|
Sağlık Bakanlığından:
MEZARLIK YERLERİNİN İNŞAASI İLE
CENAZE NAKİL VE
DEFİN İŞLEMLERİ
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı sıhhi açıdan mezarlık
yer seçimi kriterlerinin tespiti ve ölümden define kadar bütün iş ve
işlemlerin usul ve esaslarını
belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik sıhhi açıdan mezarlık yer seçimi
kriterlerinin tespiti, mezarlık ile mezarların tesis ve inşası, gömme izin
belgesi verilmesi, cenazelerin yıkattırılması, kefenlenmesi, tabutlanması,
nakli, defni ve icabı halinde mezarlıktan tekrar çıkartılması ile sağlık
açısından mahsuru bulunan cenazelerin ne suretle defnolunacağı, ölü
küllerinin nakli ve muhafazası ile ilgili usul ve esasları kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı
Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 211 ilâ 234 üncü maddeleri, 181 sayılı Sağlık
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2
nci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi ile 9 uncu maddesinin birinci
fıkrasının (e) bendi, 22/2/2005
tarihli ve 5302 sayılı İl Özel
İdaresi Kanunu, 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu, 3/7/2005 tarihli
ve 5393 sayılı Belediye Kanunu, 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu,
9/6/1994 tarihli ve 3998 sayılı Mezarlıkların Korunması Hakkında Kanun,
26/1/1939 tarihli ve 3584 sayılı Cenaze Nakline Mahsus Beynelmilel
İtilafnameye İltihakımız Hakkında Kanun, 17/4/1975 tarihli ve 1887 sayılı
Cenazelerin Nakli Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun
ve 4/7/1931 tarihli ve 11410 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Mezarlıklar Hakkındaki Nizamnameye dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen,
a)
Anlaşmalı ülkeler: 10/2/1937 tarihli Cenaze Nakline Mahsus Beynelmilel
İtilafname veya 26/10/1973 tarihli Cenazelerin Nakli Anlaşmasına taraf olan
ülkeleri,
b)
Belediye: Büyükşehir, büyükşehir ilçe ve diğer belediyeleri,
c)
Bulaşıcı hastalık: Etkenin bulaşma yoluna göre gerekli koruyucu önlemler
alınmadığı takdirde kişiye bulaşabilen, mikroorganizmaların ve/veya
ürünlerinin neden olduğu enfeksiyon hastalıklarını,
ç)
Cenaze (Ölü): Tıbben beyin ve kalp ölümü gerçekleşen kişiyi,
d)
Cenazeler için geçiş izin belgesi: Cenazelerin yurt dışı nakillerinde
hareket edilen ülke yetkili makamları tarafından düzenlenmiş, ölünün kimlik
bilgileri, ölüm tarihi ve yeri, ölüm sebebi, nakil aracı, hareket ülkesi,
yol güzergahı ve gidilecek ülke bilgilerinin yer aldığı, çok kullanılan bir
yabancı dilde de yazılmış, Sağlık Bakanlığı Hudut ve Sahiller Sağlık Genel
Müdürlüğü teşkilatı, il sağlık müdürlükleri veya sağlık grup
başkanlıklarınca doldurulan, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-1’deki belgeyi,
e)
Defin: Cenazelerin şartlarına uygun olarak gömülmesini,
f)
Gassal: Cenazeyi yıkamakla görevli kişiyi,
g)
Gömme izin belgesi: Tabip veya gömme izin belgesi görevlisi tarafından
verilen, cenazenin defninin yapılmasının uygun olduğunu gösterir, bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan
Ek-2’deki belgeyi,
ğ)
Gömme izin belgesi görevlisi: Gömme izin belgesi vermeye yetkili tabip
bulunmaması halinde bahse konu belgeyi düzenlemekle yetkilendirilmiş
görevliyi,
h)
Hükümet tabibi: Aile hekimliğinin uygulandığı illerde toplum sağlığı
hekimini, aile hekimini diğer illerde sağlık ocağı hekimini,
ı)
Kefenleme: Cenazelerin şartlarına uygun olarak kefenlenmesini,
i)
Nakil tabutu: Başka bir yerleşim yerine cenaze nakillerinde cenazenin dış
ortamla irtibatını keserek mayi ve koku çıkışını önleyen, uygun muhafaza
malzemesi kullanılmış tabutu,
j)
Yol izin belgesi: Bulunduğu mahal dışına nakledilecek cenazeler için tabip
veya gömme izin belgesi görevlisi veya ilgili belediyenin görevlisi
tarafından verilecek ve belediyece veya köy muhtarınca onaylanacak, tabutun
sızdırmazlığının sağlandığını da gösterir Ek-3’deki belgeyi,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Mezarlık Yeri Seçimi ve Komisyonu
Mezarlık yerinin seçimi
MADDE 5 – (1) Mezarlık olarak seçilecek alanın, hakim
rüzgarların ve akarsuların yerleşim yerinden gittiği yönde ve ulaşım
yolları ile münasebeti kolay olan yerlerde olması zorunludur. Çukur veya
bataklıklara ve su birikintilerinin olduğu yerlere mezarlık yapılmaz. Bu
hususta hafif meyilli düzlükler tercih edilir.
