|
Anayasa
Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı: 2007/12 (Siyasî Parti
Malî Denetimi)
Karar Sayısı: 2009/1
Karar Sayısı: 10.2.2009
I-
MALİ DENETİMİN KONUSU
Halkın
Yükselişi Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının
incelenmesidir.
II-
İLK İNCELEME
Halkın
Yükselişi Partisi’nin 2006 yılı kesinhesabının
ilk incelenmesi sonucunda;
“Dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının
incelenmesine oybirliğiyle” karar verilmiştir.
III-
ESASIN İNCELENMESİ
Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2006 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter
ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme
raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili
kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin
maddi öğelerini oluşturan defter ve belgelerde Halkın Yükselişi Partisi’nin
2006 yılı gelirleri toplamının 467.811,59 YTL ve giderleri toplamının 349.098,76 YTL olduğu, 125.705,85 YTL kasa ve banka mevcudunun 2007 yılına devrettiği anlaşılmaktadır.
A-
Gelirlerin İncelenmesi
1-
Genel Merkez Gelirleri
Parti
Genel Merkezi’nin 2006 yılı gelirleri toplamı 239.488,23 YTL olup, bunun
86.327,59 YTL.si bağış, 153.160,64 YTL.si geçen
yıldan devreden kasa ve banka mevcudundan
oluşmaktadır.
Parti
Genel Merkezi’nin 2006 yılı defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde
yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak
sağlandığı sonucuna varılmıştır.
2- İl
Örgütleri Gelirleri
Parti il
örgütlerinin gelirleri 228.323,36 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun
24.011 YTL.si giriş ve üyelik aidatı, 40 YTL.si
bayrak, flama, rozet vb. satış gelirleri, 640 YTL.si toplantı ve etkinlik
geliri, 15 YTL.si basın yayın satış geliri, 189.584,34 YTL.si bağış ve
yardımlar, 435 YTL.si hazine yardımı, 967,69 YTL.si sair gelirler, 8.425,18
YTL.si teşkilattan alınan nakit, 4.205,15 YTL.si geçen yıldan devreden kasa
ve banka mevcudundan oluşmaktadır.
İl
örgütlerinin 2006 yılı kesinhesap çizelgelerinin
gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerinin 2820 sayılı Yasaya
uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin
İncelenmesi
1-
Genel Merkez Giderleri
Parti
Genel Merkezinin 2006 yılı giderleri toplamı 123.586,35 YTL olup, bunun
47.427,29 YTL.si kira ve yönetim gideri, 18.212,71
YTL.si bayrak, flama, rozet vb.gideri, 2.207,81 YTL.si
toplantı ve etkinlik gideri, 33.940,42 YTL.si seçim ve propaganda gideri,
17.517,92 YTL.si demirbaş eşya gideri, 4.280,20 YTL.si sair giderlerden oluşmaktadır.
Parti
Genel Merkezinin 2007 yılına devreden kasa ve banka mevcudu 115.901,88 YTL.dir.
Halkın Yükselişi Partisi Genel Merkezi’nin 2006 yılı defter
kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, aşağıda belirtilenler
dışındaki giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği
sonucuna varılmıştır.
Vergi Usul Kanunu’nun 229. maddesinde “Fatura,
satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı
göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye
verilen ticari vesikadır” şeklinde tarif yapılmış ve “Fatura Kullanma
Mecburiyeti” başlıklı 232. maddesindeki hükmüne göre de, faturanın hangi
hallerde ve kimler tarafından alınması ve verilmesinin gerektiği ifade edilmiştir.
Bu bağlamda mal ve
hizmet alımlarında bu işlemlerin fatura ile belgelendirilmesi zorunlu
tutulmuş ve gerekli muhasebe kayıtlarının tutulmasında da faturanın tevsik
edici belge olarak kullanılması gerektiği ifade edilmiştir.
2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesinin üçüncü fıkrasına göre beş
milyon (2006 yılı için 45,336 YTL) liraya kadar olan harcamaların makbuz
veya fatura gibi bir belge ile tevsik edilmesi zorunlu olmadığından, bu
miktarı geçen harcamaların geçerli ve kanıtlayıcı belgeye dayanması gerekmektedir.
2820
sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun 70. maddesinin bir ve ikinci
fıkralarında, “Siyasi partilerin giderleri amaçlarına aykırı olamaz.
Bir siyasî partinin bütün giderleri, o siyasi parti
tüzelkişiliği adına yapılır” ve
aynı Kanun’un 75. maddesinde, “Anayasa
Mahkemesi denetimi sonunda, o siyasi partinin gelir ve giderlerinin
doğruluğuna ve kanuna uygunluğuna veya kanuna uygun olmayan gelirler ile
giderler dolayısıyla da bunların Hazineye gelir kaydedilmesine karar verir”
ve 76. maddesinde de, “Belgelendirilmesi gerektiği halde
belgelendirilmeyen parti giderleri miktarınca parti malvarlığı, Anayasa
Mahkemesi kararıyla Hazineye irad kaydedilir” hükümleri
yer almıştır.
