|
Anayasa
Mahkemesi Başkanlığından:
Esas Sayısı: 2003/25 (Siyasî Parti
Malî Denetimi)
Karar Sayısı: 2009/2
Karar Günü: 10.2.2009
I- MALİ DENETİMİN KONUSU
Millet Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının
incelenmesidir.
II- İLK İNCELEME
Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16. maddesi
uyarınca, Mustafa BUMİN, Haşim KILIÇ, Samia
AKBULUT, Yalçın ACARGÜN, Sacit ADALI, Fulya
KANTARCIOĞLU, Aysel PEKİNER, Ertuğrul ERSOY, Tülay TUĞCU, Ahmet AKYALÇIN ve
Mehmet ERTEN’in katılımıyla 22.10.2003 gününde
yapılan inceleme toplantısında,
“Millet
Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının incelenmesi
sonucunda;
1-
2002 yılı için hesapları verilmemiş olan 59 ilin (Adıyaman, Afyon, Ağrı, Amasya, Ankara,
Antalya, Aydın, Balıkesir, Bilecik, Bingöl, Bitlis, Burdur, Çanakkale,
Çankırı, Çorum, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun,
Gümüşhane, Hakkari, Isparta, İçel, İstanbul,
İzmir, Kars, Kastamonu, Kayseri, Kırşehir, Kocaeli, Konya, Malatya, Manisa,
Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Muş, Nevşehir, Niğde, Ordu, Sakarya,
Siirt-Kurtalan, Sivas, Tokat, Trabzon, Şanlıurfa, Uşak, Van, Yozgat,
Bayburt, Karaman, Kırıkkale, Bartın, Ardahan, Iğdır, Yalova, Karabük) bağlı ilçeleri de kapsar biçimde
düzenlenmiş, onaylı kesinhesap çizelgeleri ile
buna göre yeniden düzenlenecek birleşik kesinhesabın,
2- Genel Merkez ile tüm illerin
gelirleri, giderleri ve gelecek yıla devreden nakit tutarları belirtilerek,
hesapların birleştirildiğine ve kabul edildiğine ilişkin Merkez Karar ve
Yönetim Kurulu kararının,
3- Parti’nin 2002 yılında edindiği
değeri yüzmilyon lirayı aşan taşınır malların,
menkul kıymetlerin ve her türlü hakların değerleri ile edinim tarihlerini
ve şekillerini de belirten listelerin,
Parti’den istenmesine,
Belirtilen eksikliklerin giderilmesi
için Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 16. maddesine göre Parti’ye bu kararın
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün süre verilmesine, bu süre içinde
istenilen bilgi ve belgelerin gönderilmemesi halinde 2820 sayılı Yasa’nın
111. maddesine göre işlem yapılmak üzere durumun Yargıtay Cumhuriyet
Başsavcılığı’na duyurulacağının Parti’ye bildirilmesine,
Gerekli tebligatın yapılması için
karar örneğinin Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na gönderilmesine,
22.10.2003 gününde OYBİRLİĞİYLE ” karar verilmiştir.
Ara kararda istenen eksiklikler giderildiğinden
işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE
karar verilmiştir.
III- ESASIN İNCELENMESİ
Parti’nin Anayasa Mahkemesi’ne verdiği 2002 yılı kesinhesap çizelgeleri ile dayanağını oluşturan defter
ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonuçlarını içeren esas inceleme
raporu, Anayasa ve 2949 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama
Usulleri Hakkında Kanun ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nun ilgili
kuralları, bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup
incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
Denetimin maddi öğelerini oluşturan defter ve
belgelerde Millet Partisi Genel Merkezi
ile il örgütlerinin 2002 yılı gelirleri
toplamının 173.135.250.319.-TL ve giderleri toplamının 171.581.971.066.-TL
olduğu, 1.553.279.253.-TL’nin nakit mevcudu olarak 2003 yılına devrettiği
anlaşılmaktadır.
A-
Gelirlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Gelirleri
Parti Genel Merkezi’nin gelirleri
58.906.631.003.-TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 39.183.001.714.-TL.sı aidat gelirleri, 19.500.000.000.-TL.sı bağış
gelirleri, 223.629.289.-TL.sı 2001 yılından devreden kasa ve banka
mevcudundan oluşmaktadır.
Parti Genel Merkezi’nin 2002 yılı
defter kayıtları ve gelir belgeleri üzerinde yapılan incelemede,
gelirlerinin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olarak sağlandığı sonucuna varılmıştır.
Parti Genel Merkezi’nin 2002 yılı
muhasebe kayıtlarının tutulduğu yevmiye ve defteri kebir mevcut olup, sözkonusu defterler Ankara 31. noteri tarafından
28.12.2001 tarih ve 32105 yevmiye numarası ile mühürlenmiş ve
onaylanmıştır.