(2)
Toprağın jeolojik vasıfları, gömülecek cesetlerin ayrışmasına müsait, su ve
havanın geçmesine izin verecek şekilde küçük taneli olmalıdır. Bu maksatla
kumlu, az miktarda kireçle karışık topraklar uygundur.
Mezarlık yeri seçimi komisyonu
MADDE 6 – (1) Yeni kurulacak mezarlık alanlarının mezarlık
olarak kullanımının uygun olup olmadığına, su kaynaklarına, yerleşim yerine
ve insanların iskanına mahsus meskenlere mesafesine, hakim rüzgarın yönü,
bölgenin coğrafi, jeolojik, meteorolojik şartları, arazi ve ulaşım
imkanları gibi şartlar da göz önüne alınarak mezarlık yeri seçimi
komisyonunun hazırlayacağı rapora göre il veya ilçe umumi hıfzıssıhha
kurullarınca karar verilir.
(2)
Mezarlık yeri seçimi için, il merkezindeki belediye ve köyler valiliğe,
ilçeye bağlı belediye ve köyler ise bağlı oldukları kaymakamlığa müracaat
ederler.
(3)
İlde oluşturulacak komisyon; ilgili vali yardımcısının başkanlığında il
sağlık müdürlüğü, il çevre ve orman müdürlüğü, il müftülüğü, il bayındırlık
ve iskân müdürlüğü, il kadastro müdürlüğü, il tarım müdürlüğü ve mezarlık
talebinde bulunan belediye veya köy tüzel kişiliği temsilcisinin
katılımıyla oluşturulur.
(4)
İlçede oluşturulacak komisyon; kaymakamın başkanlığında; sağlık grup
başkanlığı, ilçe tarım müdürlüğü, ilçe müftülüğü, ilçe kadastro müdürlüğü
temsilcileri ile il çevre ve orman müdürlüğünce görevlendirilecek personel
ve mezarlık talebinde bulunan belediye veya köy tüzel kişiliği
temsilcisinin katılımıyla oluşturulur.
(5)
Mezarlık olarak seçilecek alanın özelliklerine göre mülki amirce uygun
görülecek diğer kurum temsilcileri veya teknik elemanlar da mezarlık yer
seçimi komisyonuna dahil edilebilir. Komisyon, ihtiyaç duyarsa diğer kurumlardan
da ek bilgi ve belge isteyebilir.
(6)
Komisyon, yer tetkikini gerçekleştirdikten sonra raporunu hazırlayarak il
veya ilçe umumi hıfzıssıhha kuruluna sunar. Umumi hıfzıssıhha kurulu,
komisyonun raporuna göre teklif edilen alanın mezarlık yeri olarak kullanımının
uygun olup olmadığına karar verir. Uygun görüş verilirse rapordaki
mesafeler ile diğer konular belediyece imar plan notlarına işlenir.
Muhtarlıklarca da karar defterlerinde kayıt altına alınır. Uygun görüş
verilerek mezarlık yeri olarak seçilen alanlar, tapu tescili yapılmadan
mezarlık olarak kullanılmaz.
Mezarlıkların su kaynaklarına mesafesi
MADDE 7 – (1) Mezarlıkların su kaynaklarına mesafesinde
aşağıdaki hususlara dikkat edilir:
a)
Mezarlıklar, insanların içme ve kullanma suyunun temini amacıyla yapılmış
kuyu, göl, gölet, baraj gibi su kaynaklarından arazinin meyil durumu,
mezarlığın kapasitesi ve toprağın yapısına göre, killi topraklarda en az
150 metre, kumlu topraklarda ise en az 250 metre mesafede kurulabilir. İçme
ve kullanma suyu temin edilen havzaların 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı
Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliğinin 17 ve 18 inci maddelerinde belirtilen mutlak ve kısa mesafeli koruma
alanlarında mezarlık yapılamaz.
b)
Mezarlıklar içinde kullanılacak içme ve kullanma suları mezarlık sınırından
en az 250 metre mesafeden borularla getirilir. Hidrojeolojik ve hidrolojik
şartların gerektirdiği hallerde il veya ilçe hıfzıssıhha kurulunun da uygun
görüşü alınmak suretiyle bu mesafe 100 metreye kadar kısaltılabilir. Daha
yakın mesafedeki sulardan içme ve kullanma suyu olarak faydalanılamaz.
Mezarlıklar içinde içme-kullanma suyu temini amacıyla kuyu açılamaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Mezarlıkların ve Mezarların Mülkiyeti, Tesisi ve
İnşası
Mezarlıkların mülkiyeti
MADDE 8 – (1) Umumî mezarlıkların mülkiyeti belediye bulunan
yerlerde belediyelere, köylerde ise köy tüzel kişiliklerine aittir. Bu
yerler satılamaz ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yolu ile iktisap
edilemez.
