4.280.-YTL gider ile
67.- YTL nakit devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre doğru ve 2820 sayılı
Siyasî Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine aykırı olarak
partinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği adına yapılmış
harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 450.- YTL karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa’nın 75. maddesi
uyarınca Hazine’ye gelir kaydedilmesine,
3- 2820 sayılı Yasa’nın 69. maddesine aykırı olarak
tahsil edilmediği halde gelir yazılan 10.-YTL karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa’nın 75. maddesi uyarınca
Hazine’ye gelir kaydedilmesine,
4- Parti’nin 2006 yılı kesinhesabını
2820 sayılı Yasa’nın 74. maddesinde öngörülen sürede Anayasa Mahkemesi’ne
vermeyen parti sorumluları hakkında aynı Kanun’un 111. maddesinin (b) bendi
uyarınca yasal işlem yapılabilmesi için Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na
suç duyurusunda bulunulmasına,
10.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
|
Başkan
Haşim KILIÇ
|
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
|
Üye
Sacit
ADALI
|
|
|
|
|
|
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
|
Üye
Ahmet AKYALÇIN
|
Üye
Mehmet ERTEN
|
|
|
|
|
|
Üye
Mustafa YILDIRIM
|
Üye
A. Necmi ÖZLER
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
|
|
|
|
|
Üye
Şevket APALAK
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
|
|
|
|
|
|