2820 sayılı Kanun’un 60. maddesinin
altıncı fıkrasında “Bütün defterlerin
sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları teşkilatın bulunduğu ilgili
seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve tasdik edilir.” Aynı Kanun’un 113. maddesinde “Bu Kanunun 60 ıncı maddesinde yazılı
defter ve kayıtları tutmayanlar, altı aydan bir yıla, bu defter ve
kayıtları tahrif veya yok edenler veya gizleyenler, bir yıldan üç yıla
kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.” denildiğinden, defterleri
ilçe seçim kurulu yerine notere tasdik ettiren Parti sorumluları hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda
bulunulmasına Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU’nun
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA karar verildi.
2- İl Örgütleri Gelirleri
Parti il örgütlerinin
gelirleri 114.228.619.316.-TL olarak gösterilmiştir.
Bunun 39.935.552.400.-TL.sı aidat gelirleri, 72.612.494.530.-TL.sı bağış
gelirleri, 212.150.000.-TL.sı diğer gelirler ve 1.468.422.386.-TL.sı 2001
yılından devreden kasa ve banka mevcudundan oluşmaktadır.
İl örgütlerinin 2002 yılı kesinhesap
çizelgelerinin gelir bölümü üzerinde yapılan incelemede, gelirlerin 2820
sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
B- Giderlerin İncelenmesi
1- Genel Merkez Giderleri
Parti Genel Merkezi’nin 2002 yılı
giderleri 58.671.742.341-TL olup tamamı genel giderdir.
Parti Genel Merkezi’nin 2003 yılına devreden kasa
ve banka mevcudu 234.020.191.- TL.dir.
Millet Partisi Genel Merkezi’nin 2002 yılı defter
kayıtları ve gider belgeleri üzerinde yapılan incelemede, giderlerin 2820
sayılı Yasa’ya uygun olarak gerçekleştirildiği sonucuna varılmıştır.
2- İl Örgütleri Giderleri
Parti il örgütlerinin giderleri 112.910.228.725.-TL
olarak gösterilmiştir.
Bunun 108.944.708.725- TL.sı
genel giderler, 275.000.000.- TL.sı demirbaş giderleri, 3.690.520.000.-TL.sı
diğer giderlerden oluşmaktadır.
Parti il örgütlerinin 2003 yılına devreden kasa ve
banka mevcudu 1.318.390.591.- TL.dir.
Parti’nin il örgütlerinin 2002 yılı kesinhesap çizelgelerinin gider bölümü üzerinde yapılan
incelemede, giderlerin 2820 sayılı Yasa’ya uygun olduğu sonucuna
varılmıştır.
C- Parti Mallarının İncelenmesi
Parti’nin 2002 yılı defter ve belgeleri
üzerinde yapılan incelemede, taşınmaz mal ile 100.000.000.-TL üzerinde
demirbaş ediniminin olmadığı anlaşılmıştır.
IV- SONUÇ
Millet Partisi’nin 2002 yılı kesinhesabının
incelenmesi sonucunda;
1- Parti’nin 2002 yılı kesinhesabında
gösterilen 173.135.250.319.-TL gelir ve 171.581.971.066.-TL gider ile
1.553.279.253.-TL kasa ve banka devrinin eldeki bilgi ve belgelere göre
doğru ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olduğuna OYBİRLİĞİYLE,
2- Defterlerin ilçe seçim
kurulu yerine notere tasdik ettirilmesi nedeniyle 2820 sayılı Kanun’un 60
ve 113. maddelerine istinaden Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç
duyurusunda bulunulmasına Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz
PAKSÜT, Sacit ADALI ve Fulya KANTARCIOĞLU’nun
karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,
10.2.2009 gününde karar verildi.
|
Başkan
Haşim KILIÇ
|
Başkanvekili
Osman Alifeyyaz PAKSÜT
|
Üye
Sacit
ADALI
|
|
|
|
|
|
Üye
Fulya KANTARCIOĞLU
|
Üye
Ahmet AKYALÇIN
|
Üye
Mehmet ERTEN
|
|
|
|
|
|
Üye
Mustafa YILDIRIM
|
Üye
A. Necmi ÖZLER
|
Üye
Serdar ÖZGÜLDÜR
|
|
|
|
|
|
Üye
Şevket APALAK
|
Üye
Zehra Ayla PERKTAŞ
|
|
|
|
|
KARŞIOY YAZISI
Siyasî Partiler Kanunu’nun 60. maddesine göre
usulüne uygun olarak İlçe Seçim Kurulu’na tasdik edilmeyen defterler
nedeniyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunulmasına
ilişkin Fulya KANTARCIOĞLU’nun karşıoyuna katılıyoruz.