(2)
Mezarlıklar ve şehitlikler ile mezarlar bozulamaz, tahrip edilemez ve
kirletilemez. Bu yerler imar mevzuatı ile veya başka herhangi bir şekilde
park, bahçe, meydan, otopark, çocuk parkı, yeşil alan gibi sahalar olarak
ayrılamaz ve asli gayesi dışında hiçbir amaç için kullanılamaz. Yol geçme
zorunluluğu bulunduğu İçişleri Bakanlığınca kabul edilen mezarlıklar veya
bölümleri bu hükmün dışındadır. Mezarlık vasfı taşımayan mevcut mezarlıklar
da mezarlık dışında başka hiç bir amaç için kullanılamaz.
(3)
Belediye tarafından mezar sahiplerine; bedel karşılığı alınan mezarların
kullanım hakkının satın alan kişiye ait olduğunu, kullanım tahsisini
varislerine devredilebileceğini ve bu mezar yerine yapılacak mükerrer
defnin ancak varislerinin uygun göreceği kişilere ait olabileceğini
belirtir, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-4’teki belge verilir. Mezar
sahipleri sahip oldukları arazi sınırları haricinde merdiven, basamak veya
bunlara benzer şeyler yapamazlar.
(4)
Talep edilmesi durumunda mezarlığın uygun bir yerinde diğer din mensupları
için, mezar adası tahsis edilebilir.
Mezarlık alanları tesis etmek
MADDE 9 – (1) Mezarlık alanlarının, tesis edilmesi,
işletilmesi, işlettirilmesi, düzenlenmesi, iyi bir halde muhafazası,
etrafının hayvanların girmesine mani olacak şekilde uygun duvarla ve çitle
çevrilmesi, duvarların bakımlı halde bulundurulması, güneşin girmesine ve
hava cereyanına mani olmayacak tarzda ağaçlandırılması ve çiçeklendirilmesi,
gerekli her türlü bakım, onarım ve temizliğinin yapılması büyükşehirlerde
büyükşehir belediyelerince, diğer yerlerde belediyeler ve köy
muhtarlıklarınca sağlanır. İhtiyaca göre birden fazla mezarlık tesis
edilebilir. Birbirine sınır olan köyler için ortak bir mezarlık
yapılabilir.
Mezarlık vasfı taşımayan mezarlıklar
MADDE 10 – (1) Mezarlık vasfı taşımayan mevcut mezarlıklarda
gerekli düzenlemeler yapılarak cenaze defnine devam edilir.
(2)
Gerekli düzenlemelerle mezarlık vasfı kazandırılamayacaksa, il veya ilçe
umumî hıfzıssıhha kurulunun kararıyla yeni cenaze defnine izin verilmez. Bu
mezarlıkların bakım ve onarımı bağlı bulunduğu belediye veya köy ihtiyar
heyeti tarafından yapılmaya devam edilir. Bu alanlar mezarlık dışında başka
hiç bir amaç için kullanılmaz.
Mezarlıkların genişliği
MADDE 11 – (1) Mezarlık olarak belirlenecek alanın asgari genişliği;
“Mezarlık alanı = (o beldenin senelik en az ölüm miktarı x toprağın
cesetleri tam olarak ayrıştırma müddeti (yıl) x 3.50 m²) + yollar için
ayrılan alan + aile mezarlıkları için ayrılan alan + mezarlık içinde
yapılacak tesisler için ayrılan alan” hesaplamasıyla bulunur. Toprağın
cesedi ayrıştırma süresi mezarlık yeri seçimi komisyonunca belirlenir.
Mezarlıkların iç planı
MADDE 12 – (1) Mezarlıklar için yapılacak plan aşağıdaki
hususları kapsar:
a)
Mezarlığın büyüklüğüne göre, kapıdan itibaren geniş bir yol bulunur.
b)
Kapıdan itibaren mezarlık duvarının iç tarafını dolaşacak bir yol
bırakılır.
c)
Mezarlık, lüzumu kadar yol ve küçük yollarla muntazam adalara ayrılır.
d)
Uygun yerlerde, lüzumu kadar genişlikte, bir veya müteaddit meydanlar açılır.
e)
Mezarlıklarda kar ve yağmur sularının birikmesini engelleyecek suyolları
yapılır. Bu sular varsa umumi kanallara, yoksa üstü kapalı derin bir çukura
akıtılır.
f)
Özel görevli istihdam edilen mezarlıklarda, görevlilerin ihtiyaçlarını
karşılayabilecek uygun bir bina yapılır.
h)
Cenaze namazı kılınabilecek uygun bir yer ve musalla taşı bulunur.
g)
Mezarlar, mezarlıklardaki adacıklar içinde ve muntazam hatlar üzerinde
sıralanır ve mezarlara birbirini takip eden bir sıra numarası verilir.
h)
Mezarlık içerisinde açılacak en geniş yol cenaze araba ve kamyonlarının
serbestçe girip manevra yapmasına müsait olacak genişlikte yapılır.