A-
Aşağıdaki tabloda belirtilen otobüs biletleri ile bir adet uçak biletinin
kişiler adına veya isimsiz olarak düzenlendiği, bu giderlerinde parti
bütçesinden ödendiği görülmüştür.
Parti sorumluları savunmalarında bu biletleri Anadolu
yürüyüşünde görev alan parti ve MYK üyesi kişilerin kullandığını belirten
bir yazı sunmuşlar ve görevlendirmelerin sözlü yapıldığını ifade
etmişlerdir.
Seyahat harcamalarının parti adına yapıldığına ilişkin bilgi
ve belge bulunmadığından dolayı parti adına yapılmayan seyahat ( otobüs
biletleri ile uçak biletinin)
giderleri parti amaçlarına uygun ve parti tüzel kişiliği adına
yapılmış bir harcama olarak kabul edilmemiştir.
Seyahat Giderlerine Ait Tablo
|
Yevmiye
tarih ve No
|
Yolcunun
Adı Soyadı
|
Türü
|
Tutarı
|
|
30.8.2006/183
|
Yasemin
Yunakçı
|
Otobüs
bileti
|
28
|
|
“ “
|
Yasemin Yunakçı
|
“ “
|
28
|
|
“ “
|
Yasemin Yunakçı
|
“ “
|
28
|
|
“ “
|
Yasemin Yunakçı
|
“ “
|
28
|
|
“ “
|
|
“ “
|
240
|
|
“ “
|
Hasan Çeri
|
“ “
|
45
|
|
20.9.2006/202
|
|
“ “
|
17,25
|
|
“ “
|
|
“ “
|
17,25
|
|
“ “
|
|
“ “
|
17,25
|
|
“ “
|
|
“ “
|
20
|
|
“ “
|
|
“ “
|
4
|
|
“ “
|
|
“ “
|
40
|
|
“ “
|
|
“ “
|
10
|
|
“ “
|
|
“ “
|
10
|
|
“ “
|
|
“ “
|
10
|
|
“ “
|
|
“ “
|
10
|
|
21.9.2006/206
|
Hakkı
Sürücü
|
“ “
|
35
|
|
“ “
|
Meltem
Kaynaş
|
“ “
|
62
|
|
25.9.2006/207
|
|
“ “
|
50
|
|
“ “
|
|
“ “
|
50
|
|
“ “
|
|
“ “
|
80
|
|
28.9.2006/212
|
|
“ “
|
38
|
|
“ “
|
Deniz
İnanç
|
“ “
|
40
|
|
16.10.2006/238
|
|
“ “
|
30
|
|
“ “
|
Deniz
İnanç
|
“ “
|
25
|
|
“ “
|
|
“ “
|
60
|
|
“ “
|
|
Uçak bileti
|
55
|
|
“ “
|
|
Otobüs bileti
|
40
|
|
30.10.2006/246
|
Sinan
Keçeli
|
“ “
|
30
|
|
“ “
|
Sinan
Keçeli
|
“ “
|
30
|
|
“ “
|
|
“ “
|
30
|
|
“ “
|
Şevket
Aksoy
|
|
15
|
|
“ “
|
Mehmet
Karabaş
|
“ “
|
15
|
|
“ “
|
Şevket
Aksoy
|
|
15
|
|
“ “
|
Aysel
İçli
|
“ “
|
30
|
|
“ “
|
Deniz
İnanç
|
“ “
|
20
|
|
20.11.2006/273
|
Mehmet
Aydıner
|
“ “
|
56
|
|
“ “
|
Mehmet
Aydıner
|
“ “
|
56
|
|
“ “
|
Mehmet
Aydıner
|
“ “
|
56
|
|
“ “
|
Mehmet
Aydıner
|
“ “
|
56
|
|
“ “
|
Mehmet
Aydıner
|
“ “
|
56
|
|
“ “
|
Taliha
Kundakçı-Cengiz Tahir
|
“ “
|
80
|
|
“ “
|
Tülay
Aksoy
|
“ “
|
20
|
|
“ “
|
Aytaç
Özdemir
|
“ “
|
20
|
|
“ “
|
Saim
Deniz
|
“ “
|
20
|
|
“ “
|
Fatma
öztürk
|
“ “
|
20
|
|
“ “
|
Mehmet aydıner
|
“ “
|
20
|
|
“ “
|
Cengiz
Tahir
|
“ “
|
37,25
|
|
“ “
|
Taliya
Kundakçı
|
“ “
|
38
|
Toplam: 1.838 YTL
B- Parti’nin 26.7.2006 tarihli 37. Merkez Kurulu toplantısında
Anadolu yürüyüşü programının hayata geçirilmesi için çalışmalar yapmak
üzere genel sekreterin başkanlığında bir komisyon kurulmasına karar
verilmiştir. 6 etaptan oluşan program 11 Ağustos 2006 tarihinde Ankara’dan
başlamış ve 16.11.2006 tarihinde İstanbul’da sona ermiştir. Program dahilinde bir çok il ziyaret edilmiştir.