Başkan Üye
Haşim
KILIÇ Sacit ADALI
KARŞIOY YAZISI
Millet Partisi’nin
2002 yılı hesaplarının incelenmesinde, Parti’nin tutması gereken defterleri
ilçe seçim kurulu başkanlığı yerine notere tasdik ettirmesinin Siyasî
Partiler Kanunu’nun (SPK) 113. maddesinde düzenlenen suçu oluşturduğu
düşüncesiyle anılan Parti yetkilileri hakkında suç duyurusunda
bulunulmasına ilişkin karara aşağıdaki nedenlerle katılmamaktayım:
SPK’nun 113.
maddesindeki suç, genel kastla işlenebilecek bir suçtur. Bu nedenle, suçun
oluştuğundan söz edebilmek için defter tutmama kastının varlığını aramak
zorunludur. Parti yöneticileri, genel olarak tasdike yetkili bir mercide
defterlerini tasdik ettirmiş olduklarından, olayda artık kastın varlığına
hükmedilemez. Zira defterlerin noterde tasdik ettirilmiş olması, defter
kayıtları üzerinde yasaya aykırı işlemler yapma olanağını ortadan
kaldırmakta ve ceza yaptırımı altına alınan hukuki yarar gerçekleşmektedir.
Suçun unsurlarının
yasalarda açıkça belirtilmiş olması, ceza hukukunun temel ilkelerindendir. SPK’nun 60. maddesinde belirtilen defterleri tasdik ettirme
yükümlülüğünün ihlali suçunun hangi eylemlerle oluşacağının SPK’da veya bu kanunun gönderme yaptığı diğer yasa
hükümlerinde açıkça tanımlanmış olması gerekir. Siyasi parti
defterlerinin özel görevli merciden başka bir mercie tasdik ettirilmesinin,
diğer bir
ifadeyle şekle uyulmamasının da suç oluşturacağı yasada açıkça
belirtilmediğinden, noterde yapılan tasdik işleminin suç sayılması, ceza
hukukunun temel ilkelerine aykırıdır. Hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren
bir eylemin varlığına, ancak mevzuatta açıkça tanımlanan suç unsurlarının
ve kastın varlığı halinde hükmedilebilir.
Bu nedenle suç
duyurusunu gerektiren bir durum bulunmadığı düşüncesindeyim.
Başkanvekili
Osman
Alifeyyaz PAKSÜT
KARŞIOY GEREKÇESİ
Millet Partisi’nin 2000
yılı hesaplarının incelenmesinde gelir ve gider defterinin Noter tarafından
onaylandığı saptanmıştır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 60.
maddesinin ilk fıkrasında, “Her kademedeki parti organları üye kayıt
defteri, karar defteri, gelen ve giden evrak kayıt defteri, gelir ve gider
defteri ile demirbaş eşya defteri tutmak zorundadırlar.”; altıncı
fıkrasında da “Bütün defterlerin sayfaları ve kaç sayfadan ibaret oldukları
teşkilâtın bulunduğu ilgili seçim kurulu başkanı tarafından mühürlenir ve
tasdik edilir” denilmiş, aynı Yasa’nın 113. maddesinde ise bu Kanun’un 60.
maddesinde yazılı defter ve kayıtları tutmayanların, altı aydan bir yıla,
bu defter ve kayıtları tahrif veya yok edenlerin veya gizleyenlerin, bir
yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacakları belirtilmiştir. Yürürlükten kaldırılan 765 sayılı Yasa’nın 235 ve
26.9.2004 günlü 5237 sayılı yeni Ceza Yasası’nın 279. maddelerinde de
göreviyle ilgili olarak kamu adına soruşturma ve kovuşturma gerektiren bir
suçun işlendiğini öğrenip de yetkili makamlara bildirmeyen kamu
görevlilerinin cezalandırılmaları öngörülmüştür. Ceza yasalarında
belirtilen söz konusu bildirimin yapılabilmesi için öncelikle bir suç
işlenmesi gerektiği açıktır.
2820 sayılı Siyasi Partiler Yasası’nın 113.
maddesine göre suç oluşabilmesi için Yasa’nın 60. maddesinde yazılı defter
ve kayıtların hiç tutulmaması veya tahrif ya da yok edilmesi gerekmektedir.
Oysa Parti defter tutmuş, ancak bunun onayını Yasa ile belirli mercilere
değil notere yaptırmıştır. Bu nedenle bir suç işlendiğinin, kabulüne olanak
bulunmadığından duyurulması gibi bir yükümlülükten de söz edilemez.
Açıklanan nedenlerle suç duyurusunda bulunma
koşulları oluşmadığından bu konudaki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.
Üye
Fulya
KANTARCIOĞLU
|