ı)
Mezarlığı şehre bağlayan yol daima iyi bir halde muhafaza edilecektir.
j)
Mezarlık dahilinde en geniş yolun ve ikinci derecede yolların iki tarafı
ağaçlandırılır.
k)
Belediyeler tarafından, cenazelerin bekleme, yıkama ve kefenleme yerinin
ihtiva edecekleri dezenfeksiyon tertipleri, memur ve müstahdemlere ait
yerlerle cenazelerin hazırlama yerlerine ve mezarlıklara nasıl
nakledileceği hakkında Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 22 nci maddesine göre
bir yönetmelik hazırlanır.
Cenaze yıkama, kefenleme ve tabutlama
yerleri
MADDE 13 – (1) Belediyeler ve köy muhtarlıklarının,
cenazelerin yıkanması, kefenlenmesi, tabutlanması ve belirli bir süre
muhafazası için nüfus yoğunluğuna göre gerekli olan adette cenaze hazırlama
yerleri yapmaları veya cenaze
hazırlama aracı hazırlamaları
zorunludur.
(2)
Cenaze hazırlama yerleri asgarî aşağıdaki vasıfları taşımak zorundadır:
a)
Cenaze yıkama ve hazırlama yerleri tabandan itibaren en az 2 metre
yüksekliğe kadar kolay yıkanıp kir barındırmayacak bir maddeyle kaplanır,
b)
Yıkama için kullanılacak suyun ısıtılacağı uygun ısıtma tertibatı bulunur,
c)
Cenaze yıkama yerlerinden ortaya çıkacak atık suların sıhhi bir şekilde
kanalizasyon tertibatına veya fosseptik çukuruna atılması sağlanır.
(3)
Cenaze hazırlama araçları asgarî aşağıdaki vasıfları taşımak zorundadır:
a)
Araçların içi kolay temizlenebilir bir madde ile kaplanır,
b)
Yıkama için kullanılacak yeterli miktarda suyun konulabileceği su deposu
bulunur,
c)
Yıkama için kullanılacak suyun ısıtılacağı uygun ısıtma tertibatı bulunur,
d)
Yıkamayla oluşacak suyun araç içinde toplanarak uygun şekilde bertarafını
sağlayacak atık su deposu bulunur,
e)
Defne hazır cenazenin beklemesi gerektiği durumlarda bozulmaması için
soğutma tertibatı bulunur.
(4)
Belediyeler ve köyler ile camiler, külliyeler ve diğer yapıların
bünyesindeki cenaze hazırlama yerlerinin birinci fıkraya uygunluğu ile sağlık
sakıncaları bulunup bulunmadığının tetkiki, sağlık sakıncaları görülenlerin
ilgililerince ıslahının sağlanması ve ıslah edilemeyenlerin kullanılmasının
önlenmesi belediyeler ve köy ihtiyar heyetlerince temin edilir.
Mezarların ebatları
MADDE 14 – (1) Mezarların büyüklüğü 1/7/1931 tarihli ve 11410
sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Mezarlıklar Hakkındaki
Nizamnameye uygun olarak yapılır.
(2)
Mezarların ebatları ile ilgili olarak
a)
Bir mezarın uzunluğunun 2 metre, eninin 80 santimetre, derinliğinin en az 1.5 metre olması,
b)
Hazır beton mezarların cenaze defninden sonra koku çıkışını önlemek için
üzerleri en az 60 santimetre toprakla örtülebilecek şekilde inşa edilmesi,
c)
İki mezarın yan yana aralığı, baş ve ayak taraflarından birbirine mesafesi,
küçük ve muntazam bir yol teşkil etmek üzere 50 santimetre olması,
d)
Yedi yaşına kadar olan çocuklara mahsus mezarların aynı ada içerisinde 1
metre uzunluğunda, 50 santimetre eninde ve
en az 1.5 metre derinliğinde olması
gerekir.
Mezarlık defteri
MADDE 15 – (1) Her mezarlıkta oraya gömülen cenazelerin; adı
soyadı, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, baba adı, doğum tarihi, ölüm
tarihi, adresi, ölüm sebebi, cenaze gömme izin belgesi numarası ve hangi
numaralı mezara gömüldüklerini gösterir, bu Yönetmeliğin ekinde yer
alan Ek-5’deki mezarlık defteri tutulacaktır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Gömme İzin
Belgesi Görevlileri ve Gömme İzin Belgesi Düzenlenmesi
Gömme izin belgesi verilmesi
MADDE 16 – (1) Ölüm resmî sağlık kurumlarında gerçekleşmiş
veya cenaze resmî sağlık kurumuna getirilmiş ise, gömme izin belgesi sağlık
kurumunca düzenlenir ve kurumun müdür veya baştabibi tarafından tasdik
edilir.
(2)
Ölüm, özel sağlık kuruluşlarında gerçekleşmiş ise, ölüme sebep olan
hastalık esnasında tedavi eden tabibin verdiği gömme izin belgesi varsa bu
belge belediye tabibi, yoksa aile hekimliğinin uygulandığı illerde toplum
sağlığı hekimi veya aile hekimi, diğer illerde sağlık ocağı hekimi tarafından
tasdik edilmek şartıyla geçerli olur.