Anadolu yürüyüşünde kullanılan ve
giderleri partice karşılanan 34
L 9697 plakalı aracın kime ait olduğunun Parti
yetkililerine sorulması üzerine tarafımıza söz konusu aracın 5 ay süre ile
Keskin Turizmden kiralandığına dair 28.7.2006 tarihli kira sözleşmesi ibraz
edilmiştir. Kira sözleşmesinde yer alan hükümler ile yevmiye defterinin incelenmesinde
bu firmaya 2006 yılında herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi firmaya
borçlanıldığına dair muhasebe kaydına da rastlanılmamıştır. Bunun sebebinin
Parti yetkililerine sorulması üzerine verilen cevabi yazıda “…01 Ağustos 2006 – 31.12.2006
tarihleri arasında verilen hizmetlerle ilgili 06.11.2008 tarihine kadar bir
fatura kesilmediğinden 2006 yılından bu güne kadar herhangi bir tahakkuk
yapılmamıştır.” denilmiştir.
Vergi Usul Kanunu’nun “Faturanın
Nizamı” başlıklı 231. maddesinin 5. fıkrası, “Fatura, malın teslimi veya
hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu
süre içerisinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır.” hükmüne
göre sözleşmesinde iş bitim tarihinin en geç 31.12.2006 olarak öngörüldüğü
dikkate alındığında, faturanın en
geç 7.1.2007 tarihine kadar düzenlenmesi gerekir. Keskin Turizm tarafından
her hangi bir fatura düzenlenmemesi, ödemenin yapıldığına ve firmaya olan
borca ilişkin herhangi bir muhasebe kaydının olmaması dikkate alındığında
5.000.- YTL nin Hazine’ye irad
kaydedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri
225.512,41 YTL olarak gösterilmiştir.
Bunun 157.909,67 YTL.si
kira ve yönetim gideri, 3.433,36 YTL.si personel gideri, 3.519.- YTL.si
yolculuk gideri, 674,64 YTL.si bayrak, flama, rozet vb.gideri,
12.874,32 YTL.si toplantı ve etkinlik gideri, 8.189,97 YTL.si basın yayın
gideri, 989,97 YTL.si seçim ve propaganda gideri, 5.260,24 YTL.si demirbaş
eşya gideri, 24.326,06 YTL.si sair gider ve 8.425,18 YTL.si teşkilatlara
verilen nakit mevcudundan oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2007 yılına
devreden kasa ve banka mevcudu 9.803,97 YTL dir.
Parti il örgütlerinin 2006 yılı kesinhesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan
incelemede, giderlerin 2820 sayılı
Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Parti’nin 2006 yılı defter ve belgeleri üzerinde
yapılan incelemede taşınmaz mal ediniminin olmadığı anlaşılmaktadır.
Parti’nin 2006 yılı içinde edindiği 22.778,16 YTL. tutarındaki taşınır malın Kanun’a uygun olduğu sonucuna
varılmıştır.
IV- SONUÇ
1- Parti’nin 2006 yılı kesinhesabında
gösterilen 467.811,59 YTL gelir ile 6.993,02 YTL borcun, 342.260,76 YTL
gider ile 125.705,85 YTL kasa ve banka devrinin eldeki bilgi ve belgelere
göre doğru ve 2820 sayılı Siyasî Partiler Kanunu’na uygun olduğuna,
2- 2820 sayılı Yasa’nın 70. maddesine
aykırı olarak partinin amaçlarına uygun olmayan ve parti tüzel kişiliği
adına yapılmış harcama olarak kabulü mümkün görülmeyen 6.838.- YTL
karşılığı Parti malvarlığının, aynı Yasa’nın 75. maddesi uyarınca Hazine’ye
gelir kaydedilmesine,
10.2.2009 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
|
Başkan
Haşim KILIÇ
|
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
|
Üye
Sacit ADALI
|
|
|
|
|
|
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
|
Üye
Ahmet AKYALÇIN
|
Üye
Mehmet ERTEN
|
|
|
|
|
|
Üye
Mustafa YILDIRIM
|
Üye
A. Necmi ÖZLER
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
|
|
|
|
|
Üye
Şevket APALAK
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
|
|
|
|
|