(3)
Ölümün sağlık kurumları dışında gerçekleşmesi durumunda gömme izin belgesi
cenazenin bulunduğu yerdeki belediye tabibi tarafından, belediye tabibi
bulunmayan yerlerde aile hekimliğinin uygulandığı illerde toplum sağlığı
hekimi veya aile hekimi, diğer
illerde sağlık ocağı hekimi tarafından, bunların bulunmaması halinde gömme
izin belgesi görevlisi tarafından verilir. Gömme izin belgesi görevlisi
bulunmayan yerlerde ise bu belge jandarma karakol komutanları veya köy
muhtarları tarafından verilir.
Gömme izin belgesi görevlilerinin
tespiti ve ilanı
MADDE 17 – (1) Belediye tabibi veya hükümet tabibi bulunmayan
yerlerde mahallin en büyük mülki idare amiri tarafından o mahalde görev
yapan sağlık personeli, yoksa diğer kamu görevlileri, yoksa jandarma
karakol komutanları veya köy muhtarlarına eğitim verilir. Eğitim sonrası
başarılı olup görevlendirilecek
kişilere bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-6’daki Gömme İzni Düzenleme
Belgesi verilir. Bu görevlilerin tespiti en büyük mülkî amir tarafından her
yıl yeniden yapılır.
(2)
Gömme izin belgesi görevlilerinin ad ve soyadları, unvanları, meslekleri,
görev yerleri ile iletişim bilgileri ile herhangi bir sebeple ölüm anında
yerleşim yerinde bulunmamaları halinde yerlerine bakmakla kimin görevli
olacağı, tablo halinde il sağlık müdürlüğü ve ilçe sağlık grup
başkanlıklarında muhafaza edilir, köy muhtarlığı, nüfus müdürlüğü, ilgili
jandarma karakol komutanlığına bildirilir, değişiklikler tabloya işlenir.
Belde ve köylerde ikamet edenlere ve üçüncü şahıslara; belediyeler ve köy
muhtarlıklarınca herhangi bir aksaklık olmayacak şekilde ilan edilip duyurulur.
Gömme izin belgesi görevlilerinin
eğitimi
MADDE 18 – (1) Gömme izin belgesi görevlilerinin eğitimi,
Sağlık Bakanlığınca belirlenecek müfredat çerçevesinde mülki amirlikçe
yerine getirilir.
Gömme izin belgesi görevlilerinin
görevlerinin sona ermesi
MADDE 19 – (1) Gömme izin belgesi görevlisinin görev yaptığı
yerde belediye tabibi veya sağlık ocağı tabibinin göreve başlaması durumunda,
gömme izin belgesi görevlisinin görevi kendiliğinden sona erer.
Gömme izin belgesi
görevlilerinin görevlerinden ayrılmaları
MADDE 20 – (1) Gömme izin belgesi görevlilerinin
görevlerinden ayrılmaları durumunda yeni görevliler zaman geçirilmeksizin
belirlenir. Görevinden ayrılanlarca ölü muayenesi yapılamaz ve gömme izin
belgesi verilemez.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Ölüm Olaylarının Bildirilmesi
Şüpheli ölümler
MADDE 21 – (1) Ölüyü muayene edenler veya gömme izin belgesi
vermeye yetkili olanlar vefat sebebinin doğal olmayan yollardan olduğuna
dair şüphe veya kanaat taşıdıkları takdirde adli makamları, bulaşıcı
hastalıktan olduğuna dair şüphe taşıdıklarında ise, cenazenin bulunduğu
mahaldeki sağlık ocağı veya toplum sağlığı merkezini haberdar etmeden gömme
izin belgesi veremezler. Tabip olmayan yerlerde bulaşıcı hastalık
şüphesiyle vefat edenler için, gömme izin belgesi görevlilerince, haberdar
edilen sağlık biriminin talimatlarına göre ölü muayenesi yapılır, gömme
izin belgesi verilir ve defnin talimatlara uygun olarak yerine getirilmesi
sağlanır.
Ölüm olaylarının nüfus müdürlüğüne
bildirilmesi
MADDE 22 – (1) Ölümler, ölüm olayının meydana geldiği
tarihten itibaren 10 gün içinde gömme izin belgesini düzenleyenler
tarafından nüfus müdürlüğüne bildirilir.
Yabancı uyrukluların ölümü
MADDE 23 – (1) Ülkemizde turistik veya ticari amaçla ya da
yerleşik olarak bulunan yabancı uyruklu kişilerin ölümlerinin aynı
usullerle bildirilmesi zorunludur.
ALTINCI BÖLÜM
Cenazelerin Yıkanması, Kefenlenmesi, Tabutlanması
Cenazelerin yıkanması esnasında dikkat
edilmesi gereken hususlar
MADDE 24 – (1) Cenazelerin yıkanması esnasında,
a) Eldiven ve önlük giyilir,
b)
Ölünün kan ve kanla kirlenmiş vücut sıvılarına, ağız, göz ve bütünlüğü
bozulmuş derisine temastan kaçınılır,
c)
Solunum yoluyla bulaşan hastalıklardan ölenlerin yıkanması sırasında
koruyucu maske takılır,
ç)
Bulaşıcı hastalık nedeniyle ölenler için gömme izin belgesi veren hekimin
veya gömme izin belgesi görevlisinin bildirim yaptığı sağlık kuruluşunun
talimatlarına göre ek önlemler alınır,
d)
Gereken önlemler alınmasına rağmen gözle görülebilir şekilde ceset kaynaklı
kan veya vücut sıvısıyla kirlenmiş cenaze yıkama yeri, tabut ve cenaze
nakil aracı % 10’luk çamaşır suyu çözeltisiyle yıkanır veya bu mümkün olmadığı
takdirde silinir.
Fakir ve kimsesizlerin cenaze işlemleri
MADDE 25 – (1) Fakir veya kimsesiz cenazeler; belediyece veya
köy muhtarlıklarınca herhangi bir ücret alınmadan kaldırılır, yıkattırılır,
kefenlenir ve gömülür.
Cenazelerin yıkanması
MADDE 26 – (1) Ölüm resmi hastanede gerçekleşmiş ise, gömme
izin belgesi alındıktan sonra cenaze, yakınlarının talebi halinde
hastanenin görevli gassalları veya hastanece dışarıdan temin edilecek
gassallar tarafından hastanenin gasilhanesinde yıkanır, kefenlenir ve
tabutlanır.
(2)
Ölüm hastane dışında gerçekleşmiş ise cenaze yakınlarının talebi halinde,
cenaze nakil aracı ile belediyenin gasilhanesine getirilerek görevli
gassallar tarafından yıkanır, kefenlenir, tabutlanır.
(3)
Köylerde cenaze yıkanması, kefenlenmesi ve tabutlanması için köy ihtiyar
heyetince uygun bir yer tesis edilir. Cenaze köy ihtiyar heyetinin temin
edeceği bir gassal tarafından yıkanır, kefenlenir ve tabuta konulur.
(4)
Kadın cenazeler için görevli kadın gassal yoksa belediye veya köy
muhtarlığı tarafından kadın gassal temin edilir.
Mahal dışına nakledilecek cenazelerin
tabutlanması
MADDE 27 – (1) Bulunduğu yerleşim yerinden başka bir yerleşim
yerine nakledilecek cenazelerin; yolda cenazeyi sarsmayacak, koku ve sıvı
akıntısına izin vermeyecek şekilde iç yalıtımı yapılmış nakil tabutu ile
taşınması gereklidir. Nakle izin verecek görevlilerce, bu tarzda
tabutlanmayan cenazelerin başka yerleşim yerine nakline izin verilmez.
Ülke dışına nakledilecek cenazelerin
tabutlanması
MADDE 28 – (1) Ülke dışına nakledilecek cenazelerin
tabutları, sızdırmaz özelliğe sahip olur ve bunların tabanına sıvı emici
madde konulur. Bu tabutların en az 20 mm. kalınlığında tahtadan yapılma bir
dış tabut ve kurşundan veya kendiliğinden tahrip kabiliyeti olan sıvı
sızdırmayan başka bir maddeden yapılma bir iç tabuttan müteşekkil
olması gerekir.
(2)
İç tabut, lehimleme veya benzeri usullerle sızdırmazlığı sağlanarak dış
tabutun içine konulur. İki tabutun sallanmayacak surette birbirine
irtibatlandırılması sağlanmalıdır. Dış tabutun tahtaların birleştikleri
yerlerin su sızdırmayacak surette olması ve tabutun kapanmasının
birbirlerinden en çok 20 cm. mesafeli vidalarla temin edilmesi gerekir. Dış
tabutun etrafı madenden çember sarılmak suretiyle kuvvetlendirilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Cenazelerin
Nakli
Cenaze nakil araçlarının temini
MADDE 29 – (1) Cenazelerin kolayca ve usulü dairesinde
belediye sınırları içinde nakline nezaret ve bu hususta gerekli cenaze
nakil aracı, tabut ve benzeri donanımın
temini belediyelerin görevidir. Belediyeler, bu görevlerini kendileri veya
izin verecekleri özel şirketler vasıtasıyla yerine getirirler. Genel
araçların cenaze nakli veya cenaze nakline mahsus araçların diğer amaçlarla
kullanılması yasaktır.
(2)
Bir köyden başka bir yerleşim yerine cenaze nakli için kullanılacak araç
köyün bağlı bulunduğu mülki amirlikçe tedarik edilir.
Cenaze nakil araçlarının taşıması
gereken şartlar
MADDE 30 – (1) Başka yerleşim yerine cenaze nakledecek
araçlar, soğutma tertibatı ile donatılmış olmalıdır. Ancak, soğutma
tertibatı bulunan özel tabut bulunması halinde veya cenazenin bozulma
ihtimali bulunmayan kısa mesafeli nakillerde araçta soğutma tertibatı
bulunması mecburi değildir.
(2)
Cenaze nakil araçlarında uygun tertibat sağlanarak birden fazla cenaze
nakli yapılabilir.
Cenazenin bulunduğu mahal içinde nakli
MADDE 31 – (1) Belediye sınırları içerisindeki cenaze nakli,
belediye tarafından yapılır veya yaptırılır.
Cenazenin başka bir yerleşim yerine
nakli
MADDE 32 – (1) İl dışına nakledilecek cenazeler için,
belediye sağlık işleri birimlerinden ya da köy muhtarından cenazelerin
fenni usullere uygun olarak tabutlandığı bilgisini de içeren, bu
Yönetmeliğin ekinde yer alan EK-3’teki cenaze yol izin belgesi alınır.
Fakir cenazelerin nakli
MADDE 33 – (1) Fakir cenazelerin şehir dışı nakilleri,
mahallî imkânlar ölçüsünde mülki amirce sağlanır.
Cenazelerin yurtdışına nakli
MADDE 34 – (1) Deniz, hava ve demiryollarıyla yurtdışına
yapılacak cenaze nakillerinde, belediye sağlık işleri birimlerince cenaze
yol izin belgesi düzenlendikten ve ilgili sağlık biriminden cenaze geçiş
izin belgesi alındıktan sonra; naklin yapılacağı yerdeki Hudut ve Sahiller
Sağlık Genel Müdürlüğünün sağlık işleri görevlilerine, belgeler teslim edilerek
nakil gerçekleştirilir.
Anlaşmalı ülkelere cenaze nakli
MADDE 35 – (1) Anlaşmalı ülkelerden ülkemize gelecek
veya ülkemizden anlaşmalı ülkelere nakledilecek her cenaze ve cenaze
parçası için ölümün vuku bulduğu yerin yetkili makamından, cenazeler için
geçiş izin belgesi alınacaktır. Bu belgeyle birlikte cenaze naklinin tıbbi
ve kanuni açıdan hiçbir sakınca doğurmadığını ve usulüne uygun olarak
tabutlandığını gösterir resmî bir belge düzenlenir.
(2)
Cenaze anlaşmalı ülkeler dışında bir ülkeye götürülecekse cenaze yakınları
tarafından o ülkenin cenaze nakli için istediği belgeler ve cenaze yol izin
belgesi alındıktan sonra nakil işlemi yapılır.
(3)
Gidilecek ülke ve transit ülkelerin anlaşmalı ülkelerden olması halinde,
cenazelerin nakli konusunda mevcut ya da akdedilecek uluslararası anlaşma
ve sözleşmelerin gerektirdiği belgeler dışında cenazeler için bu Yönetmeliğin
ekinde yer alan Ek-1’deki geçiş izin belgesinden başka bir belge talep edilmez.
(4)
Bu madde ölü küllerinin nakline uygulanmaz.
Bulaşıcı hastalıktan ölenlerin nakli
MADDE 36 – (1) Kolera, veba, çiçek, şarbon, cüzam ve ruam
hastalıklarından vefat edenlerin, vefatlarının üzerinden bir sene geçmeden
bulunduğu beldeden yurtiçi veya yurtdışındaki başka bir beldeye nakli
yasaktır.
Yurtdışından gelen cenazeler
MADDE 37 – (1) Yabancı ülkelerden getirilen cenazelerin
nakline müsaade edildiğini ve naklinde sağlık yönünden sakınca
bulunmadığını gösteren cenazenin geleceği yerin yetkili makamından verilmiş
cenaze nakil belgesi ibraz edilmesi zorunludur. Cenaze nakil belgesinde
cenazenin kimlik numarasının, ad ve soyadının, baba adının, ölümün vuku
bulduğu yerin, tarihin, ölüm sebebinin, nakline izin verildiğinin, naklinin
sağlık sakıncası doğurmayacağı hususunun
ve ilgili diğer hususların açıklıkla kaydedilmesi zorunludur.
Ölü küllerinin nakli
MADDE 38 – (1) Kendisi veya birinci derecede yakını Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı olmayanların küllerinin ülkemize nakli yasaktır.
Vatandaşlarımızın ölü küllerinin ülkemize naklinin istenildiği durumlarda;
nükleer, biyolojik veya bunlar gibi bir tehlike arzetmeyip sadece ölü külü
olduğunun tespitinin yapılması amacıyla, öncelikle akredite bir
laboratuvarda, beyan edilen külün insan cesedinin yakılmasıyla ortaya çıkan
kül olduğuyla ilgili kapsamlı analizleri cenaze sahibi tarafından
yaptırılır. Daha sonra eğer başkaca bir engel yoksa cenaze külü uygun bir
mezarlıkta muhafaza edilir.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Cenazenin Defni
Cenazenin defni
MADDE 39 – (1) Mezarlık olarak seçilmiş yerlerden başka yerlere
cenaze defni, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 211 inci maddesinde
belirtilen istisna haricinde
yasaktır. Gömme izin belgesi alınmadıkça hiçbir cenaze gömülemez.
(2)
Mezarlıklara, sabah saat sekizden akşam gün batıncaya kadar cenaze gömülebilir.
Bu saatler dışında, zorunlu sebepler haricinde cenaze gömülemez. Zorunlu
sebebin tayini belediye başkanı veya köy muhtarına aittir.
(3)
Adli tıptan ve diğer resmi dairelerden gelen kimliği belirsiz cenazeler
dahil olmak üzere yetkili ve görevli makamlardan gömme izin belgesi
alınmayan cenazeler mezarlığa kabul ve defin edilemez.
(4)
Bir mezar yerine mükerrer defnin ne kadar zaman sonra yapılabileceği,
mezarlık yer seçimi komisyonu tarafından, toprağın cenazeyi tam olarak
tahrip edebilme kabiliyetine bakılarak mezarlık yerinin tespiti esnasında 5
seneden az olmamak üzere belirlenir.
Bulaşıcı hastalıktan ölenlerin defni
MADDE 40 – (1) Bulaşıcı veya salgın bir hastalıktan
öldüğünden şüphelenilen cenazelerden tabip tarafından gerekli görülmesi
durumunda örnek alınabilir, bu cenazelere otopsi yapılabilir.
(2)
Bulaşıcı ve salgın hastalığın mevcut olduğu veya tehdit ettiği mahallerde,
İl Sağlık Müdürlüğünce bütün cenazelerin gömülmeden önce bir tabip tarafından muayenesi
zorunlu tutulabilir.
(3)
Özel tedbirlere tabi olarak defni gereken cenazeler ilgili memurların
gözetimi altında tabutlanıp defnolunur.
Mezardan çıkarılarak başka bir yere
cenaze nakli
MADDE 41 – (1) Belediye sınırları içindeki mezarlıklardan
başka bir mezarlığa nakil amacıyla cenaze çıkarılabilmesi için, belediye
tabibinin, bulunmaması halinde hükümet tabibinin uygun görüşü alındıktan
sonra belediyeden izin alınması gereklidir.
(2)
Köy mezarlıklarından başka bir mezarlığa nakil amacıyla cenaze
çıkarılabilmesi için ise, mülki idare amirince görevlendirilecek sağlık
görevlisinin uygun görüşü alındıktan sonra muhtarlıkça izin verilmesi
gereklidir.
(3)
Kolera, veba, çiçek veya lekeli humma hastalıklarından ölmüş olanların bir
sene geçmedikçe mezardan çıkarılarak başka bir mahalle nakilleri yasaktır.
(4)
Baraj göl alanı içinde kalacak mezarlıklar mezar sahiplerinin talepleri
halinde ilgili idare tarafından, yeni ihdas edilecek bir mezarlık alanına
veya uygun bir mezarlığa nakledilir. Mezarlığın su altında kalacağı
belirlenmiş muhtemel tarihten bir sene öncesi itibariyle bu mezarlığa yeni
cenaze defni yapılamaz. Eğer yapılmışsa bu cenazeler mülki idare amirince
görevlendirilecek sağlık görevlisinin uygun görüşü alındıktan sonra ilgili
idare tarafından nakledilir.
Adli otopsi amacıyla cenazenin
mezardan çıkarılması
MADDE 42 – (1) Adli otopsi amacıyla yetkili makamlarca
cenazenin mezardan çıkarılması halinde belediyeye veya köy muhtarlığına
bilgi verilir.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli ve Son
Hükümler
Yürürlükten kaldırılan Yönetmelikler
MADDE 43 – (1) 3/12/1930 tarihli Ölülerin Bir Yerden Diğer
Bir Yere Nakline Dair Talimatname ile 12/3/1942 gün ve 5055 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Mezarlık Nizamnamesinin 8 inci Maddesinin Birinci
Fıkrası Mucibince Hazırlanan Talimatname yürürlükten kaldırılmıştır.
Tapu kaydı ve tescili olmayan
mezarlıklar
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Tapu kaydı ve tescili olmayan mezarlıkların
kesin sınırları tespit edilir, Yönetmeliğin yayımlandığı tarihten itibaren
1 yıl içinde ilgili belediye veya köy ihtiyar heyeti tarafından tescile
esas olacak haritaları yapılır veya yaptırılır, bu haritaların teknik
kontrolü ve tescili Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün tescil mevzuatı
çerçevesinde yapılır.
Gerekli şartları taşımayan cenaze
yıkama yerleri
GEÇİCİ MADDE 2 – (1) Mevcut mezarlıklarda
bulunan ve gerekli şartları taşımayan cenaze yıkama yerleri belediye veya
köy muhtarlığı tarafından 2 yıl içinde uygun hale getirilir.
Yürürlük
MADDE 44 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 45 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı ve Sağlık Bakanı
birlikte yürütür.
|